Hàn Quốc

Ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Tân La dưới chân núi Tohamsan ở Gyeongju, đại thần Kim Dae-seong dựng lại vào thế kỷ 8 để báo hiếu cha mẹ đời này, song hành với hang đá Seokguram báo hiếu cha mẹ đời trước. Chùa giữ hai tháp đá Dabotap và Seokgatap cùng các cầu đá bậc thềm Quốc bảo, cùng Seokguram thành Di sản Thế giới UNESCO năm 1995.

Di sản Thế giới UNESCO (Hang đá Seokguram và chùa Bulguksa, 1995), Di tích lịch sử (Hàn Quốc)385 Bulguk-ro, Jinhyeon-dong, Gyeongju-si, Gyeongsangbuk-do (chân tây núi Tohamsan)

Ảnh: Arian Zwegers, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Ngôi Pháp Bảo Tông sát trong Tam Bảo tự của Phật giáo Hàn Quốc trên núi Gayasan (huyện Hapcheon), do hai thiền sư Suneung và Ijeong khởi dựng năm 802 dưới triều vua Aejang nước Tân La. Chùa lưu giữ trọn bộ 81.258 mộc bản Bát vạn Đại tạng kinh (Tripitaka Koreana) khắc từ năm 1236 tới 1251 thời Cao Ly trong cụm Tàng Kinh Bản Điện (Janggyeong Panjeon) thế kỷ 15, được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1995.

Di sản Thế giới UNESCO (Điện Janggyeong Panjeon chùa Haeinsa, 1995), Di sản Tư liệu Thế giới UNESCO (2007), Quốc bảo Hàn Quốc122 Haeinsa-gil, Gaya-myeon, Hapcheon-gun, Gyeongsangnam-do (sườn tây nam núi Gayasan)

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Thái miếu hoàng gia cổ nhất và nguyên vẹn nhất của truyền thống Nho giáo Đông Á tại quận Jongno (Seoul), khởi dựng năm 1394 dưới triều vua Thái Tổ Yi Seong-gye của nhà Joseon và tái thiết năm 1608. Quần thể gồm Chính điện (Jeongjeon) dài 101 mét với 19 thần thất thờ 49 bài vị và Vĩnh Ninh Điện (Yeongnyeongjeon) với 16 thần thất thờ 34 bài vị các vua và vương hậu Joseon, được UNESCO công nhận Di sản Thế giới năm 1995.

Di sản Thế giới UNESCO (1995), Di sản Văn hóa Phi vật thể UNESCO (Tông Miếu Tế Lễ và Nhạc lễ, 2001), Quốc bảo Hàn Quốc157 Jong-ro, Hunjeong-dong, Jongno-gu, Seoul

Ảnh: Daderot, Public domain, Wikimedia Commons

Văn Miếu chính thống (Munmyo) và học phủ tối cao (Thành Quân Quán, Sungkyunkwan) của triều đại Joseon tại quận Jongno (Seoul), thành lập năm 1398 dưới triều vua Thái Tổ. Quần thể theo bố cục tiền miếu hậu học với điện Đại Thành (Daeseongjeon) dựng lại năm 1602, giảng đường Minh Luân Đường (Myeongnyundang) năm 1606, cặp ngân hạnh cổ thụ hơn 500 năm tuổi (Di sản Thiên nhiên số 59) và đại lễ Thích Điện Đại Tế (Seokjeon Daeje) tế Khổng Tử cùng các bậc tiên hiền.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 143 (1964), Bảo vật Hàn Quốc, Di sản Thiên nhiên số 59 (cặp cây ngân hạnh)31 Seonggyungwan-ro, Myeongnyun 3-ga, Jongno-gu, Seoul (hoặc 25-1 Seonggyungwan-ro)

Ảnh: GN Coordinator, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Seoul dâng kính Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội trên đồi Jonghyeon (Myeongdong, quận Jung, Seoul), khởi công ngày 5 tháng 8 năm 1892 và cung hiến ngày 29 tháng 5 năm 1898. Do hai linh mục Eugène Coste và Victor Poisnel thuộc Hội Thừa sai Paris (MEP) thiết kế theo phong cách Tân Gothic bằng gạch đỏ và gạch xám với tháp chuông cao 45 mét, công trình lưu giữ hài cốt các Thánh Tử đạo Triều Tiên dưới hầm mộ và được xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 258 năm 1977.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 258 (1977)74 Myeongdong-gil, Myeong-dong 2-ga, Jung-gu, Seoul (đồi Jonghyeon)

Ảnh: Asacyan, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thạch thất vòm đá hoa cương nhân tạo kiệt xuất của nghệ thuật Phật giáo Đông Á ở cao độ 565 mét gần đỉnh núi Tohamsan (Gyeongju), do Tể tướng Kim Đại Thành khởi dựng năm 751 để báo hiếu cha mẹ đời trước và hoàn thành năm 774. Bên trong vòm tròn ghép từ hàng trăm phiến đá hoa cương ngự pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni bắt ấn Xúc địa nhìn thẳng ra biển Đông cùng ba mươi tám bức phù điêu Bồ tát, La hán và Thiên vương, được xếp hạng Quốc bảo số 24 và Di sản Thế giới UNESCO năm 1995.

Di sản Thế giới UNESCO (Hang đá Seokguram và chùa Bulguksa, 1995), Quốc bảo Hàn Quốc số 24 (1962)238 Seokgur-ro, Jinhyeon-dong, Gyeongju-si, Gyeongsangbuk-do (sườn đông đỉnh núi Tohamsan)

Ảnh: myllissa from Seoul, S. Korea, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Ngôi Phật Bảo Tông sát đứng đầu trong Tam Bảo tự của Phật giáo Hàn Quốc dưới chân núi Linh Thứu (Yeongchuksan, thành phố Yangsan), do Từ Tạng Luật sư khai sơn năm 646 sau khi thỉnh xá lợi chân thân và ca sa của Đức Phật Thích Ca từ nhà Đường trở về. Chính điện Đại Hùng Điện không tôn trí tượng Phật bên trong mà trổ cửa kính nhìn thẳng ra tòa tháp chuông đá Kim Cương Giới Đàn thờ xá lợi Phật ở phía sau, được ghi danh Di sản Thế giới UNESCO năm 2018.

Di sản Thế giới UNESCO (Sansa, Sơn tự Phật giáo tại Hàn Quốc, 2018), Quốc bảo Hàn Quốc số 290 (Đại Hùng Điện và Kim Cương Giới Đàn)108 Tongdosa-ro, Habuk-myeon, Yangsan-si, Gyeongsangnam-do (chân nam núi Yeongchuksan)

Ảnh: Bernard Gagnon, CC0, Wikimedia Commons

Ngôi Tăng Bảo Tông sát trong Tam Bảo tự của Phật giáo Hàn Quốc ẩn mình nơi thung lũng phía tây núi Tào Khê (Jogyesan, thành phố Suncheon), nơi Phổ Chiếu Quốc sư Tri Nột lập hội Định Huệ Xã từ cuối thế kỷ 12 để hợp nhất định và tuệ. Trải qua thời Cao Ly và đầu Joseon, đạo tràng này đã đào luyện liên tiếp mười sáu vị Quốc sư lưu chân dung trong Quốc Sư Điện (Quốc bảo số 56) và giữ vai trò Tào Khê Tùng lâm tiêu biểu của Thiền tông Hàn Quốc.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 506 (2009), Quốc bảo Hàn Quốc số 42, số 43 và số 56 (Quốc Sư Điện)100 Songgwangsaan-gil, Songgwang-myeon, Suncheon-si, Jeollanam-do (sườn tây núi Jogyesan)

Ảnh: The Chosun Bimbo, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Đại danh lam trung tâm tín ngưỡng Phật Di Lặc của bán đảo Triều Tiên dưới chân núi Tục Ly (Songnisan, huyện Boeun), do Thiền sư Nghĩa Tín dựng năm 553 sau khi dùng bạch la thồ kinh Phật từ Thiên Trúc trở về. Chùa bảo tồn tòa Bát Tướng Điện (Quốc bảo số 55, dựng lại năm 1605 tới 1626) là ngôi tháp gỗ năm tầng duy nhất còn nguyên vẹn ở Hàn Quốc, cùng đèn đá song sư tử (Quốc bảo số 5), bồn sen đá (Quốc bảo số 64) và đại tượng Kim đồng Di Lặc cao 33 mét, được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 2018.

Di sản Thế giới UNESCO (Sansa, Sơn tự Phật giáo tại Hàn Quốc, 2018), Di tích Lịch sử số 503, Quốc bảo số 5, số 55 (Bát Tướng Điện) và số 64405 Beopjusa-ro, Songnisan-myeon, Boeun-gun, Chungcheongbuk-do (chân tây nam núi Songnisan)

Ảnh: Carl MiKoy (https://www.flickr.com/photos/carlmikoy/), CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Tổ đình khai tông của Hoa Nghiêm tông Hàn Quốc trên sườn nam núi Phượng Hoàng (Bonghwangsan, thành phố Yeongju), do Quốc sư Nghĩa Tương sáng lập năm 676 dưới triều vua Văn Vũ nước Tân La gắn với truyền thuyết tảng đá bay Phù Thạch của nàng Thiện Diệu. Đứng trên chín tầng bờ kè đá nhìn ra biển mây dãy Sobaeksan là Vô Lượng Thọ Điện (Quốc bảo số 18, trùng kiến năm 1376), một trong những tòa kiến trúc gỗ cổ và thanh nhã nhất Hàn Quốc với hàng cột phình giữa (baeheullim) và tượng đất nung Phật A Di Đà quay mặt về hướng Đông, được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 2018.

Di sản Thế giới UNESCO (Sansa, Sơn tự Phật giáo tại Hàn Quốc, 2018), Di tích Lịch sử số 504, Quốc bảo số 17, số 18 (Vô Lượng Thọ Điện), số 19, số 45 và số 46345 Buseoksa-ro, Buseok-myeon, Yeongju-si, Gyeongsangbuk-do (sườn nam núi Bonghwangsan)

Ảnh: Bernard Gagnon, CC0, Wikimedia Commons

Ngôi tổng bản sơn và trung tâm hành chính tối cao của Tông Tào Khê Phật giáo Đại Hàn ngay giữa quận Jongno sầm uất của thủ đô Seoul, kế thừa mạch Giác Hoàng Tự (1910) và hoàn thành Đại Hùng Điện năm 1938 dưới tên Thái Cổ Tự trước khi mang hiệu Tào Khê Tự năm 1954. Sân chùa rợp bóng cây thông trắng khoảng 500 năm tuổi (Di sản Thiên nhiên số 9) cùng cây hòe cổ thụ, tháp đá mười tầng tôn trí xá lợi Phật và là tâm điểm rực rỡ nhất của Lễ hội Đèn lồng Hoa sen Yeondeunghoe mỗi mùa Phật Đản.

Tổng bản sơn Tông Tào Khê Phật giáo Đại Hàn, Di sản Văn hóa thành phố Seoul (Đại Hùng Điện), Di sản Thiên nhiên Quốc gia số 9 (cây thông trắng Seoul Jogyesa)55 Ujeongguk-ro, Gyeonji-dong, Jongno-gu, Seoul

Ảnh: Ken Eckert, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi cổ tự hơn một nghìn hai trăm năm tuổi tựa lưng vào núi Tu Đạo (Sudosan) đối diện khu cao ốc thương mại COEX giữa quận Gangnam (Seoul), do Quốc sư Duyên Hội khai sơn năm 794 và mang tên Phụng Ân Tự từ năm 1498 để cầu phúc cho lăng Tuyên Lăng của vua Thành Tông. Từng là trường thi Tăng khoa phục hưng Thiền tông giữa thế kỷ 16 dưới thời Thiền sư Phổ Vũ, chùa lưu giữ tòa Bản Điện (Panjeon, 1856) treo bức hoành tuyệt bút của danh nho Thu Sử Kim Chính Hỷ cùng pho đại tượng Phật Di Lặc bằng đá cao 23 mét.

Bảo vật Hàn Quốc số 321 (Lư hương đồng khảm bạc năm 1344) và số 1819 (Tượng gỗ Tam Thế Phật), Di sản Văn hóa Hữu hình Seoul số 83 (biển ngạch Bản Điện), số 84 (mộc bản kinh Hoa Nghiêm) và số 425 (tòa Bản Điện)531 Bongeunsa-ro, Samseong-dong, Gangnam-gu, Seoul (chân nam núi Sudosan)

Ảnh: kallerna, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Thư viện Nho giáo danh tiếng bậc nhất triều đại Joseon nằm bên sườn núi Linh Chi nhìn xuống thượng nguồn sông Lạc Đông (Nakdong, thành phố Andong), khởi nguyên từ ngôi Đào Sơn Thư Đường do bậc đại nho Thoái Khê Lý Hoàng (Yi Hwang, 1501 tới 1570) tự tay thiết kế năm 1561 và được môn đệ mở rộng thành thư viện năm 1574. Bố cục tiền học hậu miếu đi từ cụm nhà học giản phác đầu dốc tới giảng đường Điển Giáo Đường và từ đường Thượng Đức Từ trên cao, được xếp hạng Di tích Lịch sử số 170 và Di sản Thế giới UNESCO năm 2019.

Di sản Thế giới UNESCO (Seowon, Các thư viện Nho giáo Hàn Quốc, 2019), Di tích Lịch sử Quốc gia số 170 (1969), Bảo vật Hàn Quốc số 210 (Điển Giáo Đường) và Bảo vật số 211 (Thượng Đức Từ và Tam môn)154 Dosanseowon-gil, Dosan-myeon, Andong-si, Gyeongsangbuk-do

Ảnh: Uriah923 at English Wikipedia, Phạm vi công cộng, Wikimedia Commons

Thánh địa hành hương Công giáo dựng trên mỏm đá Tằm Đầu Phong nhìn xuống bến Dương Hoa bên bờ bắc sông Hán (quận Mapo, Seoul), nơi hàng nghìn tín hữu Công giáo Triều Tiên đã chịu trảm quyết vì đức tin trong cuộc bách hại năm Bính Dần 1866 nên dân gian gọi là Tuyệt Đầu Sơn (Jeoldusan). Hoàn thành năm 1967 theo đồ án của kiến trúc sư Lý Hỷ Thái với mái vòm nhà thờ gợi dáng chiếc nón tre gat truyền thống, hầm thánh tích nơi đây lưu giữ hài cốt hai mươi bảy vị Hiển thánh và một vị tử đạo vô danh, được xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc gia số 399.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 399 (Bến phà Dương Hoa và di tích Tằm Đầu Phong, 1997)6 Tojeong-ro, Hapjeong-dong, Mapo-gu, Seoul (mỏm đá bờ bắc sông Hán)

Ảnh: Michael Sean Gallagher from London, United Kingdom, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ngôi thánh đường gạch đỏ và gạch xám mang phong cách Romanesque kết hợp vòm tròn Byzantine tuyệt đẹp ngay lối vào làng cổ Hanok thành phố Jeonju, do linh mục François-Xavier Baudounet coi sóc xây dựng từ năm 1908 tới 1914 theo bản vẽ của linh mục Victor Poisnel. Nhà thờ tọa lạc ngay trên nền đất bên ngoài cổng Phong Nam Môn nơi hai vị tử đạo đầu tiên của Giáo hội Triều Tiên là Chân phước Phaolô Doãn Trì Trung và Chân phước Giacôbê Quyền Thượng Nhiên hiến mạng sống ngày 8 tháng 12 năm 1791, được xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc gia số 288.

Di tích Lịch sử Quốc gia Hàn Quốc số 288 (1981)51 Taejo-ro, Wansan-gu, Jeonju-si, Jeonbuk-do (đối diện cổng cổ Pungnammun và làng cổ Jeonju Hanok)

Ảnh: lumoplank, CC0, Wikimedia Commons

Di tích lịch sử bằng gỗ duy nhất còn bảo tồn tại Hàn Quốc của dòng họ Lý Hoa Sơn (Hwasan Yi), hậu duệ Hoàng tử Lý Long Tường thuộc vương triều nhà Lý nước Đại Việt sang định cư tại Cao Ly từ năm 1226, tọa lạc tại thôn Xương Bình (huyện Bonghwa, tỉnh Gyeongsang Bắc). Ngôi đình gỗ cổ dựng khoảng năm 1750 thời hậu kỳ Joseon để biểu dương tấm gương trung quân báo quốc và hiếu thảo thờ mẹ của hậu duệ đời thứ mười ba Lý Trường Phát (1574 tới 1592) hy sinh tuổi mười chín trong chiến loạn Nhâm Thìn, được thăng hạng Di tích Kỷ niệm tỉnh Gyeongsang Bắc số 181 năm 2021 và là cội nguồn tâm linh kết nối tám thế kỷ nghĩa tình Việt Hàn.

Di tích Kỷ niệm tỉnh Gyeongsangbuk-do số 181 (Bonghwa Chunghyodang, thăng hạng năm 2021 từ Tư liệu Di sản Văn hóa số 466 năm 2004), hạt nhân lịch sử Khu Thung lũng K-Vietnam Bonghwa19-1 Changpyeongbonma-gil, Bongseong-myeon, Bonghwa-gun, Gyeongsangbuk-do (thôn Changpyeong-ri)

Ảnh: Choi Kwang-mo, CC0, Wikimedia Commons

Ngôi chùa Phật giáo Việt Nam chính thức đầu tiên trên đất nước Hàn Quốc do Đại đức Thích Tường Thanh cùng cộng đồng Phật tử xa xứ kiến tạo tại tỉnh Chungcheong Nam (đặt cơ sở già lam tại ấp Mokcheon, thành phố Cheonan, kết nối trực tiếp mạng lưới đồng bào khắp tỉnh lỵ Hongseong, Yesan và Asan). Phát triển từ đạo tràng sinh hoạt năm 2013 tới việc tiếp nhận và trùng tu cơ sở tự viện truyền thống năm 2018 rồi khánh thành năm 2019, chùa là mái ấm tâm linh che chở hàng vạn lao động, cô dâu đa văn hóa và du học sinh Việt Nam.

Ngôi chùa Phật giáo Việt Nam chính thức đầu tiên tại Hàn Quốc, trung tâm tu học của đồng bào Phật tử vùng Chungcheong Nam (Cheonan, Asan, Hongseong) và toàn quốc65-36 Seoheung 5-gil, Mokcheon-eup, Dongnam-gu, Cheonan-si, Chungcheongnam-do (phục vụ toàn tỉnh Chungcheong Nam gồm thủ phủ Hongseong)

Ảnh: Basile Morin, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi tự viện thanh tịnh nép bên sườn rừng Padong của quận Suseong (thành phố Daegu), do Hòa thượng Thật Tướng (Sil-sang) khai lập từ năm 1990 và nổi tiếng với việc phục hưng nghi lễ hộ quốc Bách Cao Tọa Pháp Hội cổ truyền. Với tấm lòng từ bi không biên giới của chư tăng bản xứ, chùa Pháp Vương đã mở rộng giảng đường đón chư tôn đức và Đạo tràng Phật tử Việt Nam vùng công nghiệp Daegu cùng Gyeongsang Bắc về tụng kinh tiếng Việt, tu học chánh niệm, mừng Tết quê hương và cài hoa hồng Vu Lan.

Đạo tràng phục hưng Bách Cao Tọa Pháp Hội tại Daegu (từ 1994 hoặc 1995), điểm tựa tu học tiêu biểu của cộng đồng Phật tử Việt Nam vùng Daegu và Gyeongsang Bắc104 Padong-ro 51-gil, Suseong-gu, Daegu (chân đồi rừng Padong bên dòng suối Sincheon)

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ngôi danh lam Phật giáo hiếm hoi của Hàn Quốc tọa lạc ngay trên ghềnh đá sóng vỗ sát mép biển Đông tại huyện Gijang (thành phố cảng Busan), gắn với truyền thuyết Quốc sư Lại Ông Huệ Cần dựng chùa Phổ Môn năm 1376 và Hòa thượng Chính Am đổi hiệu Hải Đông Long Cung Tự năm 1974 sau điềm mộng thấy Bạch Y Quán Thế Âm cưỡi rồng. Bước qua một trăm lẻ tám bậc đá xuyên rừng trúc và cây cầu bán nguyệt bắc trên khe sóng, khách hành hương Hàn Quốc lẫn cộng đồng người Việt vùng Đông Nam tìm thấy pho đại tượng Hải Thủy Quán Âm cao mười mét uy nghi hướng mặt ra đại dương.

Một trong ba đại thánh địa Quan Âm của Hàn Quốc, mạt tự chính thức thuộc Giáo khu 19 Tông Tào Khê (2021)86 Yonggung-gil, Gijang-eup, Gijang-gun, Busan (ghềnh đá ven biển Đông thuộc thị trấn Gijang)

Ảnh: Christian Bolz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Giáo xứ lịch sử ở cửa ngõ đông bắc kinh thành cũ thuộc quận Jongno (Seoul), thành lập năm 1927 trên nền tu viện Dòng Biển Đức Đức quốc đầu tiên ở Triều Tiên và xây mới năm 1960 theo đồ án hiện đại của kiến trúc sư Lý Hỷ Thái với bức phù điêu đá hoa cương Phán Xét Cuối Cùng của điêu khắc gia Kim Thế Trung trên mặt tiền. Được xếp hạng Di sản Văn hóa Đăng ký Quốc gia số 230 và lưu dấu năm tháng hưu dưỡng của cố Hồng y Kim Thọ Hoán, giáo xứ cùng hành lang mục vụ di dân Hyehwa và Bomun kế cận là chiếc nôi đón tiếp y tế, thánh lễ và sinh hoạt đức tin của người lao động nhập cư và Cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại Tổng giáo phận Seoul.

Di sản Văn hóa Đăng ký Quốc gia Hàn Quốc số 230 (Seoul Hyehwa-dong Catholic Church, 2006)288 Changgyeonggung-ro, Jongno-gu, Seoul (liền kề Trung tâm Mục vụ Di dân Tổng giáo phận tại 113 Bomun-ro)

Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons