Từ bến tàu ven biển Merang hoặc thành phố Kuala Terengganu (nơi có Thánh đường Pha Lê Masjid Kristal bên dòng sông Terengganu), đi ca nô vượt khoảng ba mươi lăm cây số qua làn nước xanh ngọc của vùng biển Đông Nam Á sẽ đưa người lữ khách chạm tới đảo Pulau Bidong. Nhìn từ ngoài khơi, hòn đảo đá hoa cương chỉ rộng vỏn vẹn một cây số vuông hiện lên tĩnh lặng với rừng cây nhiệt đới bao phủ ngọn đồi Bukit Bidong cao hơn ba trăm mét, ôm lấy dải vịnh cát trắng hình trăng khuyết mang tên Pantai Pasir Pengkalan ở bờ tây nam.
Thế nhưng ẩn dưới bóng dừa rợp mát và tiếng sóng vỗ rì rầm của bãi biển nhỏ bé ấy là một trong những trang ký ức nhân đạo và tâm linh sâu sắc của khu vực Đông Nam Á cuối thế kỷ 20. Trong suốt mười ba năm từ tháng 8 năm 1978 tới tháng 10 năm 1991, dưới sự phối hợp của Chính phủ Malaysia, Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia (MRCS), Pulau Bidong đã trở thành bến đỗ tạm dung lớn nhất Malaysia cho gần hai trăm năm mươi tư nghìn thuyền nhân Việt Nam vượt biển. Giữa muôn vàn thiếu thốn nơi đảo hoang, những người sống sót sau bão tố đã dựng nên Chùa Từ Bi thờ Phật và Quán Thế Âm Bồ Tát trên Đồi Tôn Giáo, khói hương tại Miếu Thiên Hậu Hải Nam ven bờ cát và sau này dựng Bia tưởng niệm hình cánh buồm vào năm 2005 tới 2006 để tri ân đất nước Malaysia và cầu siêu cho những sinh linh đã hòa vào lòng biển cả.
IĐức Phật Từ Bi, Quán Thế Âm Nam Hải, Thiên Hậu Thánh Mẫu Và Lời Cầu Siêu Nơi Đầu Sóng
Không giống bất kỳ danh lam cổ tự nào được xây dựng bởi hoàng gia hay các bang hội phú thương, không gian thờ tự trên đảo Pulau Bidong ra đời từ nỗi đau sinh tử và lòng biết ơn sự sống của hàng trăm nghìn con người vừa bước lên bờ cát sau nhiều ngày đêm lênh đênh giữa sóng dữ. Chính hoàn cảnh lịch sử đặc biệt ấy đã kết tinh trên hòn đảo nhỏ ba lớp tín ngưỡng gắn bó mật thiết với biển cả: lòng quy ngưỡng Tam Bảo tại Chùa Từ Bi trên Đồi Tôn Giáo, sự sùng kính Thiên Hậu Thánh Mẫu tại ngôi miếu Hải Nam ven bãi Pantai Pasir Pengkalan, và tình nghĩa đồng bào tại Đài tưởng niệm cùng nghĩa trang Khu F.
Trên mỏm đá cao của Đồi Tôn Giáo (Religion Hill hay Bukit Agama) nhìn thẳng ra vịnh tàu cập bến, ngôi Chùa Từ Bi được chính bàn tay các cư dân trại tị nạn đắp dựng bằng xi măng, đá núi và gỗ rừng từ năm 1978 tới năm 1979. Tại đây tôn trí pho tượng Đức Bản Sư Thích Ca Mâu Ni ngồi thiền định dưới tán cây rừng như cội Bồ Đề che mát nỗi kinh hoàng của người tha hương, cùng pho tượng Đức Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát (Quan Âm Nam Hải) áo trắng đứng hướng mắt ra khơi xa. Trong tâm thức của người vượt biển, Quán Thế Âm Bồ Tát là đấng tầm thanh cứu khổ luôn lắng nghe tiếng kêu cứu giữa đêm đen bão táp; việc đắp tượng Ngài nhìn ra đại dương vừa để tạ ơn thoát nạn, vừa gửi lời nguyện cầu cho những chiếc ghe gỗ còn đang trôi dạt ngoài biển khơi sớm nhìn thấy ngọn đồi Pulau Bidong mà cập bến bình an.
Ngay dưới chân đồi sát mép sóng bãi Pantai Pasir Pengkalan là ngôi Miếu Thiên Hậu Hải Nam (Pulau Bidong Hainan Temple) sơn sắc đỏ vàng ấm áp. Vốn khởi nguồn từ am thờ nhỏ của ngư dân người Hoa gốc Hải Nam vùng Terengganu dựng lên để cầu Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu) phù hộ nghề đi biển, ngôi miếu đã được những người Việt và người Hoa gốc Việt trên đảo chăm sóc hương khói suốt giai đoạn 1978 tới 1991, rồi được các hội đoàn Hải Nam tại Terengganu cùng cựu thuyền nhân trùng tu khang trang vào đầu thế kỷ 21, trở thành nơi giao hòa tín ngưỡng thờ Mẫu hộ hải của cư dân ven biển Đông Nam Á.
Trong giáo nghĩa Phật giáo Đại thừa và truyền thống văn hóa tâm linh Việt Nam, hai chữ Từ Bi được chọn làm tên ngôi chùa trên đảo Pulau Bidong mang ý nghĩa chữa lành sâu sắc: Từ là đem lại niềm an ủi và hy vọng sống cho những gia đình trắng tay vừa mất người thân trên biển, còn Bi là cùng chia sẻ chén nước ngọt, nắm gạo cứu trợ và xoa dịu nỗi đau chia lìa. Kinh Phổ Môn (phẩm thứ hai mươi lăm trong kinh Diệu Pháp Liên Hoa) dạy rằng: Giả sử bị gió lớn thổi thuyền trôi vào xứ quỷ La Sát, trong thuyền ấy nếu có một người xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát thì các người kia đều được giải thoát nạn ấy. Trên đảo Pulau Bidong, câu kinh ấy không phải là hình ảnh ẩn dụ trong sách vở mà là trải nghiệm sống còn của hàng vạn con người.
Đồng thời, việc trên cùng một ngọn Đồi Tôn Giáo nhỏ hẹp, ngôi Chùa Từ Bi của Phật giáo, Nhà thờ Công giáo, Nhà nguyện Tin Lành và ban thờ Cao Đài cùng đứng sát bên nhau không một hàng rào ngăn cách đã thể hiện tinh thần tam giáo đồng nguyên và hòa hợp tôn giáo cao đẹp của người Việt: trước thử thách tận cùng của phận người, mọi tôn giáo đều gặp nhau ở tình thương yêu đồng loại và lời cầu nguyện cho người sống được bình an, người khuất được siêu thoát.
Theo hồ sơ lưu trữ chính thức của Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) và Bảo tàng Bang Terengganu (Lembaga Muzium Negeri Terengganu), trước làn sóng người vượt biển tăng cao vào cuối thập niên 1970, Chính phủ Liên bang Malaysia và chính quyền bang Terengganu đã đồng ý mở Trại tị nạn Pulau Bidong vào ngày 8 tháng 8 năm 1978 với đợt tiếp nhận đầu tiên gồm 121 người. Chỉ trong vòng mười tháng sau đó, tới tháng 6 năm 1979, dân số trên hòn đảo rộng một cây số vuông này đã lên tới khoảng 40.000 người, biến vùng vịnh nhỏ Pantai Pasir Pengkalan thành một trong những nơi có mật độ cư trú cao trên thế giới lúc bấy giờ.
Tính chung trong suốt mười ba năm hoạt động cho tới ngày đóng cửa hoàn toàn vào 30 tháng 10 năm 1991, Pulau Bidong đã tiếp nhận và làm thủ tục định cư nhân đạo cho tổng cộng khoảng 254.537 người (tương đương một phần ba tổng số thuyền nhân đường biển tại Đông Nam Á), dưới sự hỗ trợ tận tụy của Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia (MRCS). Sau khi trại đóng cửa, vào các năm 2005 và 2006, hàng trăm cựu cư dân Pulau Bidong từ Úc, Hoa Kỳ, Canada và châu Âu đã trở lại đảo trong các chuyến hành hương Về Nguồn, phối hợp cùng chính quyền bang Terengganu dựng Bia tưởng niệm tại bãi Pantai Pasir Pengkalan và tôn tạo lại ngôi miếu Thiên Hậu cùng các di tích trên Đồi Tôn Giáo.
Một số du khách khi đọc thông tin du lịch biển bang Terengganu thường nhầm đảo Pulau Bidong với các đảo nghỉ dưỡng thương mại sầm uất kế cận như đảo Pulau Redang hay Pulau Perhentian. Thực tế, Pulau Bidong không có các khu resort khách sạn thương mại mà được chính quyền bang Terengganu bảo tồn làm Khu di tích lịch sử tiểu bang và Trạm nghiên cứu biển của Đại học Malaysia Terengganu (UMT), chính thức mở cửa đón khách tham quan lịch sử trong ngày từ năm 2017 nhằm giữ gìn sự tôn nghiêm của các di tích tâm linh và hệ sinh thái rạn san hô quanh đảo.
IIMười Ba Năm Lịch Sử Nhân Đạo (1978 Tới 1991) Và Những Chuyến Hành Hương Về Nguồn Thế Kỷ 21
Trước năm 1978, Pulau Bidong chỉ là một hòn đảo rừng nguyên sinh không người ở nằm cách bờ biển Merang khoảng mười lăm cây số, nơi các ghe đánh cá của ngư dân Mã Lai và ngư dân gốc Hải Nam (Trung Quốc) ở Kuala Terengganu thỉnh thoảng ghé vào vịnh khuất gió phía tây nam để tránh bão mùa đông bắc và lấy nước suối. Khi những chiếc thuyền gỗ nhỏ bé đầu tiên chở người tị nạn vượt biển Đông dạt vào bờ biển bang Terengganu từ năm 1975 tới năm 1978, nhằm giải quyết tình trạng quá tải tại các trại tạm trên đất liền và ngăn chặn thảm kịch tàu thuyền bị đẩy ra khơi, Chính phủ Malaysia cùng UNHCR đã chọn Pulau Bidong làm trung tâm tạm cư nhân đạo.
Trên dải đất phẳng hẹp dưới chân núi chia thành bảy khu từ Khu A tới Khu G, một xã hội thu nhỏ đầy nghị lực đã hình thành: bên cạnh bệnh viện dã chiến, trường dạy nghề, trường học ngoại ngữ, thư viện và bưu điện do UNHCR và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia vận hành, cộng đồng người Việt trên đảo đã tự tổ chức đời sống tinh thần phong phú. Trên Đồi Tôn Giáo, tiếng chuông công phu sớm chiều của Chùa Từ Bi hòa cùng tiếng hát thánh ca từ nhà nguyện Công giáo và Tin Lành kế bên, nâng đỡ tâm hồn hàng trăm nghìn con người vượt qua nỗi nhớ quê hương và những mất mát trên biển trước khi lên tàu chuyển sang trại chuyển tiếp Sungei Besi ở Kuala Lumpur để đi định cư tại các quốc gia thứ ba.
- Trước năm 1978Hòn đảo rừng nguyên sinh và am thờ Thiên Hậu của ngư dân Hải NamPulau Bidong là đảo đá hoa cương không cư dân thường trú ngoài khơi Terengganu; ngư dân vùng ven biển lập một miếu nhỏ thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu tại vịnh Pantai Pasir Pengkalan để cầu bình an khi đánh cá và trú bão.
- Ngày 8 tháng 8 năm 1978Chính phủ Malaysia và UNHCR chính thức mở Trại tị nạn Pulau BidongĐoàn thuyền nhân đầu tiên gồm 121 người chính thức được đưa lên đảo dưới sự quản lý của Lực lượng Đặc nhiệm Malaysia, Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia (MRCS).
- Năm 1978 tới năm 1979Kiến tạo Chùa Từ Bi, tượng Quan Âm Nam Hải và các cơ sở thờ tự trên Đồi Tôn GiáoGiữa lúc dân số trên đảo đạt đỉnh điểm khoảng 40.000 người vào giữa năm 1979, các Phật tử và tín đồ Công giáo, Tin Lành, Cao Đài cùng góp sức xây dựng Chùa Từ Bi, đắp tượng Phật Thích Ca, tượng Quan Âm và nhà nguyện trên Đồi Tôn Giáo.
- Ngày 30 tháng 10 năm 1991Lễ đóng cửa Trại Pulau Bidong sau 13 năm tiếp nhận gần 254.000 ngườiSau khi hoàn tất sứ mệnh nhân đạo cho gần một phần tư triệu con người, trại Pulau Bidong chính thức đóng cửa ngày 30 tháng 10 năm 1991, những người còn lại được chuyển về trại Sungei Besi và hòn đảo được bàn giao lại cho bang Terengganu.
- Năm 2005 tới năm 2006Dựng Bia tưởng niệm Thuyền nhân Việt Nam và trùng tu Miếu Thiên Hậu Hải NamCác đoàn cựu cư dân Pulau Bidong từ khắp thế giới trở lại đảo trong chương trình Về Nguồn, phối hợp với chính quyền địa phương và cộng đồng Hải Nam Terengganu dựng Bia tưởng niệm hình cánh buồm tại Pantai Pasir Pengkalan và trùng tu Miếu Thiên Hậu.
- Tháng 1 năm 2017 tới nayChính quyền bang Terengganu công nhận và mở cửa Khu di tích lịch sử Pulau BidongBảo tàng Bang Terengganu chính thức mở cửa Pulau Bidong đón khách tham quan học thuật và hành hương tưởng niệm, bảo tồn nguyên trạng các phế tích trên Đồi Tôn Giáo, nghĩa trang Khu F và Miếu Thiên Hậu ven biển.
Những pho tượng Phật đắp bằng cát biển, vỏ sò và lời tri ân khắc trên đá đảo Bidong. Trong ký ức của các vị chư tăng và cư dân từng sống trên đảo Pulau Bidong giai đoạn 1978 tới 1991 (cùng mạch nguồn lịch sử với Làng Việt Nam và Chùa Pháp Viện trên đảo Palawan hay Đài tưởng niệm và Nhà nguyện Trại Bataan ở Morong tại Philippines), việc dựng Chùa Từ Bi trên Đồi Tôn Giáo là một kỳ công của lòng thành kính. Khi vật liệu xây dựng trên đảo hết sức khan hiếm, những người thợ thủ công trong trại đã tận dụng từng bao xi măng tiết kiệm được từ công trình công cộng, trộn với cát biển đã rửa sạch muối, đá cuội suối và cốt thép tận dụng từ khung tàu cũ để đắp nên kim thân Đức Phật Thích Ca và Bồ Tát Quán Thế Âm.
Trải qua hơn ba mươi năm mưa bão nhiệt đới kể từ ngày trại đóng cửa năm 1991, dù nhiều nhà gỗ trường học và bệnh viện xưa đã mục nát hòa vào rừng cây, cốt tượng Phật trên Đồi Tôn Giáo cùng những bậc thang đá dẫn lên chùa vẫn đứng vững giữa rừng già, đón bước chân những người con năm xưa nay tóc đã bạc quay về thắp nén nhang tri ân mảnh đất đã cưu mang mình.
IIIMiếu Thiên Hậu Hải Nam Ven Biển, Phế Tích Chùa Từ Bi Đồi Tôn Giáo Và Bia Tưởng Niệm Cánh Buồm
Không gian kiến trúc tại Pulau Bidong mang một sắc thái rất riêng biệt trong bản đồ di sản Đông Nam Á: đó là sự kết hợp giữa một ngôi miếu cổ truyền thống Hải Nam được trùng tu rực rỡ ngay sát mép biển, một đài tưởng niệm hiện đại hình cánh buồm bằng đá, và quần thể phế tích tâm linh nguyên trạng ẩn mình dưới tán rừng già trên Đồi Tôn Giáo. Toàn bộ các hạng mục này đều tập trung dọc theo bờ vịnh tây nam Pantai Pasir Pengkalan và sườn đồi đá phía đông nam của vịnh, có thể đi bộ kết nối với nhau qua những lối mòn rợp bóng cây và bậc thang xi măng cổ từ thập niên 1980.
Chính sự đối lập giữa vẻ khang trang của ngôi Miếu Thiên Hậu ven biển với nét rêu phong trầm mặc của những bức tường gạch, cổng tam quan và tượng Phật lộ thiên trên Đồi Tôn Giáo đã giữ lại trọn vẹn chiều sâu thời gian của hòn đảo: vừa ấm áp khói hương hiện tại, vừa lắng đọng ký ức lịch sử nhân đạo thế kỷ 20.
Nằm ngay gần cầu tàu cập bến trên bãi cát trắng Pantai Pasir Pengkalan, ngôi miếu mang kiến trúc truyền thống của người Hoa Hải Nam với mái ngói lưu ly vàng cam, đầu đao đắp lưỡng long tranh châu và cột sơn đỏ. Bên trong điện thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu), Thủy Vĩ Thánh Nương và chư thần hộ hải, nơi cả ngư dân địa phương lẫn các đoàn hành hương người Việt đều dâng hương tạ ơn.
Được dựng vào giai đoạn 2005 tới 2006 ngay trên bờ biển cạnh khu đất trại cũ, đài tưởng niệm có tạo hình khối tam giác vươn cao như cánh buồm vượt sóng, trên thân gắn các tấm bia đá hoa cương đen khắc lời tưởng niệm và tri ân bằng tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Mã Lai gửi tới Chính phủ Malaysia, UNHCR, Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ và cầu nguyện cho những người đã khuất.
Theo những bậc thang xi măng rêu phong dẫn lên ngọn Đồi Tôn Giáo ở mỏm đá phía nam vịnh là nền di tích Chùa Từ Bi xây từ năm 1978. Dù mái ngói gỗ xưa đã đổ theo thời gian, bức tường hậu chánh điện đắp nổi hình rồng và pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi thiền trên đài sen dưới bóng cây rừng vẫn còn hiện diện trang nghiêm.
Trên sườn đá hướng thẳng ra mặt biển của Đồi Tôn Giáo và khu vực ven bờ là tôn tượng Đức Bồ Tát Quán Thế Âm đứng trên đài sen trắng, tay cầm bình cam lộ hướng về phía đại dương mênh mông, biểu tượng của niềm hy vọng và sự cứu độ cho những con thuyền vượt bão năm xưa.
Nằm liền kề Chùa Từ Bi trên cùng đỉnh Đồi Tôn Giáo là nền tường, bậc thềm và bệ bàn thờ của Nhà thờ Công giáo cùng Nhà nguyện Tin Lành của trại tị nạn; còn ở sườn đồi Khu F phía tây bắc là khu nghĩa trang cũ nơi từng an táng hàng trăm người tị nạn qua đời trên đảo hoặc trên biển.
| Hạng mục | Thông số và đặc điểm lịch sử | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Thời gian vận hành Trại tị nạn Pulau Bidong | Từ ngày 8 tháng 8 năm 1978 tới ngày 30 tháng 10 năm 1991 (13 năm 2 tháng) | Hồ sơ Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR), Wikidata Q2066844 |
| Tổng số người tị nạn đã tiếp nhận | Khoảng 254.000 tới 254.537 thuyền nhân Việt Nam (cao điểm tháng 6 năm 1979 đạt khoảng 40.000 người) | Thống kê UNHCR Malaysia và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia (MRCS) |
| Các công trình tâm linh chính trên đảo | Chùa Từ Bi và Nhà nguyện Công giáo trên Đồi Tôn Giáo (1978), Miếu Thiên Hậu Hải Nam ven biển | Bảo tàng Bang Terengganu (Lembaga Muzium Negeri Terengganu) |
| Niên đại Bia tưởng niệm bãi biển | Khởi dựng và hoàn thành giai đoạn 2005 tới 2006 bởi cộng đồng cựu thuyền nhân Việt Nam | Bia ký tại Pantai Pasir Pengkalan, Pulau Bidong |
| Vị trí địa lý và quy mô đảo | Đảo rộng khoảng 1 km2 (cao 301 mét), cách bờ biển Merang khoảng 15 km và Kuala Terengganu khoảng 35 km | Đại học Malaysia Terengganu (UMT) và Cơ quan Du lịch Terengganu |
IVThế Đất Và Hướng
Không phải ngẫu nhiên mà giữa hàng chục hòn đảo lớn nhỏ ngoài khơi bang Terengganu, vịnh Pantai Pasir Pengkalan của đảo Pulau Bidong lại trở thành bến đỗ cứu sinh cho hàng nghìn con thuyền gỗ mong manh vượt biển Đông suốt mười ba năm. Phần dưới đây phân tích địa thế sơn thủy thực địa của hòn đảo theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về đại cục sơn thủy giữa biển Đông tại tọa độ 5,6156 độ vĩ bắc, 103,0583 độ kinh đông, đảo Pulau Bidong là một khối núi đá hoa cương trồi lên giữa vùng biển thềm lục địa bang Terengganu với đỉnh cao nhất là Bukit Bidong (cao 301 mét so với mực nước biển) nằm chếch về phía bắc và đông bắc của đảo. Điểm đáng chú ý của địa hình tự nhiên nơi đây là khối núi lớn Bukit Bidong cùng hai nhánh đồi vươn ra hai đầu tây bắc và đông nam đã uốn cong như một chiếc ngai tựa hình vòng cung (thế sơn hoàn thủy bão) che chắn toàn bộ mặt bắc và đông bắc. Nhờ bức trường thành núi đá cao ba trăm mét ấy đứng chắn trực diện luồng gió mùa Đông Bắc hung dữ thổi từ biển Đông vào mỗi mùa mưa bão cuối năm, vùng vịnh nhỏ Pantai Pasir Pengkalan nằm ở sườn tây nam luôn giữ được mặt nước êm ả như một bến cảng tự nhiên (tàng phong tụ khí).
Xét về hướng minh đường và thế đất Đồi Tôn Giáo, toàn bộ bãi biển Pantai Pasir Pengkalan, ngôi Miếu Thiên Hậu Hải Nam và Bia tưởng niệm đều tọa đông bắc hướng về tây nam, nhìn thẳng vào bờ biển đất liền bang Terengganu (vùng Merang và cửa sông Kuala Terengganu nơi có Thánh đường Pha Lê). Hướng tây nam này giúp khu vực trại xưa và ngôi miếu luôn đón nhận làn sóng êm từ eo biển phía trong đất liền thay vì chịu sóng vỗ trực tiếp từ đại dương ngoài khơi.
Ở đầu mỏm đá phía nam đông nam của vịnh Pantai Pasir Pengkalan, ngọn Đồi Tôn Giáo (Bukit Agama) nhô ra biển như cánh tay Thanh Long hộ vệ ôm lấy toàn bộ lòng vịnh. Việc người xưa chọn đỉnh Đồi Tôn Giáo để dựng Chùa Từ Bi và đặt tượng Quan Âm Nam Hải hướng mắt ra cửa vịnh vừa hợp với nguyên tắc cao xứ an thần (đặt nơi thờ tự ở điểm cao thanh tịnh tách khỏi khu sinh hoạt trần tục dưới bãi cát), vừa tạo nên một ngọn hải đăng tâm linh trấn giữ cửa biển cho toàn bộ hòn đảo.
VCác Chuyến Hành Hương Về Nguồn, Đại Lễ Cầu Siêu Trên Biển Và Lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu
Ngày nay, dù đảo Pulau Bidong không còn cư dân sinh sống thường trú ngoài các nhà khoa học hải dương học của Đại học Malaysia Terengganu (UMT) và nhân viên bảo tồn, hòn đảo vẫn đón nhận những kỳ lễ tưởng niệm và hành hương đầy xúc động vào mùa biển lặng hằng năm (từ tháng 3 tới tháng 9 dương lịch). Bảng dưới đây ghi nhận các nghi lễ tâm linh tiêu biểu gắn liền với Pulau Bidong.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức và sinh hoạt tại Đảo Pulau Bidong |
|---|---|---|---|
| Ngày 23 tháng Ba âm lịch hằng năm (và mùa biển lặng mùa xuân hè) | Âm lịch | Lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu Birthday) tại Miếu Hải Nam Pulau Bidong | Các hội đoàn người Hoa Hải Nam tại Kuala Terengganu cùng ngư dân địa phương đi tàu ra đảo dâng hương, lễ vật, thắp đèn lồng đỏ và cúng tạ ơn Thiên Hậu Thánh Mẫu tại ngôi miếu ven bãi biển Pantai Pasir Pengkalan, cầu cho một năm biển lặng sóng êm. |
| Từ tháng 4 tới tháng 8 hằng năm (đặc biệt quanh dịp 30 tháng 4 và ngày mở trại 8 tháng 8) | Dương lịch | Hành trình Về Nguồn và Đại lễ Cầu siêu Tưởng niệm Thuyền nhân | Các đoàn cựu cư dân Pulau Bidong cùng thân nhân, chư tăng Phật giáo và các linh mục từ Úc, Mỹ, Canada, châu Âu và Việt Nam đi tàu ra đảo, cử hành lễ cầu siêu, rải hoa tươi xuống biển, dâng hương tại Chùa Từ Bi trên Đồi Tôn Giáo và đặt vòng hoa trước Bia tưởng niệm. |
| Rằm tháng Tư (Phật Đản) và Rằm tháng Bảy (Vu Lan Báo Hiếu) | Âm lịch | Lễ Tưởng niệm Vu Lan và Phóng sinh cầu siêu hương linh trên biển | Tiếp nối truyền thống từ những mùa lễ Vu Lan đẫm nước mắt trên Đồi Tôn Giáo giai đoạn 1978 tới 1991, các đoàn Phật tử hành hương ra đảo tụng kinh Địa Tạng, kinh Phổ Môn trước tượng Phật Chùa Từ Bi và cúng thí thực cho các cô hồn tử nạn trên biển Đông. |
| Quanh năm (trừ mùa gió mùa Đông Bắc từ tháng 11 tới tháng 2) | Dương lịch | Các chuyến tham quan giáo dục lịch sử nhân đạo và bảo tồn biển | Du khách quốc tế, sinh viên Đại học UMT và các nhà nghiên cứu lịch sử Đông Nam Á tới viếng thăm khu di tích dưới sự hướng dẫn của Bảo tàng Bang Terengganu, kết hợp tìm hiểu lịch sử nhân đạo UNHCR và bảo tồn rạn san hô quanh đảo. |
Bến bờ của lòng nhân ái và sự hòa giải với quá khứ. Đứng trên bậc thềm rêu phong của Chùa Từ Bi nơi Đồi Tôn Giáo nhìn xuống làn nước trong vắt của vịnh Pantai Pasir Pengkalan hôm nay, người lữ khách không khỏi bồi hồi khi nghĩ rằng trên dải cát yên bình kia từng có một phần tư triệu con người tìm lại được hy vọng sống, hàng nghìn em bé đã cất tiếng khóc chào đời tại bệnh viện dã chiến trên đảo và nay đã trở thành những bác sĩ, kỹ sư, học giả đóng góp cho khắp năm châu.
Cùng với Đền Thiên Hậu tại Kuala Lumpur và các di tích nhân đạo khắp Đông Nam Á, ngôi miếu Thiên Hậu Hải Nam, tượng Phật Chùa Từ Bi và tấm bia tưởng niệm trên đảo Pulau Bidong mãi mãi là chứng nhân cho lòng bao dung của đất nước Malaysia và sức mạnh tâm linh bất diệt giúp con người vượt qua những cơn bão lớn của lịch sử.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Bãi biển Pantai Pasir Pengkalan, bờ tây nam đảo Pulau Bidong, ngoài khơi thành phố Kuala Terengganu, bang Terengganu
- Đường tới
- Đảo Pulau Bidong nằm ngoài khơi bờ biển bang Terengganu, cách bến tàu Merang (Merang Jetty, huyện Setiu) khoảng 15 tới 20 km và cách trung tâm thành phố Kuala Terengganu khoảng 35 tới 45 km về phía bắc đông bắc. Từ thủ đô Kuala Lumpur, quý vị có thể bay thẳng (khoảng 55 phút) hoặc đi xe khách đường dài (khoảng 5 tới 6 tiếng) tới Sân bay Sultan Mahmud (Kuala Terengganu), sau đó đi taxi khoảng 25 phút về phía bắc tới bến tàu Merang Jetty (hoặc khởi hành từ bến tàu Shahbandar / Taman Tamadun Islam ngay cạnh Thánh đường Pha Lê ở Kuala Terengganu). Từ bến tàu Merang, quý vị thuê ca nô cao tốc được cấp phép đi khoảng 25 tới 35 phút là cập cầu tàu bãi biển Pantai Pasir Pengkalan ngay trước Miếu Thiên Hậu và khu di tích Pulau Bidong.
- Toạ độ
- 5.6156, 103.0583
Đảo Pulau Bidong là khu di tích lịch sử cấp bang đồng thời là khu bảo tồn biển không có khách sạn hay hàng quán thương mại trên đảo, vì vậy quý vị khi ra thăm đảo trong ngày cần chuẩn bị sẵn nước uống, đồ ăn nhẹ, mũ chống nắng, thuốc chống côn trùng và mang về đất liền toàn bộ rác thải cá nhân. Lối đi bộ lên Chùa Từ Bi trên Đồi Tôn Giáo và khu nghĩa trang cũ có nhiều bậc đá rêu phong và cây rừng tự nhiên, quý vị nên đi giày thể thao bám tốt và bước đi cẩn thận. Xin giữ thái độ trang nghiêm, không khắc vẽ lên tường di tích hay tượng Phật, và lưu ý rằng từ tháng 11 tới tháng 2 hằng năm vùng biển Terengganu có gió mùa Đông Bắc sóng lớn nên tàu thuyền dân sự thường ngưng ra đảo.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Thiên Hậu Hải Nam và Bia tưởng niệm Thuyền nhân Việt Nam trên đảo Pulau Bidong
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đảo Pulau Bidong tại bang Terengganu có vai trò lịch sử gì đối với người Việt Nam giai đoạn 1978 tới 1991?
Từ ngày 8 tháng 8 năm 1978 tới ngày 30 tháng 10 năm 1991, dưới sự phối hợp của Chính phủ Malaysia, Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Malaysia (MRCS), đảo Pulau Bidong từng là trại tị nạn lớn nhất Đông Nam Á, tiếp nhận và che chở cho gần 254.000 thuyền nhân Việt Nam trước khi đi định cư tại các nước thứ ba.
Trên Đồi Tôn Giáo (Religion Hill) của đảo Pulau Bidong hiện còn lưu giữ những di tích tâm linh nào?
Trên mỏm Đồi Tôn Giáo nhìn ra vịnh Pantai Pasir Pengkalan hiện vẫn còn lưu giữ nền di tích Chùa Từ Bi do cư dân trại xây dựng từ năm 1978 tới 1979 với pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi thiền dưới bóng cây rừng, tượng Bồ Tát Quán Thế Âm nhìn ra biển Đông, cùng nền di tích Nhà nguyện Công giáo và Tin Lành nằm liền kề.
Ngôi Miếu Thiên Hậu Hải Nam nằm ngay bên bãi biển Pulau Bidong có nguồn gốc ra sao?
Ngôi miếu vốn khởi nguồn từ am thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu) do các ngư dân người Hoa gốc Hải Nam ở Terengganu dựng lên để cầu bình an khi đi biển và tránh bão. Trong giai đoạn 1978 tới 1991, ngôi miếu được người tị nạn Việt Nam và người Hoa trên đảo chăm sóc hương khói, sau đó được các hội đoàn Hải Nam và cựu thuyền nhân trùng tu khang trang vào đầu thế kỷ 21.
Bia tưởng niệm hình cánh buồm trên bãi biển Pantai Pasir Pengkalan được dựng vào năm nào?
Đài tưởng niệm có hình khối tam giác tựa cánh buồm vượt sóng được cộng đồng cựu thuyền nhân Việt Nam từ Úc, Mỹ, Canada và châu Âu phối hợp cùng chính quyền địa phương dựng lên trong các chuyến hành hương Về Nguồn năm 2005 và 2006, khắc lời tri ân đất nước Malaysia, UNHCR, Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ và tưởng niệm những người đã nằm lại biển khơi.
Thời điểm nào trong năm thuận lợi và an toàn nhất để đi tàu ra viếng thăm đảo Pulau Bidong?
Thời gian thuận lợi nhất để đi tàu ca nô từ bến Merang hoặc Kuala Terengganu ra đảo Pulau Bidong là mùa khô và biển lặng từ tháng 3 tới tháng 9 hằng năm. Từ tháng 11 tới tháng 2 năm sau là mùa gió mùa Đông Bắc (Monsoon) gây sóng lớn trên biển Đông nên các chuyến tàu tham quan ra đảo thường tạm ngưng để đảm bảo an toàn.