Đi dọc đường General Luna trong khu thành cổ Intramuros của Manila, quý vị gặp một mặt tiền đá màu xám nâu, phẳng và nặng, trước sân có bốn pho tượng sư tử đá kiểu Hoa, cánh cửa gỗ molave chạm trổ công phu, và một ngọn tháp chuông duy nhất đứng lệch về bên phải. Nhà thờ không cao vọt lên như những nhà thờ Gothic châu Âu mà ngồi thấp và chắc trên mặt đất. Bước qua cửa, căn phòng dài mở ra và người ta ngước lên: trần và tường phủ kín những vòm, những gờ, những bông hoa chạm nổi, nhưng tới gần mới thấy tất cả đều là tranh vẽ trên mặt phẳng.
Đây là Nhà thờ San Agustin (Iglesia de San Agustín), tên chính thức là Nhà thờ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội San Agustin, kiêm Đền thánh Tổng giáo phận Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng. Philippines là nước có số tín hữu Công Giáo đông nhất châu Á, và thư viện chọn nơi này làm đại diện cho nước ấy vì đây là nhà thờ đá cổ nhất còn đứng ở quần đảo, do chính dòng tu đã mở đầu công cuộc truyền giáo tại Philippines dựng nên và coi sóc liên tục từ thế kỷ 16 tới nay.
IDòng Augustinô, Tước Hiệu Và Đức Mẹ An Ủi
Tên San Agustin là tên Thánh Augustinô (Augustine of Hippo, 354 tới 430) trong tiếng Tây Ban Nha, vị giám mục và nhà thần học ở Bắc Phi, người được dòng Thánh Augustinô (Order of Saint Augustine) nhận làm tổ phụ tinh thần. Theo AugNet, khi lập tu viện và nhà thờ đầu tiên ở Manila năm 1571, các tu sĩ Augustinô dâng hiến cơ sở này cho Thánh Phaolô Tông đồ (nên sử cũ còn gọi là Iglesia de San Pablo), còn nay tước hiệu chính thức của nhà thờ là Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (Immaculate Conception), mừng lễ vào ngày 8 tháng 12, trong khi tên dân gian và lịch sử vẫn gọi theo tên dòng tu là San Agustin.
Danh hiệu thứ hai, Đền thánh Tổng giáo phận Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng (Nuestra Señora de la Consolación y Correa), cho biết lòng sùng kính riêng của nhà thờ. Theo Manila Bulletin và AugNet, bức ảnh tượng Đức Mẹ An Ủi tại đây đã được Đức Hồng y Jaime Sin, Tổng giám mục Manila, đội triều thiên giáo hoàng ngày 4 tháng 9 năm 2000.
Trong Công Giáo, việc dâng một nhà thờ cho một tước hiệu Đức Mẹ không có nghĩa là thờ Đức Mẹ thay Thiên Chúa. Đức Mẹ được tôn kính (hyperdulia) như người mẹ của Chúa Giêsu và mẹ của các tín hữu, còn sự thờ phượng tuyệt đối (latria) chỉ dành cho Thiên Chúa, và trung tâm của mọi nhà thờ là bàn thờ nơi cử hành Thánh Lễ. Vô Nhiễm Nguyên Tội là tín điều cho rằng Đức Maria được ơn Thiên Chúa gìn giữ khỏi vết nhơ tội tổ tông ngay từ giây phút đầu tiên được thụ thai trong lòng bà Thánh Anna, không phải nói về việc Chúa Giêsu giáng sinh đồng trinh như nhiều người ngoài đạo hay lầm.
Về chữ Dây Lưng (Correa hay Cincture). Dây lưng da màu đen là một phần đặc trưng trên tu phục của dòng Augustinô. Truyền thống của dòng kể rằng Đức Mẹ đã hiện ra an ủi Thánh Mônica (Monica), thân mẫu Thánh Augustinô, trong lúc bà khóc thương chồng qua đời và lo lắng cho người con trai chưa trở lại đạo, rồi trao cho bà chiếc dây lưng da của Mẹ. Đây là truyền thuyết đạo đức của dòng tu, không phải sử liệu, và thư viện ghi đúng như vậy. Lòng sùng kính Mẹ An Ủi và hội Dây Lưng gắn với câu chuyện ấy lan ra các nhà thờ Augustinô khắp thế giới, trong đó có San Agustin.
Chỗ hay nhầm khác là tưởng San Agustin là nhà thờ chính tòa của Manila. Không phải. Vương cung thánh đường Chính tòa Manila (Manila Cathedral) là một công trình khác cũng nằm trong thành cổ Intramuros, cách đó chỉ vài trăm mét về phía bắc. San Agustin là nhà thờ của dòng tu Augustinô, và là công trình duy nhất trong thành cổ còn giữ nguyên phần kiến trúc đá từ cuối thế kỷ 16 đầu thế kỷ 17.
Trong vùng Đông Nam Á, một nhà thờ Công Giáo cổ nhất khác của một quốc gia là Nhà thờ chính tòa Mục Tử Nhân Lành, Singapore, nhưng dựng vào giữa thế kỷ 19, muộn hơn San Agustin hơn hai thế kỷ rưỡi. Còn so với Nhà thờ Lớn Hà Nội thì San Agustin mang phong cách Baroque Tây Ban Nha thế kỷ 17 thấp và dày để chịu động đất, trong khi Nhà thờ Lớn Hà Nội theo lối Tân Gothic Pháp cuối thế kỷ 19 cao vút.
IITừ Mái Tre Lá Tới Nhà Thờ Đá Chống Động Đất
Nhà thờ đá hôm nay đứng trên khu đất do chính Miguel López de Legazpi, người lập thành Manila năm 1571, hiến cho dòng Augustinô. Trước khi có ngôi nhà thờ đá hiện tại, các tu sĩ đã dựng liên tiếp hai hoặc ba ngôi nhà thờ tạm bằng vật liệu dễ cháy trên cùng nền đất này: ngôi đầu tiên năm 1571 bằng tre và lá dừa nước (nipa) bị cháy tháng 12 năm 1574 trong cuộc tiến đánh của hải tặc Lâm Phụng (Limahong), ngôi thứ hai bằng gỗ bị cháy rụi ngày 28 tháng 2 năm 1583 khi nến bén vào màn tang trong đám tang Toàn quyền Gonzalo Ronquillo de Peñalosa, và theo AugNet còn có ngôi thứ ba bằng cột gỗ tường đá bị cháy vào Chúa nhật Lễ Lá ngày 30 tháng 3 năm 1586. Sau những trận hỏa hoạn liên tiếp ấy, dòng Augustinô quyết định xây một ngôi thánh đường hoàn toàn bằng đá và gạch vữa theo đồ án của kiến trúc sư Juan Macías.
- 1571 tới 1586Các nhà thờ tre lá và gỗ ban đầuTheo AugNet và Philippine Primer, ngôi nhà thờ đầu tiên bằng tre và lá dừa nước dựng năm 1571 (được tu hội Augustinô chính thức nhận ngày 3 tháng 5 năm 1572) bị cháy năm 1574, ngôi bằng gỗ tiếp theo cháy năm 1583, và ngôi thứ ba cháy ngày 30 tháng 3 năm 1586.
- 1586 hoặc 1587Khởi công nhà thờ đáAugNet ghi khởi công ngày 25 tháng 6 năm 1586, Philippine Primer cũng ghi 1586, còn National Museum ghi 1587. Đồ án do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Juan Macías thiết kế, được Tòa Thẩm phán Hoàng gia (Real Audiencia) ở Mexico phê duyệt, lấy đá đẽo từ các mỏ Guadalupe, Meycauayan và San Mateo.
- 1604Hoàn thành tu việnPhilippine Primer ghi khu tu viện dòng Augustinô bên cạnh hoàn thành năm 1604, trước khi toàn bộ nhà thờ đá khánh thành ba năm sau.
- 1606 hoặc 1607Hoàn thành nhà thờ đáAugNet ghi phần xây dựng hoàn tất năm 1606 và khánh thành năm 1607 (ngày 19 tháng 1 năm 1607 theo sử liệu dòng), còn National Museum và Philippine Primer ghi hoàn thành năm 1607. Kiến trúc sư Juan Macías qua đời năm 1611 và được an táng ngay trong nhà nguyện Thánh Lucia của nhà thờ.
- 1863 và 1880Động đất lớn và việc dỡ tháp chuông bên tráiThân nhà thờ đứng vững qua các trận động đất lớn nhờ tường dày và vòm đá, nhưng tháp chuông bên trái (phía bắc) bị nứt nặng trong trận động đất năm 1863 và năm 1880 nên phải dỡ bỏ phần trên, từ đó mặt tiền chỉ còn một tháp chuông bên phải.
- 1875Vẽ trần ảo giác trompe l'oeilHai họa sĩ phông cảnh người Ý Cesare Alberoni và Giovanni Dibella vẽ toàn bộ vòm trần và tường trong theo lối trompe l'oeil trong mười lăm tháng, theo AugNet.
- 1976Mở Bảo tàng San AgustinTheo AugNet, phần lớn khu tu viện cổ bên cạnh được tu sửa và chuyển thành Bảo tàng San Agustin, lưu giữ kho tàng đồ phụng tự, tranh tượng ngà voi và cổ vật của dòng.
- 1993Di sản Thế giới UNESCOUNESCO ghi danh San Agustin cùng ba nhà thờ Paoay, Santa Maria và Miag-ao thành Di sản Thế giới Các nhà thờ Baroque Philippines theo tiêu chí ii và iv (mã số 677).
Có ba chỗ nguồn vênh nhau cần viết thẳng. Thứ nhất là thứ tự ngôi nhà thờ: Wikipedia và một số tài liệu gọi nhà thờ đá hiện nay là ngôi thứ ba trên khu đất (tính sau hai vụ cháy năm 1574 và 1583), trong khi hồ sơ lịch sử dòng Augustinô trên AugNet và Philippine Primer ghi đây là ngôi thứ tư (vì tính thêm ngôi nhà thờ làm lại sau năm 1583 bị cháy vào ngày Lễ Lá 30 tháng 3 năm 1586). Thứ hai là năm khởi công và năm hoàn thành: AugNet và Philippine Primer ghi khởi công ngày 25 tháng 6 năm 1586, còn Bảo tàng Quốc gia Philippines (National Museum) ghi 1587. Ở đầu hoàn thành, AugNet ghi xây xong năm 1606 và hoàn tất cung hiến năm 1607 (ngày 19 tháng 1 năm 1607), trong khi National Museum và Philippine Primer ghi gọn là năm 1607. Thư viện ghi rõ cả hai mốc để độc giả đối chiếu.
Về động đất, cần tách hai điều hay bị nói gộp. Thân nhà thờ chính đứng vững qua hàng loạt trận động đất lớn ở Manila vào các năm 1645, 1754, 1852, 1863, 1880, 1968 và 1970 theo thống kê của AugNet. Tuy nhiên mặt tiền không còn nguyên vẹn như thiết kế hai tháp chuông ban đầu: tháp chuông bên trái bị nứt đôi trong hai trận động đất năm 1863 và tháng 7 năm 1880 nên chính quyền và nhà dòng phải hạ giải phần lầu chuông bên ấy. Dáng mặt tiền một tháp chuông lệch bên phải mà quý vị thấy hôm nay là dấu tích của biến cố địa chất thế kỷ 19.
IIITường Dày, Vòm Đá Và Trần Vẽ Ảo Giác
Theo số liệu của AugNet, nhà thờ dài 67 mét, rộng 25 mét, chiều cao từ nền tới gờ mái trong lòng nhà thờ là 12 mét và đỉnh vòm bát úp cao 28 mét so với mặt đất, mặt bằng hình thánh giá Latinh. Điều làm nên sức bền của công trình trên vùng đất hay rung chấn là giải pháp kết cấu học từ các tu viện Tây Ban Nha ở Mexico, gọi là Baroque chống động đất (Earthquake Baroque): tường đá đẽo rất dày, móng vòm ngược chịu rung lắc như đáy thuyền trên sóng (theo nhà nghiên cứu kiến trúc Alicia Coseteng), hai dãy 14 nhà nguyện phụ hai bên (nay còn 12 nhà nguyện vì 2 gian đầu được xây đặc lại sau trận động đất năm 1880) có các vách ngăn dày đóng vai trò trụ chống nội thất (interior buttresses), đỡ lấy mái vòm đá hình ống (barrel vault) cuốn liền bằng đá đẽo. UNESCO nhận xét nhóm bốn nhà thờ Baroque Philippines là mẫu mực hòa hợp giữa thiết kế nhà thờ châu Âu với vật liệu và mỹ thuật bản địa, do thợ nề, thợ mộc người Philippines (từ Pampanga, Bulacan, Ilocos) và thợ đá người Hoa (từ khu Parian) cùng tạo tác.
Mặt tiền đá hai tầng kết hợp cặp cột thức Tuscan ở tầng dưới và cột thức Corinth ở tầng trên, điểm xuyết cánh cửa gỗ chạm nổi hình Thánh Augustinô, Thánh mẫu Mônica và hoa lá Baroque. Bên trong lòng nhà thờ, cái nhìn của người xem lập tức bị hút lên vòm trần.
Trompe l'oeil trong tiếng Pháp nghĩa là đánh lừa con mắt. Năm 1875, hai họa sĩ Ý Cesare Alberoni và Giovanni Dibella vẽ lên vòm trần và tường phẳng những gờ chỉ, ô vòm, hoa hồng chạm nổi, vòng nguyệt quế và biểu tượng Kitô giáo có đổ bóng ba chiều, nhìn từ dưới lên giống hệt phù điêu đá chạm thật.
Mái gian chính là vòm đá cuốn liền kết hợp vòm bát úp thấp ở cung thánh, được đỡ bởi hệ vách ngăn dày giữa các nhà nguyện hai bên đóng vai trụ chống nội thất, giúp nhà thờ vượt qua các cơn động đất suốt hơn bốn thế kỷ.
Giảng đài gỗ chạm mạ vàng thế kỷ 18 có chóp hình quả dứa bản địa, 68 ghế gỗ molave khảm ngà của ca đoàn làm từ thế kỷ 17, và cây đàn ống (realejo) 1.749 ống lắp năm 1810 có bánh xe gắn chuông nhỏ (rueda) vẫn còn ngân vang trong các thánh lễ.
Nhà nguyện bên trái cung thánh là nơi đặt mộ thống chế Miguel López de Legazpi, người lập thành Manila năm 1571. Trong nhà nguyện Thánh Lucia có phần mộ của chính kiến trúc sư Juan Macías (mất năm 1611).
Khu tu viện hoàn thành năm 1604 nằm liền kề phía đông nam nhà thờ, từ năm 1976 mở cửa thành Bảo tàng San Agustin với bốn dãy hành lang vòm đá bao quanh sân vườn trong, trưng bày 26 bức tranh sơn dầu cỡ lớn và cổ vật Công Giáo.
Người quen kiến trúc nhà thờ Việt Nam có thể so sánh San Agustin với Nhà thờ đá Phát Diệm (Ninh Bình) cuối thế kỷ 19 ở điểm cả hai đều dùng đá bản địa và bàn tay thợ Á Đông để bản địa hóa kiến trúc nhà thờ Công Giáo, hoặc nhìn đôi sư tử đá kiểu Hoa (fu dogs) đứng gác trước cổng sân nhà thờ San Agustin như dấu ấn giao thoa văn hóa Á Âu tại thương cảng Manila thời thuộc địa.
IVThế Đất Và Hướng
Xin nói rõ ngay từ đầu: Công Giáo không dùng phép phong thủy. Truyền thống kiến trúc nhà thờ châu Âu đặt mặt tiền ở phía tây và cung thánh ở phía đông (hướng mặt trời mọc biểu trưng cho Đức Kitô Phục Sinh), đồng thời tại thành cổ Intramuros các công trình phải tuân theo mạng lưới ô phố quân sự và quy tắc xây dựng tu viện từ Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha (Mexico). Theo hồ sơ của AugNet và dữ liệu bản đồ OpenStreetMap, trục nhà thờ San Agustin chạy dọc từ tây bắc xuống đông nam: mặt tiền chính mở ra đường General Luna nhìn về hướng tây bắc (hơi chếch tây), cung thánh nằm ở đầu đông nam, còn khu tu viện và hành lang sân trong dựa vào sườn tây nam của nhà thờ.
Đoạn dưới đây là cách đọc riêng của thư viện theo nhãn quan địa lý cổ truyền người Việt để quý vị có chỗ đối chiếu, không phải giáo lý Công Giáo hay ý đồ của các tu sĩ dòng Augustinô.
Điều đầu tiên lối xem đất cũ nhìn thấy là thế đất ba mặt giáp nước (tam diện hoàn thủy) ở cửa sông gặp biển. Khu thành cổ Intramuros nguyên là một mũi đất hình ngũ giác nằm ngay bờ nam cửa sông Pasig nơi dòng sông đổ ra vịnh Manila. Phép xem đất coi chỗ sông lớn hội vào biển là đại thủy khẩu, nơi tụ khí và tụ tài của cả một vùng đồng bằng ven biển. Nhà thờ San Agustin nằm ở phần đất cao và chắc trong lòng thành cổ, cách bờ sông Pasig vài trăm mét về phía nam nên hưởng được khí nước mà tránh được nạn xói lở.
Thứ hai là thế thành lũy bao bọc (tàng phong). Thành đá Intramuros dày và kín bao quanh bốn phía cùng hệ thống hào nước bên ngoài tạo thành lớp thành quách che chắn gió bão từ vịnh Manila thổi vào. Ngay trước mặt tiền hướng tây bắc của nhà thờ là khoảng sân rộng lát đá (patio) có hàng tường thấp và bốn pho sư tử đá đứng gác, đóng vai trò như một minh đường nội bộ giúp khối nhà thờ có khoảng thở thoáng đãng giữa các dãy phố cổ hẹp.
Thứ ba là hình khối hành Thổ. Tường đá núi lửa (adobe) dày, dáng nhà thờ thấp, chân tường bè vững và mái vòm đá cuốn tròn mang đậm tính Thổ và Kim trong ngũ hành. Vùng quần đảo Philippines nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương thường xuyên rung chấn, và hình khối Thổ dày nặng, trọng tâm thấp chính là lời giải vật lý giúp ngôi thánh đường đứng vững khi các công trình cao mảnh chung quanh đều đổ sập.
Cuối cùng là mặt tiền một tháp lệch. Lối xem đất Á Đông vốn ưa sự cân xứng tả hữu (như hai tháp chuông song đôi), nhưng như phần lịch sử đã nêu, tháp chuông bên trái (phía đông bắc mặt tiền) đã phải hạ giải sau hai trận động đất năm 1863 và 1880. Dáng khuyết một bên tháp hôm nay là vết sẹo lịch sử minh chứng cho sức chịu đựng của tòa nhà trước thiên tai, chứ không phải chủ ý tạo hình ban đầu.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Và Mùa Đức Mẹ An Ủi
Nhà thờ San Agustin cử hành phụng vụ theo lịch chung của Giáo hội Công Giáo Rôma (tính theo dương lịch) kết hợp lịch phụng vụ riêng của dòng Thánh Augustinô. Ba ngày lễ trọng tâm gắn liền với bản sắc của ngôi thánh đường là lễ tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (8 tháng 12), lễ Thánh tổ phụ Augustinô (28 tháng 8), và đại lễ Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng (4 tháng 9).
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 4 tháng 9 | Lịch phụng vụ dòng Augustinô (dương lịch) | Đại lễ Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng | Dịp lễ đông đảo nhất của đền thánh. Theo Manila Bulletin, trước lễ có tuần cửu nhật từ 26 hoặc 31 tháng 8 tới đầu tháng 9, nghi thức thiếu nhi dâng hoa, kỷ niệm ngày đội triều thiên giáo hoàng (4/9/2000) và cuộc rước kiệu Đức Mẹ quanh thành cổ Intramuros. |
| 27 và 28 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo (dương lịch) | Lễ Thánh Mônica và Lễ Thánh Augustinô | Ngày 27 tháng 8 kính Thánh nữ Mônica, ngày 28 tháng 8 kính trọng thể Thánh Augustinô giám mục tiến sĩ Hội Thánh, tổ phụ tinh thần của dòng tu quản lý nhà thờ. |
| 8 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo (dương lịch) | Lễ trọng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ bổn mạng chính thức của nhà thờ San Agustin và cũng là bổn mạng của cả đất nước Philippines. |
| Tuần Thánh (tháng 3 hoặc 4) | Lịch phụng vụ, tính theo chu kỳ mặt trăng | Visita Iglesia và Tam Nhật Vượt Qua | Trong truyền thống Công Giáo Philippines, thứ Năm Tuần Thánh là dịp hàng vạn tín hữu đi hành hương bảy nhà thờ (Visita Iglesia), trong đó San Agustin và Nhà thờ Chính tòa Manila là hai điểm trung tâm. |
| 16 tới 24 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo tại Philippines | Chín lễ rạng đông Mùa Vọng (Simbang Gabi) | Chuỗi chín thánh lễ cử hành lúc rạng sáng chuẩn bị mừng Chúa Giáng Sinh, nét văn hóa đạo đức lâu đời có từ thời Tây Ban Nha tại Philippines. |
Nhờ vẻ cổ kính của vòm trần vẽ trompe l'oeil và không gian lịch sử hơn bốn trăm năm, San Agustin là một trong những nơi cử hành hôn phối được ưa chuộng nhất tại Philippines. Với các đoàn hành hương Công Giáo Việt Nam sang thăm Manila, nhà thờ San Agustin và Vương cung thánh đường Chính tòa Manila trong khu Intramuros luôn là hai điểm dừng chân đầu tiên để dâng lễ và tìm hiểu lịch sử truyền giáo Á Đông (từ Manila, nhiều thừa sai dòng Đa Minh, Phanxicô và Augustinô thời thế kỷ 17 tới 19 đã vượt biển sang truyền giáo tại Việt Nam).
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- General Luna Street, Intramuros, Manila
- Đường tới
- Nhà thờ tọa lạc trên đường General Luna (góc giao với đường Real) trong khu thành cổ Intramuros, thủ đô Manila, gần bờ nam cửa sông Pasig. Từ ga tàu điện trên cao LRT-1 Central Terminal hoặc từ Công viên Rizal, quý vị có thể đi bộ hoặc đi xe kéo truyền thống (kalesa) qua cổng thành cổ vài trăm mét là tới nhà thờ.
- Toạ độ
- 14.5891, 120.9754
San Agustin là nhà thờ giáo xứ đang cử hành Thánh Lễ hằng ngày và các lễ cưới, nên khách tới thăm cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc nơi tôn nghiêm: ăn mặc lịch sự kín vai và gối, bỏ mũ nón khi bước qua cửa thánh đường, đi nhẹ và giữ yên lặng. Khi trong lòng nhà thờ đang cử hành Thánh Lễ hoặc nghi thức hôn phối, du khách không có vé dự lễ chỉ đứng quan sát từ khu vực cuối nhà thờ hoặc nhìn qua khung cửa kính từ hành lang Bảo tàng San Agustin, không đi lên khu vực ghế ngồi của cộng đoàn và cung thánh. Để xem trọn vẹn khu hành lang tu viện, phòng thánh cổ, lầu ca đoàn và các bộ sưu tập cổ vật, quý vị mua vé vào qua cổng Bảo tàng San Agustin nằm ngay bên phải mặt tiền nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ San Agustin, Manila
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ San Agustin Manila được xây dựng năm nào
Ngôi nhà thờ đá hiện nay được khởi công ngày 25 tháng 6 năm 1586 theo hồ sơ dòng Augustinô trên AugNet và Philippine Primer (National Museum ghi năm 1587) theo thiết kế của kiến trúc sư Juan Macías, xây xong phần thô năm 1606 và hoàn tất cung hiến ngày 19 tháng 1 năm 1607. Trước đó trên cùng khu đất đã có các ngôi nhà thờ bằng tre lá và gỗ dựng từ năm 1571 nhưng liên tiếp bị thiêu rụi vào các năm 1574, 1583 và 1586.
Tại sao nhà thờ San Agustin đứng vững qua nhiều trận động đất lớn
Theo National Museum và AugNet, nhà thờ được thiết kế theo lối Baroque chống động đất (Earthquake Baroque) học từ kinh nghiệm ở Mexico: tường đá đẽo rất dày, móng vòm ngược chịu chấn động như đáy thuyền, mái cuốn vòm đá hình ống (barrel vault) và đặc biệt là hệ vách ngăn dày của 14 nhà nguyện phụ hai bên đóng vai trò trụ chống ngay bên trong lòng nhà. Nhờ vậy thân nhà thờ vượt qua các trận động đất lớn năm 1645, 1754, 1863, 1880, chỉ riêng tháp chuông bên trái bị nứt nặng năm 1863 và 1880 nên phải dỡ bỏ.
Nhà thờ San Agustin có phải Di sản Thế giới UNESCO không
Đúng. Năm 1993, UNESCO đã ghi danh Nhà thờ San Agustin ở Manila cùng ba nhà thờ khác của dòng Augustinô (Paoay ở Ilocos Norte, Santa Maria ở Ilocos Sur và Miag-ao ở Iloilo) vào danh sách Di sản Thế giới với tên chung là Các nhà thờ Baroque của Philippines (mã số 677, tiêu chí ii và iv). Năm 1976, chính phủ Philippines cũng công nhận đây là Di tích Lịch sử Quốc gia và Bảo vật Văn hóa Quốc gia.
Tước hiệu Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng ở nhà thờ San Agustin có ý nghĩa gì
Đức Mẹ An Ủi và Dây Lưng (Nuestra Señora de la Consolación y Correa) là tước hiệu sùng kính Đức Maria truyền thống của dòng Thánh Augustinô, gắn với tích đạo đức kể rằng Đức Mẹ hiện ra an ủi Thánh nữ Mônica và trao cho bà chiếc dây lưng da (trở thành phần tu phục của dòng). Bức ảnh tượng tại nhà thờ được đội triều thiên giáo hoàng năm 2000 và mừng lễ lớn nhất vào ngày 4 tháng 9 hằng năm.
Trần vẽ 3D trong nhà thờ San Agustin do ai thực hiện
Toàn bộ vòm trần và tường trong của nhà thờ được hai họa sĩ phông cảnh người Ý là Cesare Alberoni và Giovanni Dibella vẽ trong vòng 15 tháng vào năm 1875 theo kỹ thuật trompe l'oeil (đánh lừa thị giác). Dù vẽ trên mặt vòm phẳng, cách phối sáng tối khiến người nhìn từ dưới lên có cảm giác như toàn bộ trần nhà được chạm khắc phù điêu đá ba chiều.