VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN · ĐIỀN SỚ VÀ IN A4

Văn Khấn Lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám: Nghi Thức Kính Bái Tiên Thánh Nho Học, Khai Bút Đầu Xuân Và Cầu Thi Cử Đỗ Đạt

Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư · Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An · Hiền Tài Là Nguyên Khí Quốc Gia · In Giấy Sớ A4

Khảo đính trọn vẹn ba dị bản văn khấn cầu học hành khoa cử chuẩn mực gồm bản dâng hương tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Điện Đại Thành và Nhà Thái Học), bản khấn Gia Tiên cùng Văn Xương Đế Quân tại bàn thờ gia đình trước kỳ thi quan trọng, và bản văn khấn Khai Bút Đầu Xuân dành cho học sinh, sinh viên, học giả.

Dịp hành lễ
Khai bút đầu xuân & Trước các kỳ thi lớn
Đẹp nhất Mồng 2, Mồng 4, Mồng 6 Tết khai bút và trước ngày thi chuyển cấp, đại học, học vị
Khung giờ tốt
Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ
Nên hành lễ và khai bút vào buổi sáng khi đầu óc minh mẫn, dương khí vượng
Không gian cúng
Điện Đại Thành, Nhà Thái Học (Văn Miếu) & Bàn Thờ Gia Đình
Dâng lễ chay thanh nhã (hoa sen, xôi gấc, bánh cốm, trà thơm); tuyệt đối không xoa đầu rùa đá Bia Tiến Sĩ
Văn bản và bản in
3 dị bản · Giấy sớ A4
Văn Miếu Quốc Tử Giám, Khấn Tại Gia Trước Kỳ Thi và Lễ Khai Bút Đầu Xuân

IĐiền Sớ Cá Nhân, Chọn Ngày Cúng Và Đọc Văn Khấn

Bảng tra 55 lễ ›

1. Chọn ngày cúng dương lịch (tự đổi Âm lịch, Can Chi và Giờ Hoàng Đạo)

Chọn đúng ngày gia đình thực tế làm lễ

2. Thông tin Tín chủ và Gia quyến (tự động điền vào tờ sớ)

Lưu riêng tư ngay trên trình duyệt máy quý vị, không gửi lên máy chủ
Nhập năm sinh dương lịch để tự tính tuổi Can Chi và tuổi âm lịch

3. Chọn bản văn khấn, đứng khấn hoặc in giấy sớ A4

Dùng khi học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh và phụ huynh dâng hương tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội) hoặc các Văn Miếu, Văn Từ địa phương (Trấn Biên, Huế, Mao Điền, Xích Đằng): kính ngưỡng Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử, Tứ Phối, Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An, các vị Vua sáng lập Quốc Tử Giám và các bậc Đại khoa Tiến sĩ Đại Việt.

VẠN ĐẠO ĐƯỜNG · TỜ SỚ VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN

Văn Khấn Lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám: Nghi Thức Kính Bái Tiên Thánh Nho Học, Khai Bút Đầu Xuân Và Cầu Thi Cử Đỗ Đạt

1. Văn khấn tại Văn Miếu Quốc Tử Giám và các Văn Từ, Văn Chỉ (Kính bái Tiên Thánh Nho học, Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An và Tiên Hiền Khoa Bảng)

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 vái)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ Chư Vị Tôn Thần. Con kính lạy Đương Cảnh Thành Hoàng Bản Địa Tôn Thần cai quản khu linh từ Quốc Tử Giám.

Con kính lạy Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử, Tứ Phối Tiên Hiền (Phục Thánh Nhan Tử, Tông Thánh Tăng Tử, Thuật Thánh Tử Tư, Á Thánh Mạnh Tử), Thập Triết Tiên Hiền cùng Thất Thập Nhị Hiền truyền thừa đạo học.

Con kính lạy Đức Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An Tiên Sinh, bậc thầy mẫu mực muôn đời của nền giáo dục Việt Nam.

Con kính lạy Tam Vị Hoàng Đế sáng lập và hưng thịnh Văn Miếu Quốc Tử Giám: Đức Vua Lý Thánh Tông, Đức Vua Lý Nhân Tông, Đức Vua Lê Thánh Tông cùng Lịch Đại Đế Vương trọng đạo sùng văn.

Con kính lạy chư vị Tiên Nho, Tư Nghiệp Quốc Tử Giám, cùng tám mươi hai bia đá lưu danh các bậc Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa, Tiến Sĩ Khoa Bảng Đại Việt.

Hôm nay là ……………………, năm ………….

………… ………………………………, thuộc dòng tộc họ …………, hiện cư ngụ tại địa chỉ: ………….

Ngưỡng trông Khuê Văn Các tỏa sáng bên Giếng Thiên Quang, ………… khắc ghi lời vàng khắc trên bia đá Văn Miếu: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà vươn cao. Trải gần một thiên niên kỷ từ thuở dựng trường Thái Học, biết bao thế hệ sĩ tử Việt Nam đã rèn đức luyện tài dưới mái điện này để đem trí tuệ phụng sự non sông.

Hôm nay nhân ngày lành tháng tốt, ………… giữ tâm thanh tịnh, sửa biện hương thơm thảo mộc, hoa sen tươi thắm, xôi gấc bánh cốm, trà thanh quả ngọt, thành kính dâng lên trước Điện Đại Thành và Nhà Thái Học.

Cúi xin các bậc Tiên Thánh, Tiên Sư, Đức Thầy Chu Văn An và chư vị Tiên Hiền Khoa Bảng thùy từ chứng giám, khai mở nguồn sáng văn chương học thuật, phù hộ cho bản thân (hoặc con cháu trong gia đình họ …………) của ………… tâm trí luôn minh mẫn sáng suốt, sức khỏe bền bỉ, ý chí kiên định, học một hiểu mười, nhớ lâu hiểu sâu.

Nguyện cầu trong kỳ thi sắp tới, sĩ tử giữ được tâm thái bình tĩnh tự tin, đọc đề thấu suốt, hạ bút lưu loát mạch lạc, phát huy trọn vẹn thực lực đã khổ luyện để đạt kết quả đỗ đạt cao nhất, làm rạng danh tông đường họ ………… và trở thành người hiền tài có ích cho đất nước.

………… xin nguyện tôn sư trọng đạo, học tập trung thực bằng chính sức mình, lấy đạo đức làm gốc của tri thức. Trước điện thái học cúi đầu bái tạ!

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 vái)

IIVật Phẩm Sắm Lễ Và Danh Mục Chuẩn Bị

Nghi lễ dâng hương tại Văn Miếu Quốc Tử Giám cũng như lễ cầu học hành thi cử tại gia lấy sự thanh nhã, tinh khiết của đạo học (Nho phong) làm chuẩn mực. Lễ vật hoàn toàn là đồ chay thanh tịnh và các biểu tượng cát tường của khoa bảng như hoa sen, hoa cúc, xôi gấc đỏ, bánh cốm xanh, trà sen và bộ bút sổ mới; tuyệt đối không bày cỗ mặn thịt cá hay đốt vàng mã phô trương tại Văn Miếu.

Đã chuẩn bị 0 trên 10 lễ vật

Nhóm 1: Hương thơm thảo mộc, ánh sáng trí tuệ và hoa tươi thanh nhã

Nhóm 2: Xôi gấc đỏ, chè đậu đỏ, bánh cốm và mâm quả cát tường

Nhóm 3: Trà sen thơm, trầu cau và bút vở khai tâm

Nguồn ảnh chụp thực tế lễ vật (Wikimedia Commons · Giấy phép mở): 1. Nhang trầm hoặc nhang thảo mộc tự nhiên: Trantuanviet (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 2. Đôi nến đỏ (khi cúng tại nhà) hoặc giọt dầu công đức: Aliva Sahoo (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 3. Hoa sen hồng hoặc hoa sen trắng tươi: Frank Gualtieri (Public domain · Tệp gốc) · 4. Hoa cúc vàng tươi hoặc hoa đồng tiền, hoa hướng dương: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 5. Mâm ngũ quả tươi: Rachel41Ng (CC0 · Tệp gốc) · 6. Đĩa xôi gấc đỏ hoặc xôi đỗ xanh hạt sen: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 7. Chè đậu đỏ, chè hạt sen hoặc chè trôi nước ngọt thanh: Conbo (Public domain · Tệp gốc) · 8. Bánh cốm xanh Hà Nội, phẩm oản đường hoặc bánh khảo: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 9. Trà sen khô thượng hạng và nước tinh khiết mới: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 10. Đĩa trầu cau tươi kèm bộ bút viết, sổ tay hoặc thẻ dự thi: Phương Huy (CC0 · Tệp gốc)

IIIKhám Thờ 3D Tương Tác, Sơ Đồ Bàn Cúng Và Trình Tự Hành Lễ

Kéo để xoay 360 độ · Bấm số 1 tới 7 hoặc thẻ bên dưới để soi từng lễ vật
Đang dựng không gian bàn cúng 3D sơn son thếp vàng…
Quần thể Văn Miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội) được quy hoạch theo trục thần đạo Bắc Nam qua 5 lớp không gian: từ Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn tới Khuê Văn Các (gác sao Khuê chủ văn chương), Giếng Thiên Quang (hồ vuông đón ánh sáng trời) và hai vườn 82 Bia Tiến Sĩ hai bên; tiếp đến là cửa Đại Thành dẫn vào Điện Đại Thành thờ Khổng Tử, Tứ Phối và Thập Triết; và lớp trong cùng là Khu Thái Học (Điện Khải Thánh xưa) thờ Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An ở tầng một cùng ba vị Hoàng đế Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lê Thánh Tông ở tầng hai.
1
Điện Đại Thành và Nhà Thái Học (Thờ Tiên Thánh, Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An & Tam Vị Hoàng Đế)Trục chính điện tôn nghiêm nhất của Văn Miếu Quốc Tử Giám; tại gia đình thì tương ứng với khám thờ Thần Linh và Gia Tiên.
2
Đôi Hạc Chầu Quy, Chân Đèn Đồng và Bia Tiến Sĩ Khắc Câu Hiền Tài Là Nguyên Khí Quốc GiaBiểu trưng cho truyền thống hiếu học ngàn năm và sự trường tồn của trí tuệ Đại Việt.
3
Đỉnh Hương Đồng Ngoài Sân Bái Đường và Bát Hương Bàn Thờ Gia ĐìnhTại Văn Miếu chỉ thắp 1 nén hương ngoài đỉnh đồng sân gạch Bát Tràng; tại nhà thắp 3 nén hương trên bàn thờ Gia Tiên.
4
Bình Hoa Sen Hồng và Hoa Cúc Vàng Tươi (Đông Bình, bên phải người khấn)Đặt bên tay phải người đứng lễ nhìn vào án thờ, lan tỏa hương thơm thanh khiết của người quân tử.
5
Mâm Ngũ Quả Tươi, Xôi Gấc Đỏ và Bánh Cốm (Tây Quả, bên trái người khấn)Đặt bên tay trái người đứng lễ nhìn vào án thờ, trình bày trang nhã, sạch sẽ.
6
Kỷ Chén Nước Tịnh Thủy, Trà Sen Thơm và Đĩa Trầu CauĐặt phía trước bát hương thể hiện lòng kính trọng đối với các bậc Tiên Sư và Tổ Tiên.
7
Khay Đặt Bút Mới, Trang Giấy Khai Bút Đầu Xuân hoặc Thẻ Dự Thi (Khi Cúng Tại Nhà)Khi làm lễ cầu thi cử hoặc khai bút tại gia, đặt cây bút viết mới và cuốn sổ sạch ngay ngắn trên bàn lễ phía trước.

Hình ảnh thực tế cách bài trí bàn thờ và mâm lễ truyền thống

Tư liệu ảnh thật lưu trữ mở từ Wikimedia Commons (bấm vào ảnh để xem tệp gốc)
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons
Mâm xôi gấc đỏ, chè đậu xanh hạt sen và bánh chưng. Lễ phẩm thanh nhã cho đêm Giao Thừa và Rằm đầu xuân với xôi gấc đỏ tươi, chè đậu xanh đánh điểm hạt sen, cặp bánh chưng xanh, đèn dầu và bình hoa cúc vàng.
Mâm xôi gấc đỏ, chè đậu xanh hạt sen và bánh chưng. Lễ phẩm thanh nhã cho đêm Giao Thừa và Rằm đầu xuân với xôi gấc đỏ tươi, chè đậu xanh đánh điểm hạt sen, cặp bánh chưng xanh, đèn dầu và bình hoa cúc vàng.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: CC0 · Nguồn gốc: Wikimedia Commons

Trình tự hành lễ từng bước trước án thờ

Dù đi lễ tại Văn Miếu Quốc Tử Giám hay làm lễ cầu thi cử, khai bút tại bàn thờ gia đình, điều cốt yếu nhất là phong thái điềm tĩnh, nghiêm túc của người học trò tôn kính bậc Thầy và tri thức.

  1. Bước 1
    Chuẩn bị trang phục học đường hoặc lễ phục chỉnh tề và lễ vật thanh nhã

    Mặc trang phục lịch sự, gọn gàng (áo sơ mi, áo dài truyền thống hoặc đồng phục học sinh, sinh viên). Chuẩn bị hoa sen, hoa cúc, xôi gấc, bánh cốm, trà thơm thật tươm tất.

  2. Bước 2
    Bước qua Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn và chiêm ngưỡng Khuê Văn Các, Vườn Bia Tiến Sĩ

    Khi vào Văn Miếu Quốc Tử Giám, bước đi thong thả qua cổng Đại Trung Môn, dừng chân dưới Khuê Văn Các và hai nhà bia 82 Bia Tiến Sĩ để đọc lời văn bia răn dạy người hiền tài (tuyệt đối không chạm tay hay xoa đầu rùa đá).

  3. Bước 3
    Đặt lễ chay thanh tịnh và thắp 1 nén hương tại Điện Đại Thành (Đọc Dị bản 1)

    Tiến qua cửa Đại Thành vào sân Bái Đường, đặt hoa tươi, oản quả lên bàn lễ, thắp 1 nén nhang tại đỉnh đồng ngoài sân, sau đó vào trước Điện Đại Thành chắp tay đọc Văn khấn kính bái Tiên Thánh Nho học.

  4. Bước 4
    Sang Nhà Thái Học đảnh lễ Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An và Tam Vị Hoàng Đế

    Di chuyển ra khu Thái Học phía sau: tại tầng một thành tâm bái yết Đức Thầy Chu Văn An (Vạn Thế Sư Biểu) cầu đạo làm người ngay thẳng và trí tuệ học thuật; sau đó lên tầng hai bái yết ba vị Vua Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và Lê Thánh Tông.

  5. Bước 5
    Làm lễ kính cáo Gia Tiên và Văn Xương Đế Quân tại nhà trước ngày thi (Đọc Dị bản 2)

    Vào buổi tối hoặc sáng sớm trước ngày đi thi, cha mẹ cùng sĩ tử bày đĩa xôi gấc, chè đậu đỏ, hoa tươi và cây bút đi thi lên bàn thờ Gia Tiên tại nhà, thắp 3 nén hương và đọc Dị bản 2 cầu tâm trí bình tĩnh, làm bài xuất sắc.

  6. Bước 6
    Cử hành nghi thức Khai Bút Đầu Xuân tại bàn học phương Văn Xương (Đọc Dị bản 3)

    Trong ngày đầu xuân năm mới, sau khi đọc Dị bản 3 trước bàn thờ, người học ngồi ngay ngắn vào bàn học đủ ánh sáng, cầm bút mới viết những dòng chữ đầu năm về mục tiêu học tập, câu danh ngôn đạo đức hoặc lời chúc bình an.

  7. Bước 7
    Xin chữ thư pháp đầu xuân, hạ lộc và giữ tâm thái tự tin bước vào phòng thi

    Vái tạ 3 vái sau khi hương tàn, thụ lộc xôi gấc, bánh cốm cùng gia đình, kiểm tra kỹ giấy tờ và dụng cụ học tập, giữ giấc ngủ đủ giấc để bước vào kỳ thi với phong độ cao nhất.

IVTruyền Thống Tôn Sư Trọng Đạo Và Mệnh Đề Hiền Tài Là Nguyên Khí Của Quốc Gia

Trong lịch sử văn hiến hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam, Tôn sư trọng đạo và Hiếu học luôn là hai mạch nguồn bền bỉ nhất nuôi dưỡng sức sống của đất nước. Từ năm 1070 khi vua Lý Thánh Tông cho dựng Văn Miếu tại kinh thành Thăng Long, và năm 1076 khi vua Lý Nhân Tông mở trường Quốc Tử Giám (trường đại học đầu tiên của Việt Nam), con đường học vấn chân chính đã trở thành thước đo phẩm giá của người quân tử giúp đời, giúp nước.

Theo sử liệu

Vào năm Hồng Đức thứ mười lăm (1484), vua Lê Thánh Tông xuống chiếu cho dựng các tấm bia đá ghi danh các bậc Tiến sĩ đỗ đạt từ khoa thi năm Đại Bảo thứ ba (1442). Trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên do Đông các Đại học sĩ Thân Nhân Trung (1418 tới 1499) phụng sắc soạn văn bia, một mệnh đề bất hủ đã được khắc tạc vào đá xanh ngàn năm: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà vươn cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp xuống. Vì thế các đấng Thánh đế Minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên.

Theo giáo nghĩa

Đáng chú ý hơn, ngay phần sau của bài văn bia năm 1484 ấy, Tiến sĩ Thân Nhân Trung đã viết những lời cảnh tỉnh sâu sắc cho mọi người đi học và thi đỗ: Bia đá khắc tên vừa để kẻ thiện nhìn vào mà biết khuyên răn cố gắng, vừa để kẻ ác nhìn vào mà biết sợ hãi giữ mình, ngõ hầu ai nấy đều rèn giũa danh tiết, tận tụy giúp đời chứ không dùng bằng cấp khoa danh để mưu cầu tư lợi. Bởi vậy, đi lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám không phải là đi cầu xin sự may rủi ăn may trong phòng thi, mà là đến để tiếp nhận ngọn lửa hiếu học và lòng tự trọng của bậc hiền tài.

VHệ Thống Kiến Trúc Và Điện Thờ Tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội

Mỗi công trình kiến trúc trong quần thể Văn Miếu Quốc Tử Giám đều được cổ nhân thiết kế như một biểu tượng triết học về vũ trụ và đạo học. Hiểu rõ ý nghĩa từng khu vực giúp người đi lễ hành hương đúng thứ tự và trọn vẹn chiều sâu văn hóa.

Bảng giải nghĩa 6 không gian kiến trúc và thờ tự trọng yếu tại Văn Miếu Quốc Tử Giám.
Không gian & Điện thờVị trí trong quần thểÝ nghĩa biểu tượng & Đối tượng kính lễ
Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn & Thành Đức, Đạt TàiKhông gian thứ nhất và thứ hai tính từ cổng chính đi vào.Nhắc nhở người học trò bước vào cửa Thánh phải giữ đạo Trung Dung, rèn thành cái Đức (Thành Đức) và đạt tới cái Tài (Đạt Tài).
Khuê Văn Các & Giếng Thiên QuangTrung tâm quần thể (xây dựng năm 1805): gác tám mái tròn trên nền vuông soi bóng xuống hồ nước hình vuông.Sao Khuê chủ về văn chương tỏa sáng bầu trời (tròn), kết hợp với Giếng Thiên Quang mặt đất (vuông) tạo thành quẻ Địa Thiên Thái giao hòa Âm Dương.
Vườn 82 Bia Tiến Sĩ (Di sản Tư liệu Thế giới UNESCO)Hai dãy nhà bia bên tả và bên hữu Giếng Thiên Quang.Lưu danh 1.307 vị Tiến sĩ của 82 khoa thi triều Lê và Mạc (1442 tới 1779) đặt trên lưng rùa đá biểu trưng cho sự trường tồn của trí tuệ dân tộc.
Điện Đại Thành & Bái ĐườngKhông gian thứ tư qua cửa Đại Thành Môn.Thờ Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử ở chính giữa, bốn vị Tứ Phối (Nhan Tử, Tăng Tử, Tử Tư, Mạnh Tử) và mười vị Thập Triết hai bên.
Nhà Thái Học Tầng 1: Điện Thờ Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn AnKhông gian thứ năm trong cùng (khu Quốc Tử Giám và Điện Khải Thánh xưa).Thờ Tư nghiệp Quốc Tử Giám Chu Văn An (1292 tới 1370), người thầy thanh liêm chính trực dâng Thất Trảm Sớ và mở trường dạy học tại núi Phượng Hoàng.
Nhà Thái Học Tầng 2: Điện Thờ Tam Vị Hoàng ĐếTầng lầu cao nhất của tòa Thái Học.Thờ ba vị Hoàng đế có công lớn nhất với Văn Miếu Quốc Tử Giám: Lý Thánh Tông (dựng Văn Miếu 1070), Lý Nhân Tông (mở Quốc Tử Giám 1076) và Lê Thánh Tông (dựng Bia Tiến Sĩ 1484).

VIÝ Nghĩa Lễ Khai Bút Đầu Xuân Và Cách Bài Trí Bàn Học Theo Cung Văn Xương

Cùng với tục xin chữ đầu năm, Lễ Khai Bút Đầu Xuân là mỹ tục cao đẹp của các gia đình hiếu học Việt Nam. Vào giờ Hoàng Đạo buổi sáng những ngày đầu năm mới (thường chọn Mồng 1, Mồng 2, Mồng 4 hoặc Mồng 6 Tết), sau khi thắp hương kính cáo Tổ Tiên, các bậc trí thức, nhà giáo, học sinh và sinh viên ngồi vào bàn viết những dòng chữ đầu tiên của năm mới bằng tâm thế tĩnh tại, sáng suốt.

Theo giáo nghĩa

Cách thực hành Khai Bút đầu xuân đúng cổ phong: Khi khai bút, không nên chép lại văn của người khác một cách máy móc, mà nên tự tay viết họ tên, ngày tháng năm mới, rồi viết ba điều tâm nguyện học tập và tu dưỡng của chính mình trong năm đó, hoặc viết những câu châm ngôn hướng thiện như: Tiên học lễ, hậu học văn; Hiền tài là nguyên khí của quốc gia; Có công mài sắt có ngày nên kim; Đạo học lấy sự thành tâm làm gốc. Giữ nét chữ đều đặn, không gạch xóa, đặt trang giấy khai bút ở góc trang trọng trên bàn học để nhắc nhở mình phấn đấu suốt 12 tháng.

Cách giữ gìn góc học tập thanh tịnh theo Cung Văn Xương: Trong phong thủy dương trạch, sao Văn Xương chủ về sự tập trung tư tưởng, khả năng ghi nhớ và cảm hứng sáng tạo. Bàn học của con cái hoặc bàn làm việc nghiên cứu nên đặt ở nơi đủ ánh sáng tự nhiên, phía sau ghế ngồi có điểm tựa vững chắc (tựa tường hoặc tủ sách), tránh quay lưng ra cửa phòng, tránh ngồi ngay dưới xà ngang và luôn giữ mặt bàn gọn gàng, sạch sẽ. Một chiếc bàn học ngăn nắp với bốn cây trúc Phú Quý xanh tươi chính là phong thủy Văn Xương thiết thực nhất giúp trí não minh mẫn.

VIICách Sắm Lễ Thanh Nhã Và Điều Cấm Kỵ Tuyệt Đối: Không Xoa Đầu Rùa Đá Bia Tiến Sĩ

Chỗ hay hiểu lầm

Bốn điều cấm kỵ tuyệt đối khi đi lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám và cầu thi cử:

Một là tuyệt đối không bước qua hàng rào để xoa đầu rùa đá, sờ mặt Bia Tiến Sĩ hay viết vẽ lên di tích. Tám mươi hai tấm Bia Tiến Sĩ tại Văn Miếu Quốc Tử Giám là Bảo vật Quốc gia và đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu Thế giới. Thói quen xoa đầu rùa đá cầu may là một sự hiểu lầm hoàn toàn sai lệch mới phát sinh gần đây, làm bào mòn nghiêm trọng các pho tượng rùa đá hơn 500 năm tuổi và thiếu tôn trọng đối với danh tính các bậc đại khoa khắc trên bia. Tôn trọng và bảo vệ di sản mới chính là hành động mang lại phước lành cho sĩ tử.

Hai là không đốt vàng mã, không rải tiền lẻ lên bàn thờ Khổng Tử, thầy Chu Văn An hay ném tiền xuống Giếng Thiên Quang. Văn Miếu là thánh đường của đạo học và tri thức, chỉ nhận hương thơm, hoa tươi, quả sạch và tấm lòng hiếu học.

Ba là không kiêng kỵ cực đoan trong ăn uống trước kỳ thi làm ảnh hưởng sức khỏe thí sinh. Dân gian có tục nấu xôi gấc, chè đậu đỏ để khích lệ tinh thần con cái, nhưng cha mẹ tuyệt đối không vì mê tín mà bắt con nhịn các món giàu dinh dưỡng như trứng, chuối, sữa. Một cơ thể đủ năng lượng, tiêu hóa tốt và ngủ đủ giấc mới là điều kiện tiên quyết để não bộ làm bài thi đạt điểm tối đa.

Bốn là không cầu xin gian lận trót lọt hay ỷ lại vào thần thánh mà lơ là việc ôn luyện. Các bậc Tiên Thánh và Đức Thầy Chu Văn An nổi tiếng cả đời cương trực, ghét sự dối trá, chỉ gia hộ cho những học trò trung thực và chuyên cần.

VIIITinh Thần Có Công Mài Sắt Có Ngày Nên Kim: Khổ Luyện Chân Chính Là Gốc Của Khoa Danh

Đứng trước tượng đài Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An tại Nhà Thái Học, mỗi học sinh, sinh viên và bậc làm cha mẹ đều tìm thấy bài học lớn nhất về sự thành công bền vững. Cuộc đời thầy Chu Văn An từ khi mở trường Huỳnh Cung bên sông Tô Lịch đào tạo nên những bậc hiền thần như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, cho tới khi giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám rồi lui về núi Chí Linh dạy học viết sách, đều nhất quán một triết lý: Tri thức thật sự phải được hun đúc từ sự khổ luyện bền bỉ và nhân cách ngay thẳng.

Theo giáo nghĩa

Nghi thức dâng hương tại Văn Miếu hay trước bàn thờ Gia Tiên trước ngày thi đóng vai trò như một điểm tựa tâm lý bình an: giúp sĩ tử giải tỏa căng thẳng, cảm nhận được tình thương yêu kỳ vọng của ông bà cha mẹ và bước vào phòng thi với tâm thế đĩnh đạc, tự tin. Khi đã kết hợp trọn vẹn 9 phần nỗ lực tự thân miệt mài đèn sách với 1 phần tâm thế định tĩnh, thành kính hướng về cội nguồn, cánh cửa khoa bảng và tương lai tươi sáng chắc chắn sẽ rộng mở.

?Hỏi Đáp Nhanh

Đi lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám cầu học hành thi cử nên đi vào thời điểm nào và lễ những ban nào?

Quý vị và các em học sinh, sinh viên có thể đi lễ Văn Miếu Quốc Tử Giám vào dịp đầu xuân năm mới (từ Mồng 1 tới Rằm tháng Giêng để khai tâm, xin chữ) hoặc trước các kỳ thi quan trọng từ 1 tới 2 tuần. Khi vào Văn Miếu, trình tự hành lễ chuẩn gồm 3 điểm chính: (1) Dâng hương tại Điện Đại Thành thờ Đại Thành Chí Thánh Tiên Sư Khổng Tử, Tứ Phối và Thập Triết; (2) Sang Nhà Thái Học tầng 1 đảnh lễ Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An; (3) Lên Nhà Thái Học tầng 2 bái yết ba vị Hoàng đế sáng lập và phát triển Quốc Tử Giám là Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và Lê Thánh Tông.

Vì sao tuyệt đối không được xoa đầu rùa đá trong vườn Bia Tiến Sĩ tại Văn Miếu?

Tám mươi hai tấm Bia Tiến Sĩ đặt trên lưng rùa đá tại Văn Miếu Quốc Tử Giám là Bảo vật Quốc gia và Di sản Tư liệu Thế giới được UNESCO ghi danh, khắc tên và lời giáo huấn của các bậc đại khoa từ năm 1442 tới 1779. Trong cổ lễ Nho giáo hàng trăm năm qua hoàn toàn không có tục xoa đầu rùa; việc hàng ngàn bàn tay chạm xoa làm mòn nhẵn mặt đá cổ và vi phạm quy định bảo vệ di sản. Thay vì chạm vào hiện vật, sĩ tử hãy đứng trang nghiêm đọc những lời văn bia Hiền tài là nguyên khí của quốc gia để nuôi dưỡng chí lớn.

Nếu ở xa Hà Nội không tới được Văn Miếu Quốc Tử Giám thì khấn cầu thi cử tại nhà như thế nào?

Quý vị hoàn toàn có thể thực hiện lễ cầu thi cử ngay tại bàn thờ Thần Linh và Gia Tiên của gia đình (hoặc tại các Văn Miếu, Văn Từ địa phương như Văn Miếu Mao Điền tại Hải Dương, Văn Miếu Xích Đằng tại Hưng Yên, Văn Thánh Miếu tại Huế, Văn Miếu Trấn Biên tại Đồng Nai). Khi cúng tại nhà vào tối hôm trước hoặc sáng sớm ngày thi, chỉ cần bày đĩa xôi gấc hoặc chè đậu đỏ, đĩa hoa quả tươi, chén nước sạch, đặt thẻ dự thi cùng cây bút viết lên bàn lễ và thành tâm đọc Dị bản 2 (Văn khấn Gia Tiên và Văn Xương Đế Quân trước kỳ thi) trên trang này.

Lễ Khai Bút Đầu Xuân năm Đinh Mùi 2027 nên chọn ngày giờ nào và viết nội dung gì?

Trong dịp Tết Đinh Mùi 2027, các ngày giờ cát lành rất hợp để cử hành lễ Khai Bút Đầu Xuân gồm: Sáng Mồng 1 Tết (Thứ Bảy, 06/02/2027, ngày Bính Thìn, giờ Thìn 07h-09h hoặc giờ Tỵ 09h-11h); Sáng Mồng 2 Tết (Chủ Nhật, 07/02/2027, ngày Đinh Tỵ, giờ Thìn 07h-09h hoặc giờ Ngọ 11h-13h); và đẹp nhất là Sáng Mồng 4 Tết (Thứ Ba, 09/02/2027, ngày Kỷ Mùi, giờ Mão 05h-07h hoặc giờ Tỵ 09h-11h). Khi khai bút, hãy viết rõ ngày tháng năm mới cùng mục tiêu học tập, nghiên cứu cụ thể và một câu châm ngôn rèn đức luyện tài bằng nét chữ ngay ngắn.

Đi lễ Văn Miếu hoặc cúng cầu thi cử tại nhà nên sắm những lễ vật gì cho thanh nhã, đúng pháp?

Lễ vật cầu học hành khoa cử luôn ưu tiên sự thuần chay, thanh khiết và giản dị: 1 bó hoa sen tươi hoặc hoa cúc vàng, 1 đĩa xôi gấc đỏ hoặc bánh cốm xanh, 1 đĩa ngũ quả tươi, 1 hộp trà sen thơm và chai nước suối tinh khiết. Khi cúng tại bàn thờ gia đình, cha mẹ có thể nấu thêm 3 chén chè đậu đỏ hạt sen và đặt bộ bút thước mới của con bên cạnh để chúc con làm bài trôi chảy, đỗ đạt.

Đức Vạn Thế Sư Biểu Chu Văn An được thờ tại Nhà Thái Học là ai?

Tiên sinh Chu Văn An (1292 tới 1370), tên chữ là Linh Triệt, quê ở Thanh Trì (Hà Nội), là nhà giáo dục, bậc đại nho kiệt xuất thời nhà Trần. Ông đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan mà mở trường dạy học bên sông Tô Lịch, sau được vua Trần Minh Tông mời làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám (Hiệu trưởng trường đại học quốc gia). Khi thấy gian thần lộng hành thời Trần Dụ Tông, ông khẳng khái dâng Thất Trảm Sớ xin chém 7 tên nịnh thần rồi treo ấn từ quan về núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương) dạy học tới lúc mất. Vua Trần Nghệ Tông đã sắc phong ông tước Văn Trinh Công và đưa vào thờ tại Văn Miếu với danh hiệu Vạn Thế Sư Biểu (Người thầy chuẩn mực của muôn đời).

›Đọc Tiếp

Nho Giáo: Lịch Sử, Tư Tưởng Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín Và Đạo HọcTìm hiểu cội nguồn triết học giáo dục Nho gia, Tứ Thư Ngũ Kinh và truyền thống khoa bảng Việt NamĐại Học Kinh Chương (Tu Thân, Tề Gia, Trị Quốc, Bình Thiên Hạ)Bản kinh căn cốt của bậc đại học về đạo Minh Minh Đức và Cách Vật Trí TriVăn Khấn Khởi Sự Dự Án Mới, Ký Kết Hợp Đồng Và Nhận ChứcBài khấn cầu công danh sự nghiệp hanh thông, khởi đầu công việc và dự án mới thuận lợiVăn Khấn Lễ Đền Đức Thánh Trần (Tích Phúc Vô Cương)Nghi thức dâng hương Hưng Đạo Đại Vương và xin chữ Phúc Đức đầu xuânSảnh Chính Văn Khấn Cổ TruyềnTất cả 55 bài văn khấn cổ truyền theo 8 chuyên mục lễ tiết, gia sự, kinh doanh, dương trạch, âm phần và đình đền miếu phủ kèm khám thờ 3D và bản in A4

Biên soạn, khảo đính văn bản và thiết kế sơ đồ nghi lễ bởi Thầy Ưng Khiêm cùng UK MASTER ACADEMY. Cập nhật lần cuối: 30/10/2026. Nguồn tham khảo: Khảo đính từ Tuyển tập Văn bia Tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám (1484-1780), Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Văn khấn cổ truyền Việt Nam và tư liệu Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám.