VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
Đạo Giáo · VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN · ĐIỀN SỚ VÀ IN A4

Văn Khấn Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (Chùa Bà): Nghi Thức Dâng Hương Cầu Thượng Lộ Bình An, Thuận Buồm Xuôi Gió Và Gia Đạo Hưng Long

Thiên Thượng Thánh Mẫu Lâm Mặc Nương · Chính Lễ 23 Tháng 3 ÂL & Lễ Rước Cộ Bà Rằm Tháng Giêng · Chùa Bà Bình Dương, Chợ Lớn, Hội An · In Sớ A4

Khảo đính trọn vẹn ba dị bản văn khấn Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Thiên Thượng Thánh Mẫu Lâm Mặc Nương) gồm: (1) Bản văn khấn chính lễ khi hành hương Chùa Bà, Miếu Bà (Chùa Bà Bình Dương, Tuệ Thành Hội Quán Chợ Lớn, Hội Quán Phúc Kiến Hội An) ngày Vía 23 tháng 3 âm lịch và dịp Rằm tháng Giêng; (2) Bản văn khấn Thiên Hậu Thánh Mẫu cầu thượng lộ bình an khi đi xa, xuất hành đường biển, đường không và giao thương thuận lợi; (3) Bản văn khấn Thánh Mẫu tại gia đình thờ vọng.

Dịp hành lễ
23 tháng 3 Âm lịch, Rằm tháng Giêng & 9 tháng 9 ÂL
Chính lễ Thánh Đản 23/3 ÂL, Lễ hội Rước Cộ Bà Rằm tháng Giêng (15/1 ÂL) và Lễ Phi Thăng (9/9 ÂL)
Khung giờ tốt
Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ
Nên đi lễ Chùa Bà vào buổi sáng hoặc ban ngày thanh tịnh, trang nghiêm
Không gian cúng
Chùa Bà Thiên Hậu (Miếu Bà, Hội Quán) & Án thờ vọng tại gia
Dâng hương trầm ít khói, hoa tươi, ngũ quả, bánh bao đào tiên, bánh tổ chay và trà thơm; hạn chế đốt vàng mã
Văn bản và bản in
3 dị bản · Giấy sớ A4
Hành hương Chùa Bà 23/3 & 15/1 ÂL, Cầu xuất hành đi xa và Khấn thờ vọng tại gia

IĐiền Sớ Cá Nhân, Chọn Ngày Cúng Và Đọc Văn Khấn

Nghi lễ trực thuộc hệ thống Đạo Giáo (4 bài văn khấn thuộc đạo này)
Bảng tra 81 lễ ›

1. Chọn ngày cúng dương lịch (tự đổi Âm lịch, Can Chi và Giờ Hoàng Đạo)

Chọn đúng ngày gia đình thực tế làm lễ

2. Thông tin Tín chủ và Gia quyến (tự động điền vào tờ sớ)

Lưu riêng tư ngay trên trình duyệt máy quý vị, không gửi lên máy chủ
Nhập năm sinh dương lịch để tự tính tuổi Can Chi và tuổi âm lịch

3. Chọn bản văn khấn, đứng khấn hoặc in giấy sớ A4

Dùng cho người dân và du khách thập phương khi đi hành hương dâng hương tại Miếu Bà Thiên Hậu Bình Dương (Thủ Dầu Một), Chùa Bà Chợ Lớn (Tuệ Thành Hội Quán, Quận 5), Hội Quán Hà Chương, Hội Quán Ôn Lăng, Hội Quán Phúc Kiến (Hội An) và các Miếu Bà Thiên Hậu trên cả nước vào ngày Vía 23 tháng 3 âm lịch, dịp Rằm tháng Giêng hoặc ngày Sóc Vọng.

VẠN ĐẠO ĐƯỜNG · TỜ SỚ VĂN KHẤN CỔ TRUYỀN

Văn Khấn Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (Chùa Bà): Nghi Thức Dâng Hương Cầu Thượng Lộ Bình An, Thuận Buồm Xuôi Gió Và Gia Đạo Hưng Long

1. Văn khấn Thiên Hậu Thánh Mẫu khi hành hương Chùa Bà, Miếu Bà ngày Vía 23 tháng 3 âm lịch và dịp Rằm tháng Giêng

Chí tâm đảnh lễ Hộ Quốc Tý Dân Phổ Tế Bảo Từ Thiên Thượng Thánh Mẫu Thiên Hậu Nguyên Quân! (3 lần, 3 vái)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ Chư Vị Tôn Thần, Đức Ngọc Hoàng Đại Thiên Tôn Huyền Khung Cao Thượng Đế.

Con kính lạy Mười phương Chư Phật, Chư Đại Bồ Tát, Đức Quán Thế Âm Bồ Tát từ bi cứu khổ cứu nạn.

Con kính lạy Đức Hộ Quốc Tý Dân, Minh Trứ Thiên Thông, Nhân Từ Bác Ái, Thiên Thượng Thánh Mẫu Thiên Hậu Nguyên Quân (Lâm Mặc Nương Thánh Mẫu) ngự tại chính điện.

Con kính lạy Đức Long Mẫu Nương Nương, Đức Kim Hoa Thánh Mẫu, Đức Quan Thánh Đế Quân, Đức Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công), Tài Bạch Tinh Quân cùng Nhị Vị Tướng Quân Thiên Lý Nhãn (Cao Minh) và Thuận Phong Nhĩ (Cao Giác) đứng hầu hai bên bảo tọa.

Hôm nay là ……………………, nhân ngày lành tháng tốt (lễ Vía Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu / Tết Nguyên Tiêu) năm ………….

………… ………………………………, thuộc dòng tộc họ …………, hiện cư ngụ (và điều hành cơ sở …………) tại địa chỉ: ………….

Ngưỡng trông ân đức bao la như biển rộng trời cao của Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu: thuở sinh thời nơi đảo Mi Châu, Ngài một lòng hiếu thảo với cha mẹ, thông hiểu thiên văn y thuật, thắp đèn vượt sóng dữ cứu vớt người đi biển gặp cơn giông bão; khi hóa Thánh quy thiên, Ngài vẫn thường hiển linh nơi đầu sóng ngọn gió, soi đèn dẫn lối cho muôn thuyền vượt qua hiểm nguy, che chở cho người dân lương thiện nơi đất khách quê người được an cư lạc nghiệp.

Hôm nay ………… giữ tâm thanh khiết tìm về ngôi Chùa Bà (Miếu Bà Thiên Hậu) linh thiêng, thành tâm sửa biện nhang trầm thảo mộc, đôi nến đỏ, hoa tươi sắc thắm, mâm ngũ quả ngọt lành, bánh ngọt phẩm chay và trà thơm nước khiết dâng lên trước bảo điện.

Cúi xin Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu cùng chư vị Tôn thần thùy từ chứng giám tâm thành, mở lượng từ bi đại xá cho những điều sơ suất lầm lỗi của ………….

Nguyện xin Thánh Mẫu rủ lòng che chở cho đại gia đình họ ………… trong suốt năm ………… được bốn mùa bình an, tám tiết khang ninh, ông bà cha mẹ trường thọ khỏe mạnh, vợ chồng hòa thuận, con cháu thảo hiền học giỏi; đồng thời phù hộ cho công việc làm ăn (và cơ sở …………) của ………… luôn thuận buồm xuôi gió, vượt qua mọi sóng gió thử thách, lộc tài hanh thông bền vững.

………… nguyện sống hiếu nghĩa, nhân hậu và sẵn lòng sẻ chia giúp đỡ người hoạn nạn khó khăn như tấm gương từ bi của Thánh Mẫu. Trước bảo tọa Chùa Bà cúi đầu bái tạ!

Chí tâm đảnh lễ Hộ Quốc Tý Dân Phổ Tế Bảo Từ Thiên Thượng Thánh Mẫu Thiên Hậu Nguyên Quân! (3 lần, 3 lạy hoặc 3 vái)

IIVật Phẩm Sắm Lễ Và Danh Mục Chuẩn Bị

Lễ vật dâng cúng Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Chùa Bà) lấy sự thanh tịnh, tươi thắm và lòng hiếu thảo nhân hậu làm gốc. Tại các ngôi Chùa Bà lớn như Miếu Bà Thiên Hậu Bình Dương, Chùa Bà Chợ Lớn (Tuệ Thành Hội Quán) hay Hội Quán Phúc Kiến Hội An, các ban quản trị đều khuyến khích du khách dâng lễ chay tinh khiết gồm nhang trầm ít khói, hoa tươi, mâm ngũ quả, bánh bao đào tiên, bánh tổ, bánh in và trà thơm, tuyệt đối tránh đốt vàng mã đồ sộ để bảo vệ di tích cổ.

Đã chuẩn bị 0 trên 10 lễ vật

Nhóm 1: Hương trầm ít khói, đèn nến đỏ và hoa tươi sắc thắm

Nhóm 2: Mâm ngũ quả cát tường, bánh bao đào thọ, xôi gấc và chè ngọt

Nhóm 3: Trà hoa ướp hương và nước suối tinh khiết

Nguồn ảnh chụp thực tế lễ vật (Wikimedia Commons · Giấy phép mở): 1. Nhang trầm thảo mộc tự nhiên ít khói: Trantuanviet (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 2. Đôi đèn cầy đỏ hoặc tịnh tài thêm dầu đèn: Aliva Sahoo (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 3. Hoa sen hồng, hoa mẫu đơn hoặc hoa hồng tươi: Frank Gualtieri (Public domain · Tệp gốc) · 4. Hoa cúc vàng hoặc hoa cát tường tươi: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc) · 5. Mâm ngũ quả tươi: Rachel41Ng (CC0 · Tệp gốc) · 6. Đĩa xôi gấc đỏ, bánh phát tài hoặc bánh tổ chay: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 7. Bánh bao đào tiên chay, bánh hồng quy, bánh in hoặc phẩm oản: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 8. Chè trôi nước hoặc chè hạt sen đường phèn: Conbo (Public domain · Tệp gốc) · 9. Trà sen, trà hoa lài hoặc trà Ô Long thượng hạng: Phương Huy (Public domain · Tệp gốc) · 10. Nước suối tinh khiết đóng chai mới: Phương Huy (CC BY-SA 4.0 · Tệp gốc)

IIIKhám Thờ 3D Tương Tác, Sơ Đồ Bàn Cúng Và Trình Tự Hành Lễ

Kéo để xoay 360 độ · Bấm số 1 tới 7 hoặc thẻ bên dưới để soi từng lễ vật
Đang dựng không gian bàn cúng 3D sơn son thếp vàng…
Trong kiến trúc cổ truyền của các ngôi Chùa Bà Thiên Hậu (Miếu Bà, Hội Quán Tuệ Thành, Hội Quán Phúc Kiến) tại Việt Nam, không gian thờ tự được bố trí theo kiểu Nội Công Ngoại Quốc có giếng trời (thiên tỉnh) thoáng sáng ở giữa: Phía ngoài sân thiên tỉnh là lư hương Thiên Công thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế; chính giữa Đại điện là khám thờ sơn son thếp vàng uy nghiêm của Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu đội mũ miện cửu long, tay cầm hốt ngọc; đứng hầu hai bên tả hữu trước khám Mẫu là hai vị hộ vệ thần tướng Thiên Lý Nhãn (Cao Minh, tay che trán nhìn xa ngàn dặm) và Thuận Phong Nhĩ (Cao Giác, tay hướng tai nghe thấu bốn phương); hai gian tả hữu của chính điện thường phối thờ Long Mẫu Nương Nương, Kim Hoa Thánh Mẫu (Bà Mụ), Quan Thánh Đế Quân và Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công).
1
Chính Giữa Đại Điện: Khám Thờ Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Thiên Thượng Thánh Mẫu)Bảo tượng Thánh Mẫu ngự trên ngai chạm rồng, vẻ mặt từ hòa trang nghiêm, biểu trưng cho lòng nhân từ cứu khổ nơi biển lớn.
2
Tả Hữu Hộ Vệ: Tướng Quân Thiên Lý Nhãn Và Tướng Quân Thuận Phong NhĩHai vị thần tướng đứng hầu hai bên khám Mẫu, giúp Thánh Mẫu nhìn thấu ngàn dặm và nghe tiếng kêu cứu của người đi biển.
3
Lư Hương Thiên Công Ngoài Sân Thiên Tỉnh Và Đỉnh Hương Chính ĐiệnTín chủ luôn thắp hương vái lạy tại lư hương Thiên Công (Ông Trời) ngoài sân trước khi bước vào lễ Chính điện Thánh Mẫu.
4
Bình Hoa Sen Hồng, Hoa Mẫu Đơn Hoặc Hoa Cúc Vàng (Đông Bình, bên phải người khấn)Đặt bên tay phải người đứng lễ nhìn vào án thờ, dâng hương sắc thanh khiết lên Thánh Mẫu.
5
Mâm Ngũ Quả Tươi, Quýt Vàng Và Táo Đỏ Bình An (Tây Quả, bên trái người khấn)Đặt bên tay trái người đứng lễ nhìn vào án thờ, cầu bình an, may mắn và thuận lợi.
6
Kỷ 3 Chén Trà Thơm Và 3 Hoặc 5 Chén Nước Tinh KhiếtĐặt ngay ngắn phía trước bát hương trên bàn lễ để kính dâng Thánh Mẫu và chư vị Tôn thần.
7
Các Gian Phối Thờ: Long Mẫu, Kim Hoa Thánh Mẫu, Quan Thánh & Bổn Đầu CôngCác ban thờ hai bên tả hữu được hành lễ tuần tự sau khi đã bái yết Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu nơi chính trung.

Hình ảnh thực tế cách bài trí bàn thờ và mâm lễ truyền thống

Tư liệu ảnh thật lưu trữ mở từ Wikimedia Commons (bấm vào ảnh để xem tệp gốc)
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Bài trí bộ tam sự, bát hương và hoa quả trên án thờ. Án thờ gia đình Việt Nam bài trí cân xứng gồm đỉnh đồng và đôi chân nến phía trong, bát hương gốm men lam đặt trên đế gỗ chính giữa, bình hoa lay ơn đỏ và mâm quả phía trước.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Mâm lễ chay thanh tịnh ngày Rằm và Mồng Một. Mâm cúng chay giản dị tại gia gồm xôi đậu xanh, bánh gói lá, các món rau nấm thanh đạm, đĩa trái cây thanh long chuối chín, ngọn đèn dầu và bình hoa tươi.
Ảnh chụp thực tế: Phương Huy · Giấy phép: Public domain · Nguồn gốc: Wikimedia Commons

Trình tự hành lễ từng bước trước án thờ

Đi lễ Chùa Bà Thiên Hậu (vào dịp Rằm tháng Giêng, ngày Vía 23 tháng 3 âm lịch hoặc trước các chuyến đi xa) cần giữ tác phong trang nhã, trật tự và tuân thủ đúng thứ tự các hương án.

  1. Bước 1
    Mặc trang phục kín đáo lịch sự và bày lễ phẩm chay ra mâm

    Chọn trang phục trang nghiêm. Bày hoa tươi, quýt vàng, táo đỏ, bánh bao đào tiên hoặc bánh ngọt chay ra đĩa lễ sạch sẽ tại bàn sửa lễ của nhà chùa.

  2. Bước 2
    Thắp hương kính lễ tại lư hương Thiên Công (Ngọc Hoàng) ngoài sân trước tiên

    Bước vào khoảng sân giếng trời (thiên tỉnh), châm 1 hoặc 3 nén nhang nhỏ, hướng lên bầu trời vái lễ Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế tại lư hương Thiên Công trước tiên.

  3. Bước 3
    Vào Chính điện dâng lễ và khấn Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Đọc Dị bản 1 hoặc Dị bản 2)

    Đặt mâm lễ trước Chính điện, chắp tay trang nghiêm trước khám thờ Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu và nhị vị tướng quân Thiên Lý Nhãn, Thuận Phong Nhĩ: đọc Dị bản 1 (khi đi hành hương cầu an) hoặc Dị bản 2 (khi cầu xuất hành đi xa, đi biển).

  4. Bước 4
    Sang hành lễ tại các ban phối thờ hai bên: Long Mẫu, Kim Hoa Thánh Mẫu và Bổn Đầu Công

    Tiếp tục di chuyển sang hai gian tả hữu để vái lễ Long Mẫu Nương Nương, Kim Hoa Thánh Mẫu (cầu con cái khỏe mạnh), Quan Thánh Đế Quân và Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công).

  5. Bước 5
    Ghi tên thỉnh nhang vòng cầu an hoặc đèn lồng phước lộc (tùy tâm)

    Nếu gia đình muốn treo nhang vòng (nhang khoanh) hoặc đèn lồng cầu an tại Chùa Bà thì đăng ký tại bàn thư ký công đức của Hội Quán.

  6. Bước 6
    Cử hành lễ cúng vọng tại gia (Đọc Dị bản 3 nếu không tới được Chùa Bà)

    Đối với các gia đình ở xa hoặc có khám thờ vọng Thiên Hậu Thánh Mẫu tại nhà, vào sáng ngày 23 tháng 3 âm lịch bày hoa quả trà nước thanh tịnh và đọc Dị bản 3.

  7. Bước 7
    Đặt giọt dầu vào Hòm Công Đức, vái tạ và hạ lộc trái cây mang về

    Bỏ tịnh tài vào Hòm Công Đức (không gài tiền lẻ lên tượng), vái tạ 3 vái và xin hạ mâm quýt vàng, táo đỏ, bánh chay mang về chia lộc bình an cho cả nhà.

IVNguồn Gốc Lịch Sử Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Lâm Mặc Nương) Và Biểu Tượng Của Lòng Hiếu Thảo, Nhân Từ

Trong đời sống văn hóa tâm linh tại Việt Nam, đặc biệt là ở các đô thị thương cảng và vùng ven biển từ miền Bắc, miền Trung tới khắp lục tỉnh Nam Bộ, tín ngưỡng thờ Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu (Chùa Bà Thiên Hậu, còn gọi là Mazu / Ma Tổ) đã hòa quyện sâu sắc cùng tín ngưỡng thờ Mẫu bản địa của người Việt suốt hơn ba thế kỷ qua. Năm 2009, Tín ngưỡng và tập quán xã hội thờ nữ thần Mazu (Thiên Hậu) đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, tôn vinh thông điệp nhân đạo cứu giúp người gặp nạn trên biển và gắn kết cộng đồng.

Theo sử liệu

Theo các bộ sử chí cổ (như Thiên Hậu Chí và các bia đá khắc từ thế kỷ XVIII tại Hội Quán Tuệ Thành, Hội An), nguyên mẫu lịch sử của Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu là người con gái hiếu thảo tên Lâm Mặc Nương, sinh vào ngày 23 tháng Ba năm Kiến Long nguyên niên đời Bắc Tống (năm 960 dương lịch) tại đảo Mi Châu, huyện Bồ Điền, tỉnh Phúc Kiến, con gái thứ sáu của ông Lâm Nguyện (vốn là bậc quan thanh liêm từ quan về quê làm việc thiện). Tương truyền từ lúc chào đời cho tới khi đầy tháng, bà không hề khóc tiếng nào nên cha mẹ đặt tên là Mặc Nương (Cô gái trầm mặc).

Theo giáo nghĩa

Tấm gương đại hiếu và lòng dũng cảm cứu người giữa bão biển: Sinh thời, Lâm Mặc Nương nổi tiếng thông tuệ: năm lên tám tuổi đã thông hiểu kinh sách Nho học, năm mười một tuổi trì tụng kinh Phật và học đạo pháp huyền vi, thông thạo cả y thuật chữa bệnh cứu dân nghèo lẫn thiên văn khí tượng biển khơi. Mỗi đêm mưa bão tối trời, bà thường đứng trên đỉnh núi cao ngoài đảo đốt lửa làm ngọn hải đăng sống dẫn đường cho thuyền đánh cá của ngư dân cập bến an toàn. Điển tích cảm động nhất là khi cha và anh trai bà đi thuyền gặp bão lớn ngoài khơi, bà đã xuất thần dốc cạn sức lực cứu cha và anh giữa sóng dữ. Ngày Mồng 9 tháng Chín âm lịch năm Ung Hy thứ tư (năm 987), ở tuổi 28, bà hóa Thánh trên đỉnh núi Mi Châu. Từ đó về sau, các thuyền buôn và ngư dân khi gặp sóng to gió lớn trên biển đều thấy ánh đèn đỏ và bóng áo đỏ của Bà hiển linh dẫn thuyền vượt nạn. Qua các triều đại Tống, Nguyên, Minh, Thanh và cả các vua triều Nguyễn Việt Nam, Bà liên tục được sắc phong từ Thiên Phi lên ngôi vị tối cao là Hộ Quốc Tý Dân Thiên Thượng Thánh Mẫu Thiên Hậu Nguyên Quân.

VSự Giao Thoa Sâu Sắc Giữa Tín Ngưỡng Thiên Hậu Thánh Mẫu Và Tâm Thức Trọng Mẫu Việt Nam

Từ thế kỷ XVI, XVII trở đi, khi các đợt cư dân Minh Hương và thương nhân vùng duyên hải vượt biển Đông tìm đến định cư tại các thương cảng Đàng Trong và Đàng Ngoài của Việt Nam (như Phố Hiến, Hội An, Thanh Hà, Cù lao Phố Biên Hòa, Sài Gòn Chợ Lớn, Thủ Dầu Một, Hà Tiên), việc đầu tiên họ làm khi đặt chân lên đất liền an toàn là lập Miếu Bà Thiên Hậu để tạ ơn vị Thánh Mẫu đã che chở cho con thuyền vượt qua trùng khơi vạn dặm.

Cấu trúc tôn vị trong thần điện Chùa Bà Thiên Hậu truyền thống tại Việt Nam.
Tôn vị trong Chùa BàVị trí bài trí trong Đại điệnThiên chức hộ trì & Ý nghĩa cầu nguyện
1. Đức Thiên Hậu Thánh MẫuKhám thờ chính giữa Đại điện (đội mũ miện cửu long, cầm hốt ngọc uy nghi).Bảo hộ thượng lộ bình an trên biển cả và đất liền, cứu giúp người hoạn nạn, ban phúc lành cho gia đạo và thương trường.
2. Thiên Lý Nhãn & Thuận Phong NhĩĐứng hầu hai bên tả hữu trước khám thờ Thánh Mẫu (tướng sắc xanh và sắc đỏ).Vốn là hai vị thần tướng trên núi Đào Hoa được Thánh Mẫu cảm hóa thu phục; giúp nhìn xa ngàn dặm và nghe thấu tiếng cầu cứu bốn phương.
3. Long Mẫu Nương Nương & Kim Hoa Thánh MẫuPhối thờ tại gian bên của Chính điện.Long Mẫu cai quản thủy phủ; Kim Hoa Thánh Mẫu và Mười Hai Bà Mụ bảo hộ việc sinh nở mẹ tròn con vuông và nuôi dạy trẻ nhỏ.
4. Quan Thánh Đế Quân & Bổn Đầu CôngPhối thờ tại gian đối xứng bên kia của Chính điện.Quan Thánh Đế Quân bảo hộ chữ Tín và chính khí; Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công) bảo hộ đất đai và tài lộc an cư.

VINhững Ngôi Chùa Bà Thiên Hậu Cổ Kính Nhất Việt Nam Và Đại Lễ Rằm Tháng Giêng, 23 Tháng Ba

Tại Việt Nam, những ngôi Chùa Bà Thiên Hậu khởi nguyên là điểm tựa tâm linh của cộng đồng người Hoa di cư và qua hàng trăm năm đã trở thành di sản văn hóa chung của hàng triệu gia đình người Việt mỗi dịp đầu xuân và ngày Vía Bà.

1. Chùa Bà Bình Dương (Miếu Bà Thiên Hậu Thủ Dầu Một, số 4 Nguyễn Du, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương)

Là trung tâm lễ hội lớn nhất vùng Đông Nam Bộ vào dịp Rằm tháng Giêng hằng năm. Lễ hội Chùa Bà Bình Dương (với nghi thức Rước Cộ Bà đi qua các tuyến phố chiều ngày 15 tháng Giêng âm lịch) quy tụ sự chung tay của bốn bang người Hoa cùng hàng trăm ngàn người dân Việt Nam. Điểm đẹp nhất của Lễ hội Chùa Bà Bình Dương là tinh thần nghĩa tình miễn phí: dọc các con đường về Chùa Bà, người dân địa phương tự nguyện phát nước uống, khăn lạnh, bánh mì, cơm chay và sửa xe miễn phí cho du khách hành hương.

2. Chùa Bà Chợ Lớn (Tuệ Thành Hội Quán, số 710 Nguyễn Trãi, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh)

Được xây dựng từ năm 1760 và xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1993, Tuệ Thành Hội Quán (Chùa Bà Chợ Lớn) là một bảo tàng sống động về nghệ thuật điêu khắc gỗ, đá và quần thể tiểu tượng gốm Cây Mai thế kỷ XIX trên mái ngói. Ngày Vía Bà 23 tháng 3 âm lịch hằng năm tại đây diễn ra nghi lễ Tắm Bà (thay xiêm y mới), lễ Hiến Tế cổ truyền và lễ Rước Kiệu Bà vô cùng trang trọng.

3. Hội Quán Phúc Kiến (Chùa Bà Hội An, số 46 Trần Phú, Phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam)

Khởi dựng từ cuối thế kỷ XVII giữa thương cảng cổ Hội An, Hội Quán Phúc Kiến thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu cùng Lục Tánh Vương Gia và Bà Chúa Thai Sanh. Trong điện còn lưu giữ mô hình con thuyền buôn cổ dài hơn 3 mét với đôi mắt thuyền sáng rực, nhắc nhớ lịch sử giao thương hàng hải quốc tế nhộn nhịp của Hội An.

4. Chùa Bà Hà Chương, Ôn Lăng, Hải Nam, Quỳnh Phủ (Chợ Lớn) và Đền Thiên Hậu thương cảng ba miền

Cùng với Tuệ Thành Hội Quán, khu vực Chợ Lớn còn có Hội Quán Hà Chương (802 Nguyễn Trãi), Hội Quán Ôn Lăng (12 Lão Tử), Hội Quán Quỳnh Phủ (276 Trần Hưng Đạo); còn tại miền Bắc và miền Trung có Đền Thiên Hậu Phố Hiến (Hưng Yên), Chùa Bà Thanh Hà (Huế) và Chùa Bà Phan Thiết.

VIINghi Thức Chính Lễ Vía Bà Ngày 23 Tháng 3 Âm Lịch Và Quy Tắc Hành Lễ Văn Minh

Theo giáo nghĩa

Hai mốc lễ lớn nhất trong năm tại Chùa Bà Thiên Hậu: Nếu ngày Rằm tháng Giêng (15/1 âm lịch) là đại hội du xuân cầu an đầu năm gắn liền với lễ Rước Cộ Bà sôi động tại Bình Dương và Tết Nguyên Tiêu tại Chợ Lớn, thì ngày 23 tháng Ba âm lịch mới chính là Chính lễ Thánh Đản (Ngày sinh của Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu). Trước ngày 23 tháng 3, ban quản trị các Miếu Bà thực hiện nghi thức Mộc Dục (lau tượng bằng nước thơm lá bưởi, trầm hương và thay mão áo gấm thêu mới cho Thánh Mẫu); tới sáng ngày 23 tháng 3 thì cử hành đại lễ dâng hương, đọc chúc văn cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và phát lộc bình an cho bá tánh. Ngoài ra, ngày Mồng 9 tháng Chín âm lịch là ngày kỷ niệm Thánh Mẫu đắc đạo phi thăng.

Chỗ hay hiểu lầm

Bốn quy tắc văn minh khi đi lễ Chùa Bà Thiên Hậu:

Thứ nhất, chỉ thắp từ 1 tới 3 nén nhang nhỏ và tuân thủ hướng dẫn phòng cháy chữa cháy. Các ngôi Chùa Bà tại Chợ Lớn, Bình Dương và Hội An đều có kết cấu khung gỗ cổ hàng trăm năm tuổi. Du khách tuyệt đối không mang những bó nhang lớn hay nến cốc to vào đốt trong nội điện; thay vào đó, hãy cắm 1 hoặc 3 nén nhang tại lư hương quy định hoặc đăng ký treo nhang vòng cầu an.

Thứ hai, giữ tâm từ hòa, không chen lấn xô đẩy khi xin lộc hay xem rước kiệu. Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu là hiện thân của sự dịu hiền, nhẫn nại và cứu giúp người yếu thế. Khi đi lễ đông người dịp Rằm tháng Giêng hay 23 tháng 3, việc nhường bước cho cụ già, em nhỏ và giữ gìn trật tự vệ sinh chính là hành động đẹp lòng Mẫu nhất.

Thứ ba, ưu tiên dâng lễ chay thanh tịnh (hoa tươi, quýt vàng, táo đỏ, bánh bao đào tiên, bánh ngọt chay). Không cần bày biện heo quay hay cỗ mặn rườm rà trong nội điện để giữ không gian thờ tự trang nghiêm, thơm tho.

Thứ tư, đặt tịnh tài vào Hòm Công Đức hoặc ủng hộ quỹ từ thiện bệnh viện, trường học của Hội Quán. Từ hàng thế kỷ nay, các Hội Quán Chùa Bà có truyền thống dùng tiền công đức của bá tánh để xây dựng bệnh viện miễn phí, trường học và cứu trợ đồng bào gặp thiên tai bão lũ.

VIIIÝ Nghĩa Ngọn Đèn Từ Bi Của Thiên Hậu Thánh Mẫu Giữa Biển Đời Hiện Đại

Hình ảnh người con gái Lâm Mặc Nương cầm ngọn đèn đỏ đứng trên mỏm đá giữa đêm mưa bão biển khơi để dẫn đường cho những con thuyền lạc hướng vừa là một câu chuyện lịch sử hàng hải, vừa là một biểu tượng triết lý sâu sắc cho cuộc sống hôm nay. Giữa những sóng gió, biến động của thương trường và cuộc mưu sinh, khi mỗi người biết thắp sáng ngọn đèn của lòng hiếu thảo với cha mẹ, sự bình tĩnh sáng suốt và tình thương sẵn sàng đưa tay cứu giúp người hoạn nạn, thì mọi cơn giông bão đều sẽ qua đi, đưa con thuyền gia đạo cập bến bình an.

?Hỏi Đáp Nhanh

Ngày chính lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (23 tháng 3 âm lịch) và lễ Rước Cộ Bà (Rằm tháng Giêng) năm Đinh Mùi 2027 là ngày nào dương lịch?

Theo lịch Âm Dương chuẩn Việt Nam năm Đinh Mùi 2027: (1) Lễ hội Nguyên Tiêu và Rước Cộ Bà Thiên Hậu Bình Dương (Rằm 15 tháng Giêng âm lịch) rơi vào Thứ Bảy, ngày 20/02/2027 dương lịch (ngày Canh Ngọ, tháng Nhâm Dần); (2) Chính lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu Đản Thần (23 tháng Ba âm lịch) rơi vào Thứ Năm, ngày 29/04/2027 dương lịch (ngày Mậu Dần, tháng Giáp Thìn); và (3) Lễ kỷ niệm Thánh Mẫu Phi Thăng (Mồng 9 tháng Chín âm lịch) rơi vào Thứ Sáu, ngày 08/10/2027 dương lịch (ngày Canh Thân, tháng Canh Tuất).

Vì sao Chùa Bà Bình Dương lại tổ chức lễ hội lớn nhất vào Rằm tháng Giêng, trong khi ngày sinh của Bà Thiên Hậu là 23 tháng 3 âm lịch?

Theo sử liệu của các bang hội, ngày sinh chính thức (Thánh Đản) của Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu là ngày 23 tháng 3 âm lịch và ngày hóa Thánh là mồng 9 tháng 9 âm lịch; cả hai ngày này các Miếu Bà đều làm lễ cúng Vía rất trang trọng. Riêng tại Chùa Bà Bình Dương (Thủ Dầu Một), ngoài lễ chính ngày 23 tháng 3, cộng đồng còn tổ chức đại lễ Rước Cộ Bà vào ngày Rằm tháng Giêng (15/1 âm lịch) kết hợp với Tết Nguyên Tiêu đầu xuân để du khách thập phương vừa du xuân cầu an đầu năm, vừa xin lộc làm ăn cho trọn cả một năm mới.

Đi lễ Chùa Bà Thiên Hậu nên sắm những lễ vật gì và cầu xin việc gì là linh ứng nhất?

Lễ vật dâng Chùa Bà Thiên Hậu chuẩn mực nhất là lễ chay thanh tịnh gồm: nhang trầm ít khói, cặp nến đỏ (hoặc dầu đèn công đức), hoa tươi (hoa sen, hoa mẫu đơn, hoa hồng hoặc hoa cúc vàng), mâm trái cây tươi (ưu tiên quýt vàng, cam, táo đỏ, bưởi, thanh long), bánh bao đào tiên chay, bánh in, bánh tổ và trà thơm. Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu đặc biệt linh ứng khi tín chủ thành tâm cầu xin: thượng lộ bình an trên mọi chuyến đi xa (đường bộ, đường biển, đường hàng không), gia đạo bình yên, cha mẹ trường thọ, con cái khỏe mạnh và công việc giao thương thuận buồm xuôi gió.

Hai pho tượng thần tướng đứng hai bên Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu là ai và có ý nghĩa gì?

Đứng hầu hai bên tả hữu trước khám thờ Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu là hai vị hộ vệ thần tướng: Thiên Lý Nhãn Tướng Quân (Cao Minh) với tư thế một tay che lên trán phóng tầm mắt nhìn thấu ngoài ngàn dặm, và Thuận Phong Nhĩ Tướng Quân (Cao Giác) với tư thế tay hướng về phía tai lắng nghe mọi âm thanh theo chiều gió bốn phương. Hai vị tướng quân nguyên là thần trên núi Đào Hoa được Thánh Mẫu cảm hóa, ngày đêm giúp Mẫu quan sát biển khơi và lắng nghe tiếng cầu cứu của bá tánh để kịp thời ứng cứu.

Trình tự thắp hương khi vào lễ tại Chùa Bà Chợ Lớn (Tuệ Thành Hội Quán) hoặc Chùa Bà Bình Dương như thế nào?

Trình tự chuẩn gồm 4 bước: (1) Thắp hương vái lạy tại lư hương Thiên Công (thờ Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế) đặt ở khoảng sân giếng trời (thiên tỉnh) trước tiên; (2) Tiến vào Chính điện kính lễ Đức Thiên Hậu Thánh Mẫu cùng nhị vị tướng quân Thiên Lý Nhãn, Thuận Phong Nhĩ (đọc Dị bản 1 hoặc Dị bản 2); (3) Sang lễ các gian tả hữu thờ Long Mẫu Nương Nương, Kim Hoa Thánh Mẫu (Bà Mụ), Quan Thánh Đế Quân và Phúc Đức Chính Thần (Bổn Đầu Công); (4) Ghi công đức đèn lồng, nhang vòng hoặc bỏ tịnh tài vào Hòm Công Đức.

Phong tục treo nhang vòng (nhang khoanh) trên trần Chùa Bà mang ý nghĩa gì?

Khi bước vào Chùa Bà Chợ Lớn, Hội An hay Bình Dương, du khách thường thấy hàng trăm khoanh nhang vòng (nhang tháp hình xoắn ốc) treo lơ lửng trên cao tỏa hương trầm ấm áp suốt nhiều ngày liền, bên dưới mỗi khoanh nhang có gắn thẻ giấy hồng ghi tên tín chủ và lời cầu chúc. Vòng nhang xoắn ốc cháy liên tục từ ngoài vào tâm tượng trưng cho sự viên mãn, phúc thọ nối dài không dứt và lời cầu nguyện bình an của gia đình được dâng lên Thánh Mẫu suốt ngày đêm.

›Đọc Tiếp

Biên soạn, khảo đính văn bản và thiết kế sơ đồ nghi lễ bởi Thầy Ưng Khiêm cùng UK MASTER ACADEMY. Cập nhật lần cuối: 31/10/2026. Nguồn tham khảo: Khảo đính từ Thiên Hậu Thánh Mẫu Thánh Tích Đồ Chí, Bi ký cổ thế kỷ XVIII và XIX tại Tuệ Thành Hội Quán (Chợ Lớn) và Hội Quán Phúc Kiến (Hội An), Hồ sơ Di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Miếu Bà Thiên Hậu Bình Dương, Hồ sơ UNESCO về Tín ngưỡng và tập quán thờ nữ thần Mazu (2009), và Văn khấn cổ truyền Việt Nam.