Ẩn mình sâu giữa những dãy núi mây mù bao phủ quanh năm của đại ngàn Sierra Madre del Sur ở miền nam bang Oaxaca, cách Thái Bình Dương không xa nhưng lại nằm ở độ cao 1.430 mét trên mực nước biển giữa quê hương của dân tộc bản địa Chatino, thị trấn miền núi Santa Catarina Juquila (tên gốc tiếng Chatino là Xiuquilla, nghĩa là Nơi Rau Xanh Tươi Tốt) từ hơn ba thế kỷ qua đã là điểm hẹn tâm linh thiêng liêng nhất của toàn vùng nam bộ México. Tại trung tâm thị trấn sườn đồi ấy, Đền thánh Giáo phận Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Juquila (Santuario Diocesano de Nuestra Señora de la Inmaculada Concepción de Juquila) vươn lên với hai ngọn tháp chuông trắng viền vàng ấm áp, đón tiếp hơn hai đến ba triệu khách hành hương vượt qua những cung đường đèo hiểm trở bằng đôi chân trần, bằng xe đạp và xe buýt mỗi năm.
Báu vật linh thiêng ngự trị trên bàn thờ chính của đền thánh là pho tượng Đức Mẹ Juquila (La Virgen de Juquila) được chạm khắc từ gỗ mảnh mai chỉ cao đúng 30 cm và rộng 12 cm. Được nhà truyền giáo dòng Đaminh Fray Jordán de Santa Catarina mang từ Tây Ban Nha sang vùng núi Oaxaca vào năm 1552 và trao lại cho một nông dân bản địa tên là Pedro Rey tại ngôi làng nhỏ Amialtepec, pho tượng đã đi vào lịch sử đức tin Công giáo châu Mỹ sau biến cố kỳ diệu mùa đông năm 1633: khi một trận cháy rừng dữ dội thiêu rụi toàn bộ ngôi làng và nhà nguyện lợp lá cọ thành tro bụi, pho tượng gỗ nhỏ bé không những không hề bị cháy sém dù chỉ một sợi tóc hay một nếp áo, mà làn da trắng hồng châu Âu ban đầu của bức tượng đã được khói lửa nung thành màu nâu quế ấm áp giống hệt màu da của những người dân bản địa Chatino, Zapotec và Mixtec, sánh vai cùng Nhà thờ Santo Domingo de Guzmán tại thủ phủ Oaxaca trên bản đồ thánh địa thế giới.
IMón Quà Năm 1552 Của Tu Sĩ Fray Jordán De Santa Catarina Và Phép Lạ Màu Da Nâu Giữa Biển Lửa Amialtepec Năm 1633
Khác với những bức tượng đồ sộ trong các nhà thờ chính tòa châu Âu, pho tượng Đức Trinh Nữ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội Juquila (Nuestra Señora de la Inmaculada Concepción de Juquila) mang vẻ đẹp khiêm nhường, gần gũi và thanh thoát đến lạ kỳ. Toàn bộ bức tượng được tạc bằng gỗ quý từ thế kỷ 16 tại Tây Ban Nha, chỉ cao 30 cm, thể hiện Đức Maria trong tuổi thiếu nữ đồng trinh với đôi bàn tay chắp nhẹ trước ngực hơi nghiêng sang một bên, mái tóc dài chạm khắc tỉ mỉ phủ xuống đôi vai, ánh mắt hiền từ nhìn xuống và đặc biệt là nước da mang sắc nâu gỗ quế bóng mịn (morenita). Chính sắc da nâu kỳ diệu ấy đã khiến hàng triệu người dân bản địa thuộc mười sáu nhóm dân tộc của bang Oaxaca (như người Chatino, Zapotec, Mixtec, Mazatec, Mixe, Chinantec) nhận ra nơi Đức Mẹ Juquila hình ảnh người Mẹ ruột thịt cùng chung màu da và nỗi nhọc nhằn của phận người miền núi.
Lịch sử của pho tượng bắt đầu từ cuộc đời thánh thiện của tu sĩ dòng Đaminh Fray Jordán de Santa Catarina (1522 tới 1592), một trong những nhà truyền giáo vĩ đại nhất thế kỷ 16 tại Oaxaca. Khi rời quê hương Tây Ban Nha vượt biển sang Tân Tây Ban Nha vào năm 1552 để gia nhập Tu viện Santo Domingo de Guzmán ở Oaxaca, Fray Jordán đã mang theo bên mình một bức tượng gỗ nhỏ tạc hình Đức Mẹ Vô Nhiễm làm hành trang cầu nguyện cá nhân suốt những chuyến đi bộ vượt núi rừng truyền giáo cho người Zapotec ở Villa Alta và người Chatino ở vùng Sierra Sur. Trong thời gian phục vụ tại vùng núi Santa Catarina Juquila và ngôi làng lân cận Amialtepec (trong tiếng Nahuatl nghĩa là Trên Đồi Mạch Nước Ngầm), vị tu sĩ cảm mến lòng đạo đức chân thành và sự tận tụy của người thanh niên bản địa giúp việc cho mình tên là Don Pedro Rey. Trước khi được bề trên điều chuyển về lại tu viện trung tâm tại thành phố Antequera (Oaxaca) vào khoảng năm 1576 tới 1580, Fray Jordán đã quyết định trao tặng lại pho tượng Đức Mẹ gỗ quý giá nhất đời mình cho người học trò bản địa Pedro Rey.
Ông Pedro Rey đã rước pho tượng nhỏ về đặt trang trọng trên một bàn thờ dựng trong túp lều tranh của gia đình mình tại làng Amialtepec. Tiếng lành đồn xa về những ơn lành chữa bệnh kỳ diệu khi cầu nguyện trước bức tượng của cha Jordán khiến cư dân khắp các bản làng vùng núi Chatino lũ lượt kéo về Amialtepec cầu khẩn, buộc dân làng phải cùng nhau dựng một ngôi nhà nguyện bằng gỗ lợp lá cọ khô (jacal de palma) để tôn kính Đức Mẹ.
Biến cố làm thay đổi vĩnh viễn diện mạo của bức tượng và đưa Đức Mẹ Juquila trở thành biểu tượng đức tin bất diệt của miền nam México diễn ra vào tháng 12 năm 1633. Theo tập quán canh tác nương rẫy vùng núi vào mùa khô (đốt cỏ khô để dọn đất chuẩn bị gieo hạt ngô vụ mới), một đám cháy nương bất ngờ gặp gió núi thổi mạnh đã bùng phát thành một trận đại hỏa hoạn bao trùm toàn bộ ngôi làng Amialtepec. Ngọn lửa hung dữ nhanh chóng nuốt chửng từng ngôi nhà gỗ mái lá và thiêu rụi hoàn toàn ngôi nhà nguyện lợp lá cọ nơi đặt tượng Đức Mẹ thành một đống tro than đen kịt.
Ngày hôm sau, khi dân làng Amialtepec vừa khóc vừa bới tìm trong đống tro tàn vẫn còn bốc khói nóng bỏng với suy nghĩ pho tượng gỗ nhỏ chắc chắn đã hóa thành tro bụi, họ bỗng sững sờ chứng kiến một phép lạ vượt ngoài quy luật tự nhiên: pho tượng gỗ Đức Mẹ Vô Nhiễm cao 30 cm cùng cả lớp áo vải đang mặc vẫn nằm nguyên vẹn tuyệt đối giữa đống tro than, không một vết nứt, không một mảnh gỗ nào bị cháy, chỉ duy nhất khuôn mặt và đôi bàn tay trắng trẻo của bức tượng đã thấm đẫm khói lửa và chuyển sang màu nâu sẫm ấm áp như làn da của chính những người nông dân bản địa đang quỳ gối chung quanh. Trong nhãn quan thần học Công giáo, hình ảnh Đức Mẹ bước ra bình an từ lò lửa Amialtepec vừa gợi nhắc bụi gai bốc cháy không tàn của ông Môsê trên núi Hô-rếp (Xuất Hành 3,2), vừa là dấu chỉ Mẹ tự nguyện mang lấy màu da sạm nắng lửa nương rẫy của người nghèo khổ.
Danh tiếng về phép lạ bước ra từ biển lửa năm 1633 khiến hàng vạn khách hành hương từ khắp Oaxaca, Puebla và Guerrero đổ về ngôi làng nhỏ Amialtepec. Nửa thế kỷ sau, vào năm 1687, linh mục chánh xứ giáo xứ Santa Catarina Juquila là cha Don Jacinto de la Serna (hoặc các linh mục kế nhiệm đầu thế kỷ 18) nhận thấy vị trí của làng Amialtepec quá chật hẹp trên sườn núi dốc và có nguy cơ bị lạm dụng thương mại hóa bởi một số người quản lý địa phương, nên đã nhiều lần tìm cách rước pho tượng về nhà thờ giáo xứ trung tâm tại thị trấn Santa Catarina Juquila cách đó khoảng hai giờ đi bộ. Truyền thuyết dân gian vùng Chatino kể rằng trong những lần đầu tiên pho tượng bị mang đi mà chưa có sự đồng thuận trọn vẹn, cứ sáng hôm sau người ta lại thấy pho tượng biến mất khỏi nhà thờ Juquila và tự quay trở về ngôi nhà nguyện nhỏ ở Amialtepec với gấu áo dính đầy hạt cỏ may và bùn đất đường rừng.
Phải tới năm 1719, khi Đức Giám mục Giáo phận Antequera-Oaxaca là Fray Ángel Maldonado (thuộc dòng Xitô) ban hành sắc lệnh giáo luật chính thức và tổ chức cuộc rước kiệu long trọng với sự tham gia của cả hai cộng đồng Amialtepec và Juquila, pho tượng Đức Mẹ mới chính thức ngự trị lâu dài tại Đền thánh Santa Catarina Juquila như ngày nay, biến thị trấn vùng núi này thành thủ đô tâm linh của dãy Sierra Sur.
Nhiều khách hành hương lần đầu đến Juquila thường hiểu lầm rằng đồi El Pedimento (nằm cách đền thánh chính 4 km trên đỉnh núi cao) là nơi pho tượng Đức Mẹ đã chịu cháy năm 1633. Trên thực tế, nơi diễn ra phép lạ đám cháy năm 1633 là ngôi làng cổ Amialtepec (nằm ở một sườn núi khác gần Juquila, nơi hiện nay vẫn được các đoàn hành hương ghé thăm như chặng khởi nguồn), còn đồi El Pedimento (nghĩa là Nơi Dâng Lời Cầu Xin) nguyên là cái cổng đèo tự nhiên nơi khách hành hương đi bộ từ thành phố Oaxaca xuống vừa nhìn thấy thị trấn Juquila lần đầu tiên đã dừng chân quỳ gối khấn nguyện và nặn đất sét dâng lễ vật trước khi bước xuống đền thánh.
IITừ Cuộc Rước Về Juquila Năm 1719, Lễ Đội Vương Miện Giáo Hoàng Năm 1914 Tới Đại Trùng Tu Thế Kỷ XX Và XXI
Sau khi pho tượng Đức Mẹ chính thức được rước từ Amialtepec về ngự tại Santa Catarina Juquila vào năm 1719 theo sắc lệnh của Giám mục Ángel Maldonado, ngôi nhà thờ giáo xứ đơn sơ ban đầu nhanh chóng trở nên quá tải trước dòng người hành hương ngày một đông đảo. Giữa thế kỷ 18, cha chánh xứ Don José Vasconcelos cùng các thế hệ giáo sĩ và cư dân bản địa Chatino đã khởi công xây dựng một ngôi đền thánh kiên cố bằng đá và gạch nung có quy mô ba gian dọc với mái vòm bán cầu và đôi tháp chuông mang phong cách Tân Cổ điển kết hợp Baroque dân gian vùng Oaxaca, được tiếp tục mở rộng và hoàn thiện suốt thế kỷ 19.
Do nằm ngay trên đới đứt gãy địa chấn mạnh nhất của vùng duyên hải Thái Bình Dương thuộc bang Oaxaca, Đền thánh Juquila đã nhiều lần kiên cường vượt qua những trận động đất lịch sử (như các trận động đất năm 1787, 1870, 1931 và 1999). Đặc biệt, bước sang đầu thế kỷ 20, trước lòng sùng kính sâu rộng của hàng triệu tín hữu toàn miền nam México, Đức Tổng giám mục đầu tiên của Oaxaca là Đức cha Eulogio Gillow y Zavalza đã đệ trình hồ sơ xin Tòa Thánh Vatican ban đặc ân cao quý nhất cho tôn tượng.
- Năm 1552 tới năm 1580Tu sĩ dòng Đaminh Fray Jordán de Santa Catarina đưa pho tượng từ Tây Ban Nha sang và tặng cho Pedro ReyFray Jordán de Santa Catarina mang pho tượng gỗ Đức Mẹ Vô Nhiễm cao 30 cm sang Oaxaca năm 1552 và trao tặng lại cho người học trò bản địa Pedro Rey tại làng Amialtepec.
- Tháng 12 năm 1633Phép lạ pho tượng gỗ bước ra nguyên vẹn với làn da nâu từ biển lửa AmialtepecTrận cháy rừng thiêu rụi toàn bộ làng Amialtepec và nhà nguyện lá cọ thành tro bụi, nhưng pho tượng gỗ và áo vải vẫn hoàn toàn nguyên vẹn, chỉ có làn da chuyển sang màu nâu sẫm giống người bản địa.
- Năm 1719 tới cuối thế kỷ 18Giám mục Ángel Maldonado truyền rước tôn tượng về Santa Catarina Juquila (1719) và xây dựng Đền thánhNăm 1719, tôn tượng được rước trọng thể từ Amialtepec về thị trấn Santa Catarina Juquila; giữa thế kỷ 18 cha José Vasconcelos khởi dựng ngôi đền thánh đá vòm ba gian dọc.
- Ngày 8 tháng 10 năm 1914Lễ Đội Vương Miện Giáo Hoàng trọng thể theo sắc lệnh của Thánh Giáo hoàng Piô XĐược Thánh Giáo hoàng Piô X chuẩn nhận trước khi qua đời, ngày 8/10/1914 Đức Tổng giám mục Eulogio Gillow thực hiện nghi thức Đội Vương Miện Giáo Hoàng bằng vàng và đá quý cho tôn tượng Đức Mẹ Juquila.
- Ngày 8 tháng 10 năm 2014 và năm 2020Đại lễ Bách chu niên Đội Vương Miện (2014) và công nhận Juquila là Thị trấn Phép Màu (Pueblo Mágico)Tổng giáo phận Antequera-Oaxaca cử hành Năm Thánh kỷ niệm 100 năm Đội Vương Miện Giáo Hoàng (1914 tới 2014); năm 2020 Chính phủ México công nhận Santa Catarina Juquila là Pueblo Mágico nhờ di sản hành hương độc đáo.
Hành trình của chiếc Vương miện Giáo hoàng năm 1914 giữa khói lửa Cách mạng México. Ít ai biết rằng biến cố Đội Vương Miện Giáo Hoàng (Coronación Pontificia) cho pho tượng Đức Mẹ Juquila vào ngày 8 tháng 10 năm 1914 đã diễn ra trong một hoàn cảnh lịch sử vô cùng hiểm nguy và kịch tính. Khi Thánh Giáo hoàng Piô X ký sắc lệnh cho phép đội vương miện nhân danh Giáo hoàng và Đức Tổng giám mục Oaxaca Eulogio Gillow đặt các nghệ nhân kim hoàn chế tác chiếc vương miện bằng vàng ròng nạm ngọc, đất nước México đang chìm trong giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc Cách mạng México (1910 tới 1920), khi nhiều phe phái quân sự chống giáo sĩ kiểm soát các tuyến đường sắt và thành phố lớn.
Để bảo vệ pho tượng Đức Mẹ và cử hành lễ đội vương miện an toàn giữa lúc Đức Tổng giám mục Gillow buộc phải tạm lánh nạn ở nước ngoài vì biến động chính trị, các linh mục và đại diện giáo quyền Oaxaca đã phải bí mật mang chiếc vương miện vàng vượt qua hàng trăm cây số đường núi rừng hiểm trở của dãy Sierra Madre del Sur để tới Santa Catarina Juquila, cử hành nghi thức Đội Vương Miện Giáo Hoàng trọng thể vào ngày 8 tháng 10 năm 1914 trước hàng vạn người bản địa Chatino và Zapotec đứng chật kín sườn đồi. Kể từ đó, câu kinh cổ truyền Madre querida, Virgen de Juquila, tiende tu manto y cúbrenos (Mẹ yêu dấu, Đức Trinh Nữ Juquila, xin trải rộng áo choàng Mẹ che chở chúng con) đã trở thành lời kinh nằm lòng của mọi gia đình miền nam México.
IIIKiến Trúc Đền Thánh Ba Gian Dọc Chống Động Đất, Khám Thờ Cầu Kính Và Đồi Ước Nguyện Đất Sét El Pedimento
Do tọa lạc tại một vùng núi cao thường xuyên chịu tác động của các trận động đất mạnh từ rãnh địa chất Mesoamerica ngoài khơi Thái Bình Dương, kiến trúc của Đền thánh Đức Mẹ Juquila mang đậm phong cách Tân Cổ điển kết hợp Baroque địa chấn vùng Oaxaca (Arquitectura antisísmica oaxaqueña): ưu tiên những bức tường đá dày vững chãi, chiều cao vừa phải nhưng trải rộng về bề ngang, các trụ cột lớn và hai tháp chuông có tỷ lệ đầm chắc để chịu được rung chấn địa chất. Mặt tiền chính của đền thánh được sơn hai tông màu truyền thống là trắng tinh khôi và vàng hoàng yến (màu cờ của Tòa Thánh Vatican và cũng là sắc màu nổi bật giữa nền rừng thông xanh thẫm cùng sương mù trắng xóa của núi rừng Juquila).
Chính giữa mặt tiền là cổng vòm bán nguyệt dẫn vào gian chính, phía trên là ô cửa sổ lấy sáng cho gác đàn hợp xướng và bức phù điêu chạm hình Đức Mẹ Vô Nhiễm trên đỉnh trán tường tam giác. Hai bên mặt tiền là hai ngọn tháp chuông hai tầng có mặt bằng hình vuông ở tầng dưới và vát góc bát giác ở tầng chuông phía trên, đỉnh tháp đội mái vòm nhỏ gắn thánh giá sắt rèn. Phía trước và bên hông đền thánh mở ra một Sân thượng hành lễ nhiều tầng (Atrio y Explanada) bám theo độ dốc tự nhiên của sườn núi, nơi hàng vạn khách hành hương có thể cùng lúc tham dự các Thánh lễ ngoài trời.
Bên trong đền thánh được chia thành ba gian dọc (một gian chính rộng ở giữa và hai gian phụ hai bên) ngăn cách bởi những hàng trụ đá vuông đỡ hệ thống vòm bán cầu và mái vòm chính tại giao điểm cánh ngang. Bàn thờ Chính được thiết kế theo phong cách Tân Cổ điển trang nhã bằng đá cẩm thạch và gỗ sơn trắng thếp vàng lá, tạo thành một khám thờ lộng lẫy nâng đỡ ngai tòa của Đức Mẹ.
Ở vị trí trung tâm cao nhất của Bàn thờ Chính, pho tượng gỗ Đức Mẹ Juquila cao 30 cm từ năm 1552 với làn da nâu sẫm từ đám cháy năm 1633 được đặt bên trong một quả cầu kính chịu lực trong suốt gắn vương miện vàng phía trên và bao quanh bởi vầng hào quang tia sáng mạ vàng. Phía sau bàn thờ có lối cầu thang hành lang (Camarín) để khách hành hương xếp hàng đi vòng lên sát phía sau quả cầu kính, chiêm ngưỡng tận mắt từng đường nét chạm gỗ thế kỷ 16 và mái tóc của Đức Mẹ.
Nằm trên đỉnh đèo ở độ cao hơn 1.700 mét cách trung tâm thị trấn Juquila khoảng 4 km về phía bắc là Nhà nguyện và Khu rừng Ước Nguyện El Pedimento. Tại đây có một mỏ đất sét núi tự nhiên màu xám đen được coi là đất thánh: hàng triệu khách hành hương trước khi xuống đền đều dừng chân tại El Pedimento, tự tay nhào nặn đất sét ướt thành hình mô phỏng những ước nguyện của mình (một ngôi nhà nhỏ, chiếc xe hơi, trang trại gia súc, tấm bằng tốt nghiệp, chiếc nôi em bé hoặc bộ phận cơ thể cần chữa lành), đặt lại trên các bậc đá và thắp nến cầu xin Đức Mẹ chúc lành.
Nằm trên sườn núi cách thị trấn Santa Catarina Juquila không xa là ngôi làng bản địa Chatino của Amialtepec, nơi ông Pedro Rey từng đón nhận pho tượng từ tay tu sĩ Fray Jordán de Santa Catarina và là nơi xảy ra phép lạ đám cháy tháng 12 năm 1633. Nhiều đoàn hành hương truyền thống vẫn giữ lệ đi bộ ghé viếng nhà nguyện Amialtepec trước rồi mới theo đường mòn cổ tiến về Đền thánh Juquila.
Dưới chân thung lũng ngay lối vào thị trấn Santa Catarina Juquila là dòng suối núi trong vắt Río Olla (hay Río del Chorrito) chảy ra từ rừng mây Sierra Madre del Sur. Theo truyền thống lâu đời của các đoàn hành hương đi bộ đường rừng suốt nhiều ngày từ Oaxaca hay Puebla xuống, khi đến bờ suối Río Olla, người hành hương sẽ rửa mặt, rửa tay chân và thay trang phục sạch sẽ tinh tươm trước khi leo dốc tiến vào Đền thánh diện kiến Đức Mẹ.
Bao quanh khuôn viên đền thánh là hệ thống cầu thang đá rộng lớn, các bức tường chạm khắc lịch sử cuộc hiện diện của Đức Mẹ tại xứ Chatino và nhà rửa tội cùng phòng đốt nến khổng lồ, nơi hàng vạn ngọn nến sáp ong được thắp sáng ngày đêm không bao giờ tắt.
| Hạng mục lịch sử và kiến trúc | Thông số kỹ thuật và chất liệu | Ý nghĩa tâm linh và văn hóa |
|---|---|---|
| Pho tượng Đức Mẹ Juquila | Cao 30 cm, rộng 12 cm; tạc bằng gỗ quý thế kỷ 16 tại Tây Ban Nha | Do Fray Jordán de Santa Catarina mang sang năm 1552; làn da hóa màu nâu sẫm sau đám cháy năm 1633 |
| Kiến trúc Đền thánh chính | Nhà thờ 3 gian dọc, mái vòm bán cầu, 2 tháp chuông phong cách Tân Cổ điển Oaxaca | Khởi dựng từ thế kỷ 18 sau khi rước tượng về Juquila năm 1719; kết cấu tường dày chống động đất |
| Đồi Ước Nguyện El Pedimento | Nằm ở độ cao hơn 1.700 m, cách đền chính 4 km về phía bắc | Nơi khách hành hương nặn đất sét núi thành hình nhà cửa, em bé, sức khỏe để dâng lời cầu nguyện |
| Sắc phong Giáo hội và Quốc gia | Đội Vương Miện Giáo Hoàng ngày 8/10/1914; Thị trấn Phép Màu (Pueblo Mágico) năm 2020 | Đền thánh Giáo phận lớn nhất Tổng giáo phận Antequera-Oaxaca và toàn miền nam México |
| Lượng khách hành hương | Khoảng 2 đến 3 triệu lượt khách hành hương mỗi năm | Quy tụ 16 dân tộc bản địa bang Oaxaca cùng các đoàn đi bộ, đi xe đạp từ Puebla, Veracruz, Mexico City |
IVThế Đất Và Hướng
Là một đền thánh Công giáo hình thành từ truyền thống truyền giáo dòng Đaminh tại vùng núi người bản địa Chatino, Đền thánh Đức Mẹ Juquila không được xây dựng theo thuật phong thủy Á Đông. Vị trí của đền thánh gắn liền với trung tâm hành chính và tôn giáo cổ của thị trấn núi Santa Catarina Juquila, nơi giao nhau của các tuyến đường mòn vượt dãy núi Sierra Madre del Sur nối liền cao nguyên trung tâm Oaxaca với bờ biển Thái Bình Dương (Puerto Escondido). Phần dưới đây đối chiếu địa thế núi mây kỳ vĩ của Juquila theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cục sơn thủy của miền nam México tại tọa độ 16,2378 độ vĩ bắc, 97,2917 độ kinh tây, Đền thánh Đức Mẹ Juquila tọa lạc ở độ cao 1.430 mét trên mực nước biển, nằm gọn trong một bồn địa lưng chừng núi thuộc sườn nam của dãy Sierra Madre del Sur hướng ra Thái Bình Dương. Đây là vùng sinh thái Rừng Mây Nhiệt Đới Núi Cao (Bosque Mesófilo de Montaña): mỗi ngày, hơi nước ấm áp từ đại dương Thái Bình Dương cách đó chỉ khoảng 50 km theo đường chim bay ở phía Nam bốc lên, gặp bức tường núi cao hơn 2.200 mét ở phía Bắc (khu vực đỉnh đèo El Vidrio và El Pedimento) liền ngưng tụ thành những biển mây trắng xóa và sương mù bao phủ nhẹ nhàng quanh các ngọn đồi thông và đồn điền cà phê của Juquila. Trong nhãn quan hình thế cổ truyền, nơi mây mù đại dương và khí núi giao hội quanh năm chính là thế đất Vân Vụ Tụ Khí, Thiên Địa Giao Thái.
Cấu trúc địa hình của khu vực hành hương Juquila tạo thành một Trục Thần Đạo Tự Nhiên Từ Cao Xuống Thấp rất rõ nét: ở phía Bắc trên đỉnh núi cao hơn 1.700 mét là đồi El Pedimento đóng vai trò như Thiếu Tổ Sơn và Cổng Trời (nơi khách hành hương chạm tay vào đất mẹ núi cao để gửi gắm ước nguyện); từ đó mạch núi đổ dần xuống sườn đồi trung tâm nơi Đền thánh Đức Mẹ Juquila ngự trị vững chãi như Chính Huyệt Tổ Sơn được các ngọn núi bốn bề vây bọc như những cánh hoa sen che chắn gió bão; và dưới chân thung lũng là dòng suối Río Olla uốn lượn làm Nội Thủy Minh Đường thanh lọc bụi trần trước khi bước lên đền thánh.
VĐại Lễ Ngày 8 Tháng Mười Hai, Nghi Thức Nặn Đất Sét Cầu Nguyện Trên Đồi El Pedimento Và Vũ Điệu Bản Địa Xứ Oaxaca
Đời sống phụng vụ tại Đền thánh Đức Mẹ Juquila diễn ra theo Lịch Phụng vụ Công giáo Rôma (Dương lịch) dưới sự coi sóc của Tổng giáo phận Antequera-Oaxaca, hòa quyện sâu sắc với bản sắc văn hóa của người bản địa Chatino và mười lăm dân tộc anh em của bang Oaxaca. Suốt cả năm, đặc biệt từ tháng Mười Một tới tháng Hai, trên khắp các tuyến đường núi dẫn về Juquila luôn tấp nập những đoàn người đi bộ (peregrinos a pie), đoàn người chạy tiếp sức cầm đuốc và những đoàn xe đạp vượt hàng trăm cây số đèo dốc mang theo tượng Đức Mẹ nhỏ sau lưng.
| Thời gian trong năm | Hệ lịch | Tên kỳ đại lễ hành hương | Nghi thức phụng vụ và truyền thống văn hóa bản địa tại Đền thánh Đức Mẹ Juquila |
|---|---|---|---|
| Từ ngày 28 tháng Mười Một tới ngày 8 tháng Mười Hai hằng năm | Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Đại lễ Trọng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Juquila (Fiesta Patronal de la Inmaculada Concepción, 8/12) | Kỳ đại lễ lớn nhất trong năm thu hút hơn nửa triệu khách hành hương đổ về thị trấn núi nhỏ bé: cử hành Tuần Cửu Nhật, đêm 7/12 hát bài ca Las Mañanitas với dàn nhạc kèn đồng bản địa vùng núi Oaxaca (bandas de viento serranas), đốt pháo hoa lâu đài, múa vũ điệu Chilenas de Juquila và rước kiệu hoa khổng lồ (calendas oaxaqueñas) với những quả cầu giấy marmotas và búp bê khổng lồ monos de calenda. |
| Ngày 8 tháng Mười hằng năm | Lịch Phụng vụ Tổng giáo phận Oaxaca | Kỷ niệm Lễ Đội Vương Miện Giáo Hoàng cho Đức Mẹ Juquila (Aniversario de la Coronación Pontificia, 1914) | Kỷ niệm biến cố ngày 8/10/1914 tôn tượng được đội vương miện vàng theo sắc lệnh của Giáo hoàng Piô X: Đức Tổng giám mục Antequera-Oaxaca cùng hàng chục linh mục đồng tế Thánh lễ đại trào trên sân thượng đền thánh. |
| Ngày 25 tháng Mười Một hằng năm | Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Lễ Thánh Nữ Catarina Thành Alexandria, Bổn mạng Thị trấn Santa Catarina Juquila | Mở đầu mùa lễ hội cuối năm tại Juquila, tôn vinh vị thánh nữ tử đạo đã gắn tên với vùng đất của người Chatino từ thế kỷ 16 bằng các cuộc rước kiệu truyền thống và hội chợ văn hóa bản địa. |
| Diễn ra hằng ngày quanh năm tại đồi El Pedimento | Truyền thống hành hương dân gian sống động | Nghi thức Nặn Đất Sét Cầu Xin Và Trả Lễ (Rito de las Figuras de Barro en El Pedimento) | Truyền thống độc nhất vô nhị tại México: khách hành hương lên đồi El Pedimento lấy đất sét ướt tự tay nặn thành hình ngôi nhà, mảnh vườn, xe cộ, gia súc hoặc em bé để xin ơn; một năm sau khi lời cầu nguyện đã thành sự thật, họ quay trở lại Juquila để dâng Thánh lễ tạ ơn Đức Mẹ. |
Luật lệ thiêng liêng của lòng thành kính và hương vị bánh mì Pan de Juquila, cà phê rừng mây. Trong tâm thức dân gian của hàng triệu người hành hương tới Juquila, có một niềm tin truyền miệng lâu đời rằng: khi bước lên đồi El Pedimento và vào Đền thánh Đức Mẹ Juquila, người hành hương phải đến bằng tấm lòng chân thành, không phàn nàn trước sự vất vả của đường đèo quanh co và chỉ cầu xin tối đa ba điều ước chính đáng từ tận đáy lòng. Sau khi cầu nguyện trước quả cầu kính của Đức Mẹ và đi vòng qua Camarín, du khách bước ra các con phố lát đá quanh đền thánh sẽ được thưởng thức hương vị cà phê Pluma vùng núi cao Juquila thơm lừng, sô-cô-la nóng đánh bọt bằng que gỗ molinillo ăn kèm với chiếc bánh mì ngọt truyền thống Pan de Juquila, cũng như chiêm ngưỡng những bộ váy thêu hoa rực rỡ của phụ nữ bản địa Chatino.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Calle San Nicolás s/n, Centro, 71900 Santa Catarina Juquila, vùng Sierra Sur, bang Oaxaca, México
- Đường tới
- Thị trấn Santa Catarina Juquila nằm ở vùng núi Sierra Sur phía nam bang Oaxaca, cách thủ phủ Oaxaca de Juárez khoảng 195 km về phía tây nam và cách thành phố biển Puerto Escondido khoảng 95 km về phía bắc. Nhờ tuyến đường cao tốc mới từ thành phố Oaxaca đi Puerto Escondido (Carretera Barranca Larga - Ventanilla) rút ngắn thời gian di chuyển, từ trung tâm thành phố Oaxaca (gần Nhà thờ Santo Domingo và Monte Albán), du khách có thể đi xe buýt hoặc xe van (suburban của các hãng Líneas Unidas, Eclipse 70, Villa Escondida) theo Quốc lộ 131 hoặc tuyến cao tốc mới mất khoảng 4 giờ 30 phút tới 5 giờ; còn nếu đi từ Sân bay Quốc tế Puerto Escondido (PXM) bên bờ Thái Bình Dương ngược lên núi theo Quốc lộ 131 đi qua Rio Grande chỉ mất khoảng 2 giờ đến 2 giờ 30 phút.
- Toạ độ
- 16.2378, -97.2917
Đền thánh Đức Mẹ Juquila mở cửa miễn phí hằng ngày từ 5 giờ sáng tới 21 giờ tối. Để thực hiện trọn vẹn hành trình theo đúng truyền thống bốn trăm năm của khách hành hương, trước khi vào trung tâm thị trấn, quý vị nên dừng chân tại Đồi Ước Nguyện (El Pedimento) nằm ngay bên đường đèo cách đền chính 4 km để cầu nguyện và tự tay nặn hình ước nguyện bằng đất sét núi (lưu ý chỉ tự tay nặn bằng đất sét tự nhiên tại chỗ với lòng thành kính, tránh mua các đồ nhựa làm sẵn), sau đó mới xuống Đền thánh chính tham dự Thánh lễ và xếp hàng lên cầu thang phía sau Bàn thờ Chính (Camarín) để ngắm gần pho tượng gỗ cao 30 cm trong quả cầu kính. Vì đường đèo vượt núi Sierra Madre del Sur có rất nhiều khúc cua liên tục và sương mù dày đặc vào buổi chiều tối, những người dễ say tàu xe nên chuẩn bị thuốc chống say và ưu tiên di chuyển vào ban ngày.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền thánh Đức Mẹ Juquila, Oaxaca
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Pho tượng Đức Mẹ Juquila có nguồn gốc từ đâu và tại sao lại có làn da màu nâu sẫm?
Pho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Juquila cao 30 cm được tạc bằng gỗ tại Tây Ban Nha và được tu sĩ dòng Đaminh Fray Jordán de Santa Catarina mang sang Oaxaca năm 1552, sau đó trao tặng cho người học trò bản địa Pedro Rey ở làng Amialtepec. Vào tháng 12 năm 1633, một trận cháy rừng dữ dội đã thiêu rụi toàn bộ làng Amialtepec và ngôi nhà nguyện lá cọ thành tro bụi, nhưng pho tượng gỗ và áo vải bên trong lại kỳ diệu không hề bị cháy hỏng, chỉ có làn da trắng ban đầu của tượng đã được khói lửa nung thành màu nâu quế ấm áp giống màu da của người dân bản địa.
Nghi thức nặn đất sét trên đồi El Pedimento tại Juquila mang ý nghĩa gì?
Nằm cách Đền thánh chính 4 km trên đỉnh đèo cao hơn 1.700 mét, đồi El Pedimento (Nơi Cầu Xin) là trạm dừng chân đầu tiên khi khách hành hương nhìn thấy thị trấn Juquila. Tại đây có tầng đất sét núi tự nhiên mà tín hữu dùng đôi tay mình nhào nặn thành các hình khối nhỏ biểu trưng cho lời cầu nguyện cụ thể (như hình ngôi nhà, chiếc xe, đàn gia súc, tấm bằng học tập hay hình em bé) rồi để lại trên sườn đồi kèm ngọn nến thắp sáng như lời phó thác ước nguyện lên Đức Mẹ.
Khi nào pho tượng Đức Mẹ được rước từ làng Amialtepec về Đền thánh Santa Catarina Juquila?
Sau phép lạ đám cháy năm 1633 tại Amialtepec, lượng khách hành hương đổ về quá đông khiến ngôi làng nhỏ trên sườn núi không đủ sức chứa. Vào năm 1719, Đức Giám mục Giáo phận Antequera-Oaxaca là Fray Ángel Maldonado đã ban sắc lệnh chính thức rước pho tượng từ Amialtepec về ngự trị tại nhà thờ trung tâm giáo xứ ở thị trấn Santa Catarina Juquila, nơi ngôi đền thánh ba gian dọc hiện hữu được xây dựng.
Lễ Đội Vương Miện Giáo Hoàng cho Đức Mẹ Juquila diễn ra vào năm nào?
Theo sắc lệnh chuẩn nhận của Thánh Giáo hoàng Piô X và sự thúc đẩy của Đức Tổng giám mục đầu tiên của Oaxaca là Eulogio Gillow y Zavalza, pho tượng Đức Mẹ Juquila đã được cử hành Đại lễ Đội Vương Miện Giáo Hoàng trọng thể vào ngày 8 tháng 10 năm 1914 ngay giữa giai đoạn đầy biến động của cuộc Cách mạng México. Tới năm 2014, đền thánh đã kỷ niệm trọng thể 100 năm Bách chu niên sự kiện lịch sử này.
Kỳ đại lễ lớn nhất trong năm tại Đền thánh Đức Mẹ Juquila diễn ra vào ngày nào?
Kỳ đại lễ lớn nhất diễn ra vào ngày 8 tháng Mười Hai hằng năm (Đại lễ Trọng Đức Trinh Nữ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội), với Tuần Cửu Nhật bắt đầu từ cuối tháng Mười Một. Trong dịp này, hơn nửa triệu khách hành hương đi bộ, đi xe đạp từ khắp Oaxaca, Puebla, Guerrero, Veracruz và Thành phố México đổ về thị trấn núi để hát vang bài ca Las Mañanitas và tham dự các đám rước kiệu hoa Calendas truyền thống của Oaxaca.