Rẽ khỏi xa lộ ở vùng Hacienda Heights, phía đông Los Angeles, quý vị đi lên một con đường dốc giữa khu nhà ở ngoại ô, và ở cuối dốc, tựa vào sườn đồi, hiện ra một dãy mái ngói lưu ly vàng cong vút, tường đỏ sẫm, cột son. Qua cổng tam quan là một dãy bậc đá dẫn lên sân gạch rộng. Trước mặt là Đại Hùng Bảo Điện, hai bên là hành lang, sau lưng là cả thung lũng San Gabriel trải ra dưới nắng California. Chung quanh vẫn là nhà một tầng có vườn cỏ của người Mỹ, nhưng trong khuôn viên này mọi thứ đều theo lối chùa Trung Hoa cuối thời đế chế.
Đây là chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple, chữ Hán 西來寺), chi nhánh Bắc Mỹ của Phật Quang Sơn, giáo đoàn Phật Giáo Bắc Tông lập ở Cao Hùng, Đài Loan, năm 1967. Tên chùa nghĩa là Tây Lai, đến phương Tây, ý nói đạo Phật từ phương Đông đến với phương Tây. Theo tư liệu của chùa, đây là ngôi chùa lớn nhất của Phật Quang Sơn ngoài Đài Loan, và các tư liệu Mỹ thường gọi là chùa Phật Giáo lớn nhất Tây Bán Cầu.
IPhật Quang Sơn Và Nhân Gian Phật Giáo
Muốn hiểu chùa Tây Lai thì phải hiểu Phật Quang Sơn (佛光山). Đây là một giáo đoàn Phật Giáo Bắc Tông do Hòa thượng Tinh Vân (Hsing Yun, 1927 tới 2023) lập ở Cao Hùng, Đài Loan, năm 1967. Tư liệu của chùa ghi giáo đoàn có khoảng 300 tự viện trên thế giới, hơn 2.000 tăng ni và khoảng một triệu tín đồ. Tinh Vân là tăng sĩ gốc Giang Tô, sang Đài Loan năm 1949, thuộc dòng Lâm Tế của Thiền tông nhưng chủ trương một đường lối gọi là Nhân Gian Phật Giáo.
Nhân Gian Phật Giáo (人間佛教, Humanistic Buddhism) là đường lối cho rằng giáo pháp phải được đem vào mọi mặt của đời sống thường ngày, chứ không dành cho người xuất gia hay cho việc cầu siêu. Chùa Tây Lai tóm ý ấy bằng bốn việc: hoằng pháp bằng văn hóa, đào tạo nhân tài bằng giáo dục, lợi ích xã hội bằng từ thiện, và tịnh hóa lòng người bằng tu tập. Vì thế trong chùa có thư viện, phòng triển lãm nghệ thuật, nhà ăn chay mở cho mọi người, lớp học tiếng Hoa và thiền cho người Mỹ, chứ không chỉ có điện thờ.
Về giáo lý, chùa vẫn là Phật Giáo Bắc Tông Trung Hoa: thờ Thích Ca, A Di Đà và Dược Sư, tụng kinh Đại Thừa, có khóa niệm Phật A Di Đà và khóa thiền. Cái khác nằm ở cách tổ chức, không nằm ở kinh điển.
Chùa Tây Lai cũng là nơi lập ra Hội Phật Quang Quốc Tế (Buddha's Light International Association), tổ chức cư sĩ toàn cầu của Phật Quang Sơn. Bách khoa toàn thư mở ghi năm lập là 1991, một số tư liệu khác ghi 1992, chúng tôi ghi cả hai. Chùa còn là nơi khai sinh Đại học Tây Lai năm 1990 hoặc 1991 tùy nguồn, nay là University of the West, chuyển về Rosemead gần đó từ năm 1996.
Chỗ hay nhầm: nhiều người Việt tưởng chùa Tây Lai là chùa của người Hoa lục địa hay chùa của Đài Loan nói chung. Chùa thuộc riêng giáo đoàn Phật Quang Sơn, một trong bốn giáo đoàn lớn của Phật Giáo Đài Loan, bên cạnh Từ Tế, Pháp Cổ Sơn và Trung Đài Sơn. Cách thờ, cách tổ chức và cả lối kiến trúc đều mang dấu riêng của giáo đoàn ấy. Cũng không nên lẫn với Chùa Việt Nam ở Los Angeles, ngôi chùa được niên giám Los Angeles ghi là chùa Việt lâu đời và lớn nhất ở Hoa Kỳ.
IIMười Năm Từ Nhà Thờ Cũ Tới Ngôi Đại Tự
Tư liệu của chùa kể rằng hạt giống được gieo năm 1976, khi Hòa thượng Tinh Vân sang Mỹ đúng dịp hai trăm năm lập quốc. Chỗ tu tập đầu tiên chỉ là một nhà thờ cũ mua lại ở Gardena với giá 200.000 đô la, dùng từ năm 1978 tới 1981. Việc tìm đất và xin phép dựng chùa ở Hacienda Heights kéo dài nhiều năm, vì cư dân trong vùng lo ngại một công trình lớn theo lối Trung Hoa không hợp với khu nhà ở, lo xe cộ và tiếng chuông mõ sớm.
- 1967Lập Phật Quang Sơn ở Đài LoanHòa thượng Tinh Vân lập tổ đình Phật Quang Sơn ở Cao Hùng, gốc của mọi chi nhánh về sau.
- 1976Sang Hoa KỳTinh Vân sang Mỹ dịp hai trăm năm lập quốc, tư liệu của chùa coi đây là lúc gieo hạt cho Tây Lai.
- 1978Chỗ tu tập đầu tiên ở GardenaMua lại một nhà thờ cũ ở Gardena, Los Angeles, làm chùa tạm, dùng tới năm 1981. Một tư liệu khác nhắc chùa tạm ở Maywood, hai nơi có thể là hai giai đoạn.
- 1985Được phép xâyNgày 31 tháng 5 năm 1985 hạt Los Angeles chấp thuận dự án sau sáu phiên điều trần công khai và hơn một trăm buổi họp với cư dân, một nguồn ghi 135 buổi.
- 1986Đặt đá Đại Hùng Bảo ĐiệnNgày 3 tháng 7 năm 1986 đặt viên đá đầu tiên của điện chính, theo tư liệu Phật Giáo Việt Nam dẫn lại từ chùa.
- 1988An vị Phật và khánh thànhLễ an vị Phật ngày 24 tháng 7 năm 1988, đại lễ khánh thành ngày 26 tháng 11 năm 1988. Kinh phí xây, các nguồn ghi 10 triệu, 15 triệu hoặc 30 triệu đô la, chưa nguồn nào là số chính thức của chùa.
- 1990Đại học Tây LaiLập trường đại học mang tên chùa, năm lập ghi 1990 hoặc 1991 tùy nguồn, nay là University of the West ở Rosemead.
- 1991Hội Phật Quang Quốc TếHội cư sĩ toàn cầu của Phật Quang Sơn ra đời tại chùa Tây Lai, một số nguồn ghi năm 1992.
Ba chỗ nguồn vênh nhau xin ghi thẳng. Thứ nhất là kinh phí: tư liệu tiếng Việt ghi 10 triệu đô la, tư liệu khác ghi 15 triệu, có bài phổ thông ghi tới 30 triệu, còn trang của chùa không nêu con số. Thứ hai là diện tích sàn: các nguồn Mỹ ghi hơn 100.000 feet vuông, tức hơn 9.000 mét vuông, còn một bài du lịch tiếng Việt ghi hơn 100.000 mét vuông, nhiều khả năng do dịch nhầm đơn vị. Thứ ba là số buổi họp dân: bách khoa toàn thư mở ghi hơn 100, nguồn khác ghi 135. Riêng các mốc 1985, 1986 và 1988 thì các nguồn thống nhất.
IIILối Chùa Minh Thanh Trên Sườn Đồi
Chùa dựng theo lối tự viện Trung Hoa thời Minh và Thanh, theo cách gọi của chính chùa: mái ngói lưu ly vàng, đầu đao cong, cột sơn đỏ sẫm, tường vàng đất, sân lát gạch. Toàn khu gồm nhiều tòa xếp theo trục dọc leo dần lên đồi, lối bố cục quen thuộc của chùa Trung Hoa, ở đó người vào lễ đi từ cổng qua điện thấp tới điện cao, tức từ ngoài vào trong và từ dưới lên trên.
Cổng chính đánh dấu chỗ bước từ đời thường vào đất chùa. Bốn trụ cổng khắc bốn lời nguyện lớn: độ vô lượng chúng sinh, đoạn vô tận phiền não, học vô lượng pháp môn, thành Phật đạo vô thượng.
Điện đầu tiên sau cổng, thờ năm vị Bồ Tát: Di Lặc, Quán Thế Âm, Địa Tạng, Văn Thù và Phổ Hiền. Tư liệu chùa gọi là Bodhisattva Hall.
Khoảng sân rộng giữa Ngũ Thánh Điện và điện chính, lát thành những ô chữ nhật mô phỏng thửa ruộng, ý nói người tu gieo việc lành như nhà nông gieo lúa.
Điện chính, thờ ba pho: Thích Ca ở giữa cầm bát, Dược Sư bên đông cầm tháp, A Di Đà bên tây cầm hoa sen. Bốn vách là hàng nghìn ô nhỏ đặt tượng Phật, tư liệu tiếng Việt gọi là vạn Phật. Hai bên có khám Hộ Pháp Vi Đà và Già Lam, tức Quan Công.
Vườn mười tám vị La Hán bằng đá và vườn Quán Âm với tượng Quán Thế Âm cầm bình nước, hai bên là Long Nữ và Thiện Tài, quanh có Tứ Thiên Vương và Tứ Hải Long Vương.
Trên đỉnh khu chùa, thờ Địa Tạng Bồ Tát, chung quanh là hàng nghìn bài vị người đã khuất.
Ngoài phần thờ tự, chùa có thiền đường, pháp đường, thư viện, phòng triển lãm nghệ thuật Phật Giáo trưng bày xá lợi và các bản kinh khắc trên hạt gạo hay ngọc, hiệu sách và nhà ăn chay. Nhà ăn mở cho mọi người và không dùng hành, tỏi, hẹ theo lệ chay Bắc Tông. Đó là chỗ Nhân Gian Phật Giáo hiện ra rõ nhất: một người Mỹ không theo đạo có thể vào chùa ăn một bữa chay, xem một cuộc triển lãm, rồi mới bước vào điện.
Một điểm hay hiểu sai: danh xưng chùa Phật Giáo lớn nhất Tây Bán Cầu là cách nói của tư liệu phổ thông và báo chí Mỹ, dựa trên diện tích sàn hơn 100.000 feet vuông. Niên giám Los Angeles dùng chữ thận trọng hơn, được cho là lớn nhất. Từ sau năm 1988 đã có thêm nhiều tự viện lớn ở châu Mỹ, trong đó có các chi nhánh khác của chính Phật Quang Sơn, nên quý vị nên coi đây là danh xưng từ thời khánh thành hơn là một con số so sánh đã kiểm.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền Việt Nam, không phải điều được chép trong tư liệu của chùa. Người Hoa có thuật phong thủy riêng và giáo đoàn Phật Quang Sơn có thể đã tính tới khi chọn đất, nhưng chúng tôi không có nguồn nói việc ấy, nên chỉ đọc theo lối các chùa trong thư viện này.
Chùa dựa vào sườn bắc của dãy đồi Puente (Puente Hills), dải đồi thấp chạy theo hướng đông tây ngăn thung lũng San Gabriel ở phía bắc với vùng Whittier và quận Cam ở phía nam. Một tư liệu hành hương mô tả chùa nằm trên sườn bắc của đồi, khoảng một dặm phía nam khu Hacienda Heights. Theo bản đồ, lối vào và cổng tam quan ở phía bắc, chỗ thấp, còn các điện lùi dần lên phía nam theo sườn dốc, tháp kỷ niệm ở chỗ cao nhất. Đọc như vậy thì chùa có lưng tựa đồi, mặt nhìn về phía bắc, ra thung lũng. Tư liệu của chùa không nói hướng, nên hướng bắc này là chúng tôi đọc từ địa hình, xin quý vị coi là điều cần đối chiếu tại chỗ.
Thế tựa sơn ở đây rất rõ: cả khu chùa leo bậc lên đồi, điện sau cao hơn điện trước, đúng lối các chùa núi Trung Hoa và cũng đúng cách sách địa lý cổ truyền đòi có hậu chẩm, chỗ dựa sau lưng. Còn minh đường là sân gạch rộng giữa Ngũ Thánh Điện và Đại Hùng Bảo Điện, bằng, sáng và mở, chỗ khí dừng lại trước khi vào điện chính. Việc chùa lát sân theo hình thửa ruộng, dù là ẩn dụ nhà Phật, lại trùng với ý minh đường là đất bằng như ruộng.
Điều thiếu là thủy. Sườn đồi Nam California khô, không có sông hồ trước mặt. Theo phép cổ, chỗ thiếu nước tự nhiên thường được bù bằng nước nhân tạo, và ở đây chính là vườn Quán Âm với bình nước tuôn chảy đặt ở phía trước khu điện. Chúng tôi ghi sự trùng khớp ấy như một cách đọc, không nói đó là chủ ý của người dựng chùa.
Cuối cùng, hướng nhìn về phía bắc là hướng chùa Bắc Bộ ít chọn, vì ở nước ta gió lạnh mùa đông thổi từ hướng ấy. Ở Nam California khí hậu khác hẳn, nắng nhiều, gió khô từ phía đông bắc, và hướng bắc lại là hướng mở ra thung lũng đông dân nơi tín đồ ở. Con mắt cổ truyền đọc đất phải theo đất thật, nên với chỗ này hướng bắc là hướng mở về phía người, và đó là điều đáng kể hơn cả.
VLễ Theo Âm Lịch Và Cộng Đồng Gốc Á
Chùa theo lịch Phật Giáo Bắc Tông Trung Hoa, tính theo âm lịch, cùng một lịch với chùa Việt. Bài chỉ ghi các lễ cố định theo ngày âm lịch, không ghi giờ hay chương trình từng năm.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Mùng 1 tới 15 tháng Giêng | Âm lịch | Tết và hội đèn Bình An | Lễ đầu năm kéo dài tới rằm tháng Giêng, có treo đèn, pháp hội, biểu diễn văn nghệ và hội chợ ẩm thực. Đây là dịp đông người nhất trong năm của chùa. |
| Mùng 8 tháng Tư | Âm lịch | Phật Đản | Lễ tắm Phật theo lối Bắc Tông, tư liệu chùa ghi cử hành trong tháng Tư âm lịch. |
| Rằm tháng Bảy | Âm lịch | Vu Lan | Pháp hội báo hiếu và cầu siêu cho người đã khuất, gắn với tháp kỷ niệm thờ Địa Tạng. |
| Cuối năm âm lịch | Âm lịch | Phật thất A Di Đà | Khóa niệm Phật bảy ngày, tư liệu Phật Giáo Việt Nam ghi tổ chức vào cuối năm. |
| Chủ Nhật hằng tuần | Dương lịch | Pháp hội tiếng Anh và tiếng Hoa | Khóa lễ định kỳ cho tín đồ trong vùng, có phần tiếng Anh cho người Mỹ. |
Về cộng đồng: Nam California là nơi đông người gốc Á nhất Hoa Kỳ, và chùa Tây Lai nằm ngay giữa vùng ấy. Niên giám Los Angeles ghi hạt này có khoảng 138 cơ sở Phật Giáo với chừng 98.000 tín đồ thuộc cả Bắc Tông, Nam Tông và Kim Cương Thừa. Tín đồ nòng cốt của chùa là người gốc Đài Loan và người Hoa, tăng ni nói tiếng Quan Thoại, tiếng Đài, tiếng Quảng và tiếng Anh. Một bài du lịch tiếng Việt ghi chùa phục vụ cả cộng đồng gốc Á và người Việt quanh Los Angeles, và các đoàn tăng ni từ Việt Nam sang Mỹ thường ghé thăm. Người Việt ở quận Cam, cách chùa chừng nửa giờ xe, phần lớn sinh hoạt ở các chùa Việt của mình, nhưng dịp Tết và Vu Lan nhiều gia đình lên chùa Tây Lai vì cùng lịch lễ và cùng cách thờ Bắc Tông. Chúng tôi ghi đúng mức nguồn có, không phóng đại số người Việt đi chùa này.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 3456 Glenmark Drive, Hacienda Heights, CA 91745 (hạt Los Angeles)
- Đường tới
- Chùa ở số 3456 Glenmark Drive, Hacienda Heights, hạt Los Angeles, California, cách trung tâm Los Angeles chừng 15 tới 20 dặm về phía đông, gần xa lộ 60. Từ Little Saigon ở quận Cam đi lên chừng nửa giờ xe.
- Toạ độ
- 33.9757, -117.9679
Lệ của chính chùa: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào điện, đi vòng theo hành lang chứ không cắt ngang sân khi đang có pháp hội. Trong Đại Hùng Bảo Điện không chụp ảnh, không chạm vào tượng và các ô tượng nhỏ trên vách. Nhà ăn chay theo lệ tự phục vụ, lấy vừa đủ và ăn hết. Xe lên đồi theo đường Glenmark, chỗ đỗ trong khuôn viên, dịp Tết rất đông, quý vị nên đi sớm hoặc đi chung xe.
Những nơi gần đây trong thư viện
XIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Tây Lai (Hsi Lai Temple)
Contribute photos, information or video for Hsi Lai TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Tây Lai ở đâu và thuộc tông phái nào
Chùa ở Hacienda Heights, phía đông Los Angeles, bang California, Hoa Kỳ. Chùa là chi nhánh Bắc Mỹ của Phật Quang Sơn, giáo đoàn Phật Giáo Bắc Tông do Hòa thượng Tinh Vân lập ở Cao Hùng, Đài Loan, năm 1967, theo đường lối Nhân Gian Phật Giáo, tức đem giáo pháp vào đời sống thường ngày.
Chùa Tây Lai xây năm nào
Được phép xây ngày 31 tháng 5 năm 1985, đặt đá Đại Hùng Bảo Điện ngày 3 tháng 7 năm 1986, an vị Phật ngày 24 tháng 7 năm 1988 và khánh thành ngày 26 tháng 11 năm 1988. Trước đó giáo đoàn dùng một nhà thờ cũ ở Gardena làm chùa tạm từ năm 1978. Kinh phí xây các nguồn ghi 10, 15 hoặc 30 triệu đô la.
Chùa Tây Lai có phải chùa lớn nhất Tây Bán Cầu không
Đó là cách nói của tư liệu phổ thông và báo chí Mỹ từ thời khánh thành, dựa trên khuôn viên 15 mẫu Anh và hơn 100.000 feet vuông sàn. Niên giám Los Angeles ghi thận trọng hơn là được cho là lớn nhất. Từ sau 1988 đã có thêm nhiều tự viện lớn ở châu Mỹ nên danh xưng ấy nên hiểu theo thời điểm.
Chùa Tây Lai thờ ai
Đại Hùng Bảo Điện thờ ba pho: Phật Thích Ca ở giữa, Phật Dược Sư bên đông và Phật A Di Đà bên tây, bốn vách đặt hàng nghìn tượng Phật nhỏ. Ngũ Thánh Điện thờ năm vị Bồ Tát Di Lặc, Quán Thế Âm, Địa Tạng, Văn Thù và Phổ Hiền. Ngoài ra có vườn mười tám La Hán, vườn Quán Âm và tháp kỷ niệm thờ Địa Tạng.
Người Việt có đi lễ chùa Tây Lai không
Có, nhưng không phải cộng đồng nòng cốt. Tín đồ chính là người gốc Đài Loan và người Hoa. Người Việt ở quận Cam phần lớn sinh hoạt ở chùa Việt, song dịp Tết và Vu Lan nhiều gia đình lên chùa Tây Lai vì cùng âm lịch và cùng lối thờ Bắc Tông, và các đoàn tăng ni từ Việt Nam sang thường ghé thăm. Bài ghi theo nguồn tiếng Việt hiện có.