Người hành hương kể rằng khoảnh khắc khó quên nhất là lúc bước qua hàng cột đá trắng của hành lang và thấy khoảng sân mở ra phía trước. Giữa sân là một khối nhà vuông phủ vải đen, viền chữ thêu vàng quanh phần trên, và quanh khối nhà ấy là những vòng người mặc áo trắng đi chậm, xoay mãi không dứt, cả ngày lẫn đêm. Tiếng bước chân và tiếng khấn nguyện hòa thành một tiếng rì rầm liền. Khi tiếng gọi lễ cất lên, dòng người dừng lại, và cả sân đứng thành những vòng tròn đồng tâm quanh khối nhà đen.
Khối nhà ấy là Kaaba, còn cả quần thể bao quanh nó là Masjid al-Haram, nghĩa là Thánh đường Thiêng Liêng. Đây là nơi quan trọng bậc nhất của Hồi Giáo, và thư viện đặt nó làm đại diện cho Ả Rập Xê Út (Saudi Arabia) vì một lẽ đơn giản: không nơi nào khác trong nước ấy, hay trên thế giới, đứng ở tâm đời sống tâm linh của cả cộng đồng Hồi Giáo trên thế giới như thế. Mỗi lần một người Hồi Giáo ở Sài Gòn, An Giang, Istanbul hay Singapore lễ nguyện, họ đều quay mặt về đây.
IKaaba, Hướng Qibla Và Vị Trí Thứ Nhất Trong Hồi Giáo
Với mọi tín đồ Hồi Giáo, dù thuộc dòng Sunni hay Shia, Masjid al-Haram là thánh địa thứ nhất. Chữ masjid nghĩa là nơi phủ phục, chữ haram ở đây nghĩa là thiêng liêng, được bảo vệ, không phải nghĩa cấm đoán thường gặp. Tâm điểm của thánh đường là Kaaba, một khối nhà gần như lập phương phủ tấm vải đen viền vàng gọi là kiswa. Kaaba không phải chỗ ngự của Thượng Đế và bên trong không có tượng thờ. Nó là điểm quy chiếu: qibla, hướng mà mọi tín đồ quay mặt về khi lễ nguyện năm lần mỗi ngày, dù ở bất cứ đâu.
Vì vậy mọi thánh đường trong thư viện đều mang dấu nơi này trong kiến trúc của mình. Hốc mihrab ở Thánh đường Jamia Al Musulman giữa Sài Gòn, ở Thánh đường Mubarak bên sông Hậu, ở Thánh đường Sultan tại Singapore, ở Thánh đường Xanh tại Istanbul đều chỉ về cùng một điểm. Masjid al-Haram là gốc của hướng ấy. Các bài kia đã nói về kiến trúc từng nơi, bài này chỉ nói về cái điểm mà tất cả cùng hướng tới.
Theo đức tin Hồi Giáo, Kaaba do Thiên sứ Ibrahim (người Việt Công Giáo quen gọi là Abraham) cùng con là Ismail dựng lên để thờ phụng Thượng Đế duy nhất. Kinh Qur'an gọi đây là ngôi nhà đầu tiên được dựng cho loài người để thờ phụng. Hành hương về đây, gọi là Hajj, là một trong năm trụ cột của đức tin: mỗi tín đồ đủ sức khỏe và phương tiện phải làm ít nhất một lần trong đời.
Quanh Kaaba, nhiều điểm trong khuôn viên gắn với ký ức gia đình Ibrahim. Tín đồ tin rằng bà Hajar đã chạy bảy lượt giữa hai đồi Safa và Marwah tìm nước cho con, rồi dòng nước Zamzam tuôn lên nơi ấy. Maqam Ibrahim giữ dấu chân được tin là của Ibrahim khi đứng dựng Kaaba. Các nghi thức của người hành hương hôm nay chính là đi lại những bước ấy.
Chỗ hay hiểu lầm: nhiều người ngoài đạo nghĩ tín đồ Hồi Giáo lạy Kaaba hay thờ Đá Đen. Theo giáo lý Hồi Giáo, điều đó không đúng. Kaaba chỉ là hướng để cả cộng đồng tín đồ cùng quay về một phía, còn lời cầu nguyện hướng tới Thượng Đế vô hình. Chính kinh Qur'an kể rằng hướng qibla ban đầu là Jerusalem, rồi mới chuyển về Masjid al-Haram. Việc chạm hay hôn Đá Đen khi đi vòng là noi theo việc Nhà tiên tri Muhammad đã làm, không phải lễ bái một hòn đá.
IITừ Ngôi Nhà Của Ibrahim Tới Khuôn Viên Ngày Nay
Lịch sử nơi này có hai lớp phải tách bạch. Lớp thứ nhất là đức tin: Kaaba do Ibrahim và Ismail dựng, lớp này không có niên đại theo sử liệu. Lớp thứ hai là công trình thánh đường quanh Kaaba, có từ thế kỷ 7 và được mở rộng, dựng lại qua nhiều triều đại. Các mốc dưới đây chỉ ghi việc xây dựng và trùng tu.
- Theo đức tinIbrahim và Ismail dựng KaabaTín đồ tin Kaaba do Thiên sứ Ibrahim và con là Ismail dựng để thờ Thượng Đế duy nhất. Đây là niềm tin tôn giáo, không phải mốc có thể xác định bằng sử liệu.
- Thế kỷ 7Khu thánh đường đầu tiênKhalip thứ hai Umar ibn al-Khattab cho dựng công trình quanh Kaaba để có chỗ cho khách hành hương ngày càng đông, theo Lonely Planet và zamzam.com.
- 777Dựng lại thời AbbasidKhalip al-Mahdi nhà Abbasid cho dỡ thánh đường cũ và dựng lại theo mặt bằng dạng lưới, theo zamzam.com.
- 1571Các hạng mục thế kỷ 16zamzam.com ghi nhiều hạng mục trong khuôn viên có niên đại từ năm 1571, thời thánh đường được sửa sang dưới các sultan Ottoman.
- 1629Dựng lại KaabaKaaba hư hại nặng vì mưa lớn và lũ, được dựng lại dưới thời Sultan Murad IV.
- Từ 1950Các đợt mở rộng lớnNhiều đợt mở rộng nối tiếp nhau để đón thêm tín đồ, hai đồi Safa và Marwah nay nằm trong thánh đường. zamzam.com ghi đợt xây gần nhất vào năm 2018.
Về diện tích, Lonely Planet và zamzam.com cùng ghi khuôn viên rộng khoảng 356.800 mét vuông. Cùng trang zamzam.com lại có đoạn ghi diện tích bằng mẫu Anh, 88,2 mẫu lúc trước và 187 mẫu sau đợt năm 2018, tức khoảng 75 hecta, lớn hơn hẳn con số trên. Chỗ vênh này có lẽ do cách tính khuôn viên, có tính các sân và quảng trường quanh thánh đường hay không.
Về sức chứa, các nguồn cũng không cùng một số. Lonely Planet ghi thánh đường đón được khoảng một triệu người, và đợt mở rộng thứ ba đang tiến hành sẽ nâng diện tích lên 400.000 mét vuông, chứa 2,5 triệu người. zamzam.com ghi sau đợt 2018 sức chứa hướng tới 2,5 triệu người. Thư viện ghi cả hai, vì sức chứa ở đây thay đổi theo từng đợt xây, và vào mùa Hajj dòng người tràn ra cả các khoảng sân và phố chung quanh.
IIINhững Điểm Thiêng Trong Một Khuôn Viên
Khác hẳn các thánh đường khác trong thư viện, Masjid al-Haram không có một gian lễ khép kín với tường qibla và hốc mihrab ở một phía. Tâm của nó là một khoảng sân lộ thiên, gọi là mataf, nơi người hành hương đi vòng quanh Kaaba. Quanh sân là các tầng hành lang có mái, rồi các khối nhà mở rộng qua nhiều đợt. Ở mọi nơi khác, người lễ nguyện đứng thành hàng thẳng quay về một bức tường. Chỉ ở đây, các hàng người xếp thành vòng tròn quanh Kaaba, ai cũng quay mặt vào giữa, từ bốn phía.
Khối nhà gần như lập phương ở giữa sân, phủ tấm vải đen viền vàng gọi là kiswa, theo Lonely Planet. Là hướng qibla của mọi tín đồ. Người hành hương đi quanh bảy vòng trong nghi thức tawaf.
Gắn ở góc phía đông của Kaaba, theo Lonely Planet và zamzam.com. Tín đồ tin đây là di vật từ trời, vòng tawaf bắt đầu và kết thúc tại góc này.
Tảng đá giữ dấu chân mà tín đồ tin là của Ibrahim khi đứng dựng Kaaba, đặt trong một khung che gần Kaaba. Sau tawaf, người hành hương lễ nguyện hai lạy ở phía sau chỗ này nếu được.
Nguồn nước mà tín đồ tin đã tuôn lên cho bà Hajar và con là Ismail giữa thung lũng khô. Nước Zamzam được phân phát cho người hành hương trong khắp thánh đường.
Hai đồi nhỏ nay nằm trong thánh đường, nối nhau bằng một hành lang có mái. Nghi thức sa'i là đi bảy lượt giữa hai đồi, nhớ lại việc bà Hajar tìm nước cho con.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Diện tích khuôn viên | 356.800 m² | Lonely Planet, zamzam.com |
| Sức chứa hiện nay | Khoảng một triệu người | Lonely Planet |
| Diện tích sau mở rộng | 400.000 m² | Lonely Planet, dự án mở rộng thứ ba |
| Sức chứa sau mở rộng | 2,5 triệu người | Lonely Planet, zamzam.com |
| Số vòng tawaf | 7 vòng | zamzam.com |
IVThế Đất Và Hướng
Với nơi này, lời rào phải nói rõ hơn mọi bài khác. Hồi Giáo không dạy phong thủy, và Masjid al-Haram không có hướng theo nghĩa thông thường, vì chính nó là cái điểm mà mọi hướng qibla trên mặt đất chỉ về. Các thánh đường khác chọn hướng bằng cách tìm Kaaba. Ở đây, người lễ nguyện đứng quanh Kaaba từ mọi phía. Những dòng dưới đây là cách thư viện nhìn thế đất bằng con mắt cổ truyền của người Việt, đưa ra để bạn đọc có chỗ đối chiếu, hoàn toàn không phải điều Hồi Giáo dạy hay điều tư liệu về thánh đường ghi lại.
Điều đầu tiên người quen xem đất để ý là thế thung lũng. Mecca nằm trong một lòng chảo khô giữa những dãy núi đá trơ trụi của miền Hijaz, Kaaba ở chỗ trũng của lòng chảo ấy. Phép cổ gọi nơi bốn phía núi vây, ở giữa có chỗ thấp và bằng, là tàng phong tụ khí, gió bị núi chắn, khí dừng lại ở giữa. Người Việt xưa chọn đất đặt đình làng, lăng mộ theo đúng hình ấy, chỉ khác là núi quanh Mecca là núi đá không cây, không phải núi rừng như ở quê mình.
Điều thứ hai là nước giữa đất khô. Trong phép xem đất, nơi có núi mà không có nước thì khí không được nuôi. Giữa thung lũng khô này lại có giếng Zamzam ngay cạnh Kaaba. Con mắt cũ sẽ đọc giếng ấy như điểm huyệt, chỗ khí và nước gặp nhau, và thấy lạ là câu chuyện đức tin của Hồi Giáo cũng đặt sự sống của nơi này bắt đầu từ chính dòng nước ấy. Xin nhắc đây chỉ là sự trùng hợp giữa hai cách nói, không phải hai cách nói về cùng một điều.
Điều thứ ba là trung cung. Phép cổ chia không gian thành chín ô, ô giữa gọi là trung cung, chỗ tĩnh làm chủ cho tám phương quay về. Ở mọi công trình khác, trung cung là một ý niệm vẽ trên giấy. Ở đây nó hiện ra bằng mắt thường: một khối vuông ở giữa, dòng người đi vòng quanh không ngừng, và vào lúc lễ nguyện, các vòng người đứng yên quay vào. Hình vuông ở giữa, vòng tròn bao ngoài, cũng là hình trời tròn đất vuông mà người Việt quen thấy ở đồng tiền cổ và ở đàn Nam Giao. Vòng tawaf đi ngược chiều kim đồng hồ, phép cổ không có sẵn cách đọc nào cho điều này và thư viện cũng không gán cho nó một ý nghĩa.
Điều cuối cùng thư viện muốn nói thẳng: với một nơi là tâm điểm của cả một tôn giáo, mọi cách đọc theo lối khác chỉ là một góc nhìn bên ngoài. Tín đồ không cần phong thủy để hiểu vì sao nơi này thiêng, và chúng tôi ghi phần này chỉ để quý vị quen lối cổ truyền có một điểm tựa khi so sánh.
VHajj, Umrah Và Các Lễ Theo Lịch Hijri
Mọi lễ ở Masjid al-Haram tính theo lịch Hijri, lịch mặt trăng của Hồi Giáo, năm ngắn hơn năm dương lịch khoảng mười một ngày, nên mùa Hajj mỗi năm rơi sớm hơn năm trước. Có hai loại hành hương. Hajj là hành hương lớn, chỉ làm trong mấy ngày cố định của tháng Dhu al-Hijjah, tháng thứ mười hai, và là bổn phận một lần trong đời. Umrah là hành hương nhỏ, làm được quanh năm, gồm đi vòng quanh Kaaba và đi giữa Safa với Marwah.
| Lễ | Theo lịch nào | Nội dung |
|---|---|---|
| Umrah | Quanh năm | Hành hương nhỏ: mặc áo ihram, đi bảy vòng tawaf quanh Kaaba, đi bảy lượt sa'i giữa Safa và Marwah. Nhiều tín đồ chọn làm Umrah trong tháng Ramadan. |
| Mở đầu Hajj | Lịch Hijri, mùng 8 tháng Dhu al-Hijjah | Người hành hương trong áo ihram rời Mecca tới Mina, bắt đầu những ngày Hajj. |
| Ngày Arafat | Lịch Hijri, mùng 9 tháng Dhu al-Hijjah | Ngày trọng yếu nhất của Hajj, người hành hương đứng cầu nguyện trên đồng Arafat ngoài Mecca từ trưa tới hoàng hôn. |
| Eid al-Adha | Lịch Hijri, mùng 10 tháng Dhu al-Hijjah | Lễ hiến sinh, tưởng nhớ lòng vâng phục của Ibrahim. Người hành hương trở về Masjid al-Haram làm tawaf, tín đồ khắp thế giới cùng mừng lễ này. |
| Những ngày cuối Hajj | Lịch Hijri, mùng 11 tới 13 tháng Dhu al-Hijjah | Người hành hương ở lại Mina rồi về Mecca làm vòng tawaf từ biệt trước khi rời thành. |
| Tháng Ramadan | Lịch Hijri, tháng thứ chín | Tháng nhịn chay, thánh đường đông người nhất ngoài mùa Hajj, nhất là mười đêm cuối tháng. |
Về quy định vào thành: theo cách hiểu của các học giả Hồi Giáo đối với câu 28 chương 9 kinh Qur'an, người không theo Hồi Giáo không được vào thành Mecca và các vùng thiêng quanh Masjid al-Haram. Trên các ngả đường vào thành có trạm kiểm tra thị thực Hajj, Umrah và giấy tờ tùy thân. Thư viện ghi lại điều này như một quy định tôn giáo của nơi ấy và không bình luận.
Người Chăm Hồi Giáo ở Việt Nam có người đi hành hương Hajj, nhưng thư viện chưa có nguồn cụ thể về sinh hoạt này nên không ghi thêm.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Al Haram, Mecca, vùng Makkah
- Đường tới
- Masjid al-Haram nằm giữa thành phố Mecca (Makkah), vùng Makkah, miền tây Ả Rập Xê Út. Người hành hương thường tới qua sân bay Jeddah hoặc Medina rồi vào Mecca bằng đường bộ hay tàu, sau khi qua trạm kiểm tra thị thực Hajj, Umrah.
- Toạ độ
- 21.4237, 39.8254
Chỉ tín đồ Hồi Giáo được vào thành Mecca và Masjid al-Haram, đây là quy định tôn giáo của nơi ấy. Với người hành hương, lệ bắt đầu từ trước khi tới thành: nam mặc hai tấm vải trắng không đường may gọi là ihram, nữ mặc kín, giữ trạng thái thanh sạch và kiêng các việc bị cấm trong thời gian hành hương. Trong thánh đường, không đi cắt ngang trước mặt người đang lễ nguyện, đi vòng tawaf theo dòng người, không chen lấn ở góc Đá Đen.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại Thánh đường Masjid al-Haram, Mecca
Contribute photos, information or video for Masjid al-HaramThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
masjid al-haram là gì
Là Đại Thánh đường ở Mecca bao quanh Kaaba, thánh địa thứ nhất của Hồi Giáo. Khuôn viên rộng khoảng 356.800 mét vuông theo Lonely Planet, gồm Kaaba, Đá Đen, Maqam Ibrahim, giếng Zamzam và hai đồi Safa, Marwah. Đây là nơi hành hương Hajj và Umrah, và là hướng qibla mọi tín đồ quay về khi lễ nguyện.
kaaba là gì và có phải tín đồ hồi giáo thờ kaaba không
Kaaba là khối nhà gần như lập phương phủ vải đen viền vàng giữa sân Masjid al-Haram, tín đồ tin do Ibrahim và Ismail dựng. Theo giáo lý, tín đồ không thờ Kaaba mà chỉ quay về đó như một hướng chung khi cầu nguyện Thượng Đế vô hình. Bên trong không có tượng thờ.
vì sao người không theo hồi giáo không được vào mecca
Đây là quy định tôn giáo dựa trên cách hiểu của các học giả Hồi Giáo đối với câu 28 chương 9 kinh Qur'an. Thành Mecca và các vùng thiêng quanh Masjid al-Haram chỉ dành cho tín đồ, trên các lối vào có trạm kiểm tra thị thực Hajj, Umrah và giấy tờ tùy thân. Thư viện ghi lại quy định mà không bình luận.
hajj diễn ra vào tháng mấy
Hajj diễn ra trong tháng Dhu al-Hijjah, tháng thứ mười hai của lịch Hijri, chính yếu từ mùng 8 tới mùng 13, với ngày Arafat mùng 9 và lễ Eid al-Adha mùng 10. Vì lịch Hijri là lịch mặt trăng ngắn hơn năm dương lịch khoảng mười một ngày, mùa Hajj mỗi năm rơi sớm hơn năm trước.
masjid al-haram chứa được bao nhiêu người
Các nguồn ghi khác nhau. Lonely Planet ghi khoảng một triệu người, và đợt mở rộng thứ ba sẽ nâng diện tích lên 400.000 mét vuông, chứa 2,5 triệu người. zamzam.com cũng ghi con số hướng tới 2,5 triệu. Vào mùa Hajj dòng người tràn ra cả các sân và phố quanh thánh đường.