Giữa vùng núi rừng thông đỏ thanh vắng của thôn Xương Bình (Changpyeong-ri), xã Bongseong, huyện Bonghwa thuộc tỉnh Gyeongsang Bắc, có một ngôi đình gỗ bốn gian lợp ngói xám cổ kính đứng nép mình sau cổng Tứ Trụ Môn cùng tòa nhà bia Di Khư Bi Các lưu danh bậc nghĩa sĩ trung hiếu. Đối với người dân Hàn Quốc qua lại vùng Lĩnh Nam, đó là một di tích Nho phong thanh nhã thời Joseon, nhưng đối với bất kỳ người con đất Việt nào đặt chân tới trước bậc thềm đá ấy, trái tim đều trào dâng niềm xúc động nghẹn ngào như vừa tìm gặp lại máu mủ ruột rà sau gần tám trăm năm xa cách trùng khơi.
Đó là Trung Hiếu Đường (Bonghwa Chunghyodang, 봉화 충효당, 奉化 忠孝堂), di tích kiến trúc cổ duy nhất còn lưu giữ trên lãnh thổ Hàn Quốc của dòng họ Lý Hoa Sơn (Hwasan Yi, 화산 이씨, 花山 李氏), hậu duệ trực hệ của Hoàng tử Lý Long Tường thuộc vương triều nhà Lý nước Đại Việt. Từ Đền Đô ở Bắc Ninh thờ Tám vị Vua nhà Lý cho tới mái gỗ Trung Hiếu Đường nơi sườn núi Bonghwa, sợi dây thờ cúng tổ tiên và khí phách trung hiếu đã nối liền lịch sử hai dân tộc Việt Hàn qua hai mươi sáu thế hệ.
IHuyết Mạch Hoàng Tử Lý Long Tường Và Khí Tiết Trung Hiếu Của Nghĩa Sĩ Lý Trường Phát
Khác với các ngôi chùa thờ Phật hay nhà thờ phương Tây, Trung Hiếu Đường mang bản chất kép của trai xá tưởng niệm dòng tộc (jaesa) và không gian thờ phụng tiên tổ trung liệt theo truyền thống lễ giáo Đông Á. Toàn bộ quần thể tại thôn Xương Bình tôn vinh hai tầng ký ức thiêng liêng không tách rời: tầng cội nguồn xa là Thủy tổ Hoa Sơn Quân Lý Long Tường (sinh năm 1174, con trai thứ bảy của vua Lý Anh Tông và là chú ruột vua Lý Huệ Tông triều Lý Đại Việt), và tầng trực tiếp làm nên tên gọi ngôi đình là bậc hậu duệ đời thứ mười ba Công Bộ Tham Nghị Lý Trường Phát (Yi Jang-bal, 1574 tới 1592), người đã trọn vẹn cả hai chữ Trung (với đất nước cưu mang dòng họ) và Hiếu (với người mẹ góa tảo tần).
Bên sườn đồi phía sau góc trái ngoài tường bao ngôi đình gỗ là tòa nhà bia Trung Hiếu Đường Hoa Sơn Lý Công Di Khư Bi Các che chở tấm bia đá Di Khư Bi khắc rõ tên Thủy tổ Lý Long Tường và sự tích trung liệt của Lý Trường Phát, nhắc nhở con cháu họ Lý trên đất Hàn không bao giờ quên gốc gác phương Nam nơi kinh thành Thăng Long xưa.
Trong đạo lý Nho giáo và tín ngưỡng gia tộc Á Đông, câu chuyện của chàng trai mười chín tuổi Lý Trường Phát năm Nhâm Thìn 1592 đã giải quyết trọn vẹn nỗi giằng xé cổ điển Trung hiếu lưỡng toàn. Mồ côi cha từ thuở lên bảy, Lý Trường Phát sống nương tựa vào người mẹ góa họ Phác trong cảnh thanh bần hiếu đễ. Tháng 4 năm 1592 khi đại quân Nhật Bản của Toyotomi Hideyoshi đổ bộ xâm lược bán đảo, dù theo luật định con trai độc nhất nuôi mẹ góa được miễn ra trận, chàng thanh niên mang dòng máu võ công nhà Lý vẫn quỳ xin mẹ cho gia nhập đoàn nghĩa binh (uibyeong) của tướng Văn Vĩ Thế đi chặn giặc. Trước giờ khoác áo bào ra đi không hẹn ngày về, anh để lại bài thơ chữ Hán ngũ ngôn tuyệt bút thấm đẫm nước mắt dặn dò bóng hình mình gửi lại làn gió xuân bên hiên nhà để vỗ về mẹ già đơn chiếc, rồi anh dũng chiến đấu tới hơi thở cuối cùng tại ải Văn Cảnh Điểu Lĩnh (Mungyeong Saejae). Lòng hiếu thảo sâu nặng với mẹ không ngăn cản chí trung nghĩa vệ quốc, mà chính tình thương mẹ đã hóa thành dũng khí bảo vệ non sông.
Theo bộ Hoa Sơn Lý Thị Thế Phả và sử liệu địa phương Hàn Quốc, vào năm 1226 khi triều chính Đại Việt chuyển giao từ nhà Lý sang nhà Trần, để tránh họa diệt tộc và giữ gìn huyết thống tôn thất thờ cúng liệt thánh nhà Lý, Hoàng tử Lý Long Tường đã mang theo vương miện, đồ tế khí và gia quyến xuống thuyền vượt biển phương Bắc. Thuyền dạt vào bờ biển huyện Ông Tân (Ongjin, đạo Hoàng Hải thuộc miền Bắc bán đảo ngày nay). Cảm mến khí độ vương tôn phương Nam, vua Cao Tông nhà Cao Ly đã ân cần tiếp đón và cấp đất cho ông an cư. Tới năm 1253, khi kỵ binh Mông Cổ tràn xuống vây đánh vùng Hoa Sơn và Ông Tân suốt năm tháng, vị hoàng tử Đại Việt gần tám mươi tuổi đã cưỡi ngựa trắng cùng dân binh địa phương bày trận đánh lui quân Mông Cổ (gắn với truyền thuyết dùng hình nhân và chim sắt mổ mắt tướng giặc). Vua Cao Tông cảm phục công lao to lớn ấy, sắc phong ông tước Hoa Sơn Quân (Hwasan-gun), ban thực ấp hai nghìn hộ và cho lấy vùng núi Hoa Sơn làm bản quán (bongwan) khai sinh ra dòng họ Lý Hoa Sơn tại Triều Tiên.
Nhiều người khi nghe nói dòng họ Lý Hoa Sơn định cư ở vùng núi Hoa Sơn huyện Ông Tân thường thắc mắc vì sao di tích duy nhất còn lại ở Hàn Quốc lại nằm tận huyện Bonghwa thuộc tỉnh Gyeongsang Bắc ở miền Đông Nam. Lý do nằm ở biến cố lịch sử chia cắt bán đảo: đất phát tích Ông Tân (đạo Hoàng Hải, nơi từng có Thụ Hàng Môn và đền thờ chính Hoàng tử Lý Long Tường) hiện nằm ở phía Bắc vĩ tuyến 38 thuộc Triều Tiên nên khách từ Hàn Quốc không thể tiếp cận. Rất may mắn là từ cuối thời Cao Ly sang đầu thời Joseon, hậu duệ đời thứ sáu và các nhánh sau của ngài (tiêu biểu là nhánh quan Quận thủ Lý Mạnh Vân dời về Andong rồi sang định cư lập làng tại thôn Xương Bình huyện Bonghwa từ thế kỷ 16) đã bén rễ sâu bền tại đây, khiến Trung Hiếu Đường ở Bonghwa trở thành quê tổ tập trung duy nhất còn nguyên vẹn ở miền Nam bán đảo của hậu duệ nhà Lý.
IITám Trăm Năm Từ Cuộc Vượt Biển Năm 1226 Tới Nhịp Cầu Giao Lưu Hai Dân Tộc
Trải qua tám thế kỷ hòa nhập vào xã hội Cao Ly và Joseon mà vẫn gìn giữ nghiêm cẩn gia phả ghi rõ nguồn gốc vương triều Đại Việt, lịch sử của Trung Hiếu Đường còn lưu dấu sự trân trọng đặc biệt của các vị vua anh minh triều Joseon dành cho những người con gốc Việt trung nghĩa.
- 1226 và 1253Hoàng tử Lý Long Tường định cư tại Cao Ly và thụ phong Hoa Sơn QuânRời Đại Việt năm 1226 tới Ông Tân (Hoàng Hải), năm 1253 Hoàng tử Lý Long Tường lập đại công đẩy lùi quân Mông Cổ và được vua Cao Tông nhà Cao Ly phong tước Hoa Sơn Quân, mở đầu dòng họ Lý Hoa Sơn.
- 1592Nghĩa sĩ đời thứ mười ba Lý Trường Phát hy sinh tại ải Văn CảnhTừ làng Xương Bình huyện Bonghwa, chàng trai 19 tuổi Lý Trường Phát tòng quân chống giặc trong chiến tranh Nhâm Thìn và anh dũng tử trận tại đèo Mungyeong Saejae sau khi để lại bài thơ từ biệt mẹ góa.
- 1680 tới khoảng 1750Triều đình Joseon truy tặng phẩm hàm và dựng đình Trung Hiếu ĐườngCảm động trước tấm gương trung hiếu của Lý Trường Phát, triều đình Joseon truy tặng ông chức Công Bộ Tham Nghị, đồng thời dòng họ cùng sĩ lâm vùng Lĩnh Nam dựng ngôi Trung Hiếu Đường khoảng năm 1750 để lưu niệm và giảng học.
- 1789 và 1798Vua Chính Tổ ban ngự bút văn tế tôn vinh Hoàng tử Lý Long TườngVua Chính Tổ triều Joseon đích thân soạn văn tế và sai quan lập đàn Trung Nghĩa Đàn tế lễ hậu duệ vương triều Đại Việt cùng nghĩa sĩ Lý Trường Phát. Bản khắc gỗ ngự chế ngự bút (Eoje Eopil Jangpan) quý giá từng được dòng tộc gìn giữ tại Bonghwa.
- 1995, 2004 và 2021Hậu duệ họ Lý về Đền Đô bái tổ và thăng hạng Di tích Kỷ niệm số 181Sau khi Việt Nam và Hàn Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, đại diện dòng họ Lý Hoa Sơn về bái tổ tại Đền Đô (Bắc Ninh) năm 1995. Trung Hiếu Đường được công nhận Tư liệu Di sản Văn hóa số 466 năm 2004 và thăng hạng Di tích Kỷ niệm tỉnh Gyeongsang Bắc số 181 ngày 22 tháng 2 năm 2021.
- Thập niên 2020Hình thành không gian văn hóa lịch sử Việt Hàn tại thôn Xương BìnhChính quyền huyện Bonghwa và tỉnh Gyeongsang Bắc phối hợp cùng phía Việt Nam bảo tồn cảnh quan quanh Trung Hiếu Đường, đón tượng đồng Đức Vua Lý Thái Tổ và các đoàn về nguồn kỷ niệm tám trăm năm họ Lý sang đất Hàn (1226 tới 2026).
Bài thơ xuất chinh thấm lệ của chàng trai mười chín tuổi và mộc bản ngự bút vua Chính Tổ. Khắc ghi trong lòng bao thế hệ nho sĩ vùng Bonghwa là bốn câu thơ chữ Hán Xuất chinh thi mà Lý Trường Phát viết để lại trên bàn cho mẹ trước lúc lên đường năm 1592: Thử khứ túng nhiên vi bất phản, Thiềng khu nguyện tác quốc trung hồn, Đường tiền tức ảnh quy hà nhật, Bạch phát nương thân độc ỷ môn (Chuyến này con đi dẫu chẳng trở về, thân này nguyện hóa hồn trung vì nước, bóng con trước thềm biết ngày nào lại thấy, thương mẹ tóc bạc lẻ bóng tựa cửa chờ). Hai trăm năm sau, khi đọc bản tấu trình về dòng dõi nhà Lý nước Nam và bài thơ ấy, vua Chính Tổ (vị vua văn trị bậc nhất thế kỷ 18, người cũng từng cử đại thần tới tế lễ tại Đào Sơn Thư Viện gần đó) đã xúc động ban văn tế ngự bút ca ngợi khí tiết bất khuất vượt biên giới của dòng họ Lý Hoa Sơn, tương đồng tinh thần lễ nghĩa tôn thất tại Tông Miếu Jongmyo.
IIIĐình Gỗ Trung Hiếu Đường, Cổng Tứ Trụ Môn Và Nhà Bia Di Khư Bi Các
Nằm yên bình bên triền đồi thấp nhìn ra cánh đồng thôn Xương Bình, cụm di tích dòng họ Lý Hoa Sơn tại Bonghwa gồm khu đình gỗ bao tường đá hình chữ nhật gắn cổng Tứ Trụ Môn cùng tòa nhà bia trên sườn đồi kế bên, mang đậm phong cách kiến trúc trai xá Nho gia vùng núi Bắc Gyeongsang giữa thế kỷ 18.
Ngôi nhà gỗ dựng khoảng năm 1750 rộng 4 gian mặt tiền, 2 gian rưỡi chiều sâu đặt trên bệ đá tự nhiên với mái ngói tám vạt (paljak-jibung) thanh thoát theo bố cục trung đường hiệp thất: chính giữa là đại sảnh sàn gỗ mở (daecheong) rộng hai gian thoáng mát, hai đầu trái phải kẹp đôi phòng kín có sưởi sàn ondol ấm áp, phía trước chạy hiên nửa gian (toekan) treo bức hoành phi chữ Hán Trung Hiếu Đường cứng cỏi.
Vòng tường đá trộn đất đắp hình chữ nhật ôm trọn khoảng sân tĩnh mịch trước Trung Hiếu Đường, trổ lối vào chính qua chiếc cổng gỗ bốn cột lợp ngói truyền thống (Tứ Trụ Môn) giữ nét khiêm cung chuẩn mực của kiến trúc tông tộc thời Joseon.
Ngôi nhà bia một gian có chấn song gỗ bao bốn mặt dựng trên triền đồi phía sau bên trái ngoài tường rào Trung Hiếu Đường, bên trong an trí tấm bia đá Di Khư Bi khắc chữ Hán ghi chép tường tận tên Thủy tổ Lý Long Tường từ nước Đại Việt vượt biển sang Cao Ly năm 1226 cùng sự tích trung hiếu của nghĩa sĩ Lý Trường Phát.
Các tấm ván gỗ khắc nguyên văn bài văn tế và bút tích của vua Chính Tổ triều Joseon ban tặng cho dòng họ Lý Hoa Sơn cuối thế kỷ 18 (bản gốc hiện được gửi bảo quản an toàn tại Viện Nghiên cứu Quốc học Hàn Quốc tại Andong để chống mối mọt và cháy nổ).
Quanh sườn đồi thôn Changpyeong-ri hiện vẫn còn các gia đình hậu duệ trực hệ đời thứ 25, 26 của dòng họ Lý Hoa Sơn sinh sống, giữ gìn nếp nhà truyền thống và hương khói gia từ suốt hơn bốn trăm năm định cư tại Bonghwa.
Trên dải đất thung lũng mở rộng gần khu di tích Trung Hiếu Đường, địa phương đã dựng không gian văn hóa cộng đồng và an vị pho tượng đồng Đức Vua Lý Thái Tổ (vị vua khai sáng vương triều Lý và kinh đô Thăng Long năm 1010) do Việt Nam trao tặng làm biểu tượng hữu nghị.
| Hạng mục | Thông số và dữ kiện lịch sử | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Dòng tộc chủ quản | Tông hội dòng họ Lý Hoa Sơn (Hwasan Yi), hậu duệ Hoàng tử Lý Long Tường (sinh năm 1174, sang Cao Ly 1226) | Bách khoa Văn hóa Dân tộc Hàn Quốc (EncyKorea) |
| Nhân vật trung tâm | Nghĩa sĩ đời thứ 13 Lý Trường Phát (1574 tới 1592), hy sinh tại Văn Cảnh Điểu Lĩnh trong chiến tranh Nhâm Thìn | Chính quyền tỉnh Gyeongsang Bắc, Huyện Bonghwa |
| Quy mô Trung Hiếu Đường | Nhà gỗ 4x2,5 gian dựng khoảng năm 1750, mái tám vạt, đại sảnh gỗ 2 gian ở giữa kẹp phòng sưởi ondol hai bên | Cục Di sản Quốc gia Hàn Quốc (KHS) |
| Hạng mục phụ cận | Tường bao cổng Tứ Trụ Môn và Nhà bia Trung Hiếu Đường Hoa Sơn Lý Công Di Khư Bi Các | Cục Di sản Quốc gia Hàn Quốc (KHS) |
| Danh hiệu di sản | Di tích Kỷ niệm tỉnh Gyeongsangbuk-do số 181 (thăng hạng ngày 22/02/2021 từ Tư liệu Di sản số 466 năm 2004) | Chính quyền tỉnh Gyeongsang Bắc, KHS |
IVThế Đất Và Hướng
Huyện Bonghwa nằm sâu giữa vùng sơn cước tiếp giáp dãy Thái Bạch và Tiểu Bạch Sơn, từ xưa nổi tiếng trong ngạn ngữ Hàn Quốc là một trong Thập thắng địa (mười vùng đất lành ẩn cư tránh được binh đao loạn lạc của bán đảo). Việc tổ tiên họ Lý Hoa Sơn chọn thôn Xương Bình làm nơi tụ cư lâu dài thể hiện tầm nhìn phong thủy thâm thúy nhằm bảo toàn huyết mạch dòng tộc. Phần dưới đây phân tích theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Tại tọa độ 36,9171 độ vĩ bắc, 128,8061 độ kinh đông, Trung Hiếu Đường tọa lạc ở cao độ khoảng 260 mét bên chân đồi thông thoai thoải phía bắc của thung lũng thôn Xương Bình (Changpyeong-ri, tên làng nghĩa là cánh đồng hưng thịnh bằng phẳng). Phía bắc sau lưng ngôi đình là mạch núi nhánh rẽ xuống từ núi Munsu (Văn Thù Sơn, cao 1.206 mét, ngọn danh sơn linh thiêng bậc nhất vùng Bonghwa) tạo thành hậu chẩm trùng điệp vững như bàn thạch, che khuất hoàn toàn gió bắc giá lạnh mùa đông vùng cao nguyên.
Ngôi đình gỗ Trung Hiếu Đường và cổng Tứ Trụ Môn được đặt ngay ngắn theo thế tọa Bắc Đông Bắc hướng Nam Tây Nam, nhìn thẳng ra cánh đồng lúa phẳng rộng và khe suối thôn Xương Bình đổ về hệ thống sông Naeseongcheon (thượng nguồn cát trắng nước trong của sông Lạc Đông) phía nam làm minh đường tụ thủy hiền hòa, bên kia cánh đồng là dải đồi thấp chạy ngang làm tiền án cân đối vừa tầm mắt. Trong phép chọn đất lập làng tông tộc xưa, địa thế lưng tựa sơn cước thâm nghiêm, mặt mở đồng bằng suối ngọt như thôn Xương Bình không phô trương lộ liễu ngoài đường quan lộ nên tránh được họa binh lửa triền miên, giúp con cháu một hoàng tộc xa xứ sinh sôi bình yên suốt bốn thế kỷ để giữ trọn khói hương tiên tổ Đại Việt.
VLễ Tế Tổ Mùa Thu, Ngày Hội Về Nguồn Và Mái Nhà Tinh Thần Của Người Việt Xa Xứ
Tại thôn Xương Bình hôm nay, các nghi lễ tế tự cổ truyền theo âm lịch của dòng họ Lý Hoa Sơn hòa quyện xúc động cùng các dịp hành hương về nguồn của cộng đồng người Việt Nam khắp Hàn Quốc. Bảng dưới đây ghi nhận các lễ tiết chính hàng năm.
| Thời gian | Theo lịch nào | Tên lễ tiết | Nghi thức và ý nghĩa tại Trung Hiếu Đường Bonghwa |
|---|---|---|---|
| Tháng Mười âm lịch (mùa thu sau vụ gặt) | Âm lịch | Lễ Tế tổ mùa thu dòng họ Lý Hoa Sơn và tưởng niệm nghĩa sĩ Lý Trường Phát | Các bô lão hậu duệ họ Lý Hoa Sơn trong trang phục tế lễ truyền thống Hàn Quốc dâng hương rượu và đọc chúc văn chữ Hán tưởng nhớ Thủy tổ Lý Long Tường cùng tổ tiên tại Bonghwa. |
| Rằm tháng Ba (Lễ hội Đền Đô kỷ niệm ngày Vua Lý Thái Tổ đăng quang) | Âm lịch | Lễ dâng hương vọng bái Bát Đế triều Lý kết nối Bonghwa và Bắc Ninh | Đại diện dòng họ Lý Hoa Sơn cùng các hội đoàn người Việt tại Hàn Quốc dâng hương tưởng niệm cội nguồn Thăng Long Đại Việt song hành với đại lễ Đền Đô ở quê nhà. |
| Mùa thu hàng năm (tháng Mười tới tháng Mười Một dương lịch) | Dương lịch | Ngày Văn hóa Việt Nam tại Bonghwa và Hành hương kỷ niệm năm 1226 | Đón tiếp Đại sứ quán Việt Nam, Hội Người Việt Nam tại Hàn Quốc và hàng trăm gia đình đa văn hóa Việt Hàn về thăm Trung Hiếu Đường, giao lưu văn hóa hai dân tộc. |
| Dịp Tết Nguyên Đán và Tết Trung Thu (Chuseok) | Âm lịch | Lễ tảo mộ và Trà lễ (Charye) truyền thống của tông gia họ Lý | Con cháu họ Lý từ Seoul, Daegu, Busan trở về làng Xương Bình sum họp dâng lễ đầu xuân và mùa thu theo đúng gia phong tám trăm năm. |
Niềm tự hào huyết thống của hàng trăm nghìn người Việt Nam tại Hàn Quốc. Đối với gần ba trăm nghìn công dân và kiều bào Việt Nam đang sinh sống, lao động, học tập và lập gia đình tại Hàn Quốc hôm nay (đặc biệt là những thế hệ trẻ em mang hai dòng máu Việt Hàn), Trung Hiếu Đường ở Bonghwa mang một sức mạnh nâng đỡ tinh thần vô giá: nó chứng minh bằng hiện vật lịch sử tám trăm năm rằng người Việt trên đất Hàn không phải những người khách mới đến gần đây, mà tổ tiên vương triều Lý của dân tộc Việt đã từng góp máu xương bảo vệ mảnh đất này từ thế kỷ 13 và thế kỷ 16, được chính các vị vua Cao Ly và Joseon kính trọng sắc phong đời đời.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 19-1 Changpyeongbonma-gil, Bongseong-myeon, Bonghwa-gun, Gyeongsangbuk-do (thôn Changpyeong-ri)
- Đường tới
- Di tích nằm tại số 19-1 Changpyeongbonma-gil, xã Bongseong-myeon, huyện Bonghwa, tỉnh Gyeongsangbuk-do (cách thị trấn huyện lỵ Bonghwa khoảng 6 km về phía đông). Từ Seoul (ga Cheongnyangni), quý vị đi tàu cao tốc KTX-Eum tới ga Yeongju mất khoảng 1 giờ 40 phút, sau đó từ bến xe Yeongju hoặc ga Bonghwa bắt xe buýt nông thôn đi xã Bongseong (hoặc đi taxi từ trung tâm thị trấn Bonghwa mất khoảng 10 phút là tới tận sân Trung Hiếu Đường).
- Toạ độ
- 36.9171, 128.8061
Trung Hiếu Đường nằm giữa khu dân cư nông thôn yên tĩnh của thôn Xương Bình, nơi các gia đình hậu duệ họ Lý và bà con nông dân địa phương vẫn đang sinh sống thường nhật. Khi tới dâng hương hoặc tham quan ngôi đình gỗ và nhà bia Di Khư Bi Các, xin quý vị giữ trật tự lịch thiệp, không tự ý bước vào sân nhà riêng của người dân quanh làng, không chạm tay lên biển gỗ cổ dưới mái hiên và nghiêng mình thành kính trước tấm bia Di Khư ghi dấu tám thế kỷ tiền nhân nơi đất khách.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Trung Hiếu Đường (Di tích dòng họ Lý Hoa Sơn gốc Việt), Bonghwa
Contribute photos, information or video for Chunghyodang, Vietnamese Ly Clan Shrine, BonghwaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Trung Hiếu Đường ở huyện Bonghwa thờ ai và có liên hệ gì với Việt Nam?
Trung Hiếu Đường là di tích lịch sử bằng gỗ duy nhất còn bảo tồn tại Hàn Quốc của dòng họ Lý Hoa Sơn (Hwasan Yi), hậu duệ trực hệ của Hoàng tử Lý Long Tường (con trai vua Lý Anh Tông triều Lý nước Đại Việt) vượt biển sang Cao Ly năm 1226. Ngôi đình được dựng để tôn vinh nghĩa sĩ đời thứ 13 Lý Trường Phát hy sinh tuổi 19 bảo vệ đất nước năm 1592.
Vì sao Hoàng tử Lý Long Tường được vua Cao Ly phong tước Hoa Sơn Quân?
Sau khi sang định cư tại huyện Ông Tân (đạo Hoàng Hải) năm 1226, tới năm 1253 khi quân Mông Cổ tràn xuống vây đánh vùng này, Hoàng tử Lý Long Tường dù tuổi đã cao vẫn cùng quân dân địa phương chiến đấu mưu lược đẩy lùi quân giặc. Vua Cao Tông nhà Cao Ly cảm phục đại công ấy nên sắc phong ông làm Hoa Sơn Quân và ban vùng núi Hoa Sơn làm đất bản quán của dòng họ.
Vì sao ngôi đình mang tên là Trung Hiếu Đường?
Tên gọi Trung Hiếu Đường tôn vinh tấm gương trọn cả Trung lẫn Hiếu của hậu duệ đời thứ 13 Lý Trường Phát (1574 tới 1592): vốn là con trai độc nhất phụng dưỡng mẹ góa nghèo, năm 1592 anh vẫn xung phong ra trận đánh quân xâm lược tại đèo Văn Cảnh (Trung) sau khi để lại bài thơ tuyệt bút thấm lệ an ủi mẹ già (Hiếu), được triều đình Joseon truy tặng chức Công Bộ Tham Nghị.
Hiện nay ở Hàn Quốc còn bao nhiêu hậu duệ của dòng họ Lý Hoa Sơn?
Theo thống kê tông tộc tại Hàn Quốc, hiện có hơn một nghìn hậu duệ mang bản quán Lý Hoa Sơn (hậu duệ đời thứ 25 tới 27 tính từ Hoàng tử Lý Long Tường) đang sinh sống rải rác khắp Seoul, Daegu, Busan và tập trung giữ nhà thờ tổ tại thôn Xương Bình, huyện Bonghwa. Nhà nước Việt Nam đã công nhận quyền công dân và đón các đoàn hậu duệ về bái tổ hàng năm tại Đền Đô, Bắc Ninh.
Quần thể di tích Trung Hiếu Đường tại Bonghwa gồm những công trình nào?
Được thăng hạng Di tích Kỷ niệm tỉnh Gyeongsang Bắc số 181 năm 2021 (từ Tư liệu Di sản số 466 năm 2004), cụm di tích cổ gồm ngôi đình gỗ 4x2,5 gian Trung Hiếu Đường dựng khoảng năm 1750, vòng tường đá gắn cổng Tứ Trụ Môn và nhà bia Di Khư Bi Các khắc lịch sử dòng họ Lý Hoa Sơn trên sườn đồi kế bên, nằm kề không gian tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ mới mở rộng.