Rẽ khỏi đường 14 tháng 9 vào một con hẻm ở phường Thanh Đức, quý vị gặp một khuôn viên rộng hơn hẳn những gì con hẻm hứa hẹn. Mái chánh điện mang đường nét của chùa Nam Tông, sau là nhà hậu tổ, và một dãy thiền thất nhỏ chia từng liêu cho người đến tu tập. Không có tiếng mõ theo lối chùa Bắc, lời tụng nếu nghe được là tiếng Pali.
Đây là chùa Siêu Lý, một ngôi chùa Phật Giáo Nam Tông Kinh, tức truyền thống Theravada của người Việt. Chùa không cổ, khởi từ một tịnh thất lá cuối thập niên 1950. Điều khiến nó có tên ở miền Tây là vị tổ khai sơn: Hòa thượng Tịnh Sự, người đã dịch trọn bộ Vi Diệu Pháp ra tiếng Việt. Từ đó tới nay, chùa là một chỗ học Abhidhamma và chữ Pali cho tăng ni lẫn cư sĩ.
ITông Phái Và Vị Tổ Khai Sơn
Chùa thuộc Phật Giáo Nam Tông Kinh, dòng Theravada do người Việt tu theo, khác với Phật Giáo Bắc Tông mà phần đông chùa Việt theo, và khác với Phật Giáo Nam Tông Khmer của các chùa phum sóc. Nam Tông Kinh tụng kinh bằng tiếng Pali, sư mặc y vàng, đi khất thực theo nếp Nam Tông, và không dùng bài kệ để đặt pháp danh theo đời như các dòng thiền Bắc Tông. Vì vậy ở đây không có chuyện dòng kệ hay đời thứ mấy.
Trong các bài của thư viện về Nam Tông Kinh, Chùa Bửu Quang là tự viện Nam Tông đầu tiên của người Việt, Chùa Kỳ Viên là trung tâm hoằng pháp giữa Sài Gòn, Thiền viện Bửu Long nổi vì bảo tháp Gotama Cetiya. Siêu Lý là ngôi ở miền Tây, và nét riêng của nó là việc dạy Abhidhamma.
Vi Diệu Pháp, tiếng Pali là Abhidhamma, là tạng thứ ba trong Tam tạng kinh điển Pali, bên cạnh tạng Kinh và tạng Luật. Nếu tạng Kinh là lời Phật dạy theo từng hoàn cảnh, thì Vi Diệu Pháp là phần phân tích có hệ thống: tâm gồm bao nhiêu loại, mỗi loại khởi lên kèm những yếu tố nào, sắc pháp chia ra sao, các pháp liên hệ với nhau theo những cách nào. Đây là phần khó nhất trong ba tạng, thường phải học qua nhiều cấp.
Muốn đọc Vi Diệu Pháp cho chắc, người học phải biết ít nhiều chữ Pali, vì nhiều thuật ngữ không có chữ tương đương hoàn toàn trong tiếng Việt. Vì vậy ở chùa Siêu Lý, lớp Vi Diệu Pháp và lớp Pali đi cùng nhau.
Tổ khai sơn là Hòa thượng Tịnh Sự, pháp danh Pali Santakicco, tên đời Võ Văn Đang. Theo tiểu sử đăng trên trang Phật giáo Đồng Tháp, ngài sinh năm 1913 ở làng Hòa Long, Lai Vung, nay thuộc Đồng Tháp. Năm mười hai tuổi ngài xuất gia ở chùa Bửu Hưng, Sa Đéc, theo Bắc Tông, pháp danh Huệ Lực, rồi thọ đại giới năm hai mươi tuổi ở chùa Kim Huê. Về sau ngài sang Campuchia và Thái Lan tu học và chuyển sang Nam Tông.
Công trình lớn nhất của ngài là dịch trọn bộ Vi Diệu Pháp ra tiếng Việt, cùng các giáo trình Vi Diệu Pháp sơ cấp, trung cấp và cao cấp mà nhiều lớp học Nam Tông còn dùng. Ngài viên tịch ngày 7 tháng 5 năm 1984, tiểu sử ghi thọ 72 tuổi, tức tính theo tuổi ta.
Ba chỗ hay nhầm.
Thứ nhất, Siêu Lý không phải chùa Khmer. Phật tử của chùa có cả người Khmer, nhưng chùa thuộc Nam Tông Kinh của người Việt, không thuộc Nam Tông Khmer. Hai bên cùng truyền thống Theravada nhưng khác cộng đồng, khác ngôn ngữ sinh hoạt và khác lối kiến trúc.
Thứ hai, không nhầm với ngôi cùng tên ở Sài Gòn. Ở Thành phố Hồ Chí Minh có một chùa cũng tên Siêu Lý, là ngôi khác hẳn.
Thứ ba, về ba chữ Hán ở đầu trang. Chùa Nam Tông không dùng chữ Hán trong sinh hoạt, và chúng tôi không thấy nguồn nào chép một tấm biển chữ Hán của chùa. Ba chữ ấy do thư viện ghi theo âm Hán Việt của tên chùa, không phải chép từ hoành phi.
IITừ Tịnh Thất Lá Đến Chùa
Chùa khởi từ một tịnh thất lợp lá, có từ khoảng năm 1958, nơi thí chủ Tô Thị Sa tu tại gia. Tới năm Quý Mão, năm năm sau đó, bà dâng đất cho Hòa thượng Tịnh Sự, và tịnh thất thành chùa. Theo phatgiao.org.vn và Chốn Thiêng, đó là mốc lập chùa.
- 1913Tổ khai sơn ra đờiHòa thượng Tịnh Sự, tên đời Võ Văn Đang, sinh ở làng Hòa Long, Lai Vung. Ngài xuất gia theo Bắc Tông rồi về sau tu học ở Campuchia, Thái Lan và theo Nam Tông.
- Khoảng 1958Tịnh thất láThí chủ Tô Thị Sa có một tịnh thất lợp lá để tu tại gia, tiền thân của chùa.
- Quý MãoThành chùaNăm năm sau đó, bà Tô Thị Sa dâng đất cho Hòa thượng Tịnh Sự, tịnh thất trở thành chùa Siêu Lý, theo phatgiao.org.vn và Chốn Thiêng.
- 1980Trùng tu lớnChùa được trùng tu lớn sau nhiều năm xuống cấp.
- 1984Tổ viên tịchHòa thượng Tịnh Sự viên tịch ngày 7 tháng 5, sau khi đã để lại bản dịch trọn bộ Vi Diệu Pháp và các giáo trình ba cấp.
- 2000Mở rộng khuôn viênTỳ khưu Giác Sơn về trụ trì, chùa được tôn tạo và khuôn viên mở rộng dần lên chừng 7.000 mét vuông.
- Hiện nayNơi học AbhidhammaChùa mở lớp Vi Diệu Pháp, chữ Pali và giải nghĩa kinh cho tăng ni và cư sĩ. Phật tử của chùa hơn một nghìn người, gồm người Kinh, người Khmer và người Hoa, theo Chốn Thiêng.
Về cách ghi năm, bảng dữ kiện của thư viện ghi năm thành chùa bằng can chi, là năm Quý Mão, năm năm sau tịnh thất lá, đúng như hai nguồn phatgiao.org.vn và Chốn Thiêng ghi mốc bà Tô Thị Sa dâng đất. Chúng tôi giữ cách ghi ấy. Các nguồn không ghi vênh nhau ở mốc này, chỉ khác nhau ở chỗ có nguồn gọi tịnh thất là của bà Tô Thị Sa, có nguồn chỉ gọi là tịnh thất lá có từ trước.
Về học trò, phatgiao.org.vn ghi có người học ở Siêu Lý rồi sang học tiếp ở Thái Lan, Myanmar và Sri Lanka, ba nước theo Theravada. Mạch ấy khớp với chính con đường của vị tổ, người cũng từng rời quê sang các nước Nam Tông để học.
IIIChánh Điện, Hậu Tổ Và Dãy Thiền Thất
Chùa không lớn về số công trình, và bố cục phản ánh đúng việc chính của nó: một nơi để lễ, một nơi để nhớ tổ, và một nơi để ngồi thiền. Trang trí theo lối Nam Tông, nhưng không mang dáng mái nhọn nhiều tầng của chùa Khmer, vì đây là chùa Nam Tông của người Việt.
Thờ Đức Phật theo lối Nam Tông, tức chỉ thờ Đức Phật Thích Ca, không thờ các vị Bồ Tát như chùa Bắc Tông. Theo phatgiao.org.vn, trong điện có tượng Phật đắp nổi phù điêu và hoa văn theo lối Nam Tông.
Phía sau chánh điện, nơi tưởng nhớ vị tổ khai sơn. Với Siêu Lý, đây là chỗ nhắc người học về người đã dịch bộ sách mà họ đang học.
Chừng mười liêu nhỏ cho hành giả ở lại tu tập. Trong truyền thống Nam Tông, học giáo lý và hành thiền đi cùng nhau, nên dãy liêu là một phần cốt yếu của chùa.
Chừng 7.000 mét vuông sau lần mở rộng từ năm 2000, lớn hơn nhiều so với dáng vẻ của con hẻm dẫn vào.
Người quen chùa Bắc Tông vào đây sẽ thấy thiếu mấy thứ: không có tượng Quan Âm, không có điện Địa Tạng, không có dãy tượng La Hán. Đó không phải chùa làm thiếu mà là đúng nếp Nam Tông, vốn lấy Đức Phật lịch sử làm trung tâm. Cái mà Siêu Lý có thêm so với nhiều chùa khác không nằm ở tượng, mà ở lớp học: những lớp Vi Diệu Pháp từ sơ cấp lên cao cấp, dùng chính giáo trình của vị tổ khai sơn.
IVThế Đất Và Hướng
Mục này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chùa ghi lại. Chúng tôi không thấy nguồn nào nói chùa được chọn đất theo phép phong thủy, cũng không thấy nguồn ghi hướng của chánh điện. Truyền thống Nam Tông vốn không lấy phong thủy làm phép dựng chùa, và đất chùa ở đây là đất do thí chủ dâng, không phải đất chọn theo la bàn. Những gì viết dưới đây chỉ là chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối cũ.
Nét đầu tiên là thế ẩn trong hẻm. Chùa không mở mặt ra đường lớn mà lùi vào trong, qua một lối hẹp mới tới khuôn viên rộng. Theo lối đọc cũ, lối vào hẹp mà lòng trong rộng là thế khẩu hẹp bụng rộng, giữ được khí bên trong, không để tán ra phố. Với một nơi mà việc chính là ngồi thiền và học giáo lý, sự khép ấy hợp việc.
Thứ hai là đất sông nước. Vĩnh Long nằm giữa các nhánh sông lớn của đồng bằng, đất thấp và bằng, không có núi làm chỗ tựa. Ở vùng như vậy, lối cũ không tìm núi mà tìm đất giồng cao hơn chung quanh và tìm nước. Một khuôn viên chừng bảy nghìn mét vuông giữa khu dân cư, theo lối đọc cũ, tự tạo được một vùng đất riêng, có cây che và có khoảng trống để khí lưu thông.
Thứ ba là quan hệ với Văn Thánh Miếu. Cách chùa chừng một cây số rưỡi là Văn Thánh Miếu Vĩnh Long, văn miếu của Nho giáo. Một nơi học Nho và một nơi học Abhidhamma trong cùng một thành phố nhỏ, đọc theo lối cũ, là hai điểm Văn của vùng đất. Lý do thật thì đơn giản hơn: một bên do triều đình dựng, một bên do một thí chủ dâng đất. Chúng tôi ghi sự trùng hợp ấy như một cách đọc, không hơn.
VLễ Theo Nếp Nam Tông Và Mùa Học
Lịch lễ của chùa đi theo nếp chung của Phật Giáo Nam Tông, tính theo ngày rằm âm lịch, khác lịch lễ của chùa Bắc Tông ở vài chỗ, nhất là mùa an cư. Chúng tôi chưa thấy nguồn nào ghi một ngày lễ riêng của chùa Siêu Lý, nên bảng dưới ghi theo nếp chung của Nam Tông và nói rõ như vậy.
| Ngày âm lịch | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Rằm tháng Giêng | Lễ Magha Puja | Kỷ niệm ngày chư tăng tụ hội về nghe Đức Phật thuyết giới bổn. Nếp chung của Nam Tông. |
| Rằm tháng Tư | Lễ Vesak | Kỷ niệm ngày Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập Niết Bàn, theo quan niệm Nam Tông ba sự kiện cùng rơi vào ngày rằm tháng Tư. |
| Rằm tháng Sáu | Nhập hạ | Chư tăng bắt đầu ba tháng an cư mùa mưa, ở yên một chỗ tu học. Nam Tông nhập hạ muộn hơn Bắc Tông hai tháng. |
| Rằm tháng Chín | Ra hạ | Kết thúc mùa an cư bằng lễ tự tứ, chư tăng thỉnh nhau chỉ lỗi cho mình. |
| Trong tháng sau ra hạ | Lễ dâng y Kathina | Phật tử dâng y cho chư tăng đã an cư đủ ba tháng. Mỗi chùa chỉ làm một lần trong năm. |
Với Siêu Lý, mùa an cư có thêm một nghĩa: đó là lúc lớp học đông nhất. Ba tháng chư tăng ở yên một chỗ là ba tháng thuận nhất để học một môn đòi hỏi nhiều công như Vi Diệu Pháp. Các lớp Pali và giải nghĩa kinh mở cho cả tăng ni lẫn cư sĩ, và việc ấy, hơn bất cứ ngày lễ nào, là nhịp riêng của ngôi chùa này.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 162/8 đường 14 tháng 9, phường Thanh Đức (phường 5 thành phố Vĩnh Long cũ), tỉnh Vĩnh Long. Các nguồn cũ ghi phường 5 thị xã Vĩnh Long
- Đường tới
- Chùa ở số 162/8 đường 14 tháng 9, phường Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long, tức phường 5 thành phố Vĩnh Long cũ, trong một con hẻm. Văn Thánh Miếu Vĩnh Long cách chừng một cây số rưỡi.
- Toạ độ
- 10.2562, 105.9836
Chùa là nơi tu học đang hoạt động, có hành giả ở lại thiền trong các liêu. Ăn mặc kín đáo, bỏ giày dép trước khi vào chánh điện, nói khẽ, không đi vào khu thiền thất khi chưa được mời. Theo nếp Nam Tông, chư tăng không nhận tiền trao tay và không dùng bữa sau giờ ngọ, nên nếu muốn cúng dường xin hỏi người trong chùa cách làm cho đúng lệ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Siêu Lý
Contribute photos, information or video for Sieu Ly PagodaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
chùa siêu lý vĩnh long thuộc hệ phái nào
Thuộc Phật Giáo Nam Tông Kinh, tức truyền thống Theravada của người Việt, tụng kinh bằng tiếng Pali và không dùng bài kệ đặt pháp danh như các dòng Bắc Tông. Chùa không phải chùa Nam Tông Khmer, dù Phật tử có cả người Khmer bên cạnh người Kinh và người Hoa.
ai khai sơn chùa siêu lý
Hòa thượng Tịnh Sự, pháp danh Pali Santakicco, tên đời Võ Văn Đang, sinh năm 1913 ở Lai Vung. Ngài xuất gia theo Bắc Tông, về sau sang Campuchia và Thái Lan tu học rồi theo Nam Tông, dịch trọn bộ Vi Diệu Pháp ra tiếng Việt và viên tịch năm 1984.
chùa siêu lý có từ năm nào
Chùa khởi từ một tịnh thất lợp lá có từ khoảng năm 1958. Năm Quý Mão, năm năm sau đó, thí chủ Tô Thị Sa dâng đất cho Hòa thượng Tịnh Sự và tịnh thất thành chùa. Chùa được trùng tu lớn năm 1980 và mở rộng khuôn viên lên chừng 7.000 mét vuông từ năm 2000.
học vi diệu pháp ở vĩnh long ở đâu
Chùa Siêu Lý ở phường Thanh Đức, Vĩnh Long, lâu nay mở lớp Vi Diệu Pháp từ sơ cấp tới cao cấp, cùng lớp chữ Pali và giải nghĩa kinh cho tăng ni và cư sĩ. Đây là chùa do Hòa thượng Tịnh Sự khai sơn, vị đã soạn các giáo trình Vi Diệu Pháp ba cấp.
vi diệu pháp là gì
Vi Diệu Pháp, tiếng Pali là Abhidhamma, là tạng thứ ba trong Tam tạng kinh điển Pali, bên cạnh tạng Kinh và tạng Luật. Đây là phần phân tích có hệ thống về tâm, các yếu tố đi kèm tâm, sắc pháp và quan hệ giữa các pháp, thường phải học qua nhiều cấp.