Từ quảng trường Nghị viện (Parliament Square), quý vị nhìn sang phía nam sẽ thấy hai ngọn tháp vuông màu đá sáng đứng sát nhau, phía sau là một thân nhà thờ dài thấp hơn với hàng cửa sổ nhọn và những trụ bay chống vào tường. Đó là mặt tây của Tu viện Westminster (Westminster Abbey). Đi vòng sang mặt bắc, quý vị gặp một cửa lớn ba vòm chạm kín tượng, còn ở đầu đông, khuất hơn, là một khối nhà nguyện có những cửa sổ lồi cong như đèn lồng đá. Nhà thờ nằm cách sông Thames chỉ một dãy nhà.
Người Việt quen gọi nơi này là Tu viện Westminster. Tên chính thức lại là Nhà thờ Học hội Thánh Phêrô tại Westminster (Collegiate Church of St Peter at Westminster). Hai chữ ấy nói hai lớp lịch sử: đây từng là một tu viện Biển Đức thật, và từ năm 1560 tới nay là một nhà thờ học hội thuộc thẳng về quốc vương, không thuộc giáo phận nào. Hiểu hai lớp ấy thì hiểu vì sao một nhà thờ không phải chính tòa lại là nơi cử hành lễ đăng quang của cả một vương quốc.
IAnh Giáo Và Chữ Royal Peculiar
Thư viện xếp nơi này vào nhánh Tin Lành vì cách chia mười chín đạo của thư viện chỉ có một ô cho các giáo hội tách khỏi Rôma thế kỷ 16. Nhưng cần nói ngay: Anh giáo (Anglicanism) là một truyền thống riêng, không đồng nhất với Tin Lành lục địa của Luther hay Calvin. Chính Cộng đồng Anh giáo tự mô tả mình là vừa Công giáo vừa Cải cách, giữ nguyên ba bậc giám mục, linh mục, phó tế của Giáo hội cổ, đồng thời nhận tinh thần Cải cách về quyền tối thượng của Kinh Thánh.
Nền của Anh giáo là Sách Kinh Nguyện Chung (Book of Common Prayer) do Tổng giám mục Thomas Cranmer soạn năm 1549, đưa phụng vụ từ tiếng Latinh sang tiếng Anh. Rồi đến Thỏa ước Elizabeth khoảng năm 1559, lập một giáo hội quốc gia đi theo đường giữa (via media) giữa Rôma và Genève. Ngày nay Cộng đồng Anh giáo gồm 42 giáo hội tự trị với khoảng 90 triệu tín hữu ở hơn 165 nước, theo số liệu của Văn phòng Cộng đồng Anh giáo. Vì thế chữ Tin Lành trong nhãn của thư viện chỉ là cách xếp loại tạm, còn Anh giáo có nghi lễ và phẩm trật gần Công giáo hơn nhiều giáo hội Tin Lành khác.
Về tên gọi, Tu viện Westminster ngày nay không còn tu sĩ. Cộng đoàn Biển Đức bị giải thể ngày 16 tháng 1 năm 1540. Năm 1560, theo hiến chương ngày 21 tháng 5 của Nữ hoàng Elizabeth I, nơi này được lập lại thành nhà thờ học hội (collegiate church), do một vị Trưởng (Dean) và một Hội đồng kinh sĩ coi sóc. Đồng thời nó mang tư cách Royal Peculiar, nghĩa là thuộc thẳng về quốc vương chứ không thuộc giám mục giáo phận nào. Chữ Abbey trong tên chỉ là dấu vết của tu viện xưa.
Có hai chỗ hay bị lẫn. Thứ nhất, nhiều người nghĩ Tu viện Westminster là nhà thờ chính tòa của London. Không phải. Nhà thờ chính tòa Anh giáo của London là Nhà thờ Thánh Phaolô (St Paul's Cathedral). Tu viện Westminster không có ngai tòa giám mục nào, và địa vị của nó đến từ tư cách Royal Peculiar chứ không từ phẩm trật giáo phận.
Thứ hai, người ta hay lẫn Tu viện Westminster với Nhà thờ chính tòa Westminster (Westminster Cathedral) cách đó chưa đầy một cây số. Nhà thờ chính tòa ấy là của Công giáo Rôma, xây gạch đỏ sọc trắng theo lối Byzantine đầu thế kỷ 20. Hai nơi cùng mang chữ Westminster nhưng thuộc hai giáo hội khác nhau.
IITừ Đảo Thorney Tới Nhà Thờ Của Henry III
Tư liệu của chính Tu viện ghi rằng một cộng đoàn Biển Đức được lập tại đây khoảng năm 960 dưới đời vua Edgar và Thánh Dunstan, trên một bãi đất nổi bên sông Thames mà sử cũ gọi là đảo Thorney. Chữ West trong tên là để phân biệt với nhà thờ lớn ở phía đông của thành London, tức nhà thờ Thánh Phaolô.
- Khoảng 960Tu viện Biển ĐứcVua Edgar và Thánh Dunstan lập cộng đoàn Biển Đức trên đảo Thorney. Đây là mốc mà thư viện lấy làm năm khởi dựng trong bảng.
- 1065Nhà thờ của Edward Hiển TuVua Edward Hiển Tu (Edward the Confessor) xây lại tu viện thành một nhà thờ lớn theo lối Roman. Nhà thờ được cung hiến ngày 28 tháng 12 năm 1065, chỉ vài ngày trước khi vua băng hà. Historic England ghi khoảng xây là 1050 tới 1065.
- 1066Lễ đăng quang đầu tiênWilliam Chinh Phục được xức dầu và đội vương miện tại đây ngày lễ Giáng Sinh năm 1066. Từ đó mọi lễ đăng quang của vua Anh đều cử hành trong nhà thờ này.
- 1245Henry III dựng lại theo lối GothicVua Henry III cho phá nhà thờ Roman để dựng nhà thờ Gothic hiện nay, lấy nơi đặt mộ Thánh Edward làm trung tâm. Phần đông và gian ngang cung hiến ngày 13 tháng 10 năm 1269.
- 1268Nền đá CosmatiThợ Rôma do Odoricus dẫn đầu lát nền đá khảm trước bàn thờ chính, theo lệnh Henry III. Dòng chữ đồng trên nền ghi rõ năm làm.
- 1375 tới 1506Gian giữa và mặt tâyGian giữa được xây tiếp từ 1375 tới 1400 dưới tay thợ cả Henry Yevele theo đúng lối Gothic của thế kỷ 13, và hoàn thành năm 1506, theo Historic England.
- 1503 tới 1516Nhà nguyện Henry VIIĐặt đá năm 1503, hoàn thành năm 1516 và cung hiến ngày 19 tháng 2 năm 1516, sau khi Henry VII mất được sáu năm. Historic England ghi hoàn thành khoảng 1512, có lẽ do Robert và William Vertue thiết kế.
- 1745Hai tháp tâyHai tháp mặt tây do Nicholas Hawksmoor thiết kế. Tư liệu của Tu viện ghi hoàn thành năm 1745, Historic England ghi xây từ 1735 tới 1740. Đây là chỗ nguồn vênh nhau.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau mà thư viện ghi thẳng. Thứ nhất là hai tháp tây: trang sử của Tu viện ghi tháp hoàn thành năm 1745, còn hồ sơ xếp hạng của Historic England ghi 1735 tới 1740. Cách đọc hợp lý là hồ sơ ghi giai đoạn xây phần thân, trang Tu viện ghi năm hoàn thiện. Thứ hai là số lần đăng quang: trang Tu viện nói mọi quốc vương từ William Chinh Phục đều đăng quang tại đây trừ Edward V và Edward VIII, còn trang về ghế đăng quang ghi con số 39 lễ đăng quang cho các vua trị vì. Hai cách nói không mâu thuẫn nhưng đếm theo hai lối khác nhau.
Năm 1987, UNESCO ghi danh Cung điện Westminster và Tu viện Westminster cùng nhà thờ Thánh Margaret là Di sản Thế giới theo tiêu chí (i), (ii) và (iv). Về xếp hạng trong nước, nhà thờ được liệt vào Grade I ngày 24 tháng 2 năm 1958, số hồ sơ 1291494.
IIIGothic Kiểu Pháp Trên Đất Anh
Nhà thờ của Henry III là công trình Gothic mang dáng Pháp rõ nhất ở Anh. Vua cho thợ học theo các nhà thờ Reims và Amiens: gian giữa cao vút, đầu đông bo tròn với các nhà nguyện tỏa ra, cửa sổ hoa hồng ở hai đầu gian ngang. Historic England gọi lối này là Gothic Hình Học (Geometrical Gothic), với gian giữa mười một nhịp, trụ đá cẩm thạch Purbeck sẫm màu và vòm bốn múi có gờ nóc chạy dọc. Kết quả là một không gian hẹp mà cao, khác hẳn các nhà thờ Anh cùng thời. Gian giữa xây tiếp cuối thế kỷ 14 vẫn giữ nguyên lối ấy, nên cả công trình xây hơn năm trăm năm mà ra một khối thống nhất.
Vòm cao 31 mét (101 feet 8 inch) theo bảng kích thước của Tu viện, là vòm Gothic cao nhất trong các nhà thờ Anh. Chiều rộng cả gian giữa và hai gian bên là 22 mét.
Tấm nền vuông mỗi cạnh 7,58 mét trước bàn thờ chính, lát năm 1268 bằng mã não, đá porphyry tím, serpentine xanh, đá vôi vàng và thủy tinh màu trên nền cẩm thạch Purbeck. Ghế đăng quang được đặt trên nền này khi làm lễ.
Nằm ngay sau bàn thờ chính, ở tâm của nhà thờ Henry III. Vua Edward Hiển Tu được phong thánh năm 1161 và tới nay khách hành hương vẫn tới cầu nguyện tại đây.
Ghế gỗ sồi do Edward I đặt làm năm 1300 tới 1301 để đựng Hòn đá Scone, thợ cả Walter vẽ trang trí. Được dùng trong lễ đăng quang từ năm 1308 và chắc chắn từ lễ của Henry IV năm 1399.
Khối nhà nguyện Đức Bà ở đầu đông, nổi tiếng nhờ vòm quạt đá treo lơ lửng. Bên trong có mộ đồng mạ vàng của Henry VII và Elizabeth xứ York do Pietro Torrigiano tạc, và mộ của mười lăm quốc vương. Từ năm 1725 là nhà nguyện của Dòng Bath.
Phần gian ngang phía nam, nơi chôn cất hoặc dựng bia kỷ niệm các nhà thơ và nhà văn Anh. Cả nhà thờ và hành lang có khoảng 3.300 mộ và hơn 600 bia kỷ niệm.
| Số đo | Feet | Mét | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Chiều dài tối đa kể cả Nhà nguyện Đức Bà | 530 | 161,5 | đo từ cửa tây |
| Chiều dài trong lòng | 511,5 | 156 | |
| Chiều cao vòm gian giữa | 101,7 | 31 | cao nhất nước Anh |
| Chiều rộng gian giữa và hai gian bên | 71,75 | 22 | |
| Chiều dài hai gian ngang kể cả khoảng giữa | 203,2 | 62 | |
| Chiều cao hai tháp tây tới đỉnh | 225,3 | 68 | tháp thế kỷ 18 |
IVThế Đất Và Hướng
Phần này cần một lời rào trước. Anh giáo không dạy phong thủy. Hướng của nhà thờ theo truyền thống là hướng phụng vụ: bàn thờ chính đặt ở đầu đông, cửa lớn mở về tây, và ở Westminster thì mộ Thánh Edward ở tâm nhà thờ mới là điểm mà Henry III lấy làm chuẩn để dựng lại toàn bộ công trình. Những gì viết dưới đây hoàn toàn là cách đọc thế đất theo lối cổ truyền của người Việt, do thư viện đưa ra để bạn đọc quen lối ấy có một chỗ đối chiếu. Nó không phải điều được chép trong tư liệu của Tu viện, cũng không phải điều mà những người dựng công trình tính tới.
Điều đáng đọc trước nhất là nước. Nhà thờ nằm cách bờ tây sông Thames chỉ một dãy nhà, và đoạn sông ở đây chảy theo hướng từ nam lên bắc rồi mới ngoặt sang đông. Theo cách đọc của người Việt, nơi được sông chảy qua trước mặt rồi ôm lấy một bên là thế thủy bao, khí tới rồi đọng lại chứ không trôi thẳng. Sử cũ chép tu viện ban đầu dựng trên một bãi đất nổi gọi là đảo Thorney, tức đất có nước vây quanh. Người Việt xưa gọi thế ấy là tụ thủy, và coi là đất thích hợp cho việc thờ tự vì khí không tán.
Về hướng, cửa lớn mặt tây quay lưng lại sông, còn đầu đông với Nhà nguyện Henry VII hướng về phía sông. Nếu lấy cửa lớn làm mặt, thì công trình tựa thủy ở lưng. Đây không phải lối chuẩn mực tựa sơn hướng thủy trong sách vở, mà giống thế đất của các đền miếu vùng châu thổ không có núi, nơi mặt nước lớn giữ vai trò chỗ dựa, tương tự cách thư viện đã đọc đền Quán Thánh bên hồ Tây. Sự trùng hợp này chỉ là trùng hợp của địa hình, vì hướng đông tây của nhà thờ do phụng vụ quy định từ trước khi ai nghĩ tới sông.
Về hình thể, hai tháp tây cao 68 mét đứng cân đối hai bên mặt tiền, thân nhà thờ dài và thấp hơn kéo về phía đông. Phong thủy cổ truyền gọi thế hai ngọn kèm giữ cửa là song phong hộ vệ. Hai tháp ấy ra đời sau thân nhà thờ gần năm trăm năm, cho thấy mặt tiền hai tháp là quy ước của kiến trúc nhà thờ châu Âu chứ không do ai chọn theo la bàn.
Cuối cùng là đất có duyên: mảnh đất được chọn cho việc thờ tự từ khoảng năm 960 và được ba đời vua xây đi xây lại. Thư viện ghi nhận xét ấy đúng như một cách đọc cổ truyền, và dừng ở đó.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo
Tu viện Westminster là nhà thờ đang cử hành phụng vụ hằng ngày theo lịch của Giáo hội Anh, với giờ kinh chiều có ca đoàn hát là nét quen thuộc nhất. Ngoài lịch chung, nơi này có mấy ngày riêng gắn với vị thánh nằm ở tâm nhà thờ và với ngày cung hiến. Bài chỉ ghi ngày cố định theo lịch phụng vụ, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 29 tháng 6 | Dương lịch, lịch Giáo hội Anh | Lễ Thánh Phêrô và Thánh Phaolô | Lễ bổn mạng, vì nhà thờ được dâng kính Thánh Phêrô. |
| 13 tháng 10 | Dương lịch, lịch Giáo hội Anh | Lễ dời hài cốt Thánh Edward Hiển Tu | Mở đầu tuần Edwardtide, tưởng nhớ vị vua lập lại tu viện, có nghi thức tại mộ thánh. |
| Tuần sau 13 tháng 10 | Dương lịch | Ngày hành hương toàn quốc và lễ Cung hiến | Trong tuần Edwardtide có ngày hành hương tới mộ Thánh Edward và lễ kỷ niệm ngày cung hiến nhà thờ. |
| Giáng Sinh và Phục Sinh | Dương lịch, Phục Sinh tính theo trăng | Hai lễ trọng của năm phụng vụ | Ngày Giáng Sinh năm 1066 cũng là ngày lễ đăng quang đầu tiên tại đây. |
| Khi có lễ đăng quang | Không định kỳ | Nghi lễ xức dầu và đội vương miện | Quốc vương ngồi trên ghế đăng quang đặt trên nền đá Cosmati, được Tổng giám mục Canterbury xức dầu. Bài chỉ ghi mặt nghi lễ tôn giáo. |
Về lễ đăng quang, thư viện chỉ nói mặt nghi lễ. Đó là một buổi phụng vụ Kitô giáo: quốc vương tuyên thệ, được xức dầu thánh, nhận vương miện, rồi dự thánh lễ. Ghế đăng quang từng ôm Hòn đá Scone suốt bảy thế kỷ, và sau lễ năm 2023 hòn đá được đưa về Scotland, ghế nay để trống.
Về kiều bào, cộng đoàn Công giáo Việt Nam ở London sinh hoạt tại nhà thờ Holy Name and Our Lady ở khu Bow, phía đông thành phố, thuộc Giáo hội Công giáo Rôma chứ không thuộc Tu viện Westminster.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 20 Dean's Yard, Westminster, London SW1P 3PA
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở số 20 Dean's Yard, London SW1P 3PA, ngay phía nam quảng trường Nghị viện và sát Cung điện Westminster. Ga tàu điện ngầm gần nhất là Westminster và St James's Park, đi bộ vài phút.
- Toạ độ
- 51.4994, -0.1274
Đây là nhà thờ đang cử hành phụng vụ, không phải bảo tàng, nên lệ của nơi thờ tự là lệ phải theo. Vài điều thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào trong, giữ im lặng và không chụp ảnh trong lòng nhà thờ khi đang có giờ kinh. Ai dự giờ kinh chiều thì vào bằng lối dành cho người đi lễ và ngồi tại chỗ suốt buổi.Mộ Thánh Edward và nền đá Cosmati là nơi có quy định riêng về việc bước lên, xin quý vị theo hướng dẫn của người phục vụ.
Những nơi gần đây trong thư viện
XIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Westminster
Contribute photos, information or video for Westminster AbbeyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tu viện Westminster có phải nhà thờ Tin Lành không
Đây là nhà thờ của Giáo hội Anh, tức Anh giáo. Thư viện xếp vào nhánh Tin Lành vì cách chia đạo của thư viện, nhưng Anh giáo tự coi mình là truyền thống vừa Công giáo vừa Cải cách, giữ ba bậc giám mục, linh mục, phó tế, và không đồng nhất với Tin Lành lục địa của Luther hay Calvin.
Tu viện Westminster xây năm nào
Tu viện Biển Đức lập khoảng năm 960. Nhà thờ của vua Edward Hiển Tu cung hiến ngày 28 tháng 12 năm 1065. Nhà thờ Gothic hiện nay do Henry III khởi dựng năm 1245, phần đông cung hiến năm 1269, gian giữa hoàn thành năm 1506, Nhà nguyện Henry VII năm 1516, hai tháp tây năm 1745 theo tư liệu của Tu viện.
Vì sao vua Anh đăng quang ở Tu viện Westminster mà không ở nhà thờ chính tòa
Vì nhà thờ này gắn với mộ Thánh Edward Hiển Tu và với lễ đăng quang đầu tiên của William Chinh Phục năm 1066, rồi từ đó thành lệ. Từ năm 1560 nơi này còn có tư cách Royal Peculiar, thuộc thẳng về quốc vương, không thuộc giáo phận nào. Nhà thờ chính tòa Anh giáo của London là nhà thờ Thánh Phaolô.
Tu viện Westminster và Nhà thờ chính tòa Westminster khác nhau thế nào
Hai nơi khác nhau, cách nhau chưa đầy một cây số. Tu viện Westminster là nhà thờ Anh giáo, kiến trúc Gothic đá sáng, nơi đăng quang và an táng vua Anh. Nhà thờ chính tòa Westminster là của Công giáo Rôma, xây gạch đỏ sọc trắng theo lối Byzantine đầu thế kỷ 20, là chính tòa của Tổng giáo phận Westminster.
Ghế đăng quang và Hòn đá Scone là gì
Ghế gỗ sồi do vua Edward I đặt làm năm 1300 tới 1301 để đựng Hòn đá Scone, khối sa thạch nặng 152 kg từng là đá đăng quang của Scotland, đưa về đây năm 1296. Ghế được dùng trong lễ đăng quang từ đầu thế kỷ 14. Sau lễ đăng quang năm 2023, hòn đá được trả về Scotland.