Rẽ vào đường Xóm Chài, một con đường nhỏ gần bờ sông ở Vĩnh Long, quý vị sẽ gặp một cổng tam quan mới, sau cổng là một ngôi điện tám cạnh, mái xếp nhiều tầng, màu vàng nhạt. Đi vòng ra phía sau, giữa những tán cây, có một ngôi nhà nhỏ chỉ tám mét ngang mười sáu mét dài và một cái cốc gạch thấp. Cái nhà nhỏ ấy là chánh điện đầu tiên. Cái cốc ấy là chỗ ở của Tổ sư.
Đây là Tịnh xá Ngọc Viên, ngôi tịnh xá đầu tiên của Hệ phái Khất Sĩ, do chính Tổ sư Minh Đăng Quang dựng cuối năm 1948. Người trong hệ phái gọi nơi này là tổ đình, là gốc. Mọi tịnh xá bát giác quý vị từng thấy ở miền Nam, từ Sài Gòn tới các tỉnh miền Tây, đều có chung một gốc ở đây.
IHệ Phái Khất Sĩ Và Ngôi Tịnh Xá Gốc
Hệ phái Khất Sĩ là một hệ phái Phật Giáo do người Việt khai lập ở Nam Bộ giữa thế kỷ 20. Người khai lập là Tổ sư Minh Đăng Quang, thế danh Nguyễn Thành Đạt, sinh năm 1923 ở làng Phú Hậu, Vĩnh Long. Theo báo Giác Ngộ, năm mười lăm tuổi ngài sang Campuchia học đạo, bốn năm sau về nước tu tập. Về mốc bắt đầu truyền đạo, nguồn vênh nhau: phatgiao.org.vn ghi năm 1944, báo Giác Ngộ ghi bài giảng đầu tiên của ngài vào năm 1947 ở chùa Linh Bửu, Phú Mỹ, Mỹ Tho. Chúng tôi ghi cả hai.
Ngọc Viên là nơi Tổ sư trực tiếp dựng, trực tiếp hoằng pháp, và là trú xứ chính của các vị trưởng lão thời đầu. Tổ sư vắng bóng năm 1954. Hệ phái giữ ngày mùng 1 tháng 2 âm lịch làm ngày tưởng niệm Tổ.
Khất Sĩ khác Bắc Tông và Nam Tông ở đâu
Chỗ khác đầu tiên là dung hợp. Phật Giáo Việt Nam trước đó có hai dòng lớn: Bắc Tông, dùng kinh chữ Hán, theo truyền thống Đại thừa, và Nam Tông, dùng kinh Pali, theo truyền thống Nguyên thủy. Tổ sư Minh Đăng Quang lấy cả hai làm nguồn. Bộ Chơn Lý gồm 69 bài của ngài dựa vào giáo lý của cả hai truyền thống, và hệ phái giữ câu tôn chỉ rằng Phật Giáo Việt Nam không chia tông phái. Hệ phái tự gọi đường tu của mình là nối truyền Thích Ca chánh pháp.
Chỗ khác thứ hai là hạnh khất thực. Chữ Khất Sĩ nghĩa là người đi xin: xin thức ăn để nuôi thân, xin pháp để nuôi tâm. Tăng ni Khất Sĩ mặc tam y, ôm bình bát, đi khất thực, ăn ngày một bữa trước giờ ngọ, giữ giới theo luật Tứ phần. Dáng một đoàn tăng y vàng đi hàng một ôm bát giống Nam Tông, nhưng giới bản và nhiều nghi thức thì gần Bắc Tông hơn. Đó chính là chỗ dung hợp hiện ra ngoài đời.
Chỗ khác thứ ba là tiếng nói và kiến trúc. Kinh tụng của hệ phái bằng tiếng Việt, nhiều bài được chuyển thành thơ Việt cho dễ nhớ, không tụng âm Hán Việt hay tiếng Pali. Nơi tu không gọi là chùa mà gọi là tịnh xá, và chánh điện tịnh xá thường dựng theo hình bát giác, tám cạnh ứng với Bát Chánh Đạo. Vì thế tịnh xá Khất Sĩ không có hoành phi chữ Hán như chùa Bắc Tông, nên ô tên chữ Hán ở đầu trang này để trống.
Nhiều người thấy tăng Khất Sĩ y vàng ôm bát rồi nghĩ đây là một nhánh của Phật Giáo Nam Tông. Không phải. Hệ phái Khất Sĩ là một hệ riêng, khác Phật Giáo Nam Tông Kinh và khác Phật Giáo Nam Tông Khmer. Khất Sĩ tụng kinh tiếng Việt, giữ giới theo luật Tứ phần, và giáo lý rút từ cả hai truyền thống. Ngược lại cũng không nên gộp Khất Sĩ vào Bắc Tông, vì nếp khất thực, ngọ trai và kiến trúc tịnh xá bát giác đều là nét riêng.
IITừ Mái Nhà Đơn Sơ Tới Tổ Đình
Cuối năm 1948, trên một khu đất chừng 6.193 mét vuông do cư sĩ địa phương hiến, Tổ sư dựng Ngọc Viên. Chánh điện đầu tiên chỉ là một nếp nhà hình chữ nhật đơn sơ, tám mét ngang mười sáu mét dài. Cùng năm ấy ngài dựng một cái cốc để ở và trồng một cây bồ đề. Năm sau, 1949, tịnh xá tổ chức đại lễ Tự tứ và Vu Lan quy mô lớn, được phatgiao.org.vn ghi là có ảnh hưởng rộng tới sinh hoạt của hệ phái buổi đầu.
- 1923Tổ sư ra đờiTổ sư Minh Đăng Quang, thế danh Nguyễn Thành Đạt, sinh ở làng Phú Hậu, Vĩnh Long.
- 1948Dựng tịnh xáCuối năm, Tổ sư dựng Ngọc Viên bên xóm Chài. Chánh điện chữ nhật 8 nhân 16 mét, cốc Tổ sư, cây bồ đề cùng ra đời năm này.
- 1949Đại lễ Tự tứ và Vu LanTịnh xá tổ chức đại lễ Tự tứ và Vu Lan quy mô lớn.
- 1954Tổ sư vắng bóngTổ sư Minh Đăng Quang vắng bóng năm 1954.
- 1971Trùng tu lần đầuTrùng tu, vẫn giữ chánh điện hình chữ nhật.
- 1993Chánh điện bát giácTrùng tu lớn dưới sự chỉ đạo của trưởng lão Giác Giới, dựng chánh điện bát giác đường kính 18 mét. Chánh điện cũ được giữ lại làm dấu tích.
- 2006Ghi nhận kỷ lụcTrung tâm Sách kỷ lục Việt Nam ghi nhận Ngọc Viên là ngôi tịnh xá Khất Sĩ đầu tiên của Việt Nam.
- 2022Hoàn tất các hạng mục mớiTừ năm 2017 tới năm 2022 xây mới nhà khách, giảng đường, trai đường, cổng tam quan và tường rào.
Tịnh xá nay thuộc Giáo đoàn 1, giáo đoàn đầu tiên của hệ phái. Theo phatgiao.org.vn, Giáo đoàn 1 hiện trông coi 21 tịnh xá và tịnh thất. Toàn hệ phái nay có sáu giáo đoàn tăng, số tịnh xá mỗi nguồn ghi một khác, từ hơn ba trăm tới hơn năm trăm ngôi, chúng tôi không chọn con số nào. Về truyền thừa, thư viện chưa tra được một bài kệ truyền thừa có nguồn của hệ phái. Điều thấy được là thế hệ đệ tử đầu tiên của Tổ sư đều mang chữ Giác trong pháp danh, như Giác Tánh, Giác Tịnh, Giác An, Giác Nhiên, Giác Lý, Giác Huệ.
IIIChánh Điện Bát Giác Và Những Dấu Tích Năm 1948
Chánh điện dựng năm 1993 là mẫu mà nhiều tịnh xá Khất Sĩ về sau theo. Điện hình bát giác, đường kính 18 mét. Theo trang Phật tử Việt Nam, thiết kế ban đầu có hai cấp mái: mái trên hình tứ giác tượng trưng Tứ Thánh đế, mái dưới hình bát giác tượng trưng Bát Chánh Đạo. Về sau thêm một cấp mái thứ ba để mở rộng chỗ tu học. Cả ngôi điện, nhìn từ trên xuống, là một bài giảng giáo lý bằng hình khối.
Đặt ngay giữa chánh điện. Bốn mặt tượng trưng Tứ vô lượng tâm, đế ba bậc tượng trưng Tam vô lậu học là giới, định, tuệ, đỉnh mười ba tầng. Trong tháp thờ tượng Phật Thích Ca bằng đá trắng và bộ Đại tạng kinh Việt Nam.
Bốn cột trụ quanh bảo tháp tượng trưng tứ chúng, gồm tăng, ni, cư sĩ nam và cư sĩ nữ, cùng nâng đỡ Phật pháp.
Nếp nhà chữ nhật 8 nhân 16 mét dựng năm 1948, được giữ lại để lưu dấu tích xưa khi chánh điện mới xong.
Dựng từ năm 1948, nay xây gạch, giữ chân dung, chiếc chõng tre và bồ đoàn của Tổ sư.
Cây bồ đề trồng năm 1948. Núi đất đắp khoảng năm 1950, thể hiện ý hài hòa giữa người và thiên nhiên.
Dựng năm 2022, câu đối: Minh Đăng Quang thị hiện, trời Nam ngời Chơn lý, Khất sĩ đạo hoằng truyền, đất Việt rạng Pháp đăng. Tường rào chạm cảnh đời hành đạo của Đức Phật và của Tổ sư.
Bố cục chia hai khu. Khu ngoại dành cho đại chúng, gồm nhà khách, giảng đường, trai đường, nhà thờ linh cốt và nhà thờ cửu huyền thất tổ. Khu nội dành riêng chư tăng, gồm nhà tăng và các cốc nhỏ dưới tán cây, giữ đúng nếp sống giản dị của người khất sĩ. Chữ Ngọc mở đầu tên tịnh xá cũng là một nét dễ nhận của hệ phái: nhiều tịnh xá về sau mang chữ Ngọc, như Ngọc Phương, Ngọc Thạnh.
Có người nghĩ chánh điện bát giác đã có từ ngày Tổ sư dựng tịnh xá. Không đúng. Chánh điện năm 1948 là nhà chữ nhật, lần trùng tu năm 1971 vẫn giữ hình chữ nhật, tới năm 1993 mới dựng điện bát giác. Hình bát giác là cách hệ phái về sau biểu đạt Bát Chánh Đạo bằng kiến trúc, còn gốc của Ngọc Viên là một mái nhà đơn sơ.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chép trong văn bản của tịnh xá hay của hệ phái. Hệ phái Khất Sĩ không đặt việc chọn đất theo phong thủy thành giáo lý. Hình dáng tịnh xá đi theo một quy ước riêng: chánh điện bát giác ứng với Bát Chánh Đạo, bảo tháp giữa điện ứng với giới định tuệ. Đoạn dưới chỉ là chỗ đối chiếu cho quý vị quen lối nhìn đất cổ truyền.
Điều đầu tiên nên thấy là hình bát giác tự nó đã là một cách xử lý hướng. Một ngôi điện chữ nhật có mặt trước mặt sau rõ ràng, nên phải chọn hướng. Một ngôi điện tám cạnh với bảo tháp ở giữa thì mở ra tám phía như nhau, người ngồi quanh tháp hướng vào tâm chứ không hướng về một phương. Đọc theo lối cổ truyền, đó là thế lấy trung tâm làm chủ, giống cách người xưa đặt trung cung giữa bát quái.
Về đất, tịnh xá nằm ở xóm Chài gần bờ sông Cổ Chiên, vùng đất bằng của thị xã Vĩnh Long cũ, không có núi. Ở đồng bằng sông nước, chỗ dựa là nền đất ráo và chỗ nhìn ra là con nước. Ngọn núi đất đắp trong khuôn viên khoảng năm 1950, nếu đọc bằng con mắt phong thủy, đóng đúng vai một huyền vũ nhân tạo giữa vùng đất phẳng, dù nguồn chỉ ghi nó được đắp để nói ý hài hòa giữa người và thiên nhiên.
Cuối cùng là cây bồ đề trồng năm 1948. Trong lối nhìn cổ truyền, cây lớn lâu năm giữ khí cho một khu đất. Trong lối nhìn của nhà Phật, cây bồ đề là chỗ Đức Phật thành đạo. Ở Ngọc Viên hai lối nhìn gặp nhau trên cùng một gốc cây, và gốc cây ấy cùng tuổi với chính tịnh xá.
VLễ Và Nếp Tu Trong Năm
Lịch lễ của tịnh xá theo nếp chung của Hệ phái Khất Sĩ, tính theo âm lịch. Riêng ở Ngọc Viên, vì là tổ đình, ngày tưởng niệm Tổ sư có ý nghĩa như ngày giỗ tổ ở chốn tổ các dòng khác.
| Ngày âm lịch | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Mùng 1 tháng 2 | Tưởng niệm Tổ sư | Ngày hệ phái tưởng niệm Tổ sư Minh Đăng Quang, chư tăng ni và Phật tử về tổ đình dâng hương |
| Rằm tháng Tư | Phật Đản | Lễ mừng ngày Đức Phật đản sinh |
| Ba tháng mùa mưa | An cư kiết hạ | Chư tăng ở yên một trú xứ để tu học, không du hành |
| Rằm tháng Bảy | Tự tứ và Vu Lan | Chư tăng mãn hạ làm lễ Tự tứ, Phật tử làm lễ báo hiếu |
Ngày thường, nếp tu của tịnh xá giữ những điều cốt lõi của người khất sĩ: ăn một bữa trước giờ ngọ, học giáo lý bằng tiếng Việt, sống chung và học chung. Hệ phái có câu tóm nếp ấy là sống chung tu học, và ở tổ đình Ngọc Viên nếp ấy đã được giữ từ năm 1948.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 14/20/2 đường Xóm Chài, phường Long Châu (phường 2 cũ, nhập phường 1 năm 2024, thành phố Vĩnh Long cũ), tỉnh Vĩnh Long
- Đường tới
- Tịnh xá ở số 14/20/2 đường Xóm Chài, phường Long Châu, trên đất phường 2 cũ của thành phố Vĩnh Long cũ, tỉnh Vĩnh Long. Từ trung tâm Vĩnh Long cũ đi về phía xóm Chài một quãng ngắn là tới.
- Toạ độ
- 10.2553, 105.9643
Đây là tổ đình đang có chư tăng tu học, nên lệ của tịnh xá là lệ phải theo. Ăn mặc kín đáo, đi nhẹ nói khẽ trong chánh điện. Khu nội là chỗ ở của chư tăng, khách không vào. Chư tăng thọ trai trước giờ ngọ, nếu tới vào buổi trưa xin quý vị chờ tăng chúng thọ trai xong. Cốc Tổ sư và chánh điện cũ là nơi lưu niệm, xin không chạm vào đồ trong cốc.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tịnh xá Ngọc Viên
Contribute photos, information or video for Ngoc Vien ViharaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
tịnh xá đầu tiên của hệ phái khất sĩ ở đâu
Là Tịnh xá Ngọc Viên ở đường Xóm Chài, Vĩnh Long, do Tổ sư Minh Đăng Quang dựng cuối năm 1948. Năm 2006 Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam ghi nhận đây là ngôi tịnh xá Khất Sĩ đầu tiên. Người trong hệ phái coi Ngọc Viên là tổ đình.
hệ phái khất sĩ khác bắc tông nam tông thế nào
Khất Sĩ dung hợp giáo lý của cả Bắc Tông lẫn Nam Tông. Tăng ni mặc tam y, ôm bát khất thực, ăn ngày một bữa như Nam Tông, nhưng giữ luật Tứ phần gần Bắc Tông. Kinh tụng bằng tiếng Việt. Nơi tu gọi là tịnh xá, chánh điện thường hình bát giác tượng trưng Bát Chánh Đạo.
tổ sư minh đăng quang là ai
Là người khai lập Hệ phái Khất Sĩ, thế danh Nguyễn Thành Đạt, sinh năm 1923 ở làng Phú Hậu, Vĩnh Long. Ngài dựng Tịnh xá Ngọc Viên năm 1948, để lại bộ Chơn Lý gồm 69 bài giảng. Tổ sư vắng bóng năm 1954, hệ phái tưởng niệm ngài ngày mùng 1 tháng 2 âm lịch.
vì sao tịnh xá khất sĩ xây hình bát giác
Tám cạnh tượng trưng Bát Chánh Đạo. Ở Ngọc Viên, chánh điện bát giác đường kính 18 mét dựng năm 1993, mái trên hình tứ giác ứng với Tứ Thánh đế, bảo tháp giữa điện có đế ba bậc ứng với giới, định, tuệ. Chánh điện đầu tiên năm 1948 còn là nhà chữ nhật.
tịnh xá ngọc viên và tịnh xá trung tâm khác nhau thế nào
Ngọc Viên ở Vĩnh Long là ngôi gốc, do Tổ sư trực tiếp dựng năm 1948. Tịnh xá Trung Tâm ở Sài Gòn khởi công năm 1965, sau khi Tổ sư vắng bóng, được gọi là ngôi nhà chung của hệ phái. Một bên là chốn tổ, một bên là trung tâm sinh hoạt chung.