Rời những con đường đông xe của Hóc Môn, quý vị đi vào một khu đất rộng còn nhiều cây cao. Trước mặt là một mái chánh điện lợp ngói đỏ, hai tầng mái cong vút ở các góc theo dáng chùa miền Bắc, và giữa sân là một hòn non bộ cao hơn mười mét, trên đỉnh đặt pho tượng Quan Âm bằng đá trắng. Vào những ngày có khóa tu, sân chùa kín người mặc áo tràng lam, đi kinh hành chậm quanh chánh điện, miệng niệm cùng một câu.
Câu ấy là danh hiệu Đức Phật A Di Đà. Chùa Hoằng Pháp không phải tổ đình của một dòng thiền, và người đến đây không đến để tìm gốc phả hệ. Họ đến vì đây là một đạo tràng Tịnh Độ: nơi một pháp môn tu được giữ đều đặn suốt mấy chục năm, bằng những khóa Phật thất bảy ngày mà mỗi khóa nay có hàng nghìn người dự. Cái làm nên chùa là pháp môn ấy, và vị Tổ đã gieo nó từ một khoảng rừng.
IMột Đạo Tràng Theo Pháp Môn, Không Theo Phả Hệ
Trong loạt bài về các chốn tổ, phần lớn các ngôi chùa được gọi là trung tâm của một dòng vì mạch thầy trò: chùa ấy sinh ra các chùa khác, và pháp danh của các đời đọc được theo một bài kệ. Hoằng Pháp đi một đường khác. Các nguồn chúng tôi đọc được, gồm Chốn Thiêng, vnctongiao.org và trang Chùa Xá Lợi, đều chỉ ghi chùa thuộc Phật Giáo Bắc Tông, theo truyền thống Phật Giáo miền Bắc của vị Tổ khai sơn. Không nguồn nào ghi chùa thuộc chi thiền nào hay đời thứ mấy, và không nguồn nào chép một bài kệ truyền thừa riêng của chùa.
Vì vậy vai của Hoằng Pháp nên hiểu theo pháp môn. Sinh hoạt của chùa thiên hẳn về Tịnh Độ, tức pháp môn niệm danh hiệu Đức Phật A Di Đà, nguyện sinh về cõi Cực Lạc. Người trong vùng coi chùa là nơi quy về vì ở đây pháp môn ấy được tổ chức thành nếp tu có kỷ luật, mở rộng cho cả cư sĩ tại gia, chứ không vì chùa là gốc của một phả hệ tăng già.
Chốn tổ lâu đời của dòng Lâm Tế ở đất Gia Định là một chuyện khác, quý vị đọc ở bài chùa Giác Lâm, chúng tôi không kể lại ở đây.
Theo giáo nghĩa Tịnh Độ, Đức Phật A Di Đà đã phát bốn mươi tám lời nguyện, trong đó có nguyện tiếp dẫn những ai chí tâm niệm danh hiệu ngài. Kinh A Di Đà dạy người tu giữ danh hiệu ấy từ một ngày tới bảy ngày, nhất tâm không tán loạn. Chữ Phật thất, nghĩa là bảy ngày niệm Phật, lấy từ chính lời kinh này. Một khóa Phật thất vì vậy không phải một buổi lễ mà là bảy ngày sống trọn trong một việc: tụng kinh, lạy Phật, kinh hành và niệm danh hiệu, xen giữa là giờ nghe giảng và giữ im lặng.
Tịnh Độ là pháp môn dễ vào với người tại gia, vì nó không đòi rời bỏ gia đình hay một nền học kinh điển sâu. Đó là lý do một đạo tràng Tịnh Độ thường đông cư sĩ hơn tăng, và Hoằng Pháp cũng vậy.
Vị Tổ khai sơn
Hòa thượng Ngộ Chân Tử, thế danh Trần Rinh, sinh năm 1901 ở Thái Bình, theo trang Chùa Xá Lợi. Ngài xuất gia với tôn sư Quang Huy và được đặt pháp danh Ngộ Chân Tử. Năm 1935 ngài lập một ngôi chùa mang tên Hoằng Pháp ở Kiến An, ngoài miền Bắc. Từ năm 1955 ngài hoằng pháp ở miền Nam, và năm 1957 dựng ngôi Hoằng Pháp thứ hai trên một khoảng đất rừng ở Hóc Môn. Cái tên chùa ở Hóc Môn vì vậy lặp lại đúng tên ngôi chùa đầu tiên ngài lập hơn hai mươi năm trước.
Ngài viên tịch ngày 16 tháng 10 năm Mậu Thìn, tức năm 1988, để lại mười tác phẩm về tu học. Người kế thế là Hòa thượng Thích Chân Tính, trụ trì từ năm 1988, vị khởi xướng đợt trùng tu năm 1995 và các khóa tu làm nên tên tuổi của chùa hôm nay.
Nhiều người mặc nhiên cho rằng mọi chùa Bắc Tông ở Nam Bộ đều thuộc dòng Lâm Tế, vì đó là dòng đông chùa nhất vùng này. Với Hoằng Pháp, điều ấy không có nguồn. Tổ khai sơn tu học ở miền Bắc, và các tư liệu chúng tôi đọc được chỉ ghi chùa thuộc Bắc Tông, sinh hoạt thiên về Tịnh Độ. Thư viện vì vậy không xếp chùa vào chi thiền nào. Chữ Hoằng Pháp cũng không phải tên một tông phái mà có nghĩa là làm cho giáo pháp lan rộng. Chữ Hán ở đầu trang là do thư viện suy từ âm Hán Việt của tên chùa, chưa đối chiếu với hoành phi tại chỗ.
IITừ Khoảng Rừng Tới Đạo Tràng
Khi Tổ Ngộ Chân Tử về Hóc Môn, khu Thành Ông Năm còn là rừng. Chùa được dựng dần, trước là nơi ở và thờ Phật đơn sơ, hai năm sau mới có dãy chánh điện bằng gạch lợp ngói. Những lớp công trình quý vị thấy hôm nay phần lớn thuộc đợt đại trùng tu khởi từ năm 1995 dưới thời Hòa thượng Thích Chân Tính.
- 1935Ngôi Hoằng Pháp đầu tiênTổ Ngộ Chân Tử lập một ngôi chùa mang tên Hoằng Pháp ở Kiến An, miền Bắc.
- 1957Lập chùa ở Hóc MônTổ khai phá một khoảng đất rừng ở khu Thành Ông Năm và lập ngôi Hoằng Pháp hiện nay.
- 1959Dựng chánh điện gạch ngóiDãy chánh điện đầu tiên xây gạch lợp ngói. Chốn Thiêng ghi chánh điện này ngang 10 mét, dài 18 mét, quay về hướng tây bắc.
- 1971Nới rộng phía trướcChánh điện được nới rộng thêm về phía trước.
- 1988Tổ viên tịchTổ Ngộ Chân Tử viên tịch ngày 16 tháng 10 năm Mậu Thìn. Hòa thượng Thích Chân Tính kế thế trụ trì.
- 1995Đại trùng tu chánh điệnKhởi công chánh điện mới theo dáng mái chùa miền Bắc. Chốn Thiêng ghi công trình khánh thành năm 1997.
- 1999Tượng Quan Âm và khóa Phật thất đầu tiênTượng Quan Âm đá trắng an vị trên hòn non bộ giữa sân. Tháng 3 năm ấy chùa mở khóa Phật thất bảy ngày đầu tiên, có 70 người dự theo kyluc.vn. Cổng tam quan cũng dựng năm này theo vnctongiao.org.
Về diện tích khuôn viên, nguồn ghi không khớp. Trang Người Phật Tử và Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi chùa rộng 6 hécta, còn Chốn Thiêng ghi 5 hécta. Có thể hai con số được đo ở hai thời điểm khác nhau hoặc tính khác nhau phần đất phụ, nhưng chúng tôi không có văn bản nào xác nhận điều đó, nên ghi cả hai.
Từ khóa Phật thất đầu tiên năm 1999 với 70 người, số người dự tăng dần qua các năm. Theo kyluc.vn, nay mỗi khóa có khoảng 3.000 người, và Chốn Thiêng ghi chùa mở sáu khóa bảy ngày như vậy trong một năm. Bên cạnh đó là các khóa tu mùa hè dành cho thanh thiếu niên, mỗi khóa cũng có hàng nghìn em về ở chùa học nếp sống thiền môn. Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã xác lập cho chùa bốn kỷ lục, trong đó có kỷ lục ngôi chùa tổ chức nhiều khóa Phật thất với số Phật tử dự đông nhất và kỷ lục lễ hội hoa đăng kỷ niệm Đức Phật A Di Đà lớn nhất.
IIIMái Chùa Miền Bắc Giữa Đất Nam Bộ
Chánh điện trùng tu từ năm 1995 là công trình chính. Điện rộng 18 mét, dài 42 mét, tức 756 mét vuông. Mái lợp ngói đỏ hai tầng, đầu đao cong vút ở bốn góc, đúng dáng mái chùa đồng bằng Bắc Bộ mà Tổ khai sơn mang theo trong ký ức. Cửa làm bằng gỗ chạm, bên trong thờ Đức Phật Thích Ca, trên tường là các bức phù điêu kể đời Đức Phật. Vnctongiao.org ghi có bảy bức.
Giữa đất Nam Bộ, nơi chùa cổ thường mái thấp, lợp ngói âm dương và dựng theo lối nhà rường ba gian, một mái chùa cong vút kiểu Bắc là thứ nhận ra được từ xa. Dáng mái ấy nói về gốc của vị Tổ nhiều hơn mọi tấm bia.
Ngang 18 mét, dài 42 mét, tức 756 mét vuông, trùng tu từ năm 1995. Mái ngói đỏ hai tầng, cửa gỗ chạm, phù điêu kể đời Đức Phật.
Hòn non bộ giữa sân cao hơn 10 mét, rộng 20 mét. Trên đỉnh là tượng Quan Âm bằng đá cẩm thạch trắng cao 5 mét, nặng hơn 20 tấn, an vị năm 1999.
Nơi thờ xá lợi của Tổ Ngộ Chân Tử. Vnctongiao.org tả tháp có dạng vòm, ốp gạch men.
Dựng năm 1999 theo vnctongiao.org, hai bên ghi hai chữ Từ Bi và Trí Tuệ.
Chốn Thiêng ghi có cụm tượng hai rồng chầu Phật dài 15 mét, cao 3 mét.
Về mặt bằng chánh điện, các nguồn tả khác nhau. Bảng dữ kiện của thư viện ghi điện dựng theo mặt bằng chữ thập, còn Chốn Thiêng và vnctongiao.org ghi theo kiểu chữ công. Hai kiểu không giống nhau: chữ thập là hai khối cắt nhau ở giữa, chữ công là hai khối ngang nối bằng một khối dọc. Chúng tôi chưa có bản vẽ để đối chiếu nên ghi cả hai cách tả, quý vị đến tận nơi có thể tự nhận ra.
Hòn non bộ với tượng Quan Âm đặt giữa sân là chỗ người đến chùa dừng lâu nhất. Bồ Tát Quán Thế Âm, trong giáo nghĩa Tịnh Độ, là một trong hai vị Bồ Tát theo hầu Đức Phật A Di Đà, cùng với Bồ Tát Đại Thế Chí. Đặt ngài ở vị trí trung tâm của sân là một lựa chọn hợp với pháp môn mà chùa theo.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong văn bản của chùa. Các nguồn chúng tôi đọc được không ghi Tổ Ngộ Chân Tử chọn đất theo phép nào, chỉ ghi ngài khai phá một khoảng rừng. Chúng tôi ghi rõ như vậy để quý vị phân biệt đâu là tư liệu, đâu là kiến giải.
Hóc Môn nằm ở rìa tây bắc của vùng Sài Gòn cũ, trên dải đất gò cao hơn vùng trũng ven sông ở phía nam. Đất gò khô ráo, ít ngập, và trong con mắt cổ truyền đó là chỗ khí được giữ lại chứ không bị nước cuốn đi. Chùa không có núi để tựa lưng như chùa miền Trung, cũng không có sông lớn trước mặt. Cái nó có là một khu đất rộng và phẳng, cây cao bao quanh, cách xa trục phố, tức một thế đất tĩnh hơn là một thế đất hùng.
Về hướng, Chốn Thiêng ghi dãy chánh điện đầu tiên năm 1959 quay về hướng tây bắc. Các nguồn không ghi rõ chánh điện trùng tu năm 1995 có giữ nguyên hướng ấy hay không, nên chúng tôi không khẳng định hướng hiện nay. Hướng tây bắc không phải hướng chùa đồng bằng thường chuộng, nhưng với một ngôi chùa dựng trên đất khai phá, hướng thường đi theo lối vào có sẵn và thế khu đất hơn là theo sách.
Chỗ đáng đọc hơn là hòn non bộ giữa sân. Trong phép bài trí cổ truyền, non bộ là núi và nước thu nhỏ, dùng để tạo cho một khu đất phẳng cái thế sơn thủy mà tự nhiên không cho. Đặt non bộ ở minh đường, tức khoảng sân trước chánh điện, là tự dựng lấy một ngọn núi trước mặt, rồi đặt Bồ Tát lên đỉnh núi ấy. Người xưa làm non bộ trong sân nhà, sân đình, ở Hoằng Pháp nó được làm lớn tới mức thành trung tâm của cả khuôn viên.
Sau cùng là sự tĩnh. Với một đạo tràng mà việc chính là bảy ngày niệm Phật liên tục, khoảng cách với đường phố và bóng cây quanh chùa có giá trị hơn mọi thế đất đẹp mắt.
VKhóa Tu Và Ngày Lễ
Nhịp sống của Hoằng Pháp đi theo các khóa tu hơn là theo lễ hội. Ngoài các khóa ấy, chùa giữ các ngày lễ chung của Phật Giáo Bắc Tông, cùng hai ngày riêng: giỗ Tổ khai sơn và vía Đức Phật A Di Đà, ngày lễ gắn với chính pháp môn của chùa.
| Thời điểm | Lễ hoặc khóa tu | Nội dung |
|---|---|---|
| 16 tháng 10 âm lịch | Giỗ Tổ Ngộ Chân Tử | Ngày Tổ khai sơn viên tịch năm Mậu Thìn 1988. Tăng ni và Phật tử về dâng hương tại chánh điện và tháp Nhị Nghiêm. |
| 17 tháng 11 âm lịch | Vía Đức Phật A Di Đà | Lễ lớn nhất gắn với pháp môn của chùa, có đêm hoa đăng mà Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi nhận là lớn nhất Việt Nam. |
| Rằm tháng 4 âm lịch | Phật Đản | Lễ mừng ngày Đức Phật đản sinh theo nếp chung của chùa Bắc Tông. |
| Rằm tháng 7 âm lịch | Vu Lan | Lễ báo hiếu cha mẹ theo nếp chung của chùa Bắc Tông. |
| Nhiều đợt trong năm | Khóa Phật thất bảy ngày | Bảy ngày chuyên niệm danh hiệu Đức Phật A Di Đà. Chốn Thiêng ghi sáu khóa mỗi năm, kyluc.vn ghi mỗi khóa khoảng 3.000 người. |
| Mùa hè | Khóa tu mùa hè | Khóa tu cho thanh thiếu niên, học nếp sống thiền môn, lễ nghi và đạo đức. |
Ở Hoằng Pháp, ngày vía Đức Phật A Di Đà có ý nghĩa mà ở nhiều chùa khác không có. Đó là ngày của chính vị Phật mà người trong đạo tràng niệm danh hiệu suốt những khóa Phật thất. Hàng nghìn ngọn đèn thắp trên sân chánh điện đêm ấy là hình ảnh của một pháp môn đã thành nếp sống của cả một vùng.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu Thành Ông Năm, ấp 3, xã Hóc Môn (xã Tân Hiệp cũ, huyện Hóc Môn cũ), Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Chùa ở khu Thành Ông Năm, ấp 3, xã Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc xã Tân Hiệp của huyện Hóc Môn cũ. Từ trung tâm thành phố đi theo hướng tây bắc về phía Hóc Môn.
- Toạ độ
- 10.9003, 106.5818
Hoằng Pháp là đạo tràng đang có người tu, nhiều khi đang giữa một khóa Phật thất với hàng nghìn người giữ im lặng. Quý vị nên ăn mặc kín đáo, đi nhẹ nói khẽ, không cắt ngang hàng kinh hành, không chụp ảnh gần người đang lạy Phật. Muốn dự khóa tu thì chùa có lệ ghi danh trước, người dự ở lại trọn khóa và theo đúng nội quy của khóa.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Hoằng Pháp
Contribute photos, information or video for Hoang Phap PagodaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Hoằng Pháp thuộc hệ phái nào
Chùa thuộc Phật Giáo Bắc Tông, theo truyền thống Phật Giáo miền Bắc của Tổ khai sơn, sinh hoạt thiên về pháp môn Tịnh Độ niệm Phật A Di Đà. Các nguồn chúng tôi đọc được không ghi chùa thuộc chi thiền nào, nên thư viện không xếp chùa vào dòng Lâm Tế hay dòng nào khác.
Chùa Hoằng Pháp do ai xây dựng và xây năm nào
Chùa do Hòa thượng Ngộ Chân Tử, thế danh Trần Rinh, quê Thái Bình, lập năm 1957 trên một khoảng đất rừng ở Hóc Môn. Chánh điện gạch ngói đầu tiên dựng năm 1959. Chánh điện hiện nay trùng tu từ năm 1995 dưới thời Hòa thượng Thích Chân Tính.
Khóa tu Phật thất ở chùa Hoằng Pháp là gì
Là khóa tu bảy ngày chuyên niệm danh hiệu Đức Phật A Di Đà, lấy ý từ lời Kinh A Di Đà dạy giữ danh hiệu từ một tới bảy ngày. Khóa đầu tiên mở tháng 3 năm 1999 có 70 người, nay mỗi khóa khoảng 3.000 người theo Tổ chức Kỷ lục Việt Nam.
Chùa Hoằng Pháp rộng bao nhiêu hécta
Nguồn ghi không khớp. Trang Người Phật Tử và Tổ chức Kỷ lục Việt Nam ghi 6 hécta, còn Chốn Thiêng ghi 5 hécta. Thư viện chưa có văn bản nào giải thích chỗ chênh nên ghi cả hai. Riêng chánh điện trùng tu từ năm 1995 rộng 18 mét, dài 42 mét, tức 756 mét vuông.
Tượng Quan Âm ở chùa Hoằng Pháp cao bao nhiêu
Tượng Quan Âm bằng đá cẩm thạch trắng cao 5 mét, nặng hơn 20 tấn, an vị năm 1999 trên đỉnh hòn non bộ giữa sân. Hòn non bộ cao hơn 10 mét, rộng 20 mét, theo Chốn Thiêng. Trong giáo nghĩa Tịnh Độ, Bồ Tát Quán Thế Âm là vị theo hầu Đức Phật A Di Đà.