Svetambara Terapanth: Một Dòng, Một Thầy, Từ Acharya Bhikshu Năm 1760 Tới Phong Trào Anuvrat

ITổng Quan

Terapanth giống Sthanakvasi ở chỗ không thờ tượng, nhận 32 bộ Agama và tu sĩ đeo khăn che miệng muhpatti thường trực. Khác biệt nằm ở tổ chức tập trung, ở kỷ luật chung cho cả tăng đoàn, và ở các phong trào xã hội thế kỷ 20 như Anuvrat và thiền Preksha.

Tên Terapanth trùng với một nhánh của Digambara, nhưng hai nhóm không liên quan với nhau.

IILịch Sử Hình Thành

Acharya Bhikshu sinh ngày 1 tháng 7 năm 1726 ở Kantaliya, Rajasthan, xuất gia năm 1751 dưới Acharya Raghunath của dòng Sthanakvasi. Sau khi đọc kỹ kinh, ông cho rằng tăng đoàn đã xa rời lời dạy gốc. Thầy ông đồng ý với nhận định ấy nhưng ngại áp những cải cách khắt khe lên cả dòng. Bhikshu rời đi.

Tên gọi có hai lối giải thích. Lối thường kể là buổi đầu có mười ba tu sĩ, mười ba cư sĩ và mười ba quy tắc, tera trong tiếng Rajasthan là mười ba. Lối kia là câu hey prabhu yeh terapanth, lạy ngài, đây là con đường của ngài.

• 1760Lập dòng
  Ngày 28 tháng 6, tại Kelwa, Rajasthan.
• 1803Acharya Bhikshu mất
  Ngày 30 tháng 8, tại Siriyari, Rajasthan. Ông để lại bản quy ước cho tăng đoàn và tác phẩm Nav Padarth Sadbhav.
• 1865Maryada Mahotsav đầu tiên
  Lễ tôn vinh kỷ luật của tăng đoàn, tổ chức hằng năm. Theo The Avenue Mail, lễ năm 2022 ở Bidasar là lần thứ 158.
• 1936Acharya Tulsi
  Nhận chức acharya thứ chín năm 22 tuổi.
• 1949Phong trào Anuvrat
  Acharya Tulsi khởi xướng, đem các lời nguyện nhỏ tới mọi người.
• Quãng 1980Hàng saman và samani
  Lập một bậc tu sĩ được dùng xe và đi xa để giảng đạo.
• 1991Jain Vishva Bharati Institute
  Viện giáo dục và nghiên cứu ở Ladnun, Rajasthan.
• 2010Acharya Mahashraman
  Ngày 23 tháng 5, nhận chức acharya thứ mười một sau khi Acharya Mahapragya mất ngày 9 tháng 5.

IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng

Về kinh điển và thờ phượng, Terapanth giống Sthanakvasi: không thờ tượng, nhận 32 bộ Agama, thờ bằng tâm ý. Thế kỷ 20, nhánh này đưa ra hai đóng góp được biết rộng:

• Anuvrat, lời nguyện nhỏ, là bản thu nhỏ của các đại nguyện dành cho tu sĩ, soạn cho mọi người thuộc bất kỳ đạo nào: không gây bạo lực, trung thực trong làm ăn, tiết chế tiêu dùng.
• Preksha dhyan, thiền quán sát, do Acharya Tulsi và Acharya Mahapragya soạn lại từ các thực hành thiền cổ của Kỳ Na.

IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống

Tu sĩ nam gọi là sadhu hay muni, nữ gọi là sadhvi, đi chân đất, không dùng xe, đeo muhpatti. Mỗi năm vào mùa mưa, các nhóm tu sĩ ở yên bốn tháng tại những nơi acharya chỉ định. Toàn bộ việc phân công, kể cả chỗ ở mùa mưa, do acharya quyết.

Hàng saman và samani lập quãng năm 1980 dưới thời Acharya Tulsi là một bậc giữa tu sĩ và cư sĩ. Họ giữ phần lớn giới, nhưng được đi xe, đi máy bay và nhận thức ăn đã nấu sẵn, nhờ vậy có thể giảng đạo ở nước ngoài.

VTổ Chức Và Phân Bố

Đứng đầu toàn dòng là một acharya. Hiện nay là Acharya Mahashraman, sinh ngày 13 tháng 5 năm 1962 ở Sardarshahar, Rajasthan, vị thứ mười một. Từ năm 2014 tới năm 2022, ông đi bộ hơn 50.000 km qua Ấn Độ, Nepal và Bhutan trong cuộc Ahimsa Yatra. Bên cạnh acharya có một Sadhvi Pramukha đứng đầu hàng tu sĩ nữ, hiện là Sadhvi Vishrutvibha từ ngày 15 tháng 5 năm 2022.

Phía cư sĩ có Terapanth Mahasabha và các hội thanh niên, phụ nữ. Các cơ sở lớn gồm Jain Vishva Bharati Institute ở Ladnun và các trung tâm Anuvrat, Preksha.

Nhánh này đông ở Rajasthan, Gujarat và Kolkata, có trung tâm ở một số nước nhờ hàng saman. Chưa có số liệu đáng tin về số tín đồ kèm năm.

VITại Việt Nam

Chưa có cộng đồng Terapanth đáng kể tại Việt Nam. Hàng saman có đi giảng ở nước ngoài, nhưng chưa tìm được nguồn nào ghi nhận một trung tâm hay hội đoàn Terapanth hoạt động ở Việt Nam.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.

VIIICác Nhánh Khác Của Kỳ Na Giáo

Svetambara Murtipujakaश्वेताम्बर मूर्तिपूजक Śvetāmbara MūrtipūjakaNhánh đông nhất của dòng Svetambara, tu sĩ mặc áo trắng.Digambaraदिगम्बर DigambaraDòng lớn thứ hai, tu sĩ nam không mặc y phục, chỉ mang chổi lông công rụng và bầu nước.Sthanakvasiस्थानकवासी SthānakavāsīNhánh Svetambara không thờ tượng, bắt nguồn từ Lonka Shah thế kỷ 15, thành hình thế kỷ 17 với Lava ở Surat.Svetambara Terapanthश्वेताम्बर तेरापंथ Śvetāmbara TerāpanthNhánh Svetambara không thờ tượng, do Acharya Bhikshu lập ngày 28 tháng 6 năm 1760, tách từ Sthanakvasi.Dùng biểu tượng chung của đạoKanji Panth (Mumukshu)कानजी पंथ Kānjī PanthPhong trào cư sĩ theo Kanji Swami (1890 tới 1980), vốn là tu sĩ Sthanakvasi, năm 1934 chuyển sang theo Digambara, lấy Songadh ở Gujarat làm trung tâm.Dùng biểu tượng chung của đạoTaran Panthतारण पंथ Tāraṇ PanthNhánh Digambara do Taran Svami lập năm 1505 ở vùng Bundelkhand.Dùng biểu tượng chung của đạo

IXNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Wikipedia, Śvetāmbara Terapanth
2. Wikipedia, Jain schools and branches
3. Wikipedia, Acharya Bhikshu
4. Wikipedia, Acharya Tulsi
5. Wikipedia, Mahashraman
6. Akhil Bharatiya Terapanth Mahila Mandal, Terapanth
7. The Avenue Mail, Maryada Mahotsav

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp