Con đường xuyên sa mạc Sinai dẫn quý vị vào một thung lũng hẹp giữa những vách núi đá granit đỏ nâu, trơ trụi, không một bóng cây. Ở cuối thung lũng, sát chân núi, hiện ra một khối tường đá vàng nâu cao và dày, vuông vức như một pháo đài nhỏ. Bên trên mép tường nhô lên một tháp chuông, một mái nhà thờ và, lạ thay, một ngọn tháp minaret. Trong khuôn viên có một khoảnh vườn xanh, chỗ xanh duy nhất trong tầm mắt.
Đây là Tu viện Thánh Catarina (Saint Catherine's Monastery), tu viện của Giáo hội Chính Thống, được UNESCO gọi là tu viện Kitô giáo cổ nhất còn dùng đúng chức năng ban đầu. Ai Cập là đất nước mà đa số dân theo Hồi Giáo và có cộng đồng Kitô hữu Copt lâu đời. Thư viện vẫn chọn nơi này làm đại diện duy nhất cho Ai Cập, vì trên đất nước ấy không nơi nào khác được cả ba tôn giáo độc thần cùng coi là thiêng: núi Sinai của Do Thái Giáo, của Kitô Giáo, và của Hồi Giáo, với một thánh đường nhỏ nằm ngay trong tường tu viện.
IBụi Gai Cháy, Núi Của Lề Luật Và Tên Thánh Catarina
Tên chính thức của tu viện là Tu viện Hiển Dung (Monastery of the Transfiguration), dâng kính biến cố Chúa Giêsu hiển dung trên núi trước mặt ba môn đệ. Người ta còn gọi là Tu viện Bụi Gai Cháy. Cái tên Thánh Catarina chỉ có từ thế kỷ 9, khi thánh tích của Thánh Catarina thành Alexandria, vị thánh nữ tử đạo mà cả phương Đông lẫn phương Tây tôn kính, được tìm thấy và đưa về tu viện, theo Smarthistory.
Về tổ chức, tu viện cùng tu viện Raithu gần đó và vài cơ sở phụ thuộc làm thành trọn Giáo hội Sinai, một giáo hội Chính Thống tự trị thuộc truyền thống Hy Lạp. Đứng đầu là Tổng giám mục Sinai, đồng thời là viện phụ của tu viện. Theo OrthodoxWiki, vị này theo lệ được Thượng phụ Jerusalem tấn phong nhưng Giáo hội Sinai không trực thuộc Jerusalem. Đó là một giáo hội rất nhỏ về số người, nhưng giữ một nếp sống đan tu liền mạch từ thế kỷ 6.
Sách Xuất Hành trong Cựu Ước kể ông Môsê (Moses) đang chăn chiên thì thấy một bụi gai bốc lửa mà không cháy rụi, rồi nghe tiếng Thiên Chúa gọi từ trong bụi gai, bảo ông cởi dép vì chỗ ông đứng là đất thánh. Cũng trên núi Sinai, ông nhận hai bia đá khắc Lề Luật. Truyền thống Chính Thống đọc bụi gai cháy mà không tàn như hình bóng của Đức Mẹ, người cưu mang Thiên Chúa mà vẫn trọn vẹn. Vì thế OrthodoxWiki ghi nhà nguyện Bụi Gai Cháy ở tu viện dâng kính Lễ Truyền Tin.
Với Hồi Giáo, Môsê là Thiên sứ Musa, và ngọn núi được gọi là Jebel Musa, núi của Musa. Với Do Thái Giáo, đây là núi của mặc khải Torah. Hồ sơ UNESCO nhấn mạnh chính điểm này: khu vực được cả ba tôn giáo coi là thiêng.
Chỗ hay hiểu lầm thứ nhất: vì ở Ai Cập, nhiều người tưởng tu viện thuộc Giáo hội Copt, giáo hội Kitô đông nhất nước. Không phải. Giáo hội Copt thuộc nhánh Chính Thống Cổ Đông Phương, như Giáo hội Tewahedo mà quý vị gặp ở bài các nhà thờ đục đá Lalibela. Tu viện Thánh Catarina thuộc nhánh Chính Thống Đông Phương, truyền thống Hy Lạp, cùng nhánh với Meteora ở Hy Lạp và Tu viện Ba Ngôi Sergiev Posad ở Nga, và cổ hơn cả hai.
Chỗ thứ hai: việc đồng nhất núi Sinai của Kinh Thánh với ngọn Jebel Musa là một truyền thống có từ những thế kỷ đầu Kitô Giáo, được tu viện và khách hành hương giữ suốt mười lăm thế kỷ. Đây là truyền thống, không phải điều khảo cổ học đã xác định.
IIMười Lăm Thế Kỷ Sau Một Bức Tường
Trước khi có tu viện, đã có các ẩn sĩ sống rải rác quanh chân núi, tụ về nơi truyền thống chỉ là chỗ bụi gai cháy. Tu viện được dựng để gom họ lại trong một bức tường đá. Theo Smarthistory, tường thành và nhà thờ chính phần lớn còn nguyên từ đợt xây thế kỷ 6, chỉ tháp chuông là thêm vào thế kỷ 19. Hiếm có công trình Kitô giáo nào giữ được thân xác gốc lâu như thế.
- 527Lập tu viện theo OrthodoxWikiOrthodoxWiki ghi hoàng đế Justinian lập tu viện năm 527. Smarthistory không ghi mốc này mà tính từ đợt xây vương cung thánh đường.
- 548 tới 565Xây vương cung thánh đườngNhà thờ chính xây trong quãng này. OrthodoxWiki giải thích mốc dựa vào dòng chữ khắc nhắc hoàng hậu Theodora như người đã khuất, bà mất năm 548, và hoàng đế Justinian mất năm 565.
- Thế kỷ 6Tranh khảm Chúa Hiển DungTranh khảm ở hậu cung nhà thờ chính, vẽ Chúa Kitô hiển dung giữa hai tiên tri và ba môn đệ, có niên đại thế kỷ 6 theo Smarthistory.
- Thế kỷ 9Mang tên Thánh CatarinaThánh tích Thánh Catarina thành Alexandria được tìm thấy, từ đó tu viện mang tên vị thánh nữ, theo Smarthistory.
- Thế kỷ 10 tới 11Thánh đường Fatimid trong tườngMột thánh đường Hồi giáo thời Fatimid được dựng ngay trong tường tu viện, theo OrthodoxWiki. Minaret của nó còn thấy được bên cạnh tháp chuông.
- Thế kỷ 19Thêm tháp chuôngTháp chuông nhà thờ chính được xây thêm, theo Smarthistory, là phần mới nhất trong khối công trình chính.
- 2002Di sản Thế giới UNESCOKhu vực Thánh Catarina rộng 60.100 hecta được ghi danh theo tiêu chí i, iii, iv và vi, gồm tu viện, núi Sinai cao 2.285 mét và lối mòn Sikket Sayidna Musa dẫn lên đỉnh.
Hai chỗ nguồn vênh nhau, thư viện ghi cả hai. Năm lập tu viện: OrthodoxWiki ghi hoàng đế Justinian lập tu viện năm 527 và nhà thờ xây xong trong khoảng 548 tới 565. Smarthistory ghi thẳng tu viện được lập trong khoảng 548 tới 565, những năm cuối triều Justinian. Có thể hiểu năm 527 là mốc truyền thống của việc lập cộng đoàn, còn 548 tới 565 là quãng dựng công trình được chứng thực bằng chữ khắc.
Ảnh thánh Chúa Kitô Toàn Năng (Pantokrator): Smarthistory ghi nửa đầu thế kỷ 6, vẽ bằng kỹ thuật sáp nóng (encaustic) trên ván gỗ. OrthodoxWiki ghi thế kỷ 7. Dù theo bên nào, đây vẫn là một trong những ảnh thánh cổ nhất còn giữ được. Việc bảo tồn di tích hiện do Hội đồng Cổ vật Tối cao Ai Cập phụ trách, theo hồ sơ UNESCO.
IIINhà Thờ Justinian, Nhà Nguyện Bụi Gai Và Kho Thủ Bản
Từ bên ngoài, tu viện chỉ là một khối tường đá granit cao bao lấy một khoảnh đất trên sườn thung lũng. Bên trong là cả một làng đan tu chen chúc: nhà thờ chính kiểu vương cung thánh đường Byzantine với lòng giữa và hai lối bên, các nhà nguyện, phòng ở của đan sĩ, thư viện, và thánh đường nhỏ thời Fatimid. OrthodoxWiki ghi cánh cửa gỗ thời Justinian vẫn còn được dùng tới nay. Phía ngoài tường có khu vườn và nhà nguyện Thánh Tryphon, nơi giữ sọ các đan sĩ đã qua đời theo nếp lâu đời của tu viện.
Nhà thờ chính xây khoảng 548 tới 565, phần lớn còn nguyên từ thế kỷ 6. Hậu cung có tranh khảm Chúa Hiển Dung thế kỷ 6, một trong những tranh khảm cổ nhất còn lại của nghệ thuật Byzantine.
Nằm phía sau hậu cung nhà thờ chính, nơi truyền thống chỉ là chỗ bụi gai cháy. Nhà nguyện dâng kính Lễ Truyền Tin theo OrthodoxWiki.
Khoảng 3.500 cuốn bằng tiếng Hy Lạp, Copt, Ả Rập, Armenia, Do Thái, Slav, Syriac, Gruzia và nhiều thứ tiếng khác, theo OrthodoxWiki được xem là chỉ đứng sau thư viện Vatican.
Chúa Kitô Toàn Năng vẽ bằng sáp nóng trên ván gỗ, niên đại thế kỷ 6 hay thế kỷ 7 tùy nguồn. Một trong những ảnh thánh cổ nhất còn lại.
Ảnh vẽ các đan sĩ leo nấc thang lên trời, làm cuối thế kỷ 12 ngay tại tu viện theo Smarthistory, minh họa sách của Thánh Gioan Nấc Thang, viện phụ Sinai.
Thánh đường Hồi giáo nhỏ thế kỷ 10 tới 11 trong tường tu viện, dấu vết hiếm hoi của một nơi thờ Hồi Giáo và một nơi thờ Kitô Giáo chung một khuôn viên suốt nhiều thế kỷ.
Nếu quý vị đã đọc bài Mont-Saint-Michel, sẽ thấy hai tu viện trên đất thiêng mà hai cách đứng khác hẳn: Mont-Saint-Michel leo lên đỉnh một hòn đảo đá để ai cũng thấy từ xa, còn Thánh Catarina nép vào chân núi, trong lòng một thung lũng khuất. Một bên hướng lên, một bên thu vào trong.
IVThế Đất Và Hướng
Phần sau đây không có trong bất cứ tư liệu nào của tu viện. Chính Thống Giáo không biết tới phong thủy và không dùng nó khi dựng nhà thờ. Hướng của nhà thờ Chính Thống theo hướng phụng vụ: bàn thờ và hậu cung quay về phía đông, phía mặt trời mọc, tượng trưng cho Chúa Kitô phục sinh, người tín hữu đứng trong lòng nhà thờ cùng quay mặt về hướng ấy. Ở Sinai, chỗ đặt tu viện còn do một điều khác quyết định: nó phải ở đúng nơi truyền thống chỉ là bụi gai cháy. Những dòng dưới đây là cách thư viện nhìn nơi này theo lối cổ truyền của người Việt, để quý vị có chỗ đối chiếu, không hơn.
Nét đầu tiên là thế tựa núi. Tu viện nằm sát chân khối núi Sinai, lưng tựa vào vách đá, hai bên là sườn núi khép lại thành một thung lũng hẹp. Phép cổ gọi chỗ có núi lớn sau lưng là có huyền vũ, chỗ dựa, và hai sườn núi hai bên là tay long hổ ôm lấy. Hiếm công trình nào trong thư viện có thế tựa núi rõ như vậy, núi ở đây không phải đồi đất mà là cả một khối granit.
Nét thứ hai là tàng phong. Thung lũng hẹp và kín, gió sa mạc bị các vách núi chặn. Theo lối cổ, gió tán thì khí tán, chỗ khuất gió là chỗ khí dừng. Người xưa ở vùng nóng khô cũng tự tìm đến những thung lũng như thế vì cùng một lẽ thực tế: kín gió, có bóng núi, có nguồn nước ngầm. Khoảnh vườn xanh bên tường tu viện cho thấy nơi này có nước, điều mà phép cổ coi là thứ không thể thiếu để khí được nuôi.
Nét thứ ba là hướng. Nhà thờ chính theo hướng phụng vụ, hậu cung về phía đông, và nhà nguyện Bụi Gai Cháy nằm ngay phía sau hậu cung. Như vậy chỗ thiêng nhất của cả tu viện nằm ở đầu trục đông, sâu nhất vào phía trong. Lối cổ Việt cũng đặt hậu cung, nơi thờ chính, ở sâu nhất trong trục công trình, nên ở điểm này hai truyền thống gặp nhau, tuy lý do hoàn toàn khác.
Nét cuối là thành quách. Bức tường đá dày bao quanh làm tu viện thành một khối khép kín. Phép cổ coi tường bao như một lớp giữ khí cho đất bên trong. Ở đây, tường ấy còn giữ lại mười lăm thế kỷ ảnh thánh, thủ bản và nếp kinh nguyện, là thứ mà con mắt đọc đất cũ khó đo được.
VLễ Theo Lịch Julius Của Giáo Hội Sinai
Tu viện theo lịch Julius, còn gọi là lịch cũ, như nhiều giáo hội Chính Thống khác. Trong thế kỷ này, ngày theo lịch Julius chậm hơn dương lịch thường dùng mười ba ngày. Orthodox Times đưa tin lễ Thánh Catarina tại tu viện được mừng theo lịch cũ, vào đầu tháng 12 dương lịch, với kinh chiều đêm trước chỉ thắp sáng bằng nến. Ngoài lễ bổn mạng, bảng dưới ghi các lễ gắn với tên và các nhà nguyện của tu viện theo lịch chung Chính Thống. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Liên hệ với tu viện |
|---|---|---|---|
| 25 tháng 11, tức 8 tháng 12 dương lịch | Lịch Julius, lịch phụng vụ Chính Thống | Lễ Thánh Catarina thành Alexandria | Lễ bổn mạng. Khách hành hương từ nhiều nước về dự, kinh chiều đêm trước chỉ thắp nến, theo Orthodox Times. |
| 6 tháng 8, tức 19 tháng 8 dương lịch | Lịch Julius, lịch phụng vụ Chính Thống | Lễ Chúa Hiển Dung | Tên chính thức của tu viện và đề tài tranh khảm ở hậu cung nhà thờ chính. |
| 25 tháng 3, tức 7 tháng 4 dương lịch | Lịch Julius, lịch phụng vụ Chính Thống | Lễ Truyền Tin | Lễ kính của nhà nguyện Bụi Gai Cháy, theo OrthodoxWiki. |
| 25 tháng 12, tức 7 tháng 1 dương lịch | Lịch Julius, lịch phụng vụ Chính Thống | Lễ Giáng Sinh | Một trong các đại lễ của năm phụng vụ Chính Thống. |
| Mỗi năm một ngày | Lịch Julius, cách tính Phục Sinh Chính Thống | Lễ Phục Sinh | Đại lễ lớn nhất của năm, tính theo lịch Julius nên nhiều năm rơi muộn hơn Phục Sinh của Công Giáo. |
Thư viện không tìm được nguồn về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại tu viện này nên không ghi. Quý vị muốn biết thêm về nhánh Chính Thống Đông Phương, cách tính lịch Julius và thánh tượng, xin đọc trang đạo Chính Thống Giáo của thư viện.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Chân núi Sinai (Jebel Musa), thị trấn Saint Catherine, tỉnh Nam Sinai
- Đường tới
- Tu viện nằm dưới chân núi Sinai (Jebel Musa), gần thị trấn Saint Catherine, tỉnh Nam Sinai, Ai Cập. Đường bộ tới đây thường đi từ các thị trấn ven biển Biển Đỏ của bán đảo Sinai.
- Toạ độ
- 28.5558, 33.9764
Đây là tu viện đang có đan sĩ sống và cầu nguyện, không phải bảo tàng. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, che vai và đầu gối, nói nhỏ, không chụp ảnh ở những chỗ đan sĩ đang cử hành phụng vụ. Khách chỉ vào những phần được mở, phần lớn khuôn viên là nơi ở và làm việc của đan sĩ. Tu viện có những ngày không đón khách, nhất là các ngày lễ lớn của Giáo hội. Lên đỉnh núi theo lối mòn là đường dốc đá dài, cần tính sức.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Thánh Catarina, núi Sinai
Contribute photos, information or video for Saint Catherine's MonasteryThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
tu viện thánh catarina ở đâu
Ở chân núi Sinai (Jebel Musa), gần thị trấn Saint Catherine, tỉnh Nam Sinai, Ai Cập. Tu viện nằm trong một thung lũng hẹp giữa núi đá granit, khu vực rộng 60.100 hecta quanh đó được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 2002, gồm cả núi Sinai cao 2.285 mét.
tu viện thánh catarina xây năm nào
Dựng thời hoàng đế Justinian thế kỷ 6. Các nguồn vênh nhau: OrthodoxWiki ghi lập năm 527, còn Smarthistory ghi tu viện lập trong khoảng 548 tới 565, dựa vào dòng chữ khắc nhắc hoàng hậu Theodora đã mất. Tường và nhà thờ chính phần lớn còn nguyên từ thế kỷ 6.
tu viện thánh catarina thuộc đạo nào
Thuộc Chính Thống Giáo Đông Phương, truyền thống Hy Lạp. Tu viện cùng vài cơ sở phụ làm thành Giáo hội Sinai tự trị, đứng đầu là Tổng giám mục Sinai kiêm viện phụ. Tu viện không thuộc Giáo hội Copt của Ai Cập, vốn là nhánh Chính Thống Cổ Đông Phương.
bụi gai cháy ở núi sinai là gì
Sách Xuất Hành kể ông Môsê thấy một bụi gai bốc lửa mà không cháy rụi và nghe tiếng Thiên Chúa gọi từ đó. Tu viện giữ nhà nguyện Bụi Gai Cháy phía sau hậu cung nhà thờ chính, nơi truyền thống chỉ là chỗ ấy. Nhà nguyện dâng kính Lễ Truyền Tin, vì Chính Thống đọc bụi gai như hình bóng của Đức Mẹ.
vì sao núi sinai thiêng với ba tôn giáo
Với Do Thái Giáo và Kitô Giáo, đây là nơi Môsê nhận Lề Luật. Với Hồi Giáo, Môsê là Thiên sứ Musa, núi mang tên Jebel Musa, và trong tường tu viện có thánh đường thời Fatimid thế kỷ 10 tới 11. Hồ sơ UNESCO nhấn mạnh khu vực được cả ba tôn giáo coi là thiêng.