Qua cổng Thánh Micae, quý vị đi dọc một đại lộ rộng và thấy ở cuối đường một khối kiến trúc xếp ba tầng: dưới cùng là vương cung thánh đường Mân Côi với hai hành lang cong ôm lấy quảng trường, trên đó là hầm mộ, trên nữa là vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm với ngọn tháp nhọn xám vươn lên nền núi. Đi vòng ra sau, xuống bờ sông, quý vị gặp một vách đá có một hốc lõm, trong hốc đặt tượng Đức Mẹ áo trắng thắt dây xanh. Đó là hang đá Massabielle, và mọi thứ ở đây bắt đầu từ chỗ ấy.
Người Việt gọi nơi này là Lộ Đức, phiên âm từ tên Pháp Lourdes, một thị trấn nhỏ ở tỉnh Hautes-Pyrénées, dưới chân dãy Pyrénées ngăn Pháp với Tây Ban Nha. Tên chính thức là Sanctuaire Notre-Dame de Lourdes, Thánh địa Đức Bà Lộ Đức. Chữ sanctuaire, thánh địa, cho biết đây không phải một nhà thờ mà là cả một khu đất rộng với nhiều nhà thờ, nhà nguyện, hồ tắm, lối rước, tất cả xếp quanh một cái hang.
IĐức Mẹ Lộ Đức Và Mười Tám Lần Hiện Ra
Nơi này dâng kính Đức Mẹ Lộ Đức, tức Đức Mẹ Maria dưới tước hiệu gắn với việc hiện ra tại đây. Theo tư liệu của thánh địa và Wikipedia, từ 11 tháng Hai tới 16 tháng Bảy năm 1858, thiếu nữ Bernadette Soubirous, mười bốn tuổi, con một gia đình nghèo trong thị trấn, thấy một cô gái nhỏ hiện ra mười tám lần trong hốc đá Massabielle. Ngày 25 tháng Hai, theo lời cô gái ấy, Bernadette đào đất trong hang và một mạch nước trào ra, đó là suối Lộ Đức tới nay vẫn chảy. Ngày 25 tháng Ba, cô gái ấy xưng danh bằng tiếng địa phương: Que soy era Immaculada Councepciou, Ta là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Câu xưng danh ấy là điều làm các nhà thần học chú ý. Tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, nghĩa là Đức Maria được gìn giữ khỏi tội tổ tông ngay từ lúc được thụ thai, mới được Giáo Hội công bố ngày 8 tháng Mười Hai năm 1854, bốn năm trước đó. Giáo Hội cũng phân biệt rõ hai bậc: mặc khải công là Kinh Thánh và truyền thống, mọi tín hữu buộc phải tin. Mặc khải tư, như việc hiện ra ở Lộ Đức, dù được công nhận là đáng tin cũng không thêm gì vào kho tín lý và không ai buộc phải tin. Người hành hương tới Lộ Đức vì lòng kính Đức Mẹ, không phải vì hang đá hay suối nước tự thân có phép.
Về tư liệu, ngày 18 tháng Giêng năm 1862 giám mục Laurence của giáo phận Tarbes tuyên bố Đức Trinh Nữ Maria thật sự đã hiện ra với Bernadette. Bernadette sau đó vào dòng Nữ Tử Bác Ái ở Nevers, qua đời năm 1879, được phong thánh năm 1933 dưới thời Giáo hoàng Piô XI. Lễ Đức Mẹ Lộ Đức ghi vào lịch phụng vụ chung ngày 11 tháng Hai.
Chỗ hay hiểu lầm nhất là nước suối Lộ Đức. Nhiều người tin nước ấy có dược tính. Theo tư liệu của thánh địa, nước từ mạch đã được phân tích nhiều lần và chỉ là nước thường của vùng núi. Giáo Hội chưa bao giờ dạy rằng nước ấy chữa bệnh. Việc uống và rửa bằng nước suối là cử chỉ đức tin theo lời Đức Mẹ nói với Bernadette, không phải phép chữa.
Chỗ thứ hai: con số phép lạ. Theo trang của thánh địa, hơn 7.000 trường hợp khỏi bệnh đã được khai báo từ năm 1858, nhưng chỉ 72 trường hợp được công nhận là phép lạ, gần nhất ngày 16 tháng Tư năm 2025. Wikipedia tiếng Pháp, cập nhật tới năm 2020, ghi 70. Việc xét qua Văn phòng Y khoa của thánh địa, một ủy ban y khoa quốc tế, rồi giám mục giáo phận nơi người khỏi bệnh cư trú.
IITừ Hốc Đá Bên Sông Tới Thánh Địa 52 Hécta
Năm 1858 Massabielle chỉ là một vách đá ẩm bên bờ sông Gave de Pau, nơi dân thị trấn ra nhặt củi. Chỉ trong vài chục năm, chỗ ấy thành một khu thờ tự lớn dựng lên theo từng lớp. Các mốc dưới đây lấy từ Wikipedia tiếng Anh và tiếng Pháp về thánh địa.
- 1858Mười tám lần hiện raTừ 11 tháng Hai tới 16 tháng Bảy. Ngày 25 tháng Hai suối nước trào ra, ngày 25 tháng Ba Đức Mẹ xưng danh Vô Nhiễm Nguyên Tội. Lần cuối Bernadette quỳ ngoài hàng rào vì hang bị rào lại.
- 1862Giám mục công nhậnNgày 18 tháng Giêng, giám mục Laurence của Tarbes tuyên bố việc hiện ra là thật và cho phép tôn kính Đức Mẹ Lộ Đức. Việc mua đất và xây dựng bắt đầu từ đây.
- 1864Tượng Đức Mẹ trong hangTượng đá cẩm thạch trắng do Joseph-Hugues Fabisch tạc, đặt vào đúng hốc đá nơi Bernadette thấy Đức Mẹ.
- 1866Hầm mộ (Crypte)Nhà thờ đầu tiên của thánh địa, đào vào lòng đá phía trên hang, hoàn thành năm 1866.
- 1876Vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô NhiễmXây từ 1866 tới 1871, cung hiến 1876, lối Gothic, tháp nhọn 70 mét theo Wikipedia tiếng Anh, chứa khoảng 700 người theo Wikipedia tiếng Pháp. Gọi là vương cung thánh đường Thượng.
- 1901Vương cung thánh đường Mân CôiXây từ 1883, xong 1889, cung hiến 1901, lối Roman pha Byzantine, chứa 1.500 người, mười lăm nhà nguyện theo mười lăm mầu nhiệm Mân Côi. Gọi là vương cung thánh đường Hạ.
- 1958Vương cung thánh đường Thánh Piô XNhà thờ ngầm bê tông xây cho dịp trăm năm hiện ra, do Pierre Vago và Eugène Freyssinet thiết kế, chứa 25.000 người, cung hiến 1958.
- 1988Nhà thờ Thánh BernadetteDựng bên kia sông, đối diện hang, tại chỗ Bernadette quỳ trong lần hiện ra cuối, khánh thành 1988.
Có mấy chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất, số người hành hương mỗi năm: Wikipedia tiếng Pháp ghi 3,5 triệu người năm 2019, Wikipedia tiếng Anh ghi khoảng 4 triệu, bài của Tổng giáo phận Hà Nội ghi hơn 6 triệu, trong đó khoảng 60.000 bệnh nhân và người khuyết tật. Con số 6 triệu có lẽ tính cả khách qua thị trấn. Thứ hai, diện tích: cả hai bản Wikipedia ghi 52 hécta, một số tư liệu khác ghi 51. Thứ ba, kích thước vương cung thánh đường Thánh Piô X: Wikipedia tiếng Pháp ghi dài 191 mét, rộng 61 mét, tư liệu khác ghi 201 và 81 mét, có thể do đo trong lòng hay đo cả vỏ. Chúng tôi ghi song song, không chọn.
IIIBa Vương Cung Thánh Đường Xếp Tầng Quanh Một Cái Hang
Kiến trúc Lộ Đức không phải một công trình mà là một cụm xếp tầng theo địa hình. Vách đá Massabielle là cái lõi. Hầm mộ đục vào lòng vách. Vương cung thánh đường Vô Nhiễm ngồi trên đỉnh vách. Vương cung thánh đường Mân Côi tựa vào chân vách phía trước, hai hành lang cong ôm quảng trường. Nhà thờ ngầm Piô X nằm dưới bãi cỏ bên đại lộ. Nhà thờ Thánh Bernadette đứng bên kia sông. Toàn khu được làm cho người bệnh: đường dốc thay bậc thang, và các thiện nguyện viên gọi là hospitaliers đẩy xe cho người bệnh trong mọi cuộc rước.
Hốc đá tự nhiên bên bờ sông, bên trong đặt bàn thờ, hốc cao bên phải đặt tượng Đức Mẹ năm 1864. Mạch suối được đậy kính để nhìn thấy. Vách đá nhẵn bóng vì hàng triệu bàn tay chạm lên.
Lối Gothic phục hưng, tháp nhọn cao 70 mét, dựng trên đỉnh vách đá. Trong lòng treo nhiều bảng tạ ơn và cờ hiệu của các đoàn hành hương.
Lối Roman pha Byzantine, mặt bằng chữ thập Hy Lạp, mười lăm nhà nguyện ghép khảm theo mười lăm mầu nhiệm Mân Côi.
Nhà thờ ngầm bê tông dự ứng lực, mặt bằng bầu dục, chứa 25.000 người, dùng cho thánh lễ quốc tế và rước Thánh Thể khi trời xấu.
Dãy vòi nước dẫn từ suối để uống và rửa, và khu hồ tắm nơi người bệnh được dìm trong nước suối theo nghi thức. Từ sau năm 2020 nghi thức đổi thành rửa tay, mặt và uống nước.
Mười bốn chặng với các nhóm tượng đồng cỡ người thật trên sườn đồi phía trên vương cung thánh đường, lối đi dốc, nhiều người đi chân đất.
| Công trình | Năm cung hiến hoặc khánh thành | Sức chứa | Lối kiến trúc |
|---|---|---|---|
| Hầm mộ | 1866 | Không thấy ghi | Đục vào lòng vách đá |
| Vương cung thánh đường Vô Nhiễm | 1876 | Khoảng 700 người | Gothic phục hưng, tháp 70 m |
| Vương cung thánh đường Mân Côi | 1901 | 1.500 người | Roman pha Byzantine |
| Vương cung thánh đường Thánh Piô X | 1958 | 25.000 người | Bê tông ngầm, dài 191 hoặc 201 m tùy nguồn |
| Nhà thờ Thánh Bernadette | 1988 | Không thấy ghi | Hiện đại, bên kia sông |
IVThế Đất Và Hướng
Phần này cần một lời rào trước rõ ràng. Công Giáo không dạy phong thủy. Hướng của nhà thờ theo truyền thống là hướng phụng vụ, cung thánh về phía đông đón mặt trời mọc, còn ở Lộ Đức, chỗ đặt các công trình được quyết định bởi một điều duy nhất: cái hang nơi Đức Mẹ hiện ra. Mọi nhà thờ ở đây xếp quanh hang ấy chứ không chọn theo la bàn. Những gì viết dưới đây hoàn toàn là cách đọc thế đất theo lối cổ truyền của người Việt, do thư viện đưa ra để bạn đọc quen lối ấy có chỗ đối chiếu. Nó không phải điều được chép trong tư liệu của thánh địa, cũng không phải điều mà Bernadette hay giám mục Laurence từng nghĩ tới.
Nếu có một nơi mà lối đọc đất cổ truyền của người Việt thấy quen ngay, đó là Lộ Đức, bởi hai chữ sơn và thủy đều rõ. Phía sau là dãy Pyrénées, núi lớn dựng như bức tường, tức là hậu chẩm, chỗ tựa lưng. Trước mặt là sông Gave de Pau chảy sát chân vách đá, tức là minh đường thủy, nước trước cửa. Sách địa lý gọi thế tựa núi nhìn sông là tọa sơn hướng thủy, thế đất được xem là vững nhất, và ở đây thế ấy có thật ngoài đời chứ không phải gượng ép.
Điều thứ hai là hang. Hốc đá Massabielle là một khoảng lõm ở chân vách, có mạch nước ngầm trào ra bên trong. Trong lối cổ truyền, chỗ núi lõm vào mà có nước sinh ra gọi là oa huyệt, huyệt ổ, một trong bốn hình huyệt kinh điển, và mạch nước từ trong huyệt chảy ra được coi là dấu hiệu đất có sinh khí. Người xưa ở Việt Nam hay chọn hốc núi có nước như vậy để lập chùa hang, từ Hương Tích tới Bích Động. Sự trùng khớp với chỗ Bernadette thấy Đức Mẹ chỉ là trùng khớp về hình, không phải chủ ý của ai.
Điều thứ ba là cách xếp tầng. Ba nhà thờ chồng lên nhau trên vách đá, tháp nhọn ở đỉnh, tạo thành một trục đứng từ mặt sông lên đỉnh núi, lối cổ truyền gọi là long mạch đi từ cao xuống thấp và dừng ở chỗ gặp nước. Hai hành lang cong của vương cung thánh đường Mân Côi ôm lấy quảng trường là thế lưỡng thủ hoàn bão, hai tay ôm, giữ khí trong minh đường không thoát ra sông.
Cuối cùng là hướng. Hang mở về phía sông, nhà thờ trên đỉnh có cung thánh về phía đông theo hướng phụng vụ. Lối đọc cổ truyền không cần bàn thêm về hướng ở đây, bởi cái quyết định mọi thứ là hang và sông, không phải la bàn. Chúng tôi ghi nhận xét ấy đúng như một cách đọc cổ truyền, và dừng ở đó.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Và Các Đoàn Hành Hương Việt Nam
Thánh địa theo dương lịch và lịch phụng vụ chung của Giáo Hội, thêm những ngày riêng gắn với việc hiện ra và với Thánh Bernadette. Mùa hành hương chính từ lễ Phục Sinh tới cuối tháng Mười. Bảng chỉ ghi ngày cố định, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 11 tháng 2 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Lộ Đức | Kỷ niệm lần hiện ra đầu tiên năm 1858, cũng là Ngày Thế giới Bệnh nhân lập năm 1992. |
| 25 tháng 3 | Dương lịch | Lễ Truyền Tin | Ngày Đức Mẹ xưng danh Vô Nhiễm Nguyên Tội với Bernadette năm 1858. |
| 16 tháng 4 | Dương lịch | Lễ Thánh Bernadette | Ngày Bernadette qua đời năm 1879. Ở Pháp lễ ngài mừng ngày 18 tháng 2. |
| 16 tháng 7 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Núi Cát Minh | Ngày hiện ra lần thứ mười tám và cuối cùng năm 1858. |
| 15 tháng 8 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Lên Trời | Dịp đông người nhất trong năm, có cuộc hành hương toàn quốc của Pháp do dòng Đa Minh dẫn. |
| 8 tháng 12 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ tước hiệu của vương cung thánh đường Thượng, khép lại năm hành hương. |
| Hằng ngày mùa hành hương | Dương lịch | Rước Thánh Thể và rước nến | Rước Thánh Thể buổi chiều, rước nến buổi tối với kinh Mân Côi đọc bằng nhiều thứ tiếng. |
Người Việt hành hương Lộ Đức
Lộ Đức là nơi hành hương quen thuộc nhất của người Việt Công Giáo ở châu Âu. Theo trang của Cộng đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp, các cộng đoàn Việt trên toàn nước Pháp, do Tuyên úy đoàn điều phối, tổ chức Đại hội Công Giáo Việt Nam tại Pháp ở Lộ Đức, kỳ năm 2023 diễn ra từ 17 tới 21 tháng Tám và kỷ niệm ba mươi lăm năm phong thánh các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Bài của Tổng giáo phận Hà Nội ghi rằng tại hang đá và trong các cuộc rước có bảng kinh và lời dẫn bằng tiếng Việt, và các đoàn từ Việt Nam cũng tới, thường ghép với hành hương Rôma hay Fatima.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 1 Avenue Mgr Théas, 65100 Lourdes (Sanctuaire Notre-Dame de Lourdes)
- Đường tới
- Thánh địa nằm ở phía tây thị trấn Lourdes, tỉnh Hautes-Pyrénées, miền tây nam nước Pháp, cổng chính Porte Saint-Michel đi bộ được từ ga Lourdes. Sân bay gần nhất là Tarbes-Lourdes-Pyrénées.
- Toạ độ
- 43.0976, -0.0597
Lệ của thánh địa: ăn mặc kín đáo, giữ im lặng ở khu vực hang đá, không nói to và không chụp ảnh khi đang có thánh lễ tại hang. Người hành hương đi thành một hàng qua hang, chạm tay lên vách đá, không dừng lâu. Nước suối lấy ở dãy vòi, dùng để uống và rửa, không tắm ở vòi. Trong cuộc rước, người bệnh trên xe đẩy đi trước, mọi người xếp hàng sau theo hướng dẫn của thiện nguyện viên. Trong khu thánh địa không buôn bán, hàng lưu niệm bán ở phố ngoài cổng.
Những nơi gần đây trong thư viện
XIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh địa Lộ Đức (Lourdes)
Contribute photos, information or video for Sanctuary of Our Lady of LourdesThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đức Mẹ hiện ra ở Lộ Đức năm nào và bao nhiêu lần
Mười tám lần, từ ngày 11 tháng Hai tới 16 tháng Bảy năm 1858, với Bernadette Soubirous, mười bốn tuổi, tại hang đá Massabielle bên sông Gave de Pau. Ngày 25 tháng Hai suối nước trào ra, ngày 25 tháng Ba Đức Mẹ xưng danh là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội. Giám mục Tarbes công nhận ngày 18 tháng Giêng năm 1862.
Nước suối Lộ Đức có chữa bệnh không
Theo tư liệu của thánh địa, nước suối đã được phân tích nhiều lần và chỉ là nước thường của vùng núi. Giáo Hội không dạy rằng nước ấy chữa bệnh. Uống và rửa bằng nước suối là cử chỉ đức tin theo lời Đức Mẹ nói với Bernadette. Các trường hợp khỏi bệnh được xét rất chặt qua Văn phòng Y khoa và ủy ban quốc tế.
Lộ Đức có bao nhiêu phép lạ được công nhận
Theo trang của thánh địa, hơn 7.000 trường hợp khỏi bệnh đã được khai báo, nhưng chỉ 72 trường hợp được Giáo Hội công nhận là phép lạ, trường hợp gần nhất ngày 16 tháng Tư năm 2025. Wikipedia tiếng Pháp cập nhật tới năm 2020 ghi 70, nên con số phụ thuộc thời điểm tra.
Thánh địa Lộ Đức có mấy nhà thờ
Ba vương cung thánh đường xếp tầng quanh hang: Đức Mẹ Vô Nhiễm (cung hiến 1876, tháp 70 mét), Mân Côi (1901, chứa 1.500 người) và Thánh Piô X ngầm dưới đất (1958, chứa 25.000 người). Thêm hầm mộ năm 1866, nhà thờ Thánh Bernadette năm 1988 và khoảng mười nhà nguyện trên diện tích 52 hécta.
Người Việt có hành hương Lộ Đức không
Có. Các cộng đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp tổ chức Đại hội hành hương Lộ Đức, như kỳ 17 tới 21 tháng Tám năm 2023. Các đoàn từ Việt Nam cũng tới, thường ghép với Rôma hay Fatima. Tại hang đá và trong các cuộc rước có bảng kinh và lời dẫn bằng tiếng Việt theo bài của Tổng giáo phận Hà Nội.