Đi dọc đường General Luna trong khu thành cổ Intramuros của Manila, quý vị gặp một mặt tiền đá màu xám nâu, phẳng và nặng, cửa gỗ chạm, một ngọn tháp chuông duy nhất đứng lệch về bên phải. Nhà thờ không cao vọt lên như những nhà thờ Gothic châu Âu mà ngồi thấp và chắc trên mặt đất. Bước qua cửa, căn phòng dài mở ra và người ta ngước lên: trần và tường phủ kín những vòm, những gờ, những bông hoa chạm nổi, nhưng tới gần mới thấy tất cả đều là tranh vẽ trên mặt phẳng.
Đây là Nhà thờ San Agustin (Iglesia de San Agustín), tên chính thức là Nhà thờ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội San Agustin, kiêm Đền thánh Tổng giáo phận Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng. Philippines là nước có số tín hữu Công Giáo đông nhất châu Á, và thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất cho nước ấy vì đây là nhà thờ đá cổ nhất còn đứng, do chính dòng tu đã mang đạo tới quần đảo dựng nên và coi sóc liên tục từ thế kỷ 16 tới nay.
IDòng Augustinô, Tước Hiệu Và Đức Mẹ An Ủi
Tên San Agustin là tên Thánh Augustinô (Augustine of Hippo) trong tiếng Tây Ban Nha, vị giám mục và nhà thần học thế kỷ 4 và 5 ở Bắc Phi, người được dòng Thánh Augustinô nhận làm cha tinh thần. Theo UNESCO, dòng Augustinô sở hữu và quản lý nhà thờ tới nay. Tên nhà thờ vì thế chỉ dòng tu, còn tước hiệu của nhà thờ, tức mầu nhiệm được dâng kính, là Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, với lễ ngày 8 tháng 12.
Tên thứ hai, Đền thánh Tổng giáo phận Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng (Nuestra Señora de la Consolación y Correa), cho biết lòng sùng kính riêng của nhà thờ. Theo Manila Bulletin, tước hiệu Mẹ An Ủi là lòng sùng kính Đức Mẹ chính của dòng Augustinô từ thế kỷ 17.
Trong Công Giáo, việc dâng một nhà thờ cho một tước hiệu Đức Mẹ không có nghĩa là thờ Đức Mẹ thay Thiên Chúa. Đức Mẹ được tôn kính như người mẹ của Chúa Giêsu và mẹ của các tín hữu, còn sự thờ phượng chỉ dành cho Thiên Chúa, và trung tâm của mọi nhà thờ là bàn thờ nơi cử hành Thánh Lễ. Vô Nhiễm Nguyên Tội là tín điều cho rằng Đức Maria được gìn giữ khỏi tội tổ tông ngay từ lúc được thụ thai, không phải nói về việc Chúa Giêsu giáng sinh như nhiều người tưởng.
Về chữ Dây Lưng. Dây lưng da là một phần của áo dòng Augustinô. Truyền thống của dòng kể rằng Đức Mẹ đã hiện ra với Thánh Mônica (Monica), thân mẫu Thánh Augustinô, trong lúc bà đau buồn, và trao cho bà chiếc dây lưng ấy. Đây là truyền thuyết đạo đức của dòng tu, không phải sử liệu, và thư viện ghi đúng như vậy. Lòng sùng kính Mẹ An Ủi và hội đeo dây lưng gắn với câu chuyện ấy lan ra các nhà thờ Augustinô khắp nơi, trong đó có San Agustin.
Chỗ hay nhầm khác là tưởng San Agustin là nhà thờ chính tòa của Manila. Không phải. Nhà thờ chính tòa là một công trình khác cũng nằm trong Intramuros, cách không xa. San Agustin là nhà thờ của dòng tu, cổ hơn về phần đá còn đứng.
Trong vùng, một nhà thờ Công Giáo cổ nhất khác là Nhà thờ chính tòa Mục Tử Nhân Lành, Singapore, nhưng dựng muộn hơn cả hai thế kỷ. Còn so với Nhà thờ Lớn Hà Nội thì San Agustin là Baroque thế kỷ 17, Nhà thờ Lớn là Gothic thế kỷ 19.
IITừ Mái Tre Lá Tới Nhà Thờ Đá
Nhà thờ đá hôm nay là ngôi thứ tư trên cùng khu đất. Philippine Primer ghi từ năm 1571 dòng Augustinô đã có một nhà thờ tạm bằng tre và lá dừa nước, rồi hai ngôi bằng gỗ nối nhau, cả hai đều bị cháy. Sau lần cháy thứ hai, dòng quyết định dựng bằng đá. Trong nhà nguyện bên có mộ Miguel López de Legazpi, người lập thành Manila năm 1571.
- 1571Nhà thờ tre láTheo Philippine Primer, dòng Augustinô dựng nhà thờ tạm bằng tre và lá dừa nước. Hai nhà thờ gỗ sau đó đều bị thiêu rụi.
- 1586 hoặc 1587Khởi công nhà thờ đáAugNet ghi khởi công ngày 25 tháng 6 năm 1586, Philippine Primer cũng ghi 1586, National Museum ghi 1587. Đồ án của Juan Macías, theo AugNet được Tòa Thẩm phán Hoàng gia ở Mexico duyệt.
- 1604Xong tu việnPhilippine Primer ghi tu viện bên cạnh xong năm 1604, cả quần thể xong ba năm sau.
- 1606 hoặc 1607Hoàn thànhNational Museum và Philippine Primer ghi xong năm 1607, AugNet ghi 1606 sau hai mươi năm xây. National Museum ghi nhà thờ hầu như không đổi từ khi xong.
- 1863Động đất lớnNhà thờ đứng vững nhờ tường dày và vòm đá, nhưng theo AugNet tháp chuông bên trái nứt nặng. Sau cơn động đất năm 1880 tháp ấy bị dỡ bỏ, từ đó mặt tiền chỉ còn một tháp.
- 1875Vẽ trần trompe l'oeilHai họa sĩ phông cảnh người Ý Cesare Alberoni và Giovanni Dibella vẽ trần và tường trong, AugNet ghi công việc kéo dài mười lăm tháng.
- 1976Bảo tàng San AgustinTheo AugNet, phần lớn tu viện được tu sửa và chuyển thành Bảo tàng San Agustin, giữ đồ thánh và tranh tượng của dòng.
- 1993Di sản Thế giới UNESCOGhi danh cùng ba nhà thờ khác thành Di sản Các nhà thờ Baroque Philippines, theo tiêu chí ii và iv.
Có hai chỗ nguồn vênh cần viết thẳng. Thứ nhất là năm khởi công: Philippine Primer và AugNet ghi 1586, AugNet ghi cụ thể ngày 25 tháng 6, còn National Museum của Philippines ghi 1587. Thứ hai là năm hoàn thành: National Museum và Philippine Primer ghi 1607, AugNet ghi 1606. Khoảng chênh một năm ở cả hai đầu có thể do nguồn này tính từ ngày đặt móng, nguồn kia tính từ lúc công việc thật sự chạy, hoặc tính năm xong theo lúc cung hiến. Thư viện ghi cả hai cặp số.
Về động đất, cần tách hai điều hay bị nói gộp. Thân nhà thờ đứng vững qua các cơn động đất lớn, AugNet kể các năm 1645, 1754, 1852, 1863, 1880, 1968 và 1970. Nhưng mặt tiền thì không nguyên: tháp chuông bên trái nứt năm 1863 và bị dỡ sau năm 1880. Mặt tiền một tháp quý vị thấy hôm nay là kết quả của việc ấy, không phải thiết kế ban đầu.
IIITường Dày, Vòm Đá Và Trần Vẽ Ảo Giác
Nhà thờ có mặt bằng hình thánh giá Latinh, một gian dọc dài có các nhà nguyện hai bên. Điều làm nên sức sống của nó là lời giải cho đất động: theo National Museum, tường rất dày, các nhà nguyện hai bên đóng vai trụ đỡ, và mái là vòm đá hình ống. Cả khối nhà là một hộp đá nặng, bè ra ở chân, chịu được rung lắc. UNESCO nhận xét nhóm nhà thờ Baroque Philippines là mẫu hòa hợp giữa thiết kế nhà thờ châu Âu với vật liệu và họa tiết địa phương, do thợ Philippines và thợ Hoa cùng làm.
Bên trong, lối Baroque hiện ra ở các bàn thờ chạm mạ vàng, bục giảng, đàn ống và cửa gỗ chạm. Nhưng thứ khiến người ta dừng lâu nhất là trần.
Trompe l'oeil nghĩa là đánh lừa con mắt. Alberoni và Dibella vẽ năm 1875 trên trần và tường phẳng những vòm, gờ, hoa hồng chạm nổi, vòng hoa, sừng sung túc và biểu tượng Kitô giáo, nhìn từ dưới lên tưởng là đá chạm thật.
Mái gian giữa là vòm đá cuốn liền, cùng tường dày và các nhà nguyện làm trụ đỡ, là lý do nhà thờ đứng qua nhiều cơn động đất theo National Museum.
Bàn thờ chính và các bàn thờ bên chạm gỗ mạ vàng theo lối Baroque, là nơi đặt tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm và các thánh của dòng Augustinô.
Nhà nguyện bên có mộ Miguel López de Legazpi, người lập thành Manila, theo AugNet. Nhiều tu sĩ và người Manila thời thuộc địa cũng được an táng trong nhà thờ.
Tu viện dựng xong năm 1604 bên cạnh nhà thờ, từ năm 1976 phần lớn thành Bảo tàng San Agustin, có hành lang quanh sân trong.
Người quen nhà thờ Việt Nam có thể so với các nhà thờ đá thời đầu ở nước mình. Cả hai đều cho thấy người dựng nhà thờ phải học cách thích nghi với khí hậu và đất nơi mới, và nét Baroque châu Âu ở San Agustin đã được làm lại bằng đá, gỗ và tay thợ của Manila.
IVThế Đất Và Hướng
Xin rào một câu trước khi đọc tiếp: Công Giáo không có phép phong thủy. Truyền thống nhà thờ châu Âu thời trung đại đặt cung thánh về phía đông, hướng mặt trời mọc tượng Chúa Phục Sinh, gọi là hướng phụng vụ. Trong các thành phố thuộc địa dựng theo lưới phố vuông như Intramuros, nhà thờ thường phải theo mặt phố có sẵn nên không phải lúc nào cũng giữ được hướng ấy. Thư viện chưa có bản đo hướng của San Agustin nên không nói nhà thờ quay về đâu.
Đoạn dưới đây là cách đọc riêng của thư viện theo phong thủy cổ truyền người Việt, không có trong tư liệu của dòng Augustinô, chỉ để quý vị quen lối nhìn ấy có một điểm tựa khi so.
Điều đầu tiên lối cũ nhìn thấy là chỗ sông gặp biển. Intramuros nằm ở cửa sông Pasig, nơi sông đổ ra vịnh Manila. Phép xem đất coi chỗ nước sông và nước biển gặp nhau là nơi khí tụ lớn, cũng là nơi người ta lập thành đô và bến cảng. Nhà thờ nằm trong lòng khu đất ấy, cách mặt nước một quãng, không sát bờ.
Thứ hai là thế thành bao. Khu Intramuros có tường bao quanh, nhà thờ đứng giữa các dãy phố bên trong. Lối cũ gọi một vòng bao kín là thế giữ khí, nhưng cũng nhắc rằng bao quá kín thì khí khó thông. Sân trước và khoảng trống quanh nhà thờ đóng vai chỗ thở cho khối nhà nặng.
Thứ ba là hành Thổ. Tường đá dày, khối nhà thấp và bè, màu đá xám nâu. Đọc theo ngũ hành thì đây là một khối Thổ rất đầy. Đất Manila hay động, và người Việt xưa nói Thổ dày thì đứng vững. Người thợ thế kỷ 16 làm tường dày vì kinh nghiệm chống động đất, không vì ngũ hành, nhưng hai cách nghĩ gặp nhau ở cùng một hình khối.
Cuối cùng là mặt tiền một tháp. Lối cũ ưa cân đối hai bên, một tháp lệch bị coi là mất thế song phong. Nhưng như mục lịch sử đã nói, tháp bên trái bị dỡ sau động đất năm 1880. Cái lệch ấy là dấu tích của đất động, không phải ý người dựng, và chúng tôi ghi để quý vị đọc đúng hình khối, không để đoán lành dữ.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Và Mùa Đức Mẹ An Ủi
San Agustin theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch, với ba ngày riêng: lễ tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm, lễ Thánh Augustinô vị cha của dòng, và lễ Đức Mẹ An Ủi, dịp đông nhất của nhà thờ. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 4 tháng 9 | Lịch phụng vụ, lịch riêng dòng Augustinô | Lễ Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng | Lễ lớn nhất của nhà thờ. Theo Manila Bulletin có tuần cửu nhật kéo dài từ 31 tháng 8 tới 9 tháng 9, dâng hoa của thiếu nhi, và cuộc rước lớn ngày bế mạc. |
| 28 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Thánh Augustinô | Lễ vị thánh mà dòng tu nhận làm cha tinh thần, ngay trước mùa lễ Đức Mẹ An Ủi. |
| 8 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ tước hiệu của nhà thờ, là lễ trọng trong lịch phụng vụ. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ, theo tuần trăng | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Ngày Phục Sinh đổi theo từng năm, các nghi lễ Tuần Thánh được cử hành theo nếp Công Giáo Philippines. |
| Mùa Vọng và Giáng Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo | Chuẩn bị và mừng Chúa Giáng Sinh | Công Giáo Philippines có nếp chín thánh lễ sớm trước Giáng Sinh, và nhà thờ cổ trong Intramuros là nơi nhiều người tìm tới dịp này. |
Vì là nhà thờ cổ có trần vẽ và không gian đẹp, San Agustin cũng là nơi nhiều gia đình Manila chọn cử hành lễ cưới. Thư viện chưa tìm được nguồn về thánh lễ tiếng Việt hay sinh hoạt riêng của người Việt tại nhà thờ này nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- General Luna Street, Intramuros, Manila
- Đường tới
- Nhà thờ nằm trên đường General Luna trong khu thành cổ Intramuros, Manila, gần cửa sông Pasig. Trong Intramuros, quý vị đi bộ từ các cổng thành tới nhà thờ.
- Toạ độ
- 14.5891, 120.9754
San Agustin là nhà thờ đang cử hành Thánh Lễ và lễ cưới thường xuyên, nên lệ nhà thờ là lệ phải theo. Ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin đứng phía cuối và không đi lên gần cung thánh. Muốn xem kỹ trần vẽ, tu viện và đồ thánh, quý vị vào qua lối của Bảo tàng San Agustin bên cạnh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ San Agustin, Manila
Contribute photos, information or video for San Agustin Church (Manila)Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
nhà thờ san agustin manila xây năm nào
Nhà thờ đá hiện nay khởi công năm 1586 theo Philippine Primer và AugNet, năm 1587 theo National Museum Philippines, và hoàn thành năm 1607, AugNet ghi 1606. Trước đó từ năm 1571 đã có một nhà thờ tre lá rồi hai nhà thờ gỗ trên cùng khu đất, cả hai đều bị thiêu rụi.
tại sao nhà thờ san agustin không bị sập vì động đất
Theo National Museum, nhà thờ có tường rất dày, các nhà nguyện hai bên làm trụ đỡ và mái là vòm đá hình ống, nên khối nhà đứng vững qua các cơn động đất lớn, trong đó có năm 1863 và 1880. Riêng tháp chuông bên trái bị nứt năm 1863 và bị dỡ sau năm 1880.
san agustin church có phải di sản unesco không
Có. Năm 1993 UNESCO ghi danh San Agustin cùng ba nhà thờ khác thành Di sản Thế giới Các nhà thờ Baroque Philippines, theo tiêu chí ii và iv. Nhà thờ còn là Bảo vật văn hóa quốc gia và Di tích lịch sử quốc gia của Philippines.
đức mẹ an ủi và dây lưng là gì
Là tước hiệu Đức Mẹ mà dòng Augustinô sùng kính chính từ thế kỷ 17. Truyền thống của dòng kể Đức Mẹ trao cho Thánh Mônica chiếc dây lưng da, về sau thành phần của áo dòng. Đó là truyền thuyết đạo đức, không phải sử liệu. Lễ kính ngày 4 tháng 9 là lễ lớn nhất của nhà thờ.
trần nhà thờ san agustin vẽ năm nào
Trần và tường trong được vẽ năm 1875 bởi hai họa sĩ phông cảnh người Ý Cesare Alberoni và Giovanni Dibella, theo lối trompe l'oeil, tức vẽ trên mặt phẳng mà nhìn như đá chạm nổi. AugNet ghi công việc kéo dài mười lăm tháng.