Pakistan

Thánh đường lớn thời Mogul ở Lahore, hoàng đế Aurangzeb cho dựng từ tháng 5 năm 1671 tới tháng 4 năm 1673 bằng sa thạch đỏ khảm cẩm thạch trắng, với ba vòm cẩm thạch hình củ hành và bốn tháp góc. Sân trong rộng hơn 25.000 mét vuông, được coi là một trong những sân thánh đường lớn nhất thế giới, Pakistan đưa vào danh sách dự kiến Di sản Thế giới UNESCO năm 1993.

Danh sách dự kiến Di sản Thế giới UNESCO (1993)Phía tây bắc Walled City, cạnh Hoàng thành Lahore (Lahore Fort) và vườn Hazuri Bagh, Lahore, Punjab

Ảnh: Harvinder Chandigarh, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Thánh địa lịch sử thiêng liêng bậc nhất của Đạo Sikh tọa lạc bên bờ sông Ravi thuộc huyện Narowal, tỉnh Punjab, Pakistan, chỉ cách biên giới Ấn Độ 4,5 km, nơi Đức Sáng Tổ Guru Nanak Dev Ji cày ruộng, lập bếp ăn cộng đồng Langar đầu tiên và sống 18 năm cuối đời trước khi viên tịch năm 1539, nổi bật với ngôi đền đá cẩm thạch trắng năm 1925 đặt song hành cả đài tưởng niệm hỏa táng (Samadhi) lẫn mộ phần (Mazar) giữa khuôn viên đại sảnh trắng rộng 42 mẫu Anh kết nối thẳng với Ấn Độ qua Hành lang Kartarpur.

Thánh địa Khởi nguyên Đệ nhất của Đạo Sikh (nơi Guru Nanak Dev Ji định cư 18 năm cuối đời và viên tịch năm 1539), Quần thể Gurdwara có khuôn viên lớn nhất thế giới (42 mẫu Anh) và Điểm kết nối Hành lang Hòa bình Quốc tế Kartarpur (2019)Làng Kartarpur, phân khu Shakargarh Tehsil, bên bờ hữu ngạn sông Ravi, huyện Narowal, tỉnh Punjab, Cộng hòa Hồi giáo Pakistan

Ảnh: Shahzaib Damn Cruze, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể đền cổ Ấn Độ giáo linh thiêng trên dãy núi Muối (Salt Range) thuộc huyện Chakwal, tỉnh Punjab, Pakistan, vây quanh hồ nước ngầm tự nhiên Katas Kund tương truyền hình thành từ giọt nước mắt đau thương của Thần Shiva khi khóc thương nữ thần Sati và là nơi diễn ra cuộc đối đáp triết học Yaksha Prashna của các hoàng tử Pandava trong sử thi Mahabharata, quy tụ cụm bảy ngôi đền đá vôi xốp thời vương triều Hindu Shahi thế kỷ 7 tới thế kỷ 10 cùng phế tích tháp Phật giáo và dinh thự tướng quân Sikh Hari Singh Nalwa.

Quần thể Di tích Khảo cổ và Thánh địa Hành hương Quốc gia Pakistan (nằm trong Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO của Pakistan từ năm 2004)Gần thị trấn Choa Saidanshah, vùng cao nguyên Potohar và dãy núi Muối (Salt Range), huyện Chakwal, tỉnh Punjab, Cộng hòa Hồi giáo Pakistan

Ảnh: Shahzaib Damn Cruze, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Quần thể đại tu viện Phật giáo cổ đại vùng Gandhara được bảo tồn nguyên vẹn nhất thế giới, ngự trên sống núi đá phiến cao 152 mét tại huyện Mardan, tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan (Di sản Thế giới UNESCO năm 1980), khởi lập từ thế kỷ 1 Công nguyên và hưng thịnh rực rỡ dưới triều đại Kushan cho tới thế kỷ 7, nổi tiếng với Sân Ba Mươi Lăm Bảo Tháp, khu tăng xá hai tầng bằng đá phiến xếp vân tã, bảo tháp chính và mười mật thất thiền định ngầm dưới lòng đất.

Di sản Thế giới UNESCO (công nhận năm 1980 cùng với di chỉ đô thị cổ Sahr-i-Bahlol, mã số 140) và Di tích Khảo cổ Bảo tồn Quốc gia PakistanĐỉnh đồi đá Takht-i-Bahi, cách thành phố Mardan 15 km về phía tây bắc, huyện Mardan, tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, Cộng hòa Hồi giáo Pakistan

Ảnh: Junaid8181, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kiệt tác kiến trúc Hồi giáo thời Đế chế Mughal tại cố đô Thatta, tỉnh Sindh, miền nam Pakistan, do Hoàng đế Shah Jahan sắc lệnh xây dựng từ năm 1644 tới 1647 để tạ ơn người dân địa phương đã che chở ngài thuở còn là Hoàng tử Khurram, nổi tiếng với kỷ lục 93 mái vòm gạch đỏ tạo nên hệ thống cộng hưởng âm thanh tự nhiên không cần loa phóng thanh, hoàn toàn không có tháp minaret và sở hữu nghệ thuật ốp gạch men lam ngọc Kashi-kari phong cách Sindh giao thoa Timurid Trung Á rực rỡ bậc nhất tiểu lục địa Ấn Độ.

Di tích Kiến trúc Lịch sử Cấp Quốc gia Pakistan (nằm trong Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới UNESCO của Pakistan từ năm 1993, mã số 1286)Đường Quốc lộ N-5 (Karachi - Thatta), trung tâm cố đô Thatta, huyện Thatta, tỉnh Sindh, Cộng hòa Hồi giáo Pakistan

Ảnh: TANK RAIDER, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons