Từ con đê cầu nối vào đảo, quý vị thấy trước hết một khối đá xám nhô lên giữa một vùng bằng phẳng mênh mông, lúc là cát ướt ánh bạc, lúc là mặt nước tùy theo con nước. Trên sườn đá, những mái nhà của làng nhỏ chen nhau leo lên, rồi tới những bức tường đá cao không cửa sổ của đan viện, và trên cùng, trên ngọn tháp nhọn mảnh như cây kim, một pho tượng vàng giương cánh, tay cầm gươm, chân đạp con rồng. Gió biển thổi không ngớt.
Người Pháp gọi nơi này là Le Mont-Saint-Michel, tức Núi Thánh Micae. Đây không phải một lâu đài hay một thắng cảnh đơn thuần, mà trước hết là một đan viện Công Giáo dâng kính Tổng lãnh thiên thần Micae, vị thiên thần mà Kinh Thánh gọi là đứng đầu các thiên thần. Từ đầu thế kỷ 8 tới nay, người hành hương, xưa gọi là miquelots, đã băng qua bãi triều để lên tới ngôi nhà thờ trên đỉnh đá này.
ITổng Lãnh Thiên Thần Micae Và Truyền Thống Thánh Aubert
Muốn hiểu vì sao người ta dựng cả một quần thể đá khổng lồ trên một hòn đảo trơ trọi, phải bắt đầu từ vị được kính ở đây. Đan viện không mang tên một vị thánh người, mà mang tên một thiên thần. Trong đạo Công Giáo, Micae (Michel, Michael) là một trong ba vị tổng lãnh thiên thần được Kinh Thánh gọi đích danh, cùng với Gabrien và Raphaen. Tên Micae theo tiếng Híp-ri có nghĩa là Ai bằng Thiên Chúa.
Theo sách Khải Huyền, Tổng lãnh thiên thần Micae và các thiên thần của ngài thắng con rồng, hình ảnh của sự dữ. Truyền thống Kitô giáo còn trao cho ngài vai người cân linh hồn trong ngày phán xét, cảnh thường được tạc trên cửa các nhà thờ trung cổ. Vì thế người tín hữu kính ngài như đấng che chở trong cơn thử thách và trong giờ lâm chung. Tôn kính thiên thần trong Công Giáo không phải là thờ thiên thần, mà là nhờ ngài chuyển cầu lên Thiên Chúa.
Nguồn gốc của nơi thờ được kể qua truyền thống Thánh Aubert, giám mục Avranches. Theo trang của đan viện và tư liệu Hiệp hội các Thành phố Thánh địa Pháp, Tổng lãnh thiên thần hiện ra với ngài ba lần trong giấc mộng, truyền dựng một thánh đường trên hòn đảo khi ấy gọi là Mont-Tombe. Truyền thuyết kể lần thứ ba thiên thần chạm ngón tay vào đầu vị giám mục chậm tin, để lại một vết trên sọ ngài. Đó là lời truyền thuyết, thư viện ghi lại như lời truyền, không coi là sử liệu.
Về năm tháng, các nguồn vênh nhau một năm. Trang lịch sử của đan viện và hồ sơ UNESCO ghi năm 708. Trang của Huynh đoàn Đan tu Giêrusalem tại đảo và trang giáo xứ Coutances ghi thánh đường được cung hiến ngày 16 tháng 10, có lẽ là năm 709. Hai con số không mâu thuẫn hẳn: 708 là năm khởi dựng theo truyền thống, 709 là năm cung hiến được suy ra. Cũng theo trang giáo xứ Coutances, thánh đường đầu tiên tròn như một hang đá, chứa được chừng một trăm người, dựng theo mẫu thánh địa Thánh Micae trên núi Gargano ở miền nam nước Ý.
Nhiều người nhìn pho tượng vàng trên đỉnh tháp và tưởng đó là tượng thời trung cổ. Thật ra theo trang của đan viện, tượng Thánh Micae do nhà điêu khắc Emmanuel Frémiet làm và được đặt lên ngọn tháp nhọn mới năm 1897, tức cuối thế kỷ 19. Tượng được tu bổ và mạ vàng lại năm 1987 và năm 2016. Ngọn tháp cũng là tháp Tân Gothic cùng thời, thay cho những ngọn tháp trung cổ trước đó.
Thư viện có bài về Thánh địa Lộ Đức (Lourdes), nơi hành hương kính Đức Mẹ hình thành quanh các lần hiện ra năm 1858, còn Mont-Saint-Michel là nơi hành hương kính một thiên thần, có trước Lộ Đức hơn một nghìn năm.
IIMười Ba Thế Kỷ Đời Sống Đan Tu Trên Đảo Đá
Lịch sử tôn giáo của Mont-Saint-Michel có ba chặng. Chặng đầu là thánh đường nhỏ của Thánh Aubert và các giáo sĩ giữ nơi thờ. Chặng thứ hai, dài nhất, là đời sống của đan sĩ Biển Đức từ năm 966, người đã dựng nên gần như mọi thứ quý vị thấy ngày nay. Chặng thứ ba bắt đầu sau một khoảng gián đoạn dài, khi đời sống cầu nguyện trở lại trên đảo ở nửa sau thế kỷ 20.
- 708 hoặc 709Thánh đường của Thánh AubertTheo truyền thống, giám mục Avranches dựng thánh đường đầu tiên kính Tổng lãnh thiên thần Micae và cung hiến ngày 16 tháng 10, các nguồn ghi năm 708 hoặc 709.
- 966Đan viện Biển ĐứcCác đan sĩ theo luật Thánh Biển Đức tới lập đan viện, theo trang của đan viện và UNESCO. Nhà thờ Notre-Dame-sous-Terre thuộc thế kỷ 10 là dấu vết còn lại của thời này.
- 1023Khởi công nhà thờ đan viện RomanNhà thờ lớn được dựng trên chính đỉnh đá, đỡ bởi các hầm xây quanh sườn. French Moments ghi phần Roman xong năm 1084.
- 1211 tới 1228Khối La MerveilleKhối nhà Gothic ba tầng ở sườn bắc được dựng trong khoảng hai mươi năm. UNESCO ghi mốc bắt đầu từ năm 1204. Xem hộp sử liệu dưới.
- 1446 tới 1521Dựng lại ca đườngCa đường Roman sập năm 1421 và được dựng lại theo lối Gothic rực lửa. French Moments ghi năm bắt đầu là 1450.
- 1793 tới 1863Gián đoạn đời sống đan tuĐan viện không còn đan sĩ và được dùng làm nhà giam suốt bảy mươi năm.
- 1874 và 1897Xếp hạng và trùng tuNăm 1874 đan viện được xếp Monument historique và bắt đầu trùng tu. Năm 1897 tượng Thánh Micae của Emmanuel Frémiet được đặt trên đỉnh tháp nhọn mới.
- 1969 và 2001Đời sống cầu nguyện trở lạiSau lễ nghìn năm đan viện (1965 tới 1966), một cộng đoàn Biển Đức nhỏ trở lại năm 1969. Từ năm 2001, Huynh đoàn Đan tu Giêrusalem sống tại đây, chừng một chục đan sĩ nam nữ.
Có hai chỗ các nguồn ghi khác nhau về niên đại xây dựng. Thứ nhất là khối La Merveille: tư liệu tổng hợp mà thư viện dùng ghi 1211 tới 1228, còn hồ sơ UNESCO ghi công trình bắt đầu từ năm 1204. Khoảng cách này có thể do một nguồn tính từ lúc chuẩn bị, nguồn kia tính từ lúc dựng tầng đầu. Thứ hai là ca đường Gothic: tư liệu tổng hợp ghi 1446 tới 1521, trang French Moments ghi 1450 tới 1521. Hai nguồn thống nhất ở năm hoàn thành.
Năm 1979 UNESCO ghi danh Mont-Saint-Michel và vịnh là Di sản Thế giới. Theo trang của đan viện, năm 1999 nơi này còn được xếp vào hồ sơ di sản các Con đường hành hương Santiago de Compostela tại Pháp, vì từ thời trung cổ nhiều khách hành hương ghé Núi Thánh Micae trên đường xuống Tây Ban Nha. Công trình khôi phục tính biển của đảo, để thủy triều lại bao quanh hòn đá, hoàn tất năm 2015.
IIINhà Thờ Trên Đỉnh Đá Và Khối La Merveille
Điều khó nhất với người thợ xây ở đây là mặt bằng. Đỉnh đá nhọn, không đủ chỗ cho một nhà thờ lớn. Lời giải là xây chồng: trang của đan viện ghi nhà thờ đan viện nằm ở độ cao chừng 80 mét, trên một mặt bằng dài 80 mét, và mặt bằng ấy được đỡ bởi bốn hầm nhà nguyện xây quanh sườn đá. Vì vậy quý vị đi trong đan viện là đi lên đi xuống liên tục, qua những cầu thang và hầm tối, trước khi ra tới lòng nhà thờ sáng trên cùng.
Lòng nhà thờ vì thế mang hai lối kiến trúc cạnh nhau: gian giữa Roman thế kỷ 11 với vòm gỗ, và ca đường Gothic rực lửa cao vút dựng lại từ thế kỷ 15. Theo French Moments, gian giữa ban đầu có bảy nhịp, về sau ba nhịp phía tây bị dỡ để làm sân hiên, nên từ sân ấy nhìn ra được toàn vịnh.
Nhà thờ tiền Roman thế kỷ 10 nằm ngay dưới gian giữa, gồm hai gian song song. Đây là chứng tích cổ nhất còn đứng của đời sống thờ phượng trên đảo.
Khởi công năm 1023 trên đỉnh đá. Gian giữa Roman, cánh ngang vòm cuốn, ca đường Gothic rực lửa với hành lang trên và cửa sổ cao.
Tên có nghĩa là Kỳ Quan. Ba tầng xếp chồng ở sườn bắc: tầng dưới là nơi phát chẩn cho người nghèo và kho, tầng giữa là nhà khách và phòng chép sách, tầng trên là nhà ăn và nhà cầu của đan sĩ.
Nhà cầu (cloître) nằm trên cùng khối La Merveille, lơ lửng trên sườn đá. French Moments ghi các cột đá granite tạc theo tầm vóc một người.
Tháp Tân Gothic cuối thế kỷ 19, đỉnh cao 156 mét trên mực nước biển theo French Moments. Tượng Thánh Micae bằng đồng mạ vàng cao 4,5 mét, nặng 520 kilôgam.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Độ cao nhà thờ đan viện | Khoảng 80 m | Trang của đan viện |
| Chiều dài mặt bằng nhà thờ | 80 m | Trang của đan viện |
| Đỉnh tháp nhọn | 156 m trên mực nước biển | French Moments |
| Tượng Thánh Micae | 4,5 m, 520 kg | French Moments |
| Khu di sản | 6.560 héc ta | Hồ sơ UNESCO số 80 |
IVThế Đất Và Hướng
Trước khi đọc thế đất, xin nói rõ một điều: đạo Công Giáo không có phong thủy, và không ai trong số các đan sĩ dựng Mont-Saint-Michel chọn hòn đảo này theo phép xem đất. Họ theo truyền thống về lần thiên thần hiện ra, và trong lòng nhà thờ họ giữ hướng phụng vụ quen thuộc: bàn thờ và ca đường quay về phương đông, phía mặt trời mọc, biểu tượng của Chúa Kitô phục sinh. Những dòng dưới đây là cách thư viện đọc hòn đảo theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có chỗ đối chiếu, không phải điều được ghi trong tư liệu của đan viện.
Nét nổi bật nhất là thế cô sơn giữa nước. Một ngọn đá đứng một mình giữa vùng bằng phẳng, bốn bề là bãi triều. Sách địa lý dân gian của ta dè dặt với thế núi lẻ loi cho nhà ở của người thường, nhưng lại coi đó là thế hợp với nơi tu hành, vì cô tịch, tách khỏi đời, khí không bị pha tạp. Những ngôi chùa dựng trên các hòn núi đá giữa đồng ở đồng bằng Bắc Bộ cũng được người xưa đọc theo cách ấy.
Điều thứ hai là nước đến rồi đi. Thủy triều trong vịnh lên xuống hai lần mỗi ngày, lúc bao kín hòn đảo, lúc rút xa để lộ bãi cát. Lối cổ truyền coi nước là khí mạch, và nước ôm quanh bốn phía là thế thủy vây, giữ khí ở trong. Có điều nước ở đây không đứng yên mà thở theo nhịp, nên chỗ đất này lúc là đảo, lúc là bán đảo, một hình ảnh mà người đọc phong thủy có thể coi là thế động trong tĩnh.
Điều thứ ba là chỗ cao nhất dành cho nơi thờ. Theo lối Việt, trên một thế núi, chỗ tôn quý nhất là đỉnh, rồi thấp dần tới nhà ở và chợ búa. Mont-Saint-Michel xếp đúng như vậy: nhà thờ trên đỉnh, các tầng đan viện ở giữa, làng nhỏ ở chân. Sự trùng khớp này đến từ địa hình, không phải từ một phép phong thủy nào.
Sau cùng là hướng. Ca đường quay về đông theo phụng vụ, nhìn về phía đất liền Normandie, còn sân hiên phía tây mở ra vùng vịnh và biển khơi. Nếu đọc theo lối ta thì lưng tựa đất liền, mặt nhìn ra nước rộng làm minh đường, một bố cục mà các đền chùa ven biển của người Việt vẫn chuộng. Thư viện ghi như một chỗ đối chiếu, không phải để nói rằng người dựng đã tính như vậy.
VBa Ngày Lễ Kính Thánh Micae Và Cuộc Băng Vịnh
Đan viện theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo, tính theo dương lịch, và có riêng ba ngày gắn với Tổng lãnh thiên thần: một ngày mùa xuân, một ngày mùa thu, và ngày kỷ niệm cung hiến thánh đường đầu tiên. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 8 tháng 5 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Micae mùa xuân | Kính việc Tổng lãnh thiên thần hiện ra tại hang núi Gargano ở miền nam nước Ý cuối thế kỷ 5, nơi được coi là thánh địa Thánh Micae cổ nhất châu Âu. |
| 29 tháng 9 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ các Tổng lãnh thiên thần Micae, Gabrien và Raphaen | Lễ lớn nhất trong năm của đan viện. Người hành hương theo hướng dẫn viên có giấy phép đi bộ băng qua bãi triều chừng 6 tới 7 cây số, nhiều người đi chân trần, rồi lên đảo dự thánh lễ. |
| 16 tháng 10 | Dương lịch, ngày kỷ niệm cung hiến | Lễ Cung hiến (Dédicace) | Kỷ niệm ngày Thánh Aubert cung hiến thánh đường đầu tiên, có lẽ năm 709. Có kinh nguyện hát và thánh lễ trọng, người hành hương dâng hoa kính Tổng lãnh thiên thần. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Huynh đoàn Đan tu Giêrusalem cử hành các giờ kinh và nghi lễ Tuần Thánh trong nhà thờ đan viện. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Giáng Sinh | Mừng Chúa giáng sinh với các giờ kinh của cộng đoàn đan tu. |
Cuộc băng vịnh là nét riêng của nơi này. Từ thời trung cổ người hành hương đã đi bộ qua bãi triều để lên đảo, và ngày nay lệ ấy được giữ trong dịp lễ Thánh Micae mùa thu. Vì bãi có cát lún và nước lên nhanh, đoàn luôn đi theo người hướng dẫn được cấp phép. Cộng đoàn đan tu sống trên đảo hát các giờ kinh phụng vụ hằng ngày trong nhà thờ đan viện, và khách hành hương được mời cùng cầu nguyện.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Abbaye du Mont-Saint-Michel, 50170 Le Mont-Saint-Michel
- Đường tới
- Đan viện nằm trên đỉnh hòn đảo Le Mont-Saint-Michel, tỉnh Manche, vùng Normandie, ở cửa sông Couesnon. Từ bãi đỗ xe trên đất liền có xe con thoi hoặc đi bộ theo cầu nối ra đảo, rồi leo phố chính lên đan viện.
- Toạ độ
- 48.636, -1.5117
Nhà thờ đan viện vẫn là nơi một cộng đoàn đan tu cầu nguyện mỗi ngày, nên lệ của nơi thờ tự là lệ phải theo: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi lại khi đang có giờ kinh hay thánh lễ. Đường lên đan viện là những bậc đá dốc và nhiều cầu thang, quý vị cần cân nhắc sức mình. Không tự ý đi ra bãi triều khi không có người hướng dẫn, vì cát lún và nước lên rất nhanh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Mont-Saint-Michel
Contribute photos, information or video for Mont-Saint-MichelThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Mont-Saint-Michel thờ ai
Mont-Saint-Michel là đan viện Công Giáo dâng kính Tổng lãnh thiên thần Micae, vị thiên thần mà Kinh Thánh gọi là vị đứng đầu các thiên thần thắng sự dữ. Theo truyền thống, năm 708 hoặc 709 Thánh Aubert, giám mục Avranches, được thiên thần truyền dựng thánh đường trên hòn đảo này. Tượng Thánh Micae mạ vàng trên đỉnh tháp đặt năm 1897.
Tu viện Mont-Saint-Michel xây năm nào
Thánh đường đầu tiên dựng năm 708 hoặc 709 tùy nguồn. Đan viện Biển Đức lập năm 966, nhà thờ đan viện Roman khởi công năm 1023, khối La Merveille dựng đầu thế kỷ 13 và ca đường Gothic dựng lại từ 1446 tới 1521. Quần thể là thành quả của năm thế kỷ xây dựng.
La Merveille ở Mont-Saint-Michel là gì
La Merveille, nghĩa là Kỳ Quan, là khối nhà Gothic ba tầng ở sườn bắc đảo, dựng khoảng 1211 tới 1228, UNESCO ghi từ 1204. Tầng dưới là nơi phát chẩn và kho, tầng giữa là nhà khách và phòng chép sách, tầng trên là nhà ăn và nhà cầu treo lơ lửng trên sườn đá của đan sĩ.
Lễ Thánh Micae ở Mont-Saint-Michel ngày nào
Lễ lớn nhất là ngày 29 tháng 9 theo lịch phụng vụ Công Giáo, có cuộc hành hương đi bộ băng qua bãi triều chừng 6 tới 7 cây số rồi dự thánh lễ trên đảo. Ngoài ra còn lễ Thánh Micae mùa xuân ngày 8 tháng 5 và lễ kỷ niệm cung hiến thánh đường đầu tiên ngày 16 tháng 10.
Hiện nay ai sống trong tu viện Mont-Saint-Michel
Từ năm 2001, Huynh đoàn Đan tu Giêrusalem sống tại đan viện, chừng một chục đan sĩ nam nữ, cử hành các giờ kinh phụng vụ mỗi ngày. Trước đó một cộng đoàn Biển Đức nhỏ đã trở lại năm 1969 sau lễ nghìn năm. Phần di tích do Centre des monuments nationaux quản lý.