Tổ đình Hội Khánh

IMười đời trụ trì của một tổ đình Lâm Tế

Hội Khánh thuộc Thiền phái Lâm Tế, dòng thiền đông chùa nhất ở Nam Bộ, truyền vào Đàng Trong từ cuối thế kỷ 17 rồi chia thành nhiều chi phái. Theo báo Giác Ngộ, Tổ khai sơn Đại Ngạn (hiệu Từ Tấn) thuộc đời thứ 37 dòng Liễu Quán, vị trụ trì đời thứ ba là Hòa thượng Toàn Tánh - Chánh Đắc thuộc đời thứ 37 dòng Chúc Thánh, còn vị trụ trì đời thứ mười hiện nay là Hòa thượng Nhựt Minh - Huệ Thông thuộc đời thứ 41 dòng Lâm Tế Gia Phổ. Sự giao thoa giữa các chi Liễu Quán, Chúc Thánh và Lâm Tế Gia Phổ qua mười đời trụ trì tại cùng một ngôi tổ đình là nét lịch sử đáng chú ý của Phật giáo đất Thủ.

Danh sách mười đời trụ trì từ năm 1741 tới nay được cả Giác Ngộ và Phật Sự Online ghi nhận, chỉ khác nhau ở mốc năm chuyển giao của ba đời đầu. Một ngôi chùa được gọi là tổ đình không phải vì nó lớn mà vì mạch trụ trì ở đó liên tục, đời sau nhận chùa từ tay đời trước, và các chùa trong vùng lần về đây khi kể gốc. Mười đời không gián đoạn trong gần ba trăm năm là thứ làm nên chữ tổ đình của Hội Khánh.

IITừ ngọn đồi xuống chân đồi

Chùa khai sơn năm Tân Dậu, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 2 đời vua Lê Hiển Tông, tức năm 1741, trên một ngọn đồi cao. Theo Cục Di sản Văn hóa và trang Chùa Xá Lợi, năm 1861 khi quân Pháp đánh chiếm Thủ Dầu Một, ngôi chùa cổ trên đồi bị đốt phá thiêu hủy trong chiến sự (còn báo Giác Ngộ chỉ ghi chùa cũ hư hỏng nặng). Hòa thượng Toàn Tánh Chánh Đắc bèn dời chùa xuống chân đồi ở phía bắc (hoặc đông bắc), cách nền cũ chừng một trăm mét, khởi công dựng lại từ năm 1861 và hoàn thành vào năm 1868. Ngôi chùa quý vị thấy hôm nay đứng trên nền tái thiết năm 1868 ấy.

• 1741Khai sơn trên đồi
  Thiền sư Đại Ngạn, hiệu Từ Tấn, khai sơn chùa năm Tân Dậu, Cảnh Hưng thứ 2, trên một ngọn đồi cao.
• 1861 tới 1868Dời xuống chân đồi
  Chùa cũ trên đồi bị thiêu hủy năm 1861, Hòa thượng Toàn Tánh Chánh Đắc dời chùa xuống chân đồi cách nền cũ chừng một trăm mét và tái thiết hoàn tất năm 1868.
• 1883Đúc đại hồng chung
  Quả chuông lớn đúc năm Quý Mùi dưới thời trụ trì đời thứ tư là Hòa thượng Chương Đắc Trí Tập, do một bổn đạo trong vùng hiến cúng, theo trang Chùa Xá Lợi và Phật Sự Online.
• 1885Khắc mộc bản in kinh
  Trụ trì đời thứ năm là Hòa thượng Ấn Long Thiện Quới cho khắc bộ ván in kinh năm Ất Dậu. Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo ghi đây là bộ mộc bản sớm nhất ở Thủ Dầu Một.
• 1917Dựng giảng đường và đông lang
  Trụ trì đời thứ sáu là Hòa thượng Chơn Thinh Từ Văn cho dựng lại giảng đường và dãy đông lang. Năm 1920 ngài sang Marseille (Pháp) thuyết pháp và góp công lập chùa Hội Khánh tại Pháp, theo Giác Ngộ.
• 1923 tới 1926Cụ Nguyễn Sinh Sắc lưu trú
  Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc từng lưu trú tại chùa, xem mạch bốc thuốc và đàm đạo cùng Hòa thượng Từ Văn và cụ Tú Cúc Phan Đình Viện, theo Cục Di sản Văn hóa.
• 1990 tới 1992Đại trùng tu
  Giác Ngộ ghi chùa được trùng tu toàn bộ trong những năm này, sau lần sửa tây lang năm 1984.
• 1993Di tích quốc gia
  Được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia theo Quyết định số 43-VH/QĐ ngày 7 tháng 1 năm 1993.
• 2010Khánh thành tượng Phật nhập Niết Bàn
  Tượng Phật nhập Niết Bàn dài 52 mét trên mái chùa khánh thành. Nguồn vênh về ngày, chi tiết nêu dưới.

Ngoài việc thờ tự, Hội Khánh còn là nơi khắc in kinh. Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo ghi bộ ván năm 1885 đã được dùng để in các kinh A Di Đà, Hồng Danh, Vu Lan, Phổ Môn cho tăng ni và Phật tử trong vùng. Năm 1995 chùa mở trường Phật học cho tăng ni, tiếp nối vai trò nơi học đạo của một tổ đình.

IIIChánh điện gỗ và gần trăm pho tượng

Chùa dàn theo lối quen của chùa cổ Nam Bộ với tiền điện, chánh điện, giảng đường nối nhau trên một trục, hai bên là đông lang và tây lang sắp đôi nằm dọc, tổng diện tích khu điện đường rộng chừng 700 mét vuông. Trang Chùa Xá Lợi ghi toàn bộ kết cấu dựng trên 92 cột gỗ quý theo lối trùng thềm trùng lương (trùng thiềm điệp ốc), tức các nếp nhà nối liền nhau với mái hiên chồng lớp và hệ xà nối tiếp nhau. Trong điện có ba tấm bao lam chạm trổ đề tài tứ linh, tứ quý, cửu long và thập bát La Hán sơn thếp vàng rực rỡ theo Giác Ngộ, còn ngoài sân chùa có bốn cây dầu cổ thụ trồng hơn một thế kỷ.

Thứ quý nhất trong chánh điện là gần trăm pho tượng gỗ mít sơn son thếp vàng, gồm tượng Phật Thích Ca, Bồ Tát Quán Thế Âm, Địa Tạng, các vị La Hán và Thập Điện Minh Vương. Bộ mười tám vị La Hán, mỗi pho cao chừng 0,86 mét theo Giác Ngộ, cùng hai bức phù điêu chạm mười tám vị La Hán và Bồ Tát được tạo tác vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Mỗi vị một dáng, một nét mặt riêng.

IVThế đất và hướng

Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong văn bia hay văn bản của chùa. Các nguồn thư viện đọc được chỉ ghi chùa khai sơn trên một ngọn đồi rồi dời xuống chân đồi sau biến cố năm 1861, không ghi Tổ Đại Ngạn hay Hòa thượng Chánh Đắc chọn đất theo phép nào, cũng không ghi hướng chánh điện. Thư viện ghi rõ như vậy để quý vị phân biệt đâu là tư liệu, đâu là kiến giải.

VLễ và nếp tu trong năm

Là một tổ đình Lâm Tế, Hội Khánh giữ các lễ chung của Phật Giáo Bắc Tông, cùng các ngày giỗ Tổ của các đời trụ trì. Các nguồn thư viện đọc được không ghi ngày giỗ cụ thể của Tổ khai sơn Đại Ngạn, nên thư viện không ghi ngày ấy. Tạp chí Văn Hóa Phật Giáo ghi chùa là nơi tổ chức lễ Phật Đản, lễ Vu Lan và mùa an cư kiết hạ của chư tăng trong vùng.

Ở một tổ đình, mùa an cư là lúc chư tăng quanh vùng về ở chung ba tháng trước hàng bài vị mười đời trụ trì, giữ cho Hội Khánh vai một nơi học đạo chứ không chỉ là di tích.

VINơi Chốn Và Đường Tới

Những nơi gần đây trong thư viện

VIIĐóng Góp Cho Trang Này

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp