VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
Đạo Bön Tây Tạng · VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN · ĐIỀN SỚ VÀ IN A4

Văn Khấn Khói Hương Sangchö Và Treo Cờ Phong Mã Lungta Cầu An Gia Trạch Đạo Bön Tây Tạng

Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche · Tịnh Hóa Uế Khí Drib & Hòa Giải Bát Bộ Lu Nyen Sadag · Khơi Dậy Ngũ Đại Nguyên Tố · In Giấy Sớ A4

Khảo đính trọn vẹn ba dị bản văn khấn và nghi quỹ hộ gia theo truyền thống Yungdrung Bön (Ung Trung Bổn Giáo) cổ xưa của vùng Tuyết Sơn Himalaya: bản khấn dâng khói hương thảo mộc bách xù (Sangchö / Bsang) mỗi buổi sáng để thanh tẩy uế khí (Drib), bản khấn treo cờ Phong Mã (Lungta) năm màu nâng cao vận khí gia đình, và bản khấn hòa giải với Long Thần Thổ Địa (Lu, Nyen, Sadag) khi động đất xây nhà.

Dịp hành lễ
Buổi sáng hằng ngày, Ngày vía Trăng tròn, Đầu năm mới Losar và khi Động thổ, Treo cờ Lungta
Đốt khói hương Sangchö vào buổi sáng sớm (trước giờ Ngọ); treo cờ Phong Mã Lungta vào ngày cát tường có nắng gió thuận hòa
Khung giờ tốt
Mão (05h-07h), Thìn (07h-09h), Tỵ (09h-11h)
Cử hành nghi thức Sangchö và Lungta vào buổi sáng khi mặt trời lên cao để khói thơm và gió lành lan tỏa bốn phương
Không gian cúng
Khám Thờ Bön Tại Gia, Lư Đốt Hương Sangkang Ngoài Sân Thượng Hoặc Trước Hiên Nhà
Dâng lá bách xù khô (Shugpa), ngải cứu, bột đại mạch rang (Tsampa), ba chất trắng, ba chất ngọt và nước tịnh thủy
Văn bản và bản in
3 dị bản · Giấy sớ A4
Khói Hương Thanh Tịnh Sangchö, Treo Cờ Phong Mã Lungta và Hòa Giải Long Thần Thổ Địa Lu & Sadag

IĐiền Sớ Cá Nhân, Chọn Ngày Cúng Và Đọc Văn Khấn

Nghi lễ trực thuộc hệ thống Đạo Bön Tây Tạng (1 bài văn khấn thuộc đạo này)
Bảng tra 81 lễ ›

1. Chọn ngày cúng dương lịch (tự đổi Âm lịch, Can Chi và Giờ Hoàng Đạo)

Chọn đúng ngày gia đình thực tế làm lễ

2. Thông tin Tín chủ và Gia quyến (tự động điền vào tờ sớ)

Lưu riêng tư ngay trên trình duyệt máy quý vị, không gửi lên máy chủ
Nhập năm sinh dương lịch để tự tính tuổi Can Chi và tuổi âm lịch

3. Chọn bản văn khấn, đứng khấn hoặc in giấy sớ A4

Dùng khi gia chủ đốt thảo mộc bách xù (Shugpa), đỗ quyên thơm, ngải cứu cùng bột đại mạch rang (Tsampa) và vảy nước sạch tại lư hương ngoài hiên nhà, ban công hoặc sân thượng vào buổi sáng để thanh tẩy uế khí (Drib), cúng dường Tứ Khách và cầu bình an cho gia trạch.

VẠN ĐẠO ĐƯỜNG · TỜ SỚ VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN

Văn Khấn Khói Hương Sangchö Và Treo Cờ Phong Mã Lungta Cầu An Gia Trạch Đạo Bön Tây Tạng

1. Bản Văn Khấn Dâng Khói Hương Thanh Tịnh (Sangchö) Buổi Sáng Tịnh Hóa Gia Trạch và Cầu Bình An

Quy Y và Phát Tâm Đại Bi Mở Đầu (Đứng trang nghiêm trước khám thờ Yungdrung Bön và lư hương Sangkang, chắp tay ngang ngực theo ấn Búp Sen, đọc 3 lần): Con thành tâm quy y Đạo Sư, quy y Chư Phật Bản Tôn giác ngộ, quy y Giáo Pháp Yungdrung Bön bất biến, quy y Chư Thánh Tăng Yungdrung Sempa! Nguyện vì lợi lạc và sự giải thoát của hết thảy chúng sinh khắp sáu cõi mà con cử hành nghi lễ dâng khói hương thanh tịnh hôm nay.

Trì tụng Ba Chân Ngôn Cốt Tủy Của Yungdrung Bön (Mỗi câu 3 lần để gia trì phẩm vật và tịnh hóa không gian): Chân ngôn Bản Thể Sáng Trong (Sale Öd): A OM HUNG, A A KAR SA LE ÖD A YANG OM DU! Chân ngôn Đại Bi Cứu Khổ (Ma Tri): OM MA TRI MU YE SA LE DU! Chân ngôn Tịnh Hóa Nghiệp Chướng (Du Tri Su): A KAR A ME DU TRI SU NAG PO ZHI ZHI MAL MAL SOHA!

Hôm nay là ……………………, năm ………….

………… ………………………………, thuộc dòng tộc họ …………, hiện cư ngụ tại ngôi nhà địa chỉ: ………….

KYE! Hỡi chư vị Thánh Chúng tôn quý nơi cõi Tịnh Độ Olmo Lungring và khắp mười phương hư không! Con cúi đầu đảnh lễ Pháp Thân Bản Sơ Phật Kuntu Zangpo (Phổ Hiền Như Lai), Từ Mẫu Vũ Trụ Satrig Ersang (Sherab Chamma, Đức Mẹ Trí Tuệ Từ Bi), Đấng Thế Tôn Shenlha Okar (Thần Quang Bạch Phật) và Đạo Sư Tối Thượng Tönpa Shenrab Miwoche, bậc khai sáng con đường Yungdrung Bön vĩnh cửu.

Con kính cẩn thỉnh mời chư vị Hộ Pháp Thủ Hộ Giáo Pháp (Bonkyong): Đức Sidpa Gyalmo, Đức Midud Jampa, Đức Draklha Gonpo cùng chư vị Thần Hộ Mệnh Bản Sinh (Go-wai Lha Nga), Thần Nam Tử (Pho Lha), Thần Nữ Tử (Mo Lha), Thần Cậu Mợ (Zhang Lha) và Thần Sinh Mệnh (Srog Lha) đang bảo hộ cho gia đình ………….

Từ ngọn lửa trí tuệ và từ bi vừa thắp sáng, ………… thành tâm đốt lên những cành bách xù xanh ngát của đỉnh núi tuyết (Shugpa), lá đỗ quyên thơm (Balu), ngải cứu trắng (Khenpa), hòa quyện cùng bột đại mạch rang tinh khiết (Tsampa), ba chất trắng (sữa, bơ, sữa chua) và ba chất ngọt (đường phèn, mật ong, mật mía), tạo thành biển mây khói hương Sangchö thơm ngát trùm khắp bầu trời.

Nhờ năng lực thanh tẩy của khói thơm Sangchö và nước cam lồ tịnh hóa (Chab), cúi xin quét sạch mọi uế khí và bóng tối vô minh (Drib): từ uế khí do phá vỡ thề nguyện, uế khí do sát hại sinh vật, uế khí do tranh chấp giận dữ, cho tới uế khí tích tụ trong ngôi nhà tại …………, trên y phục, thức ăn và trong tâm thức của mọi thành viên gia đình …………. Nguyện tất cả đều trở nên trong trẻo như bầu trời pha lê không gợn mây mù! (Sang ngo! Toàn bộ đều được thanh tịnh!).

Ngưỡng nguyện Đạo Sư Tönpa Shenrab, Từ Mẫu Sherab Chamma và chư vị Hộ Pháp gia hộ cho gia đình họ ………… thân thể khỏe mạnh, thọ mạng vững bền như chữ Vạn Yungdrung bất hoại, tâm trí sáng suốt nhân từ, mọi chướng duyên bệnh tật tiêu tan, gia đạo hòa thuận ấm êm.

Khép lễ và Hồi hướng: LHA GYAL LO! (Nguyện chư Thiện Thần chiến thắng! Nguyện ánh sáng thiện lành chiến thắng bóng tối!). Đem toàn bộ công đức dâng hương này hồi hướng cho muôn loài chúng sinh đồng thành tựu quả vị Giác Ngộ tối thượng. (Chắp tay cúi lạy 3 lạy).

IIVật Phẩm Sắm Lễ Và Danh Mục Chuẩn Bị

Trong truyền thống Yungdrung Bön của Tây Tạng, phẩm vật dâng cúng trong nghi lễ Sangchö (Dâng khói thơm thanh tịnh) và lễ hòa giải Lu & Sadag (Long Thần Thổ Địa) phải tuyệt đối thuần chay, tinh khiết, không chứa thịt cá, tỏi hành hay mùi tanh máu thịt. Mọi chất liệu đều lấy từ thảo mộc núi cao, ngũ cốc và sữa thực vật hoặc sữa tươi sạch để vừa thanh tẩy uế khí Drib, vừa nuôi dưỡng sự hài hòa giữa con người và tự nhiên.

Đã chuẩn bị 0 trên 10 lễ vật

Nhóm 1: Thảo mộc núi cao và Bột đại mạch cho nghi lễ Khói Hương Sangchö

Nhóm 2: Tam Bạch (Kar Sum), Tam Ngọt (Ngar Sum) và Nước Tịnh Thủy Chab

Nhóm 3: Cờ Phong Mã Lungta 5 màu, Đèn Bơ và Lư Đốt Hương Sangkang

Nguồn ảnh chụp thực tế lễ vật (Wikimedia Commons · Giấy phép mở): 1. Lá bách xù khô (Shugpa / Juniper), ngải cứu trắng (Khenpa) hoặc nhang thảo mộc Tây Tạng: Trantuanviet (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 2. Bột đại mạch rang (Tsampa) trộn cùng Lục Dược Thảo Thơm: Friedrich Haag (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 3. Hạt ngũ cốc nguyên cám (đại mạch, lúa mì, gạo trắng) không nhiễm tạp chất: Sanjay Acharya (CC BY-SA 3.0 · Tệp gốc) · 4. Bát nước suối tinh khiết (Chab / Yonchap) và cành lá vảy nước cam lồ: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 5. Sữa tươi tinh khiết và Trà bơ hoặc Trà thảo mộc ấm: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 6. Tam Bạch (Sữa, Bơ, Sữa chua) và Tam Ngọt: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 7. Đĩa trái cây tươi thanh khiết theo mùa: Rachel41Ng (CC0 · Tệp gốc) · 8. Ngọn đèn bơ thực vật hoặc nến sáng trên khám thờ: Aliva Sahoo (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 9. Dây cờ Phong Mã năm màu (Lungta) và Khăn lụa cát tường: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 10. Lư gốm hoặc đỉnh đồng đốt thảo mộc ngoài trời: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc)

IIIKhám Thờ 3D Tương Tác, Sơ Đồ Bàn Cúng Và Trình Tự Hành Lễ

Kéo để xoay 360 độ · Bấm số 1 tới 7 hoặc thẻ bên dưới để soi từng lễ vật
Đang dựng không gian bàn cúng 3D sơn son thếp vàng…
Không gian hành lễ tại gia của Đạo Bön Tây Tạng gồm hai phần bổ trợ nhau: (1) Khám thờ trong nhà tôn trí tôn tượng hoặc tranh Thangka của Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche, Từ Mẫu Sherab Chamma cùng biểu tượng Chữ Vạn Yungdrung xoay ngược chiều kim đồng hồ và 7 chén nước sạch; (2) Lư đốt khói hương thảo mộc Sangkang cùng dây cờ Phong Mã Lungta 5 màu đặt ở ban công cao, sân thượng hoặc trước hiên nhà thoáng đãng đón ánh nắng ban mai.
1
Tôn Tượng Hoặc Tranh Thangka Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche & Từ Mẫu Sherab ChammaĐặt ở vị trí trung tâm cao nhất của khám thờ trong nhà, kèm biểu tượng Chữ Vạn Yungdrung (Bất biến Vĩnh cửu).
2
Kinh Điển Yungdrung Bön (Bên Phải Khám) & Pháp Khí Chày Phổ Ba, Chuông Shang (Bên Trái Khám)Biểu trưng cho Thân, Khẩu, Ý giác ngộ; chiếc chuông đĩa phẳng Shang là pháp khí âm thanh đặc trưng riêng của Đạo Bön.
3
Hàng Bảy Chén Nước Tinh Khiết (Yonchap) & Đèn Bơ Chiếu Sáng (Marme)Bảy chén nước sạch rót đầy vừa phải mỗi buổi sáng cách miệng chén một hạt lúa mạch, đặt ngay ngắn trước khám thờ.
4
Đĩa Ngũ Cốc Tsampa, Tam Bạch (Sữa, Bơ, Sữa Chua) & Tam Ngọt (Mật Ong, Đường Phèn)Phẩm vật thuần khiết dâng cúng chư vị Bản Tôn và dùng để tiếp thêm vào lư khói hương Sangchö.
5
Bình Nước Cam Lồ Kèm Cành Bách Xù Tươi (Dùng Để Vảy Thanh Tẩy Chab)Dùng vảy nhẹ 3 lần lên thảo mộc trước khi đốt để tịnh hóa phẩm vật bằng nước trong.
6
Lư Đốt Khói Hương Thảo Mộc Bách Xù (Sangkang Đặt Ngoài Ban Công Hoặc Sân Thượng)Nơi đốt lá bách xù Shugpa, ngải cứu Khenpa và bột Tsampa vào buổi sáng để khói thơm bay lên không trung.
7
Dây Cờ Phong Mã Năm Màu (Lungta Treo Theo Thứ Tự Xanh Dương · Trắng · Đỏ · Xanh Lá · Vàng)Treo ở điểm cao thoáng gió trước hiên hoặc sân thượng để lan tỏa chân ngôn và nâng cao sinh khí gia đình.

Hình ảnh thực tế cách bài trí bàn thờ và mâm lễ truyền thống

Tư liệu ảnh thật lưu trữ mở từ Wikimedia Commons (bấm vào ảnh để xem tệp gốc)
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons

Trình tự hành lễ từng bước trước án thờ

Nghi lễ Sangchö và Lungta của Đạo Bön kết hợp giữa việc thanh tẩy môi trường bên ngoài bằng khói thảo mộc tự nhiên với sự quán tưởng từ bi và ánh sáng trong suốt ở bên trong tâm thức.

  1. Bước 1
    Dâng 7 chén nước sạch buổi sớm và thắp đèn bơ trên khám thờ trong nhà

    Vào buổi sáng sớm, rửa tay sạch sẽ, rót nước mới vào 7 chén nước Yonchap từ trái sang phải trên khám thờ Tönpa Shenrab và thắp ngọn đèn bơ.

  2. Bước 2
    Chuẩn bị thảo mộc bách xù (Shugpa), bột đại mạch Tsampa tại lư hương ngoài trời

    Tại ban công hoặc sân thượng thoáng gió, nhóm than hồng sạch trong lư gốm Sangkang, chuẩn bị sẵn lá bách xù khô, ngải cứu, bột đại mạch Tsampa và một chén nước sạch.

  3. Bước 3
    Vảy nước thanh tẩy (Chab) và trì tụng Ba Chân Ngôn Cốt Tủy Đạo Bön

    Dùng cành lá nhúng nước sạch vảy nhẹ 3 lần lên thảo mộc để tịnh hóa, sau đó trì tụng chân ngôn Sale Öd, Ma Tri và Du Tri Su (mỗi câu 3 hoặc 7 lần).

  4. Bước 4
    Đặt thảo mộc và bột Tsampa vào lư lửa để khói trắng thơm lan tỏa (Đọc Dị bản 1)

    Rắc lá bách xù và bột Tsampa lên than hồng cho khói trắng thơm ngát bốc lên, chắp tay đọc Dị bản 1 để cúng dường Tứ Khách và thanh tẩy mọi uế khí Drib trong nhà.

  5. Bước 5
    Xông khói thơm qua lá cờ Phong Mã 5 màu và treo lên nơi cao (Đọc Dị bản 2)

    Vào ngày đầu năm hoặc ngày cát tường, đưa cuộn cờ Lungta 5 màu lướt nhẹ qua làn khói thơm Sangchö để khai quang, treo cờ lên vị trí cao đón gió và đọc Dị bản 2.

  6. Bước 6
    Dâng sữa trắng và thảo dược hòa giải Long Thần Thổ Địa khi động đất sửa nhà (Đọc Dị bản 3)

    Khi gia đình chuẩn bị đào đất, sửa nhà hoặc trồng cây lớn, dâng thêm chén sữa trắng tinh khiết cùng ngũ cốc sạch và đọc Dị bản 3 để xin phép, hòa giải với chư vị Lu và Sadag.

  7. Bước 7
    Tung bột đại mạch Tsampa lên trời và hô vang lời chúc Kye Kye So So Lha Gyal Lo

    Cuối buổi lễ, nhón một nhúm bột Tsampa chấm lên vai phải rồi tung cao lên bầu trời 3 lần, hô vang: Kye Kye So So Lha Gyal Lo! (Nguyện chư Thiện Thần chiến thắng!).

IVTruyền Thống Yungdrung Bön Cổ Xưa Của Tuyết Sơn Và Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche

Trước khi Phật giáo Ấn Độ truyền vào cao nguyên Tây Tạng vào thế kỷ thứ VII và thứ VIII, vùng đất Tuyết Sơn Himalaya và vương quốc cổ Zhang Zhung quanh núi thiêng Kailash (núi Tản Viên Tuyết Sơn Yungdrung Gutseg) đã sở hữu một nền văn minh tâm linh bản địa vô cùng sâu sắc mang tên Yungdrung Bön (Ung Trung Bổn Giáo, nghĩa là Đạo Bön Vĩnh Cửu Bất Biến). Biểu tượng thiêng liêng nhất của đạo là chữ Vạn Yungdrung xoay ngược chiều kim đồng hồ (thuận theo chiều vận hành cổ xưa của mặt trời ở vùng cực Bắc), tượng trưng cho chân tính bất sinh bất diệt của vũ trụ.

Theo sử liệu

Theo bộ đại tạng kinh của Đạo Bön (Bön Kangyur và Katen), bậc Giáo chủ khai sáng là Đức Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche, vị Phật giác ngộ giáng sinh tại miền đất thanh tịnh Olmo Lungring ở phía tây núi Kailash. Ngài đã truyền dạy Cửu Thừa Bön (Bön Thegpa Rim Gu) chia làm Nhân Thừa (bốn thừa đầu gồm Chiêm bốc Mo, Chiêu hồn Tshegug, Nghi lễ chữa lành và Tịnh hóa hương khói Sangchö để giúp con người sống hài hòa với các thế lực tự nhiên), Quả Thừa (ba thừa Kinh điển tu giới định tuệ) và Đỉnh cao Đại Viên Mãn Dzogchen (Atri và Zhang Zhung Nyengyud) giúp hành giả trực nhận bản tâm quang minh trong suốt.

Theo giáo nghĩa

Điểm độc đáo nhất của các nghi lễ gia đình trong Đạo Bön là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tầm nhìn giải thoát tối thượng với sự chăm sóc thiết thực cho đời sống thế gian. Đạo Bön nhìn nhận con người không sống tách rời khỏi vũ trụ mà nằm trong mạng lưới tương tác mật thiết với đất đai, sông suối, cây cỏ và Bát Bộ Tinh Linh vô hình. Khi mối quan hệ ấy bị rạn nứt bởi sự ô nhiễm và bất kính, bệnh tật và suy thoái sẽ phát sinh; khi mối quan hệ ấy được tịnh hóa bằng khói hương Sangchö và lòng từ bi, sinh lực của gia đình sẽ tự nhiên hưng thịnh.

VNghi Lễ Khói Hương Sangchö (Bsang Mchod): Tịnh Hóa Uế Khí Drib Và Cúng Dường Tứ Khách

Trong ngôn ngữ Tây Tạng, từ Sang (Bsang) không đơn thuần có nghĩa là khói nhang, mà động từ gốc của nó mang ba lớp nghĩa sâu sắc: Làm cho thanh sạch (Purify), Xua tan bóng tối che mờ (Clear away obscurations) và Đánh thức tiềm năng giác ngộ (Awaken). Theo truyền thống, chính Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche là người đầu tiên cử hành lễ đốt cành bách xù tươi trên đỉnh núi để thay thế hoàn toàn các hủ tục hiến tế sinh mạng thời tiền sử bằng một nghi lễ thuần chay thanh khiết.

Giải mã khái niệm Uế khí (Drib) và Bốn nhóm khách mời (Tứ Khách / Drön Zhi) trong lễ Sangchö.
Khái niệm & Đối tượngThuật ngữ Tây Tạng / Zhang ZhungÝ nghĩa tâm linh & Tác dụng trong nghi lễ gia trạch
Khái niệm Uế Khí & Trì Trệ (Drib)Grib / MnolChỉ lớp sương mù năng lượng tiêu cực bám vào thân tâm và ngôi nhà do hành vi bất thiện, lời thề bị phá vỡ, thức ăn không thanh sạch, cãi vã hoặc động chạm đất đai, làm suy giảm trí nhớ và may mắn.
Khách thứ nhất: Thượng Khách Tam Bảo (Cung Kính)Yul Gong-ma / Könchog SumĐạo Sư Tönpa Shenrab, Pháp Thân Kuntu Zangpo, Từ Mẫu Sherab Chamma và chư Phật Bản Tôn; dâng khói thơm để bày tỏ lòng sùng kính và đón nhận ân phước gia trì.
Khách thứ hai: Hộ Pháp & Chiến Thần Hộ Mệnh (Tán Thán)Bonkyong, Drala & Go-wai Lha NgaChư vị Hộ Pháp giữ đạo và 5 vị Thần Hộ Mệnh bẩm sinh đi theo mỗi con người từ lúc chào đời; dâng khói thơm để củng cố lá chắn bảo vệ gia chủ.
Khách thứ ba: Bát Bộ Tinh Linh & Thổ Địa Long Thần (Hòa Giải)Sadag (Chủ đất), Nyen (Thần cây núi) & Lu (Long thần mạch nước)Những cư dân vô hình làm chủ mảnh đất và nguồn nước quanh nhà; dâng khói thơm và sữa trắng để tạ ơn đất ở và hóa giải những va chạm vô tình khi đào đất, xây nhà.
Khách thứ tư: Chúng Sinh Sáu Cõi & Oan Gia Trái Chủ (Bi Mẫn)Rigs Drug & Lan ChagsCác hương linh đói khát và những chúng sinh có nợ nghiệp từ quá khứ; dùng khói thơm biến thành thức ăn cam lồ để trả dứt nợ cũ bằng lòng từ bi.

VITriết Lý Cờ Phong Mã Lungta: Ngũ Đại Nguyên Tố, Tứ Linh Hộ Vệ Và Năm Nguồn Sinh Lực Con Người

Hình ảnh những dây cờ năm màu tung bay phần phật trên các mái nhà, sân thượng và đỉnh đèo Himalaya có cội nguồn trực tiếp từ vũ trụ quan Ngũ Đại Nguyên Tố của Đạo Bön. Thuật ngữ Lungta (Rlung Rta, nghĩa đen là Ngựa Gió hay Phong Mã) vừa là tên gọi của lá cờ, vừa là biểu tượng cho năng lượng vận khí và sinh lực hài hòa của một con người hay một gia đình.

1. Thứ tự 5 màu sắc chuẩn của Ngũ Đại Nguyên Tố (Jungwa Nga)

Mỗi cuộn cờ Lungta luôn xếp đúng thứ tự 5 màu lặp lại từ trái sang phải (hoặc từ trên xuống dưới): Xanh Dương (Không gian / Namkha), Trắng (Mây và Khí / Lung), Đỏ (Lửa / Me), Xanh Lá (Nước / Chu) và Vàng (Đất / Sa). Khi 5 màu này cân bằng, sức khỏe và môi trường sống sẽ điều hòa.

2. Năm yếu tố sinh mệnh của con người trong Y học và Chiêm tinh Bön

Đạo Bön phân tích vận mệnh mỗi người qua 5 trụ cột: Srog (Sinh mệnh cốt lõi), Lu (Sức khỏe thể chất), Wangthang (Nội lực và phúc báo tài chính), Lungta (Vận may và nhân duyên thuận lợi) và La (Hồn lực bảo vệ). Khi một người bị căng thẳng hay gặp vận hạn, người ta nói Lungta của họ bị thấp xuống, và cần làm lễ treo cờ Phong Mã để nâng Lungta bay cao trở lại.

3. Bốn Thần Thú Hộ Vệ (Tứ Linh / Dignities) ở bốn góc lá cờ

Xung quanh ngựa thần Lungta chở ngọc Như Ý ở chính giữa là 4 linh thú biểu trưng cho 4 phẩm chất nội tâm: Chim Đại Bàng Khyung (Garuda) ở góc trên biểu trưng cho trí tuệ sắc bén; Rồng Druk biểu trưng cho uy lực rộng lớn; Sư Tử Tuyết Seng biểu trưng cho niềm vui không sợ hãi; và Hổ Tak biểu trưng cho sự điềm tĩnh tự tin.

4. Kiêng kỵ treo cờ Lungta vào ngày xấu (Badan / Ngày Cờ Tử)

Theo lịch pháp Tây Tạng, có một số ngày trong tháng âm lịch gọi là ngày Badan (ngày hướng xấu của thần đất). Vì vậy gia chủ nên chọn ngày Trăng tròn, ngày Mồng 1 đầu tháng hoặc buổi sáng nắng ấm thuận gió để treo cờ Lungta mới, và khi cờ cũ rách phai màu thì thu lại đem hóa cùng thảo mộc thơm chứ không vứt dưới đất.

VIIBa Chân Ngôn Cốt Tủy (Three Heart Mantras) Của Đạo Bön Dùng Trong Nghi Lễ Gia Đình

Theo giáo nghĩa

Trong mọi thời khóa cầu nguyện tại gia cũng như khi cử hành lễ Sangchö và Lungta, các hành giả và gia đình theo truyền thống Yungdrung Bön đều trì tụng Ba Đại Chân Ngôn Cốt Tủy (Nyingpo Nam Sum) bằng ngôn ngữ cổ Zhang Zhung và Tây Tạng:

(1) Chân ngôn Bản Thể Sáng Trong (Sale Öd): A OM HUNG, A A KAR SA LE ÖD A YANG OM DU. Trong đó âm A mở đầu biểu trưng cho Pháp Thân Kuntu Zangpo bất sinh bất diệt, SA LE ÖD nghĩa là Ánh sáng quang minh trong suốt không chướng ngại. Trì tụng chân ngôn này giúp tâm trí gia chủ lắng dịu mọi lo âu và kết nối với nguồn năng lượng nguyên sơ của vũ trụ.

(2) Chân ngôn Đại Bi Cứu Khổ (Ma Tri): OM MA TRI MU YE SA LE DU. Đây là chân ngôn của Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche và Từ Mẫu Sherab Chamma, giúp chuyển hóa năm độc tố tâm lý (tham, sân, si, mạn, nghi) và bảo hộ gia đình khỏi tám nỗi sợ hãi thế gian.

(3) Chân ngôn Tịnh Hóa Sáu Cõi (Du Tri Su): A KAR A ME DU TRI SU NAG PO ZHI ZHI MAL MAL SOHA. Chân ngôn này có năng lực tịnh hóa nghiệp chướng sâu dày, giải trừ bệnh tật và siêu độ cho những người thân đã khuất về cõi sáng.

VIIIĐạo Đức Sinh Thái Của Đạo Bön: Tôn Trọng Đất Nước Và Hòa Giải Với Long Thần Lu, Sadag

Chỗ hay hiểu lầm

Bốn nguyên tắc thực hành đúng đắn khi cử hành lễ Sangchö và hòa giải với Long Thần Thổ Địa (Lu & Sadag):

Một là tuyệt đối không đốt bất kỳ chất liệu có nguồn gốc động vật (thịt, mỡ động vật, da, lông) hay tỏi hành hăng nồng trong lư hương Sangchö. Các vị Thần cõi trên (Lha) và đặc biệt là Long Vương Thủy Tộc (Lu) cực kỳ nhạy cảm với mùi khét của thịt mỡ và hóa chất độc hại (gọi là Damtsig Drib và Tab Drib, tức uế khí bếp lửa). Chỉ dùng thảo mộc tự nhiên như bách xù, thông, ngải cứu, đàn hương, bột ngũ cốc và đường mật sạch.

Hai là không để đồ lễ Sangchö hay cờ Phong Mã chạm trực tiếp xuống nền đất bẩn hoặc bước chân qua. Mọi phẩm vật dùng cho lễ khói hương và các cuộn cờ Lungta phải được đặt trên bàn cao hoặc khay sạch trước khi dâng cúng.

Ba là hiểu đúng lễ cúng Lu và Sadag như một cam kết bảo vệ môi trường sống thực tế. Trong triết lý Bön, các vị Lu (Naga) trú ngụ tại mạch nước ngầm, giếng nước và gốc cây cổ thụ, còn các vị Sadag làm chủ thổ nhưỡng. Khi gia đình làm lễ hòa giải trước khi đào móng xây nhà (Dị bản 3), lời khấn ấy phải đi đôi với việc thiết kế hệ thống thoát nước sạch sẽ, không đổ dầu nhớt hay rác thải xuống lòng đất và trồng lại cây xanh bù đắp cho mảnh đất.

Bốn là giữ an toàn phòng cháy tuyệt đối khi đốt thảo mộc Sangchö tại nhà phố hoặc căn hộ đô thị. Khi thực hành tại đô thị, gia chủ chỉ cần đốt một lượng nhỏ bột thảo mộc bách xù hoặc 1 tới 3 nén nhang thảo mộc Tây Tạng nguyên chất trong lư đồng có nắp đậy an toàn ngoài ban công, vì điều quý nhất là định lực tâm từ bi chứ không nằm ở lượng khói nhiều hay ít.

?Hỏi Đáp Nhanh

Đạo Bön (Yungdrung Bön) là gì và có mối liên hệ như thế nào với văn hóa tâm linh Tây Tạng?

Yungdrung Bön (Ung Trung Bổn Giáo) là truyền thống tôn giáo và triết học bản địa lâu đời nhất của vùng cao nguyên Tây Tạng và vương quốc cổ Zhang Zhung quanh núi thiêng Kailash, do Đức Đạo Sư Tönpa Shenrab Miwoche sáng lập từ hàng ngàn năm trước. Nhiều nghi thức quen thuộc của vùng Himalaya như đốt khói hương thảo mộc bách xù (Sangchö), treo cờ Phong Mã năm màu (Lungta), tung bột đại mạch (Tsampa) chúc phúc Lha Gyal Lo và nghi lễ hòa giải với tinh linh đất nước (Lu, Nyen, Sadag) đều bắt nguồn từ cội rễ cổ xưa của Đạo Bön.

Nghi lễ đốt khói hương Sangchö (Bsang Mchod) buổi sáng có ý nghĩa gì và cần những lễ vật nào?

Trong tiếng Tây Tạng, Sang (Bsang) nghĩa là thanh tẩy làm sạch, xua tan chướng ngại và đánh thức năng lượng giác ngộ. Mỗi buổi sáng sớm khi mặt trời vừa lên, gia chủ đốt lá bách xù khô (Shugpa), ngải cứu (Khenpa), bột đại mạch rang (Tsampa) trộn cùng ba chất trắng (sữa, bơ, sữa chua) và ba chất ngọt (mật ong, đường phèn, mật mía) trong lư hương Sangkang ngoài hiên hoặc sân thượng để gột rửa mọi uế khí trì trệ (Drib) trong nhà, cúng dường chư Phật Bản Tôn và kết duyên lành với các vị Thần hộ mệnh địa phương.

Năm màu sắc trên dây cờ Phong Mã Lungta tượng trưng cho điều gì và nên treo vào lúc nào?

Năm màu sắc trên dây cờ Lungta (Phong Mã) luôn xếp theo thứ tự chuẩn của Ngũ Đại Nguyên Tố (Jungwa Nga): (1) Xanh dương: Không gian bầu trời; (2) Trắng: Mây và Khí; (3) Đỏ: Lửa nhiệt huyết; (4) Xanh lá: Nước nguồn sinh sôi; (5) Vàng: Đất Mẹ vững chãi. Gia chủ nên treo cờ Lungta mới vào buổi sáng nắng ấm của ngày Mồng 1 đầu năm mới, ngày Trăng tròn hoặc các ngày cát tường ở vị trí cao thoáng gió (sân thượng, ban công, cổng nhà) để nâng cao sinh lực và vận may cho cả gia đình.

Chư vị Lu, Nyen và Sadag trong bài văn khấn Dị bản 3 là ai và vì sao cần hòa giải khi đào đất sửa nhà?

Trong vũ trụ quan của Đạo Bön, thế giới tự nhiên có sự hiện diện của các bậc tinh linh hộ giữ môi trường: Sadag là chư vị Thổ Chủ cai quản lòng đất và phương hướng; Nyen là chư vị tinh linh ngự nơi rừng cây, vách đá và sườn núi; còn Lu (Naga) là chư vị Long Thần cai quản mạch nước ngầm, sông suối và ao hồ. Khi con người đào móng xây nhà, khoan giếng hay chặt cây, rất dễ vô tình làm tổn thương hoặc gây ô nhiễm nơi cư ngụ của các Ngài. Đọc Dị bản 3 kèm dâng sữa trắng và thảo mộc giúp xin phép, tạ lỗi và thiết lập lại sự hòa hợp bình an cho ngôi nhà.

Nếu ở căn hộ chung cư hoặc nhà phố hiện đại không đốt được nhiều khói bách xù thì thực hành lễ Sangchö thế nào?

Tại các căn hộ chung cư hoặc nhà phố hiện đại, quý vị hoàn toàn không cần đốt lửa lớn nhiều khói. Chỉ cần đặt 7 chén nước sạch trên khám thờ, dùng 1 nén nhang thảo mộc bách xù Tây Tạng tự nhiên (hoặc một nhúm nhỏ bột hương thảo mộc nguyên chất) đốt trong lư đồng nhỏ có nắp chắn tàn đặt cạnh cửa sổ hoặc ban công thoáng gió, rồi thành tâm trì tụng 3 chân ngôn cốt tủy và đọc Dị bản 1. Tâm thanh tịnh và lòng từ bi mới là cốt lõi của lễ Sangchö.

Câu hô Kye Kye So So Lha Gyal Lo ở cuối nghi lễ Sangchö và Lungta có nghĩa là gì?

Kye Kye So So là tiếng hô cổ vũ đầy khí thế của các chiến binh và hành giả vùng Tuyết Sơn xưa khi dâng phẩm vật lên bầu trời, còn Lha Gyal Lo có nghĩa là: Nguyện chư vị Thiện Thần chiến thắng! Nguyện ánh sáng thiện lành, trí tuệ và từ bi chiến thắng mọi thế lực tối tăm, bệnh tật và chướng ngại! Khi hô câu này kèm tung một nhúm bột đại mạch Tsampa lên không trung, tâm thế người hành lễ tràn ngập niềm hỷ lạc và sức sống mạnh mẽ.

›Đọc Tiếp

Biên soạn, khảo đính văn bản và thiết kế sơ đồ nghi lễ bởi Thầy Ưng Khiêm cùng UK MASTER ACADEMY. Cập nhật lần cuối: 31/10/2026. Nguồn tham khảo: Khảo đính từ nghi quỹ Bsang Mchod (Sangchö) và Rlung Rta (Lungta) trong truyền thống Yungdrung Bön của Tu viện Menri (Ấn Độ) và Triten Norbutse (Nepal), kinh Zermig và tư liệu học thuật về nghi lễ dân gian Zhang Zhung - Tây Tạng.