ITổng Quan
Digambara दिगम्बर nghĩa là người lấy bốn phương làm áo. Đây là một trong hai dòng lớn của Kỳ Na Giáo, bên cạnh Svetambara. Tu sĩ nam của dòng này không mặc y phục, vì coi quần áo là một thứ sở hữu và việc giặt giũ gây hại sinh vật nhỏ.
Khác biệt với Svetambara không chỉ ở y phục. Digambara cho rằng kinh gốc của Mahavira đã thất truyền, cho rằng nữ giới phải tái sinh làm nam mới giải thoát được, và cho rằng bậc toàn tri không còn ăn uống. Dòng này có kinh điển riêng, tổ chức tăng đoàn riêng và các trung tâm hành hương riêng như Shravanabelagola ở Karnataka.
IILịch Sử Hình Thành
Truyền thống Digambara kể rằng trong một nạn đói mười hai năm ở Magadha, trưởng lão Bhadrabahu dẫn một phần tăng đoàn xuống vùng Karnataka và giữ nguyên lối tu không y phục. Nhóm ở lại phương bắc dưới quyền Sthulabhadra vì hoàn cảnh mà mặc áo trắng, rồi giữ luôn thói ấy. Theo lối kể này, Digambara là dòng giữ nguyên lối tu của Mahavira.
Svetambara kể một câu chuyện ngược lại, và sử học không chọn bên nào. Bia ký ở Mathura thời Kushan cho thấy khác biệt về y phục đã có từ thế kỷ 1 và 2. Học giới hiện nay xem cuộc tách dòng là một quá trình cứng lại dần qua nhiều thế kỷ.
- Thế kỷ 4 tới 3 TCNBhadrabahu xuống phương namTheo truyền thống Digambara, gắn với vua Chandragupta Maurya và đồi Shravanabelagola.
- Quãng thế kỷ 2ShatkhandagamaBộ kinh cổ nhất còn lại của dòng, lưu giữ qua các bản chép tay ở Moodabidri.
- Đầu Công nguyên, niên đại còn tranh luậnKundakundaVị thầy được tôn kính nhất của dòng, tác giả Samayasara và Pravacanasara.
- 981 tới 983Tượng BahubaliPho tượng đá cao quãng 17 mét được dựng ở Shravanabelagola.
- Thế kỷ 17Tách Terapanthi và BisapanthiPhong trào Adhyatma ở Agra dẫn tới nhánh Terapanthi phản đối quyền của các bhattaraka.
- Quãng 1920 tới 1955Shantisagar chấn hưng tăng đoànAcharya Shantisagar (1872 tới 1955) là tu sĩ Digambara đầu tiên của thế kỷ 20 du hành khắp Ấn Độ, mở lại dòng tu sĩ không y phục ở phương bắc.
IIIGiáo Lý Và Kinh Điển
Digambara chung với mọi người Kỳ Na năm lời nguyện lớn, thuyết nhiều mặt của chân lý và lời tụng Namokar. Những điểm riêng hay được nêu:
- Nữ giới phải tái sinh làm nam mới đạt giải thoát.
- Mallinatha, Tirthankara thứ mười chín, là nam.
- Mahavira không lập gia đình.
- Bậc toàn tri không còn đói, khát, ngủ.
- Tượng Tirthankara được tạc không y phục, mắt nhìn xuống.
Vì cho rằng kinh Agama gốc đã thất truyền, Digambara không nhận bộ Agama của Svetambara. Kinh cổ nhất của dòng là Shatkhandagama và Kasayapahuda, quãng thế kỷ 2. Các sách về sau được xếp thành bốn anuyoga: truyện ký các Tirthankara, vũ trụ luận, giới luật và triết học. Sách của Kundakunda như Samayasara giữ vị trí rất cao.
Không đúng. Chỉ tu sĩ nam Digambara đã thọ đại giới giữ lối ấy. Tu sĩ nữ Digambara, gọi là aryika, mặc áo trắng. Toàn bộ tu sĩ Svetambara đều mặc áo trắng. Với người Digambara, bỏ áo mang nghĩa buông bỏ, không mang nghĩa phô bày.
IVHai Mươi Tám Hạnh Căn Bản Và Đời Sống Cư Sĩ
Tu sĩ nam Digambara, gọi là muni, giữ 28 hạnh căn bản gọi là mula guna, gồm năm đại nguyện, năm điều cẩn trọng, năm phép chế ngự giác quan, sáu bổn phận hằng ngày và bảy quy tắc riêng.
| Nhóm | Nội dung |
|---|---|
| Năm đại nguyện | Bất hại, chân thật, không lấy của không cho, phạm hạnh, không chiếm giữ. |
| Năm điều cẩn trọng | Cẩn trọng khi đi, khi nói, khi ăn, khi cầm đặt vật dụng, khi bài tiết. |
| Năm phép chế ngự | Buông ưa ghét với năm giác quan. |
| Sáu bổn phận | Thiền bình đẳng, đảnh lễ Tirthankara, kính thầy, sám hối, nguyện từ bỏ, xả thân trong tư thế đứng. |
| Bảy quy tắc | Không y phục, nhổ tóc bằng tay, không tắm, không chải răng, ngủ trên đất, ăn mỗi ngày một bữa, ăn đứng bằng hai lòng bàn tay. |
Tu sĩ chỉ mang chổi lông công rụng gọi là picchi để phủi nhẹ chỗ ngồi, chỗ đi, và bầu nước kamandalu. Cư sĩ thờ tượng trong đền, giữ chay, tránh ăn sau khi mặt trời lặn, và cúng dường thức ăn cho tu sĩ theo nghi thức nghiêm ngặt.
VTổ Chức, Nhánh Con Và Phân Bố
Tăng đoàn Digambara xưa chia theo các sangha như Mula Sangha và Kashtha Sangha. Từ thời trung đại, ở nhiều nơi hình thành các bhattaraka, những vị quản đền, quản sách có mặc áo, giữ vai trò tổ chức khi số muni rất ít. Thế kỷ 17, nhánh Terapanthi Digambara phản đối quyền của bhattaraka và một số nghi lễ như dâng hoa, thờ thần hộ pháp. Nhánh giữ lối cũ gọi là Bisapanthi. Ngoài ra có các nhánh nhỏ như Taranpanthi, Gumanapanthi, Totapanthi, và phong trào cư sĩ Kanjipanthi.
Thế kỷ 20 chứng kiến sự chấn hưng dòng muni, từ Acharya Shantisagar tới Acharya Vidyasagar (1946 tới 2024), người mất ngày 18 tháng 2 năm 2024 tại Dongargarh sau khi giữ hạnh sallekhana. Một khảo sát thập niên 1970 và 1980 ghi quãng 125 tu sĩ nam và 50 tu sĩ nữ Digambara, so với quãng 1.200 tu sĩ nam và 3.400 tu sĩ nữ Svetambara. Chưa có số liệu đáng tin mới hơn.
Dòng này đông ở Karnataka, Maharashtra, Madhya Pradesh, Rajasthan, Uttar Pradesh và Delhi. Các trung tâm lớn là Shravanabelagola, Moodabidri và núi Sammed Shikharji ở Jharkhand.
VITại Việt Nam
Chưa có cộng đồng Digambara đáng kể tại Việt Nam. Tu sĩ dòng này không đi xe, không đi thuyền, nên không có mặt ngoài Ấn Độ. Dấu vết người Việt dễ gặp nhất là trong kinh Phật chữ Hán, nơi tu sĩ không y phục được gọi là lõa hình ngoại đạo và người Kỳ Na được gọi là Ni Kiền Tử.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Chổi lông công và bầu nước
पिच्छी Picchī, कमण्डलु Kamaṇḍalu
VIIICác Nhánh Con
- Bisapanthi
- Terapanthi Digambara (khác nhánh Terapanth của Svetambara)
- Taranpanthi
- Gumanapanthi
- Totapanthi
- Kanjipanthi
IXCác Nhánh Khác Của Kỳ Na Giáo
Svetambara Murtipujakaश्वेताम्बर मूर्तिपूजक Śvetāmbara MūrtipūjakaNhánh đông nhất của dòng Svetambara, tu sĩ mặc áo trắng.Digambaraदिगम्बर DigambaraDòng lớn thứ hai, tu sĩ nam không mặc y phục, chỉ mang chổi lông công rụng và bầu nước.
Sthanakvasiस्थानकवासी SthānakavāsīNhánh Svetambara không thờ tượng, bắt nguồn từ Lonka Shah thế kỷ 15, thành hình thế kỷ 17 với Lava ở Surat.
Svetambara Terapanthश्वेताम्बर तेरापंथ Śvetāmbara TerāpanthNhánh Svetambara không thờ tượng, do Acharya Bhikshu lập ngày 28 tháng 6 năm 1760, tách từ Sthanakvasi.Dùng biểu tượng chung của đạoKanji Panth (Mumukshu)कानजी पंथ Kānjī PanthPhong trào cư sĩ theo Kanji Swami (1890 tới 1980), vốn là tu sĩ Sthanakvasi, năm 1934 chuyển sang theo Digambara, lấy Songadh ở Gujarat làm trung tâm.Dùng biểu tượng chung của đạoTaran Panthतारण पंथ Tāraṇ PanthNhánh Digambara do Taran Svami lập năm 1505 ở vùng Bundelkhand.Dùng biểu tượng chung của đạoXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao tu sĩ Digambara không mặc quần áo?
Vì theo dòng này, quần áo là một thứ sở hữu, phải giặt nên gây hại sinh vật nhỏ, và giữ áo là còn bám víu. Bỏ áo là bước cuối của lời nguyện không chiếm giữ. Chỉ tu sĩ nam đã thọ đại giới giữ lối này, tu sĩ nữ vẫn mặc áo trắng.
Digambara và Svetambara khác nhau ở đâu?
Khác ở y phục tu sĩ nam, ở kinh điển, ở việc nữ giới có giải thoát được trong thân nữ hay không, và ở vài chi tiết đời Mahavira. Hai dòng vẫn chung phần lớn giáo lý và chung lời tụng Namokar.
Chổi lông công của tu sĩ Digambara dùng làm gì?
Chổi picchi làm từ lông công tự rụng, dùng phủi nhẹ chỗ ngồi, chỗ nằm, chỗ đặt vật để không đè chết côn trùng. Nó cùng bầu nước kamandalu là hai vật duy nhất tu sĩ mang theo.