Từ công viên Hyde Park (Hyde Park) nhìn sang phía đông, quý vị thấy cả một sườn đá dài màu vàng mật ong dựng lên khỏi hàng cây, một dãy cửa sổ vòm nhọn đều đặn và một ngọn tháp vuông nhô lên giữa thân. Nắng chiều xiên, khối đá ấy sáng lên màu ấm mà người Sydney (Sydney) gọi là màu sa thạch của thành phố. Đi vòng xuống đầu phía nam, quý vị mới gặp mặt tiền chính: hai tháp nhọn cân đối, giữa là cửa lớn vòm nhọn và cửa sổ hoa hồng, dưới chân là bậc thềm rộng.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Mary (St Mary's Cathedral), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Sydney và, theo cách gọi của chính nhà thờ, nhà thờ mẹ của người Công Giáo nước Úc (Australia). Điều đáng nói trước tiên không phải kích thước mà là thời gian: từ viên đá móng năm 1868 tới lúc hai tháp nhọn được đặt lên năm 2000 là một trăm ba mươi hai năm. Người đặt đá móng và người thấy công trình hoàn tất cách nhau năm sáu thế hệ.
ITên Gọi Và Tước Hiệu Đức Mẹ
Trong nếp Công Giáo, mỗi nhà thờ được dâng kính một vị thánh hoặc một tước hiệu, và tước hiệu ấy thành tên chính thức đồng thời là bổn mạng của nhà thờ. Ở đây tên gọi ngắn là Thánh Mary, tức Đức Maria. Tước hiệu đầy đủ, theo trang chính thức của nhà thờ, là Đức Mẹ Vô Nhiễm, Mẹ Thiên Chúa, Phù Hộ Các Giáo Hữu (Immaculate Mother of God, Help of Christians). Tước hiệu Phù Hộ Các Giáo Hữu có ý nghĩa riêng với nước Úc, vì Đức Mẹ dưới tước hiệu ấy được Giáo hội chọn làm bổn mạng của cả nước Úc, lễ kính vào ngày hai mươi bốn tháng Năm.
Chữ chính tòa không phải tính từ chỉ độ lớn. Nhà thờ nào đặt cathedra, tức ngai tòa của vị giám mục coi sóc giáo phận, thì gọi là nhà thờ chính tòa và được coi là nhà thờ mẹ của cả giáo phận. Nơi này là chính tòa của Tổng giáo phận Sydney, nên những nghi lễ trọng nhất của giáo phận được cử hành tại đây do vị tổng giám mục chủ sự.
Nhà thờ còn mang tước hiệu vương cung thánh đường (basilica), do Tòa Thánh ban cho những nhà thờ có ý nghĩa đặc biệt về lịch sử hoặc lòng đạo. Về năm được ban, tư liệu bách khoa ghi ngày bốn tháng Tám năm 1932, đời Giáo hoàng Piô XI, nhưng có tài liệu ghi năm 1930. Chúng tôi ghi cả hai vì chưa đối chiếu được văn bản gốc.
Tên Thánh Mary gắn với chỗ đất này từ trước khi có công trình hiện nay. Nhà nguyện đầu tiên đặt đá móng năm 1821 trên khu đất do Thống đốc Lachlan Macquarie (Lachlan Macquarie) cấp năm 1820. Khi giám mục John Bede Polding (John Bede Polding) tới Sydney, nhà nguyện ấy được nâng lên chính tòa. Tư liệu của nhà thờ ghi mốc ấy là năm 1842, Từ điển Sydney ghi năm 1835. Nhiều khả năng hai mốc chỉ hai việc khác nhau: năm vị giám mục tới và năm ngài được đặt làm tổng giám mục.
Nhiều bài tiếng Việt gọi nơi này là Nhà thờ Đức Bà Sydney theo thói quen với ngôi ở Sài Gòn. Cách gọi ấy không sai về nghĩa nhưng không phải tên chính thức. Tên tiếng Anh chỉ là St Mary's Cathedral. Chỗ thứ hai: Sydney có hai nhà thờ chính tòa Gothic bằng sa thạch đứng gần nhau. Nhà thờ Thánh Andrew (St Andrew's Cathedral) cạnh Tòa thị chính là chính tòa Anh giáo, còn Thánh Mary bên Hyde Park là chính tòa Công Giáo.
IITrận Cháy Năm 1865 Và Một Trăm Ba Mươi Hai Năm Xây Dựng
Đây là lịch sử của hai công trình trên cùng một khu đất. Công trình thứ nhất dựng từ năm 1821, có tháp chuông do Augustus Pugin (Augustus Pugin) thiết kế thêm thập niên 1840, rồi cháy rụi năm 1865. Công trình thứ hai là ngôi nhà thờ đang đứng, do William Wilkinson Wardell (William Wilkinson Wardell) thiết kế, mất một trăm ba mươi hai năm mới xong.
- 1821Đá móng nhà nguyện đầu tiênĐá móng nhà nguyện Thánh Mary đặt tháng Mười năm 1821 trên đất Thống đốc Macquarie cấp năm 1820. Từ điển Sydney ghi thánh lễ đầu tiên vào tháng Mười Hai năm 1833.
- 1835 tới 1842Nâng lên nhà thờ chính tòaGiám mục Polding tới Sydney năm 1835. Tư liệu nhà thờ ghi năm 1842 ngài thành tổng giám mục đầu tiên và nhà nguyện được nâng lên chính tòa. Tháp chuông của Pugin dựng năm 1843, treo tám quả chuông.
- 1865Trận cháyNgày hai mươi chín tháng Sáu năm 1865, ngôi nhà thờ thứ nhất bị lửa thiêu rụi. Tháng Mười năm ấy Tổng giám mục Polding mời kiến trúc sư Wardell thiết kế công trình mới.
- 1868Đá móng công trình hiện nayNgày tám tháng Mười Hai năm 1868, đúng lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm, viên đá móng của ngôi nhà thờ Gothic hiện nay được đặt. Nhà thờ lấy mốc này để kỷ niệm một trăm năm mươi năm vào năm 2018.
- 1882Mở cửa phần đầuPhần đầu gồm cung thánh và cánh ngang được cung hiến ngày tám tháng Chín năm 1882, đưa vào dùng khi công trình còn dang dở.
- 1900Lễ khánh thành chính thứcTháng Chín năm 1900, Hồng y Patrick Moran (Patrick Moran) chủ sự lễ khánh thành, khép lại giai đoạn một. Chuông rung lần đầu trên tháp mới ngày sáu tháng Mười Một năm 1900.
- 1928Hoàn thành lòng nhà thờ phía namGiai đoạn hai từ 1912 tới 1928 dựng nốt lòng nhà thờ và mặt tiền phía nam, Tổng giám mục Michael Kelly (Michael Kelly) chủ sự lễ khai mở. Hai tháp phía nam khi ấy chưa có chóp nhọn.
- 2000Hai tháp nhọn được đặt lênTháng Tám năm 2000, hai chóp nhọn phía nam theo đúng bản vẽ của Wardell được lắp đặt bằng trực thăng. Bản thiết kế hoàn tất sau một trăm ba mươi hai năm.
Mấy chỗ nguồn vênh nhau: trang nhà thờ ghi giai đoạn một từ năm 1866 tới 1900, tính từ lúc bắt tay thiết kế, còn đá móng đặt năm 1868. Năm được phong vương cung thánh đường ghi 1930 hoặc 1932. Bảng dữ liệu của thư viện lấy mốc 1868 làm năm khởi dựng công trình hiện nay.
IIIGothic Anh, Sa Thạch Sydney Và Hầm Mộ Khảm Đá
Wardell là học trò tinh thần của Pugin, người khởi xướng phong trào phục hưng Gothic ở Anh, và ông chọn cho Sydney lối Gothic Anh thời kỳ Trang trí Hình học (Geometric Decorated), thứ ngôn ngữ hình thành khoảng thế kỷ 13. Đặc trưng của lối này thấy đủ ở đây: vòm nhọn, cửa sổ cao chia nhiều mảnh bằng khung đá, cửa sổ hoa hồng, tháp trung tâm đặt trên chỗ giao của lòng nhà thờ và cánh ngang. Từ điển Sydney nhận xét đây là công trình tôn giáo theo lối Gothic Anh lớn nhất thế giới, nhận định của nguồn ấy chúng tôi chép lại chứ không tự đo.
Vật liệu là sa thạch Sydney (Sydney sandstone), loại đá màu vàng mật lấy ngay tại chỗ. Hai chóp nhọn lắp năm 2000 bọc sa thạch Gosford (Gosford). Bên trong dùng thêm đá Oamaru từ New Zealand, cẩm thạch, thạch cao tuyết hoa và hoa cương Moruya (Moruya). Hoa văn chạm dùng nhiều mẫu cây cỏ bản địa Úc chứ không chép nguyên lá sồi lá nho châu Âu.
Hai tháp ở mặt tiền phía nam, hướng ra Hyde Park. Trang nhà thờ ghi cao trên 74 mét, tư liệu bách khoa ghi 74,6 mét, một số bài phổ thông làm tròn thành 75 mét. Chóp nhọn chỉ có từ năm 2000.
Tháp vuông đặt ở chỗ giao của lòng nhà thờ và cánh ngang, cao 46,3 mét theo trang nhà thờ. Phần lớn bộ chuông treo ở đây.
Trang nhà thờ ghi bộ mười bốn quả chuông được cung hiến năm 1986. Tư liệu bách khoa ghi mười hai quả trong tháp trung tâm cộng hai quả treo riêng.
Toàn bộ kính màu làm tại xưởng Hardman ở Birmingham (Birmingham), Anh, từ năm 1881 trở đi.
Dưới cung thánh là hầm mộ nơi an táng các vị tổng giám mục Sydney. Sàn khảm đá terrazzo do Peter Melocco (Peter Melocco) và xưởng của ông làm, vẽ tích Sáng Thế và thánh giá kiểu Celtic, hoàn tất năm 1961.
Đàn ống bốn mươi sáu thanh âm do hãng Orgues Létourneau của Canada chế tạo, lắp và làm phép ngay trước Giáng Sinh năm 1999.
| Số đo | Trang chính thức của nhà thờ | Tư liệu bách khoa |
|---|---|---|
| Chiều dài | 107 m | 107 m |
| Chiều rộng lòng nhà thờ | 24,3 m | 24,3 m |
| Chiều cao trần lòng nhà thờ | 22,5 m | 22,5 m |
| Tháp trung tâm | 46,3 m | Không thấy ghi |
| Hai tháp nhọn phía nam | Trên 74 m | 74,6 m |
Mặt bằng theo hình thánh giá Latinh: lòng nhà thờ dài với hai gian bên, cánh ngang, cung thánh ở đầu bắc. Điều bất thường là trục ấy chạy theo hướng Bắc Nam, sẽ nói ở mục sau.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này cần một lời rào trước rõ ràng. Công Giáo không dạy phong thủy. Hướng của một ngôi nhà thờ theo truyền thống là hướng phụng vụ, tức cung thánh đặt ở đầu đông để người dự lễ quay về phía mặt trời mọc, hình ảnh của Chúa phục sinh, chứ không phải hướng chọn theo la bàn. Ở nhà thờ này, chính trang nhà thờ ghi rằng Wardell đã bỏ lệ Đông Tây thông thường: công trình chạy theo trục Bắc Nam, cung thánh ở đầu bắc, mặt tiền ở đầu nam. Tư liệu bách khoa giải thích lý do là quy mô công trình, mặt bằng phố xá và độ dốc của đất. Những gì viết dưới đây hoàn toàn là cách đọc thế đất theo lối cổ truyền của người Việt, do thư viện đưa ra để quý vị quen với lối ấy có chỗ đối chiếu. Nó không phải điều chép trong tư liệu của nhà thờ và không phải điều những người dựng công trình tính tới.
Điều đáng đọc trước nhất là chỗ đặt. Nhà thờ đứng trên một dải đất cao ở rìa đông của khu trung tâm, giữa hai khoảng xanh lớn: Hyde Park ở phía tây và vùng Domain (The Domain) ở phía đông bắc. Trong phép xem đất, một công trình có khoảng trống rộng và bằng trước mặt thì được coi là có minh đường đúng nghĩa, chỗ để khí dừng lại trước khi vào. Ở đây có hai khoảng trống: sân trước mặt tiền phía nam, và cả công viên Hyde Park trải dọc theo sườn tây của công trình, rộng và sáng hơn phần lớn nhà thờ chính tòa đứng chen trong phố cổ châu Âu. Đọc theo lối cũ thì sân phía nam là minh đường của mặt tiền, còn Hyde Park là khoảng thoáng giữ cho cả sườn dài của nhà thờ không bị nhà cửa áp sát. Con đường College chạy dọc giữa công viên và nhà thờ là cái mà sách địa lý gọi là lai lộ, đường đến, dòng người đi trên ấy đều nhìn thấy nhà thờ, khiến nó thành điểm quy tụ tự nhiên của cả khu.
Về hướng, mặt tiền quay về phía nam, lưng dựa phía bắc. Với người Việt ở Bắc bán cầu, quay nam là hướng chuộng nhất vì đón nắng ấm. Ở Nam bán cầu, nắng đi qua phía bắc, nên hướng nam lại là hướng mát. Đây là chỗ phép xem hướng cổ truyền, vốn hình thành ở Bắc bán cầu, phải đọc ngược lại khi sang Úc. Thư viện ghi nhận sự đảo ngược ấy chứ không rút ra kết luận gì về lành dữ.
Về hình thể, hai tháp nhọn cân xứng hai bên tạo thành thế mà phong thủy gọi là song phong hộ vệ, còn tháp trung tâm nhô lên giữa thân làm điểm tựa của cả khối. Cần nhắc rằng mặt tiền hai tháp và tháp trung tâm là quy ước lâu đời của Gothic Anh, sự trùng khớp với một khái niệm phong thủy chỉ là trùng khớp của hình thể, không phải của chủ ý. Cuối cùng là nền đất: khu đất dành cho việc thờ tự từ năm 1820, dựng nhà thờ, cháy, rồi dựng lại ngay tại chỗ. Con mắt cổ truyền gọi đó là đất có duyên. Chúng tôi ghi nhận xét ấy như một cách đọc cổ truyền và dừng ở đó.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Và Cộng Đồng Người Việt
Nhà thờ theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội, tính theo dương lịch, có thêm mấy ngày riêng gắn với tước hiệu Đức Mẹ và vai trò đứng đầu giáo phận. Bài chỉ ghi ngày cố định, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 24 tháng 5 | Dương lịch, lịch phụng vụ | Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu | Lễ bổn mạng của nhà thờ theo tước hiệu chính, đồng thời là lễ bổn mạng của nước Úc. |
| 8 tháng 9 | Dương lịch, lịch phụng vụ | Sinh nhật Đức Mẹ | Ngày cung hiến phần đầu của nhà thờ năm 1882 rơi đúng lễ này. |
| 8 tháng 12 | Dương lịch, lịch phụng vụ | Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Ngày đặt đá móng công trình hiện nay năm 1868. Nhà thờ lấy ngày này làm mốc kỷ niệm. |
| Mùa Vọng và Giáng Sinh | Lịch phụng vụ | Mừng Chúa giáng sinh | Dịp đông người nhất trong năm ở khu vực Hyde Park, mặt tiền nhà thờ thường được chiếu sáng nghệ thuật. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Trong Tuần Thánh có thánh lễ Dầu do vị tổng giám mục chủ sự tại nhà thờ chính tòa cho cả giáo phận. |
Về cộng đồng người Việt: Tổng giáo phận Sydney có cộng đồng Công Giáo Việt Nam đông. Trong bài giảng năm 2015 nhân ngày hành hương Đức Mẹ La Vang của cộng đồng, vị tổng giám mục nhận xét người Việt nổi bật về số người đi lễ, lòng đạo trong gia đình và số ơn gọi. Theo danh sách của Tổng giáo phận, thánh lễ tiếng Việt thường xuyên đặt ở các giáo xứ phía tây như Cabramatta (Cabramatta), Bankstown (Bankstown), Marrickville (Marrickville), Fairfield West, Lakemba và Mount Pritchard, không đặt tại nhà thờ chính tòa. Ngày hành hương La Vang hằng năm tổ chức ở Bringelly (Bringelly). Nhà thờ chính tòa là nơi người Việt cùng cả giáo phận tụ về trong các dịp chung do tổng giám mục chủ sự.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- St Marys Road (góc College Street), Sydney NSW 2000
- Đường tới
- Nhà thờ nằm trên đường St Marys Road, góc đường College Street, ngay phía đông công viên Hyde Park ở trung tâm Sydney. Ga tàu điện St James và ga Museum đều cách vài phút đi bộ.
- Toạ độ
- -33.8711, 151.2133
Đây là nơi cử hành phụng vụ, không phải điểm tham quan thuần túy. Vài điều nhà thờ thường nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào trong, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có thánh lễ, khách tham quan xin đứng phía sau, không đi lại giữa các hàng ghế và không chụp ảnh, muốn xem kiến trúc thì đợi lễ xong. Hầm mộ dưới cung thánh là nơi an táng các vị tổng giám mục, xin giữ tĩnh lặng. Cung thánh dành cho người có phận sự.
Những nơi gần đây trong thư viện
XIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Mary, Sydney
Contribute photos, information or video for St Mary's Cathedral, SydneyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Mary Sydney xây năm nào
Công trình hiện nay đặt đá móng ngày tám tháng Mười Hai năm 1868, sau khi ngôi nhà thờ thứ nhất trên cùng khu đất, dựng từ năm 1821, bị cháy năm 1865. Phần đầu mở cửa năm 1882, khánh thành chính thức năm 1900, lòng nhà thờ hoàn thành năm 1928 và hai tháp nhọn phía nam chỉ được đặt lên vào tháng Tám năm 2000.
Nhà thờ Thánh Mary Sydney cao bao nhiêu
Hai tháp nhọn phía nam cao trên 74 mét theo trang chính thức của nhà thờ, tư liệu bách khoa ghi 74,6 mét, một số bài phổ thông làm tròn thành 75 mét. Tháp trung tâm cao 46,3 mét. Chiều dài toàn công trình 107 mét, lòng nhà thờ rộng 24,3 mét và trần cao 22,5 mét.
Vì sao nhà thờ Thánh Mary quay hướng Bắc Nam
Theo lệ phụng vụ, nhà thờ thường đặt cung thánh ở đầu đông. Ở đây kiến trúc sư Wardell bỏ lệ ấy, đặt trục công trình theo hướng Bắc Nam với cung thánh ở đầu bắc và mặt tiền ở đầu nam. Tư liệu bách khoa giải thích lý do là quy mô công trình, mặt bằng phố xá chung quanh và độ dốc của khu đất.
Nhà thờ Thánh Mary Sydney có phải nhà thờ lớn nhất Úc không
Nhà thờ thường được nhắc là nhà thờ Công Giáo lớn nhất nước Úc và tự nhận là nhà thờ mẹ của người Công Giáo Úc. Từ điển Sydney còn nhận xét đây là công trình tôn giáo theo lối Gothic Anh lớn nhất thế giới. Thư viện chép lại các nhận định ấy từ nguồn chứ không tự đo đạc so sánh.
Nhà thờ Thánh Mary Sydney có thánh lễ tiếng Việt không
Theo danh sách của Tổng giáo phận Sydney, thánh lễ tiếng Việt thường xuyên đặt ở các nhà thờ giáo xứ như Cabramatta, Bankstown, Marrickville, Fairfield West, Lakemba và Mount Pritchard, không đặt tại nhà thờ chính tòa. Người Việt tới nhà thờ chính tòa cùng cả giáo phận trong các dịp chung do tổng giám mục chủ sự.