Nằm giữa vùng đồng bằng phù sa màu mỡ bên bờ hữu ngạn dòng sông Ravi thuộc phân khu Shakargarh, huyện Narowal, tỉnh Punjab ở phía đông bắc Cộng hòa Hồi giáo Pakistan, chỉ cách đường biên giới quốc tế với bang Punjab của Ấn Độ khoảng 4,5 km theo đường chim bay, Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur (còn được tôn xưng là Gurdwara Sri Kartarpur Sahib) là một trong hai thánh địa lịch sử thiêng liêng bậc nhất của Đạo Sikh trên lãnh thổ Pakistan bên cạnh Gurdwara Janam Asthan tại Nankana Sahib. Nếu Nankana Sahib là nơi Đức Sáng Tổ Guru Nanak Dev Ji (1469 tới 1539) cất tiếng khóc chào đời, thì mảnh đất Kartarpur chính là nơi vị Guru đầu tiên dừng bước sau hơn hai thập kỷ vân du khắp châu Á, cởi bỏ chiếc áo choàng hành hương để mặc trang phục người nông dân Punjab, trực tiếp cầm cày canh tác suốt mười tám năm cuối đời và hóa thân vào ánh sáng vĩnh hằng vào ngày 22 tháng 9 năm 1539.
Không giống những ẩn viện tách biệt khỏi thế gian hay những đền đài xây dựng bằng quyền lực đế vương, Kartarpur được chính Đức Guru Nanak đặt tên với nghĩa là Thành phố của Đấng Sáng Tạo (Kartar là Đấng Tạo Hóa, Pur là nơi ở) để làm hình mẫu thực nghiệm đầu tiên trên mặt đất cho một xã hội tâm linh bình đẳng tuyệt đối. Chính tại ngôi làng nhỏ bên sông Ravi này, lần đầu tiên trong lịch sử tiểu lục địa Ấn Độ thế kỷ 16, những lời kinh thiêng liêng như Mul Mantar và bản trường ca buổi sớm Japji Sahib được định hình thành thời khóa tụng niệm cộng đồng, bếp ăn từ thiện miễn phí Langar xóa bỏ mọi ranh giới đẳng cấp ra đời, và sự kế thừa ngôi vị Guru được trao truyền sang vị Guru thứ hai là Guru Angad Dev Ji. Ngày nay, với khuôn viên đá cẩm thạch trắng rộng tới 42 mẫu Anh và tuyến Hành lang Hòa bình Kartarpur mở cửa năm 2019 nhân kỷ niệm 550 năm ngày đản sinh Đức Guru Nanak, nơi đây đã trở thành biểu tượng rạng ngời của sự hòa giải liên quốc gia và liên tôn giáo tại Nam Á.
IĐức Guru Nanak Dev Ji, Mười Tám Năm Cày Ruộng Lập Đạo Và Huyền Tích Tấm Vải Hoa Chia Đôi Giữa Người Hindu Với Người Hồi Giáo
Trong thần học và phụng vụ của Đạo Sikh, đối tượng tôn thờ tối cao duy nhất tại Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur là Đấng Tối Cao Vô Hình Vô Tướng (Ik Onkar hay Waheguru) hiện diện qua lời mặc khải trong bộ Kinh Thánh Sống Vĩnh Cửu là Đức Guru Granth Sahib đặt trên ngai cao dưới mái lọng Palki Sahib. Tuy nhiên, toàn bộ linh khí lịch sử của vùng đất Kartarpur lại gắn liền với cuộc đời thực hành và sự viên tịch của Đức Guru Nanak Dev Ji (1469 tới 1539). Sau khi thực hiện bốn cuộc đại hành trình truyền đạo (bốn kỳ Udasi) đi bộ hàng vạn dặm từ Sri Lanka ở phía nam lên tận núi Kailash ở Tây Tạng, từ vùng Assam ở phía đông sang tận thánh địa Mecca, Medina và Baghdad ở Tây Á, vào khoảng năm 1521 tới 1522, ở tuổi ngoài năm mươi, Đức Guru Nanak quyết định trở về định cư hẳn tại vùng đất bên sông Ravi mà một vị quan địa phương giàu lòng kính ngưỡng là Karoria (cùng thống đốc Duni Chand) đã hiến cúng từ năm 1504.
Tại Kartarpur, Đức Guru Nanak đã đưa gia quyến gồm phu nhân là bà Mata Sulakhni cùng hai con trai là Sri Chand và Lakhmi Das về đoàn tụ, khép lại giai đoạn du phương để mở ra giai đoạn kiến tạo Sangat (cộng đoàn tín hữu) và Pangat (hàng người ngồi ăn bình đẳng trên cùng một mặt đất). Ngài dạy rằng con đường giải thoát không nằm ở việc trốn vào rừng sâu khổ hạnh hay từ bỏ trách nhiệm gia đình, mà nằm ở lối sống Grihastha (người cư sĩ tại gia sống thanh tịnh giữa cuộc đời như hoa sen mọc trong bùn). Hằng ngày, chính vị Sáng Tổ vẫn ra đồng cày đất, gieo lúa mì và chăm sóc vườn tược dưới cái nắng vùng Punjab, lấy hoa lợi thu hoạch được đưa vào bếp chung để nuôi dưỡng khách thập phương.
Toàn bộ nền tảng đạo đức và quy phạm sinh hoạt của Đạo Sikh hiện đại đều được đúc kết và thực hành mẫu mực lần đầu tiên tại Kartarpur qua ba trụ cột vàng (Three Pillars of Sikhism):
Trụ cột thứ nhất là Naam Japo (Niệm danh Thiên Chúa và thiền định về Chân lý): tại Kartarpur, Đức Guru Nanak đã thiết lập thời khóa cầu nguyện tập thể mỗi ngày vào giờ Amrit Vela (khoảng ba giờ tới sáu giờ sáng trước khi mặt trời mọc) với việc tụng đọc bản trường ca Japji Sahib và bài ca tán dương Asa di Var, còn buổi chiều tối sau khi thu công việc đồng áng thì cùng nhau tụng kinh Rehras Sahib và kinh Kirtan Sohila trước khi nghỉ đêm.
Trụ cột thứ hai là Kirat Karo (Lao động lương thiện bằng chính đôi tay và mồ hôi của mình): ngài bác bỏ tư tưởng coi lao động chân tay là thấp hèn cũng như bác bỏ việc sống bám vào của bố thí tôn giáo, khẳng định rằng hạt lúa người nông dân tự tay làm ra mang phẩm giá thiêng liêng ngang với lời kinh cầu nguyện.
Trụ cột thứ ba là Vand Chhako (San sẻ thành quả với người nghèo khó và cộng đồng): biểu hiện cụ thể nhất là thiết chế bếp ăn Langar do chính Đức Guru Nanak và phu nhân Mata Sulakhni khởi lập tại Kartarpur. Trong nhà ăn Langar ở Kartarpur, một vị quý tộc Bà La Môn, một quan chức Hồi giáo hay một người lao động thuộc tầng lớp tiện dân đều phải ngồi bệt xuống sàn đất ngang hàng nhau (Pangat), cùng ăn chung một thứ bánh mì dẹt roti và đậu hầm dal do chính tay các môn đệ nấu nướng.
Sự kiện làm nên tính chất độc nhất vô nhị của Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur trong lịch sử tôn giáo thế giới đã diễn ra vào ngày 22 tháng 9 năm 1539 (nhằm ngày mồng 10 tháng Assu năm 1596 theo lịch Bikrami), khi Đức Guru Nanak Dev Ji chuẩn bị rời bỏ thân xác trần thế ở tuổi bảy mươi. Trước khi viên tịch (Joti Jot, nghĩa là ánh sáng hòa vào Ánh Sáng Tối Cao), ngài không truyền ngôi vị dẫn dắt cộng đoàn cho hai người con ruột của mình mà trao quyền kế vị cho người môn đệ tận tụy nhất là Bhai Lehna, đặt pháp hiệu là Guru Angad Dev Ji (Angad nghĩa là một phần máu thịt từ chính thân thể của Guru Nanak), đồng thời khuyên Guru Angad chuyển trung tâm truyền đạo sang thị trấn Khadur Sahib để tránh những tranh chấp tài sản.
Theo biên niên sử truyền thống Janamsakhi, ngay khi Đức Guru Nanak sắp trút hơi thở cuối cùng, giữa hai nhóm đệ tử của ngài tại Kartarpur đã nổ ra một cuộc tranh luận đầy xúc động: những môn đệ xuất thân từ Ấn Độ giáo tuyên bố Guru Nanak là bậc đạo sư (Guru) của họ nên phải cử hành lễ hỏa táng theo nghi thức Hindu và xây đài Samadhi; ngược lại, những môn đệ xuất thân từ Hồi giáo khẳng định ngài là bậc thánh nhân (Pir hay Wali) của họ nên phải cử hành lễ địa táng và xây lăng mộ Mazar. Thấu rõ tấm lòng của cả hai phía, Đức Guru Nanak mỉm cười bảo họ: hãy đặt một tấm vải trắng phủ lên thi hài của ta; các đệ tử Hindu hãy đặt một bó hoa tươi ở phía bên phải tấm vải, còn các đệ tử Hồi giáo hãy đặt một bó hoa tươi ở phía bên trái; sáng mai bên nào giữ được bó hoa còn tươi nguyên không héo thì bên ấy sẽ được toàn quyền lo liệu tang lễ theo nghi thức của mình.
Sau khi đắp tấm vải trắng và đặt hai bó hoa, Đức Guru Nanak tĩnh tọa nhập định và an nhiên viên tịch. Sáng sớm hôm sau, khi cả hai cộng đồng cùng hồi hộp nâng tấm vải phủ lên, họ sững sờ nhận thấy nhục thân của Đức Guru Nanak đã hoàn toàn biến mất không còn dấu vết, trong khi cả hai bó hoa của người Hindu lẫn người Hồi giáo đều nở rộ tươi thắm như vừa mới hái. Hiểu ra bài học cuối cùng của bậc Sáng Tổ về sự vô phân biệt trước Đấng Tạo Hóa, hai cộng đồng đã dùng dao cắt đôi tấm vải phủ: các đệ tử Hindu lấy một nửa tấm vải kèm bó hoa của mình đem đi hỏa táng rồi dựng Đài Samadhi ở bên trong khu điện thờ, còn các đệ tử Hồi giáo lấy nửa tấm vải kia kèm bó hoa của họ đem chôn cất ngay bên ngoài hiên đền và dựng Ngôi mộ Mazar. Cho đến tận ngày nay tại Kartarpur, cả Samadhi ở trong đền lẫn Mazar ở sân ngoài vẫn nằm song hành bên nhau, minh chứng cho câu ca truyền tụng khắp vùng Punjab: Baba Nanak Shah Fakir, Hindu ka Guru, Musalman ka Pir (Đức Nanak là vị Vua của những bậc tu hành thanh bần, là Đạo sư của người Hindu và là Thánh nhân của người Hồi giáo).
Một sự nhầm lẫn địa lý khá phổ biến ở những người chưa từng đặt chân tới vùng Punjab là họ thường lầm tưởng thị trấn Kartarpur thuộc huyện Narowal (Pakistan) với thị trấn Kartarpur thuộc huyện Jalandhar (bang Punjab, Ấn Độ). Thực tế trong lịch sử Đạo Sikh có tới hai địa danh cùng mang tên Kartarpur do hai vị Guru khác nhau sáng lập: Kartarpur bên bờ sông Ravi (Pakistan) là thị trấn cổ hơn, do vị Guru thứ nhất là Guru Nanak Dev Ji sáng lập năm 1504 và là nơi ngài viên tịch năm 1539; còn thị trấn Kartarpur ở gần Jalandhar (Ấn Độ) là do vị Guru thứ năm là Guru Arjan Dev Ji sáng lập muộn hơn gần một thế kỷ vào năm 1594 (nơi hiện lưu giữ bản thảo gốc Kartarpuri Bir của kinh Adi Granth). Khi nhắc tới Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur và Hành lang Kartarpur (Kartarpur Corridor), đó chính là thánh địa của Đức Guru Nanak tại huyện Narowal bên phía Pakistan.
IIHơn Năm Thế Kỷ Từ Cộng Đoàn Khai Sáng Năm 1504, Biến Cố Lũ Sông Ravi Tới Đại Công Trình Hành Lang Hòa Bình Năm 2019
Lịch sử của Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur trải qua hơn năm trăm năm gắn liền với sự đổi dòng của con sông Ravi hung dữ, sự bảo trợ của các vương triều Sikh vùng Punjab, nỗi đau chia cắt biên giới năm 1947 và kỳ tích ngoại giao mở ra hành lang hành hương miễn thị thực vào thế kỷ 21.
- 1504 tới 1522Đức Guru Nanak Dev Ji đặt nền móng thị trấn Kartarpur bên sông RaviSau khi viên quan địa phương Karoria dâng cúng đất bên bờ hữu ngạn sông Ravi, Đức Guru Nanak lập ngôi làng Kartarpur cho cha mẹ và gia quyến sinh sống, rồi chính thức về định cư lâu dài tại đây từ năm 1522 sau bốn cuộc đại hành trình Udasi.
- 1522 tới 1539Mười tám năm hoàng kim thiết lập cộng đoàn Sikh đầu tiên và định hình kinh điểnĐức Guru Nanak trực tiếp cày ruộng, mở bếp ăn bình đẳng Langar, hoàn thiện bản kinh Japji Sahib, đón tiếp Bhai Lehna (vị Guru thứ hai tương lai) cùng học giả Baba Buddha Ji, biến Kartarpur thành trung tâm tâm linh đầu tiên của Đạo Sikh.
- 22 tháng 9 năm 1539Đức Guru Nanak Dev Ji truyền ngôi cho Guru Angad và viên tịch tại KartarpurỞ tuổi 70, Đức Guru Nanak đặt năm đồng xu và quả dừa trước Bhai Lehna để truyền ngôi vị Guru thứ hai, sau đó viên tịch; các môn đệ Hindu và Hồi giáo cùng dựng Đài Samadhi và Mazar từ tấm vải phủ chia đôi.
- Cuối thế kỷ 16Nước lũ sông Ravi cuốn trôi khu đền cổ và sự ra đời của thị trấn Dera Baba NanakMột trận đại hồng thủy của sông Ravi làm sạt lở bờ đất nơi dựng đền ban đầu; người con trai của Guru Nanak là Baba Sri Chand đã thỉnh bình tro cốt từ Samadhi sang bờ tả ngạn sông Ravi lập nên thị trấn Dera Baba Nanak (nay thuộc Ấn Độ), trong khi nền đền cũ tại Kartarpur được phục dựng lại trên gò đất cao hơn.
- 1920 tới 1925Quốc vương Maharaja Bhupinder Singh xứ Patiala tái thiết ngôi đền đá trắngSau khi trận lũ lịch sử sông Ravi lại làm hư hại nặng công trình cũ, Quốc vương tiểu quốc Patiala là Maharaja Bhupinder Singh (1891 tới 1938) đã tài trợ khoản tiền lớn 135.600 rupee để xây dựng ngôi đền chính hai tầng màu trắng có mái vòm củ hành tồn tại vững chãi đến ngày nay.
- Tháng 8 năm 1947Sự kiện phân chia Ấn Độ và Pakistan cùng những năm tháng ống nhòm bên biên giớiĐường biên giới Radcliffe lấy dòng sông Ravi làm ranh giới đã đặt thị trấn Dera Baba Nanak về phía Ấn Độ và đặt Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur về phía Pakistan cách đó 4,5 km; suốt hơn 70 năm, tín hữu Sikh bên bờ Ấn Độ phải đứng trên đài cao nhìn sang ngôi đền trắng qua ống nhòm (Darshan Sthal).
- 1995 tới 2004Chính phủ Pakistan trùng tu đền thánh và đón các đoàn hành hương đầu tiênNăm 1995, Chính phủ Pakistan tiến hành tu bổ toàn diện ngôi đền năm 1925 và mở lại hoàn toàn vào năm 2004 dưới sự quản lý của Ban Quản lý Tài sản Tín thác Di tản (ETPB) và Ủy ban Gurdwara Sikh Pakistan (PSGPC).
- 9 tháng 11 năm 2019Khánh thành Hành lang Hòa bình Kartarpur và đại quần thể Gurdwara lớn nhất thế giớiNhân kỷ niệm 550 năm ngày đản sinh Đức Guru Nanak Dev Ji (1469 tới 2019), Chính phủ Pakistan hoàn thành công trình mở rộng Gurdwara Kartarpur lên quy mô 42 mẫu Anh và cùng Chính phủ Ấn Độ chính thức thông suốt tuyến Hành lang Kartarpur dài 4,7 km cho phép tín hữu qua lại trong ngày không cần thị thực.
Bảy thập kỷ cầu nguyện qua ống nhòm (Khula Darshan) và phép lạ của Hành lang Hòa bình năm 2019. Một trong những câu chuyện gây xúc động mạnh mẽ nhất trong lịch sử tâm linh hiện đại Nam Á là hình ảnh những người hành hương Đạo Sikh đứng bên bờ sông Ravi suốt bảy mươi hai năm từ năm 1947 tới năm 2019. Khi đường biên giới năm 1947 chia đôi vùng Punjab, ngôi đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur rơi vào vùng đất thuộc huyện Narowal của Pakistan, chỉ cách thị trấn biên giới Dera Baba Nanak thuộc huyện Gurdaspur của Ấn Độ đúng 4,5 km qua những cánh đồng cỏ voi cao rậm rạp. Trong lời cầu nguyện hằng ngày Ardas của người Sikh trên khắp thế giới từ sau năm 1947 luôn có một câu khẩn nguyện tha thiết xin Đấng Waheguru ban cho cộng đồng đặc ân Khula Darshan Didar (được tự do chiêm bái và chăm sóc không rào cản) đối với những thánh địa bị chia cắt ở bên kia biên giới.
Để giúp các tín hữu thỏa lòng thương nhớ nơi Đức Guru Nanak yên nghỉ, phía Ấn Độ đã dựng một đài quan sát cao tại biên giới Dera Baba Nanak lắp đặt những chiếc ống nhòm viễn vọng cố định, còn phía Pakistan vào mỗi mùa lễ đã cho phát quang toàn bộ dải cỏ voi cao dọc bờ sông để từ bên kia biên giới có thể nhìn rõ mái vòm trắng của ngôi đền. Sau khi ý tưởng thiết lập một hành lang đi bộ trực tiếp được nêu ra từ cuối thập niên 1990 và được khởi động lại vào tháng 11 năm 2018, chỉ trong vòng chưa đầy mười một tháng thi công thần tốc, Pakistan đã xây dựng một cây cầu lớn vượt sông Ravi, nhà ga xuất nhập cảnh hiện đại và mở rộng khuôn viên đền từ 3 mẫu Anh lên 42 mẫu Anh (17 hecta) bao quanh bởi 360 mẫu đất nông nghiệp hữu cơ trồng lúa mì và rau quả phục vụ bếp ăn Langar đúng như truyền thống cày ruộng năm xưa của chính Đức Guru Nanak.
IIINgôi Đền Đá Trắng Năm 1925, Song Đài Samadhi Và Mazar, Giếng Cổ Khuhu Sahib Và Đại Quảng Trường Cẩm Thạch 42 Mẫu Anh
Sau cuộc đại trùng tu và mở rộng hoàn thành vào tháng 11 năm 2019, Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur đã trở thành quần thể đền Gurdwara có diện tích khuôn viên lớn nhất thế giới. Điều đáng trân trọng trong thiết kế quy hoạch tổng thể là các kiến trúc sư đã giữ nguyên vẹn tuyệt đối ngôi đền lịch sử xây dựng năm 1925 ở đúng vị trí trung tâm, rồi kiến tạo một quảng trường đá cẩm thạch trắng lộng lẫy cùng hệ thống hành lang vòm bao bọc xung quanh ở khoảng cách tôn nghiêm để làm nổi bật di tích gốc.
Đứng uy nghi ở chính giữa quảng trường nội vi là tòa đền chính cao hai tầng kèm lầu vòm (tổng chiều cao khoảng 26 mét), được Quốc vương Maharaja Bhupinder Singh xứ Patiala xây dựng năm 1925 trên nền móng đền cổ thế kỷ 16. Công trình mang phong cách kiến trúc Sikh - Mughal cổ điển với toàn bộ tường ngoài sơn trắng tinh khiết, các khung cửa sổ vòm nhiều múi khế (cusped arches), bốn chòi vọng lâu nhỏ (chhatris) ở bốn góc mái và đỉnh mái vòm hình búp sen có khía múi truyền thống (gumbad) kết thúc bằng chóp đồng mạ vàng Kalash.
Ở tầng trệt của Điện thờ trung tâm là nơi tôn trí Đài kỷ niệm Samadhi của Đức Guru Nanak Dev Ji (nơi các đệ tử Hindu làm lễ hỏa táng một nửa tấm vải phủ và bó hoa vào tháng 9 năm 1539), còn trên tầng lầu là không gian Prakash tôn trí Kinh Thánh Guru Granth Sahib để cử hành nhạc lễ Kirtan suốt ngày đêm. Ngay ở khoảng sân sát hiên phía ngoài của tòa đền chính là một gian mộ nhỏ có mái vòm bảo vệ Ngôi mộ Mazar dài được phủ vải xanh theo truyền thống Hồi giáo, nơi các đệ tử Hồi giáo an táng nửa tấm vải phủ còn lại năm 1539. Sự hiện diện song song của Samadhi và Mazar trong cùng một ngôi đền là cấu trúc duy nhất trong toàn bộ thế giới Đạo Sikh.
Nằm ngay bên cạnh tòa đền chính là giếng nước gạch cổ mang tên Khuhu Sahib (Giếng Thánh), chính là giếng nước ngọt nguyên thủy từng được Đức Guru Nanak Dev Ji sử dụng hằng ngày để lấy nước tưới tiêu cho những thửa ruộng lúa mì và cung cấp nước uống cho cộng đoàn Kartarpur từ năm 1522 tới năm 1539. Nước từ giếng cổ này được dẫn qua hệ thống lọc để tín hữu hành hương uống và đem về làm nước phước lành (Amrit Jal), bên cạnh còn trưng bày chiếc cối đá cổ liên quan tới đời sống sinh hoạt thời Đức Guru.
Trong khuôn viên sân chính có một đài tưởng niệm bằng đá cẩm thạch đặt biểu tượng Khanda và thanh đao Kirpan lớn. Ngay gần đó là một tủ kính lịch sử đặt trên bệ đá bảo tồn một quả bom không quân nặng 500 bảng Anh từng rơi trúng vào ngay sát giếng nước cổ Khuhu Sahib trong cuộc chiến tranh Ấn Độ - Pakistan năm 1971 nhưng kỳ diệu thay đã không phát nổ, giúp toàn bộ ngôi đền năm 1925 thoát khỏi sự hủy diệt; tín hữu gọi đây là Waheguru Ji Ka Chamatkar (Phép lạ che chở của Đấng Tối Cao).
Trong quần thể mở rộng rộng 42 mẫu Anh được khánh thành năm 2019, toàn bộ mặt sân rộng hơn 32.000 mét vuông được lát bằng đá cẩm thạch trắng khai thác từ vùng núi Pakistan giúp mặt sàn luôn mát lạnh dưới chân trần của người hành hương. Quần thể bao gồm Hồ nước thiêng Sarovar trong vắt để tín hữu tắm gội thanh tẩy, Đại sảnh Diwan Asthan có sức chứa hàng vạn người, Bảo tàng và Thư viện lịch sử Guru Nanak, cùng Nhà ăn Langar Hall khổng lồ có khả năng phục vụ hàng chục nghìn suất ăn chay miễn phí mỗi ngày từ chính nông sản thu hoạch trên 360 mẫu ruộng hữu cơ quanh đền.
Bao bọc bên ngoài bốn bức tường hành lang trắng có 8 mái vòm lớn của khu đền là cánh đồng nông trại xanh mướt Guru Ka Bagh tái hiện chính những thửa ruộng mà Đức Guru Nanak từng cày cấy thế kỷ 16. Từ cổng phía đông của đền, con đường hành lang thẳng tắp dài 4,7 km chạy qua cây cầu bê tông dài 800 mét bắc ngang lòng sông Ravi để nối liền trực tiếp với trạm biên giới Dera Baba Nanak của Ấn Độ.
| Hạng mục kiến trúc và Di vật | Niên đại và Quy mô | Vị trí và Ý nghĩa tâm linh đặc biệt |
|---|---|---|
| Điện thờ chính Darbar Sahib (mái vòm trắng) | Tái thiết năm 1925 (Maharaja Bhupinder Singh xứ Patiala) | Tọa lạc tại tâm điểm quảng trường; tầng trệt là Samadhi, tầng lầu cử hành lễ đọc kinh Guru Granth Sahib |
| Đài Samadhi và Ngôi mộ Mazar năm 1539 | Khởi nguyên ngày 22 tháng 9 năm 1539 | Samadhi nằm trong điện chính, Mazar nằm ở sân hiên ngoài; biểu tượng hòa hợp Hindu, Hồi giáo và Sikh |
| Giếng nước cổ Khuhu Sahib | Đầu thế kỷ 16 (thời Đức Guru Nanak định cư 1522 tới 1539) | Giếng gạch cổ nguyên bản cung cấp nước tưới ruộng và nước uống của chính Đức Guru Nanak |
| Quả bom không nổ năm 1971 (Bomb Shrine) | Chiến tranh tháng 12 năm 1971 | Đặt trong lồng kính gần giếng cổ, ghi dấu sự kiện quả bom rơi trúng khuôn viên nhưng không phát nổ |
| Đại quảng trường Cẩm thạch, Hồ Sarovar và Langar Hall | Hoàn thành tháng 11 năm 2019 (quy mô 42 mẫu Anh) | Quần thể Gurdwara có khuôn viên lớn nhất thế giới, bao quanh bởi 360 mẫu ruộng lúa mì và vườn hoa của Guru Nanak |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Đạo Sikh tuyệt đối không sử dụng thuật phong thủy phương Đông hay thuật chọn ngày giờ phương hướng trong việc kiến lập đền đài. Trong giáo lý của Đức Guru Nanak Dev Ji, Đấng Tối Cao Ik Onkar ngự trị khắp mười phương vũ trụ nên mọi mảnh đất nơi con người lao động lương thiện, chia sẻ cơm áo và xướng tụng danh Chúa đều là đất thánh. Vị trí của Gurdwara Darbar Sahib được xác lập thuần túy từ thực tế lịch sử nơi Đức Guru Nanak định cư canh tác bên sông Ravi và viên tịch năm 1539. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của vùng đồng bằng Ngũ Hà (Punjab) tại tọa độ 32,0637 độ vĩ bắc, 75,0165 độ kinh đông, thị trấn Kartarpur nằm trên vùng Chaj - Rachna Doab mở rộng ở độ cao khoảng 250 mét so với mực nước biển, nơi dòng sông Ravi (một trong năm con sông lớn làm nên tên gọi Punjab, cổ danh trong kinh Vệ Đà là sông Parushni hay Iravati) vừa thoát khỏi vùng chân núi Himalaya thuộc bang Himachal Pradesh và vùng Jammu ở phía bắc để uốn lượn chảy vào vùng đồng bằng phẳng phiu. Ở phương Bắc và Đông Bắc cách đó khoảng 70 km, dãy núi Pir Panjal thuộc rặng Tiểu Himalaya đóng vai trò là thái tổ sơn từ xa phát nguồn mạch nước và gió mát mùa hạ cho toàn bộ cánh đồng Narowal.
Về thủy pháp và thế đất cục bộ, dòng sông Ravi chảy từ hướng Đông Bắc xuống Tây Nam ngay phía đông của khu đền, tạo thành một khúc uốn cong lớn ôm lấy bãi bồi hữu ngạn như thế cung thủy hoàn bão (dòng nước uốn vòng cung ôm lấy huyệt trường). Chính sự bồi đắp hàng thiên niên kỷ của sông Ravi đã tạo nên tầng đất phù sa màu mỡ bậc nhất tiểu lục địa, lý giải vì sao Đức Guru Nanak đã chọn đúng khúc sông này để mở trang trại trồng lúa mì nuôi sống cộng đoàn từ năm 1522. Trong quy hoạch tổng thể năm 2019, tòa Điện thờ trung tâm năm 1925 nằm đúng tại tâm điểm hình học (thái cực huyệt tâm) của một quảng trường hình vuông vức rộng lớn lát đá cẩm thạch trắng, bốn phía được bao bọc bởi bốn dãy hành lang vòm kiên cố như tứ tượng hộ vệ, phía nam và tây nam có Hồ nước thiêng Sarovar đóng vai trò là nội minh đường tụ thủy điều hòa vi khí hậu, còn bao bọc toàn bộ vòng ngoài là 360 mẫu ruộng xanh Guru Ka Bagh giữ cho không gian thánh địa luôn thông thoáng, tĩnh tại và tràn đầy sinh khí điền viên.
VĐại Lễ Đản Sinh Đức Guru Nanak (Prakash Purab), Lễ Tưởng Niệm Viên Tịch 22 Tháng 9 Và Hành Hương Qua Hành Lang Kartarpur
Đời sống phụng vụ tại Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur vận hành liên tục từ tờ mờ sáng tới đêm khuya theo lịch Nanakshahi của Đạo Sikh kết hợp với lịch Bikrami và dương lịch, xoay quanh việc xướng tụng thánh ca Gurbani Kirtan và phục vụ bữa ăn Langar cho hàng nghìn khách hành hương mỗi ngày.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur |
|---|---|---|---|
| Ngày 22 tháng 9 hằng năm (mồng 10 tháng Assu) | Lịch Nanakshahi và Dương lịch | Đại lễ Tưởng niệm Ngày Đức Guru Nanak Dev Ji Viên Tịch (Joti Jot Gurpurab) | Ngày lễ quan trọng và xúc động nhất riêng có tại Kartarpur: cử hành lễ đọc trọn vẹn 1.430 trang kinh Guru Granth Sahib trong 48 giờ liên tục (Akhand Path), rước kiệu Nagar Kirtan và tưởng niệm khoảnh khắc truyền ngôi cho Guru Angad Dev Ji năm 1539. |
| Ngày Trăng tròn tháng Kartik (tháng 11 dương lịch) | Âm dương lịch Bikrami hay Nanakshahi | Đại lễ Đản sinh Đức Guru Nanak Dev Ji (Guru Nanak Gurpurab hay Prakash Utsav) | Kỳ lễ hội lớn nhất trong năm thu hút hàng vạn tín hữu Sikh từ Ấn Độ đi qua Hành lang Kartarpur và từ khắp Pakistan, Bắc Mỹ, châu Âu về chiêm bái; toàn bộ quảng trường đá trắng được thắp sáng rực rỡ suốt đêm. |
| Ngày 13 hoặc 14 tháng 4 hằng năm (1 tháng Vaisakh) | Lịch Nanakshahi hay Dương lịch | Đại lễ Mùa Gặt và Khai sinh Cộng đoàn Khalsa (Vaisakhi) | Gắn liền với vụ thu hoạch lúa mì mùa xuân trên chính cánh đồng Guru Ka Bagh xung quanh đền Kartarpur; lúa mì gặt từ ruộng của Đức Guru Nanak được xay bột làm bánh mì phục vụ trong nhà ăn Langar. |
| Ngày 9 tháng 11 hằng năm | Dương lịch | Kỷ niệm Ngày Khánh thành Hành lang Hòa bình Kartarpur (2019) | Cử hành lễ cầu nguyện đặc biệt Ardas tạ ơn sự kiện mở cửa tuyến hành lang biên giới miễn thị thực nối liền hai bờ sông Ravi giữa Dera Baba Nanak và Kartarpur. |
Nghi thức một ngày hành hương qua Hành lang Hòa bình và tinh thần Langar không biên giới. Kể từ ngày 9 tháng 11 năm 2019, mỗi buổi sáng từ 8 giờ, những đoàn người hành hương từ khắp Ấn Độ và kiều bào Sikh hải ngoại sau khi làm thủ tục tại nhà ga Dera Baba Nanak sẽ đi qua cây cầu vượt sông Ravi để bước vào đất Kartarpur mà không cần xin thị thực nhập cảnh thông thường, chỉ cần giấy phép hành hương điện tử trong ngày (ETA) để trở về trước lúc hoàng hôn. Điều gây ấn tượng sâu sắc với mọi du khách quốc tế là tại Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur, khách hành hương không chỉ có các tín hữu Đạo Sikh đội khăn Dastar mà còn có hàng nghìn gia đình người Hồi giáo Pakistan từ Lahore, Sialkot, Narowal và Islamabad đến viếng thăm Ngôi mộ Mazar của Baba Nanak Shah Fakir, cùng cởi giày, trùm khăn lên đầu và ngồi cạnh người Sikh trong nhà ăn Langar để dùng bữa cơm chay ấm áp tình huynh đệ nhân loại.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Làng Kartarpur, phân khu Shakargarh Tehsil, bên bờ hữu ngạn sông Ravi, huyện Narowal, tỉnh Punjab, Cộng hòa Hồi giáo Pakistan
- Đường tới
- Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur nằm ở huyện Narowal, tỉnh Punjab, cách thành phố Lahore của Pakistan khoảng 120 km về phía đông bắc (khoảng 2 giờ tới 2 giờ 30 phút đi ô tô theo tuyến đường cao tốc Lahore - Sialkot Motorway M-11 kết nối đường Narowal - Shakargarh) và cách thành phố Sialkot khoảng 65 km. Đối với khách hành hương khởi hành từ phía Ấn Độ, phương thức trực tiếp là đăng ký trực tuyến Giấy phép Hành hương Điện tử (ETA) trên cổng thông tin chính thức prakashpurb550.mha.gov.in trước ít nhất 10 tới 15 ngày, mang theo hộ chiếu hợp lệ đến Nhà ga Hành khách Dera Baba Nanak (huyện Gurdaspur, bang Punjab, Ấn Độ, cách thành phố Amritsar khoảng 55 km về phía bắc), từ đó đi xe buýt trung chuyển chuyên dụng qua tuyến Hành lang Kartarpur dài 4,7 km tới thẳng cổng đền trong ngày.
- Toạ độ
- 32.0637, 75.0165
Khi vào tham quan và chiêm bái tại Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur, mọi du khách không phân biệt tôn giáo hay quốc tịch đều bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc tôn nghiêm của thánh đường Đạo Sikh (Maryada): cả nam lẫn nữ đều phải dùng khăn trùm kín đầu (Rumal hoặc Dupatta, có phát miễn phí tại cổng vào), cởi bỏ hoàn toàn giày và tất ở khu vực giữ giày (Jora Ghar), sau đó lội qua máng nước sạch để rửa chân và rửa tay trước khi bước lên quảng trường đá cẩm thạch trắng. Tuyệt đối cấm mang theo thuốc lá, rượu bia, chất kích thích hoặc các chế phẩm từ thuốc lá vào trong toàn bộ khuôn viên đền. Khi vào bên trong Điện thờ chính hoặc ngồi dùng bữa tại nhà ăn Langar Hall, quý vị ngồi xếp bằng trên thảm, không duỗi thẳng bàn chân chỉ về phía Kinh Thánh Guru Granth Sahib và dùng hết phần thức ăn đã nhận để tránh lãng phí lộc thánh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur, Narowal
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur lại có vị trí đặc biệt bậc nhất trong lịch sử Đạo Sikh?
Đây là nơi Đức Sáng Tổ Guru Nanak Dev Ji trực tiếp sáng lập cộng đoàn đầu tiên vào năm 1504 và định cư liên tục suốt 18 năm cuối đời (từ năm 1522 tới ngày 22 tháng 9 năm 1539). Chính tại Kartarpur, ngài đã cởi áo choàng du hành để cày ruộng như một nông dân, thiết lập bếp ăn miễn phí Langar đầu tiên xóa bỏ đẳng cấp, định hình thời khóa kinh nguyện hằng ngày và truyền ngôi vị Guru cho vị Guru thứ hai là Guru Angad Dev Ji trước khi viên tịch.
Tại sao tại Gurdwara Kartarpur lại có cả Đài hỏa táng (Samadhi) lẫn Ngôi mộ (Mazar) của Đức Guru Nanak?
Theo sử liệu truyền thống, khi Đức Guru Nanak viên tịch ngày 22 tháng 9 năm 1539, các môn đệ gốc Hindu muốn hỏa táng ngài còn các môn đệ gốc Hồi giáo lại muốn chôn cất ngài theo nghi thức Islam. Sáng hôm sau khi mở tấm vải phủ, thi hài ngài đã biến mất và chỉ còn hai bó hoa tươi nguyên; hai cộng đồng bèn cắt đôi tấm vải phủ: người Hindu đem một nửa đi hỏa táng và xây Đài Samadhi ở bên trong điện thờ, còn người Hồi giáo đem nửa kia chôn cất và xây Ngôi mộ Mazar ở ngay sân hiên bên ngoài.
Hành lang Kartarpur (Kartarpur Corridor) hoạt động như thế nào?
Khánh thành ngày 9 tháng 11 năm 2019 nhân dịp kỷ niệm 550 năm ngày đản sinh Đức Guru Nanak Dev Ji, Hành lang Kartarpur là tuyến đường biên giới hòa bình dài 4,7 km nối liền thị trấn Dera Baba Nanak (huyện Gurdaspur, Ấn Độ) với Đền Gurdwara Darbar Sahib Kartarpur (huyện Narowal, Pakistan) vượt qua sông Ravi. Tuyến hành lang này cho phép công dân Ấn Độ và kiều bào mang thẻ OCI có hộ chiếu cùng giấy đăng ký điện tử ETA sang chiêm bái đền trong ngày mà không cần xin thị thực Pakistan.
Tòa điện thờ chính màu trắng ở giữa quảng trường hiện nay được xây dựng vào năm nào?
Ngôi đền cổ thế kỷ 16 từng nhiều lần bị nước lũ sông Ravi xâm thực. Tòa điện thờ trung tâm hai tầng màu trắng có mái vòm búp sen uy nghi hiện nay được tái thiết hoàn chỉnh từ năm 1920 tới năm 1925 nhờ khoản tài trợ 135.600 rupee của Quốc vương tiểu quốc Patiala là Maharaja Bhupinder Singh; vào năm 2019, công trình lịch sử này được giữ nguyên vẹn ở tâm điểm khi Chính phủ Pakistan mở rộng khuôn viên xung quanh lên 42 mẫu Anh.
Câu chuyện về quả bom không nổ được trưng bày trong khuôn viên đền là gì?
Trong cuộc chiến tranh Ấn Độ và Pakistan vào tháng 12 năm 1971, một quả bom không quân nặng 500 bảng Anh đã rơi trúng vào ngay sát giếng nước cổ Khuhu Sahib của Đức Guru Nanak bên cạnh tòa đền chính. Kỳ diệu thay, quả bom đã không phát nổ nên toàn bộ ngôi đền năm 1925 và giếng cổ được bảo toàn nguyên vẹn; hiện nay quả bom đã vô hiệu hóa được trưng bày trong tủ kính trên bệ đá như một chứng tích về sự che chở nhiệm màu của Đấng Tối Cao.
Cần phân biệt thị trấn Kartarpur ở Pakistan với thị trấn Kartarpur ở bang Punjab của Ấn Độ như thế nào?
Trong lịch sử Đạo Sikh có hai thị trấn cùng mang tên Kartarpur: thị trấn Kartarpur thuộc huyện Narowal (Pakistan) bên sông Ravi là nơi Đức Guru thứ nhất Guru Nanak Dev Ji lập năm 1504 và viên tịch năm 1539; còn thị trấn Kartarpur thuộc huyện Jalandhar (bang Punjab, Ấn Độ) là nơi Đức Guru thứ năm Guru Arjan Dev Ji sáng lập muộn hơn vào năm 1594.