VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
Đạo Giáo · VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN · ĐIỀN SỚ VÀ IN A4

Văn Khấn Vía Quan Thánh Đế Quân (Chùa Ông): Nghi Thức Dâng Hương Hiệp Thiên Đại Đế Cầu Chữ Tín, Chính Khí Và Bình An

Tam Giới Phục Ma Đại Đế · Hiệp Thiên Đại Đế · Già Lam Thánh Chúng · 13 Tháng Giêng, 13 Tháng Năm & 24 Tháng Sáu ÂL · In Sớ A4

Khảo đính trọn vẹn ba dị bản văn khấn Đức Quan Thánh Đế Quân (Quan Vũ, Vân Trường) gồm: (1) Bản văn khấn chính lễ tại Chùa Ông, Hội Quán và Đền Quan Đế dịp đầu xuân (13/1 ÂL, Rằm tháng Giêng) và ngày Thánh Đản (24/6 ÂL); (2) Bản văn khấn Quan Thánh Đế Quân tại gia hoặc cơ sở kinh doanh cầu chữ Tín, quý nhân tương trợ và chính khí trừ tà; và (3) Bản văn khấn Đức Già Lam Thánh Chúng Bồ Tát tại các tự viện Phật giáo.

Dịp hành lễ
13 tháng Giêng, 13 tháng Năm & 24 tháng Sáu ÂL
13/1 ÂL (Khai xuân hiệp nghĩa), 13/5 ÂL (Vía Quan Bình Thái Tử & Đơn Đao Hội), 24/6 ÂL (Chính lễ Thánh Đản Quan Đế)
Khung giờ tốt
Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ
Nên hành lễ vào buổi sáng hoặc ban ngày khi dương khí hưng vượng, trang nghiêm
Không gian cúng
Chùa Ông (Miếu Quan Đế, Hội Quán), Án thờ tại cơ sở & Điện Già Lam
Khuyến khích dâng hương trầm, trà thơm, hoa tươi, ngũ quả và phẩm chay thanh tịnh; không cầu việc bất nghĩa
Văn bản và bản in
3 dị bản · Giấy sớ A4
Hành hương Chùa Ông, Khấn tại gia/cơ sở kinh doanh và Khấn Già Lam Hộ Pháp

IĐiền Sớ Cá Nhân, Chọn Ngày Cúng Và Đọc Văn Khấn

Nghi lễ trực thuộc hệ thống Đạo Giáo (4 bài văn khấn thuộc đạo này)
Bảng tra 81 lễ ›

1. Chọn ngày cúng dương lịch (tự đổi Âm lịch, Can Chi và Giờ Hoàng Đạo)

Chọn đúng ngày gia đình thực tế làm lễ

2. Thông tin Tín chủ và Gia quyến (tự động điền vào tờ sớ)

Lưu riêng tư ngay trên trình duyệt máy quý vị, không gửi lên máy chủ
Nhập năm sinh dương lịch để tự tính tuổi Can Chi và tuổi âm lịch

3. Chọn bản văn khấn, đứng khấn hoặc in giấy sớ A4

Dùng cho người dân, thương nhân và du khách khi đi hành hương dâng hương tại Chùa Ông (Nghĩa An Hội Quán Chợ Lớn, Chùa Ông Hội An, Chùa Ông Biên Hòa, Chùa Ông Cần Thơ, Chùa Ông Phan Thiết, Đền Quan Đế Hàng Buồm Hà Nội): kính lễ Đức Quan Thánh Đế Quân cùng Quan Bình Thái Tử và Châu Xương Tướng Quân.

VẠN ĐẠO ĐƯỜNG · TỜ SỚ VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN

Văn Khấn Vía Quan Thánh Đế Quân (Chùa Ông): Nghi Thức Dâng Hương Hiệp Thiên Đại Đế Cầu Chữ Tín, Chính Khí Và Bình An

1. Văn khấn Đức Quan Thánh Đế Quân tại Chùa Ông, Hội Quán và Đền Quan Đế (Dịp 13/1, Rằm tháng Giêng, 13/5 và 24/6 ÂL)

Chí tâm đảnh lễ Tam Giới Phục Ma Đại Đế Thần Uy Viễn Chấn Thiên Tôn, Quan Thánh Đế Quân! (3 lần, 3 vái)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ Chư Vị Tôn Thần, Đức Ngọc Hoàng Đại Thiên Tôn Huyền Khung Cao Thượng Đế.

Con kính lạy Đức Tam Giới Phục Ma Đại Đế Thần Uy Viễn Chấn Thiên Tôn, Hiệp Thiên Đại Đế, Văn Hành Thánh Đế, Trung Nghĩa Nhân Dũng Quan Thánh Đế Quân tối linh tôn vị.

Con kính lạy Đức Cửu Thiên Cảm Ứng Linh Nhiên Thái Tử Quan Bình Đế Quân, Đức Trung Nghĩa Uy Vũ Hiển Linh Đại Tướng Quân Châu Xương Tôn Thần đứng hầu tả hữu cùng chư vị Tôn thần phối thờ tại bản miếu (Chùa Ông).

Hôm nay là ……………………, nhân ngày cát nhật năm ………….

………… ………………………………, thuộc dòng tộc họ …………, hiện cư ngụ (và điều hành cơ sở …………) tại địa chỉ: ………….

Ngưỡng vọng uy đức lẫm liệt ngàn thu của Đức Quan Thánh Đế Quân: tấm lòng Trung Nghĩa sánh cùng nhật nguyệt, chữ Tín vững hơn vàng đá, trí Dũng cái thế hộ quốc an dân. Chính khí của Ngài chấn động càn khôn, trừ tà diệt ác, nâng đỡ người hiền lương ngay thẳng, bảo hộ cho thương trường minh bạch và gia đạo bình yên.

Hôm nay ………… giữ tâm thành kính tìm về ngôi Chùa Ông (Miếu Quan Đế) cổ kính, sửa biện nhang trầm thảo mộc, đôi đèn nến đỏ, trà thơm nước khiết, hoa tươi ngũ quả và phẩm vật thanh tịnh dâng lên trước bảo điện.

Cúi xin Đức Quan Thánh Đế Quân cùng Quan Bình Thái Tử và Châu Xương Tướng Quân thùy từ chứng giám lòng thành, xá cho những điều còn sơ suất chưa chu toàn của ………….

Nguyện xin chính khí của Đức Đế Quân che chở cho gia quyến họ ………… trong suốt năm ………… được thân tâm an thái, tai qua nạn khỏi, tà khí tiêu tan, gia môn trên thuận dưới hòa; đồng thời hộ trì cho sự nghiệp và công việc kinh doanh (tại …………) của ………… luôn giữ vững chữ Tín, gặp được đối tác quân tử trọng nghĩa, hợp đồng thuận lợi, tài lộc chính đáng hanh thông bền vững.

………… nguyện lấy bốn chữ Trung, Nghĩa, Nhân, Tín làm kim chỉ nam trong cuộc sống và công việc, không làm điều gian dối bất nhân. Trước điện Quan Thánh cúi đầu bái tạ!

Chí tâm đảnh lễ Tam Giới Phục Ma Đại Đế Thần Uy Viễn Chấn Thiên Tôn, Quan Thánh Đế Quân! (3 lần, 3 lạy hoặc 3 vái)

IIVật Phẩm Sắm Lễ Và Danh Mục Chuẩn Bị

Trong truyền thống lễ bái tại Chùa Ông (Miếu Quan Đế, Hội Quán) cũng như tại bàn thờ Quan Thánh ở gia đình, phẩm vật dâng cúng đề cao tính trang nghiêm, ngay thẳng và sự thanh tịnh. Do Đức Quan Thánh Đế Quân được tôn kính trong cả Tam Giáo (Đạo giáo, Phật giáo, Nho giáo) và Đạo Cao Đài, ngày nay đại đa số các Chùa Ông và các gia đình đều khuyến khích dâng lễ chay thanh khiết gồm nhang trầm, trà mạn thượng hạng, hoa tươi, ngũ quả, bánh tổ, bánh bao đào tiên và xôi chè chay.

Đã chuẩn bị 0 trên 10 lễ vật

Nhóm 1: Hương trầm thảo mộc, đèn nến đỏ và hoa tươi chính khí

Nhóm 2: Mâm ngũ quả, xôi gấc, bánh bao đào thọ và chè ngọt

Nhóm 3: Trà mạn thượng hạng và nước suối tinh khiết

Nguồn ảnh chụp thực tế lễ vật (Wikimedia Commons · Giấy phép mở): 1. Nhang trầm hương hoặc nhang đàn hương tự nhiên: Trantuanviet (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 2. Đôi đèn cầy đỏ hoặc tịnh tài thêm dầu đèn: Aliva Sahoo (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 3. Hoa cúc vàng, hoa đồng tiền đỏ hoặc hoa lay ơn tươi: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 4. Hoa sen tươi: Frank Gualtieri (Public domain · Tệp gốc) · 5. Mâm ngũ quả tươi: Rachel41Ng (CC0 · Tệp gốc) · 6. Đĩa xôi gấc đỏ hoặc bánh phát tài, bánh tổ chay: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 7. Bánh bao đào tiên chay, bánh in hoặc phẩm oản: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 8. Chè trôi nước hoặc chè đậu xanh hạt sen: Conbo (Public domain · Tệp gốc) · 9. Trà Ô Long, trà Thiết Quan Âm hoặc trà sen thượng hạng: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 10. Nước suối tinh khiết: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc)

IIIKhám Thờ 3D Tương Tác, Sơ Đồ Bàn Cúng Và Trình Tự Hành Lễ

Kéo để xoay 360 độ · Bấm số 1 tới 7 hoặc thẻ bên dưới để soi từng lễ vật
Đang dựng không gian bàn cúng 3D sơn son thếp vàng…
Tại các ngôi Chùa Ông (Miếu Quan Đế, Hội Quán) cổ truyền ở Việt Nam cũng như trên các khám thờ Quan Thánh chuẩn mực, bài trí chính điện luôn tuân theo quy tắc Tả Văn Hữu Võ: Chính giữa khám thờ cao nhất là pho tượng Đức Quan Thánh Đế Quân ngồi uy nghi trong tư thế đọc sách Xuân Thu hoặc cầm thanh đao (xung quanh thường phối thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Bổn Đầu Công hoặc Tài Bạch Tinh Quân ở các gian tả hữu); đứng hầu phía bên trái của Đức Quan Thánh (tức bên tay phải của người đứng khấn nhìn vào, phương Tả Văn) là Quan Bình Thái Tử hai tay nâng ấn ngọc bọc lụa vàng; đứng hầu phía bên phải của Đức Quan Thánh (tức bên tay trái của người đứng khấn nhìn vào, phương Hữu Võ) là Tướng quân Châu Xương tay cầm Thanh Long Yển Nguyệt Đao; phía ngoài sân hoặc tiền điện có tượng ngựa Xích Thố.
1
Chính Giữa Khám Thờ: Bảo Tượng Đức Quan Thánh Đế Quân (Hiệp Thiên Đại Đế)Ngự chính trung uy nghiêm với sắc diện đỏ son, râu dài năm chòm, biểu trưng cho Trung, Nghĩa, Nhân, Dũng và chữ Tín.
2
Tả Hữu Thị Lập: Quan Bình Thái Tử (Nâng Ấn) Và Châu Xương Tướng Quân (Cầm Đao)Nhìn từ ngoài vào khám: bên phải người khấn là Quan Bình Thái Tử nâng ấn (Văn), bên trái người khấn là Châu Xương cầm đao (Võ).
3
Đỉnh Hương Đồng Và Bát Hương Chính Điện (Thắp 1 hoặc 3 nén nhang trầm)Đặt chính giữa phía trước khám thờ; tín chủ thắp hương trang nghiêm, tránh đốt nhiều nhang gây khói dày.
4
Bình Hoa Cúc Vàng Hoặc Hoa Lay Ơn Đỏ (Đông Bình, bên phải người khấn)Đặt bên tay phải người đứng lễ nhìn vào án thờ, tôn vinh khí chất chính trực của người quân tử.
5
Mâm Ngũ Quả Tươi, Cam Quýt Và Táo Đỏ (Tây Quả, bên trái người khấn)Đặt bên tay trái người đứng lễ nhìn vào án thờ, cầu bình an và đại cát đại lợi.
6
Kỷ 3 Chén Trà Thượng Hạng Và 3 Hoặc 5 Chén Nước Tinh KhiếtĐặt ngay ngắn phía trước bát hương để kính dâng Đức Quan Thánh Đế Quân và nhị vị hộ vệ.
7
Mâm Lễ Phẩm Chay: Xôi Gấc, Bánh Bao Đào Tiên, Phẩm Oản Và Chè NgọtBày trang trọng trên bàn lễ phía trước; sau khi lễ tạ thì xin hạ lộc mang về chia cho gia đình và cộng sự.

Hình ảnh thực tế cách bài trí bàn thờ và mâm lễ truyền thống

Tư liệu ảnh thật lưu trữ mở từ Wikimedia Commons (bấm vào ảnh để xem tệp gốc)
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons

Trình tự hành lễ từng bước trước án thờ

Hành lễ tại Chùa Ông (Miếu Quan Đế) hoặc trước án thờ Quan Thánh Đế Quân tại gia cần giữ phong thái đĩnh đạc, ngay ngắn và tâm niệm trong sáng, lấy chữ Tín và chữ Nghĩa làm gốc.

  1. Bước 1
    Mặc trang phục lịch sự và chuẩn bị lễ vật thanh khiết

    Chọn trang phục kín đáo, chỉnh tề. Sắp xếp hoa tươi, trái cây (cam, quýt, táo, bưởi), bánh ngọt chay và trà thơm ra mâm lễ sạch sẽ.

  2. Bước 2
    Thắp hương tại lư hương Thiên Công (Ông Trời) ngoài sân trước tiên

    Tại mọi ngôi Chùa Ông và Hội Quán truyền thống, bước qua cổng tam quan tới sân thiên tỉnh, tín chủ luôn vái lạy và cắm hương tại lư hương Thiên Công (thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế) trước tiên.

  3. Bước 3
    Đặt lễ và dâng hương tại Chính điện thờ Đức Quan Thánh Đế Quân (Đọc Dị bản 1)

    Tiến vào Chính điện, đặt mâm lễ lên bàn hương án, chắp tay trang nghiêm trước bảo tượng Đức Quan Thánh Đế Quân, Quan Bình Thái Tử và Châu Xương Tướng Quân, đọc Dị bản 1 rồi vái 3 vái.

  4. Bước 4
    Sang lễ các gian phối thờ: Thiên Hậu Thánh Mẫu, Bổn Đầu Công và Tài Bạch Tinh Quân

    Tại các Hội Quán (như Chùa Ông Chợ Lớn, Hội An, Biên Hòa), sau khi lễ Quan Đế ở gian giữa thì sang lễ gian thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công) và Tài Bạch Tinh Quân ở hai bên.

  5. Bước 5
    Lễ ban Ngựa Xích Thố và thực hiện mỹ tục cầu an đầu xuân (nếu đi lễ tại Hội Quán)

    Vái lễ tại ban Mã Đầu Tướng Quân và ngựa Xích Thố cầu sức khỏe dẻo dai, công việc hanh thông; ghi công đức đèn lồng cầu an hoặc thỉnh lộc bình an theo hướng dẫn văn minh của nhà chùa.

  6. Bước 6
    Hành lễ tại gia, cơ sở kinh doanh (Dị bản 2) hoặc tại điện Già Lam chùa Phật (Dị bản 3)

    Nếu cúng ngày Vía (13/1, 13/5, 24/6 ÂL) tại bàn thờ Quan Thánh của gia đình, văn phòng thì đọc Dị bản 2; nếu đi lễ chùa Phật có ban Già Lam Thánh Chúng Bồ Tát thì đọc Dị bản 3.

  7. Bước 7
    Đặt tịnh tài vào Hòm Công Đức, vái tạ và hạ lộc mang về

    Bỏ tịnh tài giọt dầu vào Hòm Công Đức để góp phần tu bổ di tích và làm từ thiện xã hội, vái tạ 3 vái và nhận lộc trái cây, bánh trà mang về gia đình.

IVHình Tượng Quan Thánh Đế Quân Trong Sự Giao Thoa Tam Giáo (Đạo, Phật, Nho) Và Đạo Cao Đài

Trong lịch sử văn hóa tâm linh phương Đông, hiếm có một nhân vật lịch sử nào lại được cả ba hệ thống tôn giáo lớn là Đạo Giáo, Phật Giáo, Nho Giáo cùng các tôn giáo nội sinh Việt Nam (như Đạo Cao Đài, Minh Sư Đạo và Tín ngưỡng dân gian) đồng lòng tôn vinh lên hàng Thánh Đế, Bồ Tát như Đức Quan Thánh Đế Quân (tức danh tướng Quan Vũ, tự Vân Trường, sống vào cuối thời Đông Hán và thời Tam Quốc). Không phải bởi quyền lực bá vương, mà chính bởi tấm lòng Trung Nghĩa tuyệt đối, chữ Tín sắt son và khí phách chính trực không khuất phục trước giàu sang hay uy vũ đã đưa hình tượng Ngài vượt qua biên giới thời gian để trở thành biểu tượng đạo đức chung của nhân loại Á Đông.

Danh hiệu và ngôi vị tôn thờ Đức Quan Thánh Đế Quân trong Đạo Giáo, Phật Giáo, Nho Giáo, Đạo Cao Đài và Thương giới.
Truyền thống Tôn giáo / Tín ngưỡngDanh hiệu Tôn xưng chính thứcÝ nghĩa Giáo lý & Biểu tượng Đạo đức
1. Trong Đạo Giáo (Đạo Gia)Hiệp Thiên Đại Đế · Tam Giới Phục Ma Đại Đế Thần Uy Viễn Chấn Thiên Tôn · Đãng Ma Chân Quân.Đứng đầu Tứ Đại Nguyên Soái hộ pháp của thiên đình, cầm giữ chính khí càn khôn, khu trừ tà ma và soi xét thiện ác nhân gian.
2. Trong Phật Giáo Bắc TôngGià Lam Thánh Chúng Bồ Tát (Hộ Pháp Già Lam, Cái Thiên Cổ Phật).Quy y Tam Bảo với Đại sư Trí Giả (Thiên Thai Tông) tại núi Ngọc Tuyền, cùng Đức Vi Đà Bồ Tát đứng trấn giữ hai bên Chính điện bảo vệ tòng lâm tự viện.
3. Trong Nho Giáo (Văn Võ Miếu)Văn Hành Thánh Đế · Võ Thánh (sánh ngang cùng Văn Thánh Khổng Tử) · Trung Nghĩa Nhân Dũng Đại Đế.Hình tượng cầm quyển kinh Xuân Thu đọc dưới ánh đèn đêm, biểu trưng cho người quân tử giữ trọn Ngũ Thường (Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín).
4. Trong Đạo Cao Đài Việt NamĐức Quan Thánh Đế Quân · Một trong Tam Thánh Hiệp Thiên Đài & Tam Trấn Oai Nghiêm (Thay mặt Phổ Hiền Bồ Tát).Cùng Đức Lý Thái Bạch và Đức Quán Thế Âm Bồ Tát lập thành Tam Trấn Oai Nghiêm của Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, bảo vệ luật pháp chân truyền.
5. Trong Giới Kinh Doanh & Thương TrườngVõ Tài Thần · Thần Bảo Hộ Chữ Tín Và Sự Minh Bạch.Được các hội quán thương nhân và doanh nghiệp tôn thờ để nhắc nhở đạo lý làm ăn lấy chữ Tín làm gốc, hợp tác sòng phẳng và trọng nghĩa khinh tài.

VÝ Nghĩa Ba Ngày Lễ Vía Lớn Trong Năm: 13 Tháng Giêng, 13 Tháng Năm Và 24 Tháng Sáu Âm Lịch

Theo sử liệu

Tại các ngôi Chùa Ông và Hội Quán trên khắp Việt Nam, mỗi năm có ba kỳ đại lễ Vía Quan Thánh Đế Quân (cùng dịp Rằm tháng Giêng Tết Nguyên Tiêu) được cử hành long trọng với ý nghĩa lịch sử và tâm linh riêng biệt:

Theo giáo nghĩa

1. Ngày 13 tháng Giêng âm lịch (và dịp Rằm tháng Giêng Nguyên Tiêu): Lễ Vía Khai Xuân Hiệp Nghĩa & Phi Thăng Hiển Thánh. Đây là kỳ lễ mở đầu năm mới ngay sau Tết Nguyên Đán và Vía Ngọc Hoàng (mồng 9 tháng Giêng). Nhân dân và giới doanh thương tới Chùa Ông dâng hương cầu một năm mới gia đạo bình an, công việc làm ăn thuận lợi và kết giao được những người bạn, người đối tác trọng chữ Tín.

2. Ngày 13 tháng Năm âm lịch: Lễ Vía Đức Quan Bình Thái Tử & Kỷ niệm Đơn Đao Phó Hội (Vũ Vũ Mài Đao). Ngày 13 tháng 5 âm lịch vừa là ngày sinh của Quan Bình Thái Tử (người con trưởng trung hiếu luôn nâng ấn hầu bên cạnh Đức Quan Thánh), vừa là ngày kỷ niệm điển tích Đơn Đao Phó Hội (một mình một đao vượt sông Trường Giang tới dự tiệc Đông Ngô bằng bản lĩnh uy dũng đường hoàng). Dân gian truyền tụng ngày 13 tháng 5 thường có cơn mưa lành gọi là mưa rửa đao mang lại mát mẻ cho mùa màng.

3. Ngày 24 tháng Sáu âm lịch: Chính lễ Thánh Đản Đức Quan Thánh Đế Quân. Đây là ngày sinh chính thức của Đức Quan Thánh Đế Quân theo sử liệu và các bi ký cổ tại Hội Quán Nghĩa An, Hội An và Biên Hòa. Vào ngày 24 tháng 6 âm lịch hằng năm, khắp các Chùa Ông đều tổ chức lễ Tế Thánh cổ truyền trang nghiêm nhất trong năm.

VIHệ Thống Chùa Ông, Hội Quán Và Đền Quan Đế Lịch Sử Nổi Tiếng Tại Ba Miền Việt Nam

Trải qua hơn ba thế kỷ giao lưu văn hóa trên dải đất Việt Nam, những ngôi Chùa Ông (Miếu Quan Đế) không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là những kiệt tác kiến trúc gỗ, gốm sứ và chạm khắc cổ truyền được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

1. Chùa Ông Chợ Lớn (Nghĩa An Hội Quán, số 676 Nguyễn Trãi, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh)

Được xây dựng từ thế kỷ XVIII bởi cộng đồng người Minh Hương và người Hoa gốc Triều Châu tại vùng Sài Gòn, Chợ Lớn, Nghĩa An Hội Quán được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1993. Ngôi miếu lưu giữ hàng chục bức hoành phi, bao lam chạm gỗ thếp vàng tinh xảo cùng lễ hội Nguyên Tiêu và lễ Vía Quan Thánh thu hút hàng vạn người dân tới cầu bình an, phúc lộc.

2. Chùa Ông Hội An (Quan Công Miếu, số 24 Trần Phú, Phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam)

Được khởi dựng từ năm 1653 giữa trung tâm thương cảng cổ Hội An (Di sản Văn hóa Thế giới UNESCO), Chùa Ông Hội An là chứng nhân lịch sử của một thương cảng quốc tế phồn thịnh, nơi các thương nhân Việt, Hoa, Nhật đến thắp hương lập lời thề giữ chữ Tín trước khi ký kết giao thương đường biển.

3. Chùa Ông Biên Hòa (Thất Phủ Cổ Miếu, cù lao Phố, xã Hiệp Hòa, TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai)

Xây dựng năm 1684 bên dòng sông Đồng Nai, Thất Phủ Cổ Miếu là ngôi Chùa Ông cổ nhất vùng đất phương Nam, biểu trưng cho sự gắn kết cộng đồng giữa người Việt và người Hoa trong buổi đầu khai khẩn vùng đất Biên Hòa, Gia Định. Lễ hội Chùa Ông Biên Hòa dịp tháng Giêng đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

4. Đền Quan Đế (Hội Quán Quảng Đông, 22 Hàng Buồm, Hà Nội), Chùa Ông Cần Thơ & Chùa Ông Phan Thiết

Tại miền Bắc, tín ngưỡng thờ Quan Thánh hiện diện lâu đời tại phố cổ Hà Nội (Hàng Buồm, Đền Ngọc Sơn phối thờ) và Phố Hiến (Hưng Yên); tại miền Trung và Nam Bộ còn có Chùa Ông Phan Thiết (Bình Thuận) và Chùa Ông Cần Thơ (Quảng Triệu Hội Quán bên bến Ninh Kiều) đều là các di tích quốc gia đặc sắc.

VIICách Bài Trí Tượng Quan Thánh Đế Quân Và Nguyên Tắc Thờ Phụng Đúng Pháp

Theo giáo nghĩa

Ý nghĩa của ba dáng tượng Đức Quan Thánh Đế Quân: Trong nghệ thuật tạo tượng truyền thống, mỗi tư thế của Đức Quan Thánh mang một thông điệp giáo hóa riêng: (1) Tượng Quan Thánh ngồi đọc sách Xuân Thu (hoặc vuốt râu trầm tư) biểu trưng cho trí tuệ, sự điềm tĩnh, học vấn uyên bác và sự công minh, rất phù hợp để thờ tại gia đình hoặc phòng làm việc của người quản lý, trí thức; (2) Tượng Quan Thánh đứng cầm Thanh Long Đao mũi đao hướng xuống đất biểu trưng cho uy lực trấn trạch, giữ gìn bình yên và bảo vệ thành quả kinh doanh; và (3) Tượng Quan Thánh cưỡi ngựa Xích Thố biểu trưng cho sự năng động, vượt qua gian nan thử thách.

Chỗ hay hiểu lầm

Bốn lưu ý quan trọng để tránh hiểu lầm khi đi lễ Chùa Ông hoặc thờ Quan Thánh tại cơ sở:

Thứ nhất, hiểu đúng mỹ tục Vay Lộc (Thỉnh Lộc) đầu năm tại Chùa Ông. Tại một số Hội Quán vào dịp ngày Vía 13 tháng Giêng và Rằm tháng Giêng có phong tục thỉnh phong bao lộc đỏ kèm cặp quýt vàng và tờ giấy quý nhân mang về đặt nơi két sắt hoặc bàn làm việc. Ý nghĩa đích thực của phong tục này là mượn sinh khí cát tường đầu xuân để khích lệ tinh thần chăm chỉ làm ăn và nhớ ơn trả lễ kết hợp làm từ thiện cuối năm, chứ không phải là vay tiền thần linh để ngồi chờ vận may.

Thứ hai, khi lập khám thờ Quan Thánh tại gia hoặc cửa hiệu phải đặt ở nơi cao ráo, trang nghiêm. Khám thờ Quan Thánh cần tựa lưng vào bức tường vững chãi, nhìn ra hướng cửa chính hoặc hướng cát của gia chủ; tuyệt đối không đặt tượng sát phòng vệ sinh, dưới gầm cầu thang hay nơi ồn ào thiếu tôn nghiêm.

Thứ ba, phân biệt đúng vị trí của Quan Bình Thái Tử và Châu Xương Tướng Quân. Khi thờ bộ Tam Thánh (ba pho tượng), Đức Quan Thánh ngồi chính giữa; nhìn từ trong bàn thờ nhìn ra (tức theo tay của Đức Quan Thánh) thì bên trái Ngài (Tả Văn, tức bên phải người đứng khấn) là Quan Bình Thái Tử nâng ấn, còn bên phải Ngài (Hữu Võ, tức bên trái người đứng khấn) là Châu Xương Tướng Quân cầm đao.

Thứ tư, tuyệt đối không cầu xin những việc phi pháp, lừa dối đối tác hay hại người. Đức Quan Thánh Đế Quân là hiện thân của chữ Nghĩa và chữ Tín; cách cúng lễ cao quý nhất dâng lên Ngài chính là sự trung thực trong từng lời hứa và từng sản phẩm dịch vụ trao tới tay khách hàng.

VIIIGiá Trị Của Bốn Chữ Trung, Nghĩa, Tín, Dũng Trong Thương Trường Và Đời Sống Hiện Đại

Trong bộ Quan Thánh Đế Quân Giác Thế Chân Kinh (bản kinh răn đời nổi tiếng của Đức Quan Thánh được lưu truyền rộng rãi trong các Hội Quán và chùa miếu), cốt tủy lời dạy của Ngài gói gọn trong tám chữ: Tâm Tồn Tà Tịch, Nhậm Nhĩ Thiêu Hương Vô Ích; Ý Bất Công Bình, Kỳ Đảo Hà Dụng (nghĩa là: Nếu trong lòng còn giữ ý nghĩ tà vạy thì dù có đốt bao nhiêu hương cũng vô ích; nếu tâm ý không công bằng ngay thẳng thì cầu khẩn có ích chi). Bởi vậy, mỗi chuyến hành hương về Chùa Ông hay mỗi nén tâm hương thắp vào ngày Vía 13 tháng Giêng, 13 tháng Năm và 24 tháng Sáu âm lịch chính là dịp để mỗi người tự soi lại chữ Tín trong lời nói, chữ Nghĩa trong tình người và chữ Nhân trong cách đối đãi với cộng đồng.

?Hỏi Đáp Nhanh

Ba ngày lễ Vía Quan Thánh Đế Quân (13/1, 13/5 và 24/6 âm lịch) trong năm Đinh Mùi 2027 rơi vào những ngày nào dương lịch?

Theo lịch Âm Dương chuẩn Việt Nam năm Đinh Mùi 2027, ba ngày lễ Vía lớn tại Chùa Ông rơi vào: (1) Lễ Vía đầu xuân 13 tháng Giêng âm lịch là Thứ Năm, ngày 18/02/2027 dương lịch (ngày Mậu Thìn, tháng Nhâm Dần); (2) Lễ Vía Quan Bình Thái Tử & Đơn Đao Hội 13 tháng Năm âm lịch là Thứ Năm, ngày 17/06/2027 dương lịch (ngày Đinh Mão, tháng Bính Ngọ); và (3) Chính lễ Thánh Đản Quan Thánh Đế Quân 24 tháng Sáu âm lịch là Thứ Ba, ngày 27/07/2027 dương lịch (ngày Đinh Mùi, tháng Đinh Mùi).

Vì sao các doanh nhân và người buôn bán lại đặc biệt coi trọng việc đi lễ Chùa Ông (Quan Thánh Đế Quân)?

Trong truyền thống thương mại Á Đông, Đức Quan Thánh Đế Quân được tôn phụng là bậc Võ Tài Thần và là vị Thánh bảo hộ cho Chữ Tín và Chữ Nghĩa. Trong kinh doanh, tài sản quý giá nhất của một doanh nghiệp hay cửa hiệu chính là sự tín nhiệm của khách hàng và sự trung thực giữa các đối tác. Thương nhân đi lễ Chùa Ông không chỉ để cầu tài lộc hanh thông, tránh kẻ tiểu nhân gian dối, mà còn để tự răn mình giữ vững đạo đức kinh doanh minh bạch, trọng chữ Tín hơn vàng.

Đi lễ Chùa Ông (Nghĩa An Hội Quán, Chùa Ông Hội An, Biên Hòa) nên sắm lễ chay hay lễ mặn?

Người đi lễ Chùa Ông hoàn toàn nên sắm lễ chay thanh tịnh. Do Đức Quan Thánh Đế Quân đồng thời là bậc Bồ Tát Hộ Pháp trong Phật giáo (Già Lam Thánh Chúng Bồ Tát) và Đấng Thiên Tôn trong Đạo giáo, lễ vật trang nhã và đúng pháp nhất khi mang tới Chùa Ông là: nhang trầm ít khói, cặp nến đỏ (hoặc dầu đèn công đức), bó hoa cúc vàng hoặc hoa lay ơn tươi, mâm ngũ quả (cam, quýt, táo đỏ, bưởi), bánh bao đào tiên chay, bánh tổ, xôi gấc và trà thơm.

Khi vào lễ bên trong Chùa Ông thì trình tự thắp hương từ bàn nào tới bàn nào là đúng cổ lệ?

Trình tự chuẩn tại các ngôi Chùa Ông và Hội Quán truyền thống gồm 4 bước: (1) Sau khi bước qua cổng chính vào sân thiên tỉnh, thắp hương vái lạy tại lư hương Thiên Công (Ông Trời / Ngọc Hoàng Thượng Đế) đặt ngoài sân trước tiên; (2) Tiến vào Chính điện lễ Đức Quan Thánh Đế Quân cùng Quan Bình Thái Tử và Châu Xương Tướng Quân (đọc Dị bản 1); (3) Sang lễ hai gian tả hữu thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công) và Tài Bạch Tinh Quân; (4) Lễ ban Mã Đầu Tướng Quân và ngựa Xích Thố rồi bỏ tịnh tài vào Hòm Công Đức.

Hai vị đứng hầu hai bên Đức Quan Thánh Đế Quân là ai và đặt ở vị trí nào?

Hai vị đứng hầu hai bên Đức Quan Thánh Đế Quân là Quan Bình Thái Tử (con trưởng trung hiếu, hai tay nâng ấn ngọc bọc lụa) và Châu Xương Tướng Quân (võ tướng uy dũng, tay cầm Thanh Long Yển Nguyệt Đao). Theo quy tắc Tả Văn Hữu Võ tính từ vị trí Đức Quan Thánh nhìn ra: Quan Bình Thái Tử đứng bên tay trái của Đức Quan Thánh (tức bên tay phải của người đứng khấn nhìn vào), còn Châu Xương Tướng Quân đứng bên tay phải của Đức Quan Thánh (tức bên tay trái của người đứng khấn nhìn vào).

Trong các ngôi chùa Phật giáo Việt Nam, Đức Quan Thánh Đế Quân được thờ ở ban nào?

Tại nhiều ngôi chùa Phật giáo Bắc tông cổ truyền, Đức Quan Thánh Đế Quân được tôn thờ ở ngôi vị Đức Già Lam Thánh Chúng Bồ Tát (hoặc Hộ Pháp Già Lam), đặt đối xứng với ban Đức Hộ Pháp Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát ở hai bên tiền đường hoặc chính điện. Khi lễ Phật tại Tam Bảo xong, Phật tử sang ban Già Lam chắp tay đọc Dị bản 3 để cầu nguyện chư vị Hộ Pháp ủng hộ chính pháp và che chở gia đạo bình an.

›Đọc Tiếp

Biên soạn, khảo đính văn bản và thiết kế sơ đồ nghi lễ bởi Thầy Ưng Khiêm cùng UK MASTER ACADEMY. Cập nhật lần cuối: 31/10/2026. Nguồn tham khảo: Khảo đính từ Tam Quốc Chí (Trần Thọ), Quan Thánh Đế Quân Giác Thế Chân Kinh, Phật Tổ Thống Kỷ (Pháp Vân, quyển 6 về điển tích Đại sư Trí Giả độ thần Già Lam tại núi Ngọc Tuyền), Hồ sơ Di tích Quốc gia Nghĩa An Hội Quán (Chợ Lớn) & Chùa Ông Hội An, và Văn khấn cổ truyền Việt Nam.