ITổng Quan
Kanji Panth là phong trào cư sĩ Kỳ Na theo lời dạy của Kanji Swami (1890 tới 1980). Người theo thường không gọi mình là Kanji Panth mà tự nhận là người Digambara, hoặc gọi là Mumukshu, nghĩa là người cầu giải thoát.
Phong trào lấy sách của Kundakunda, nhất là Samayasara, làm trung tâm. Điều nó nhấn mạnh là tri kiến phân biệt: thấy rõ linh hồn thuần tri thức khác với thân, tâm và thế giới vật chất. Theo phong trào, giữ giới, bố thí, nhịn ăn mà thiếu hiểu biết ấy thì chưa đưa tới giải thoát.
Đặc điểm dễ thấy: đây là phong trào của cư sĩ, không có tăng đoàn tu sĩ riêng, và rất mạnh trong cộng đồng Kỳ Na gốc Gujarat ở nước ngoài.
IILịch Sử Hình Thành
Kanji Swami sinh ngày 21 tháng 4 năm 1890 ở Umrala, xứ Bhavnagar, Gujarat, trong một gia đình Sthanakvasi. Năm 1913 ông xuất gia làm tu sĩ Sthanakvasi. Năm 1921 ông đọc Samayasara của Kundakunda, một tác phẩm của truyền thống Digambara, và theo lời ông kể, cuốn sách ấy đổi hướng đời ông.
Năm 1934, tại Songadh, ông bỏ đời tu sĩ Sthanakvasi và tuyên bố mình là một cư sĩ Digambara giữ phạm hạnh. Việc một tu sĩ có tiếng rời dòng như vậy gây chấn động lớn trong cộng đồng. Songadh trở thành trung tâm của phong trào.
- 1890Kanji Swami ra đờiNgày 21 tháng 4, ở Umrala, Gujarat.
- 1913Xuất giaLàm tu sĩ Sthanakvasi.
- 1921Đọc SamayasaraGặp tác phẩm của Kundakunda.
- 1934Rời SthanakvasiTự nhận là cư sĩ Digambara ở Songadh.
- 1937Svadhyaya MandirDựng nhà học kinh Digambara ở Songadh.
- 1941Đền SimandharaKhánh thành đền thờ Tirthankara Simandhara ở Songadh.
- 1980Kanji Swami mấtNgày 28 tháng 11, ở Mumbai.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Kanji Swami dạy rằng con đường giải thoát bắt đầu từ bhedavijnana, tri kiến phân biệt, tức thấy linh hồn thuần tri thức là một và mọi thứ khác là cái khác. Ông đặt tầm nhìn tuyệt đối, nishchaya naya, lên trên tầm nhìn thường ngày, vyavahara naya. Theo ông, thệ nguyện, bố thí và nhịn ăn làm mà không hiểu linh hồn thì rốt cuộc không có giá trị giải thoát.
Phong trào tôn kính Simandhara, một Tirthankara mà theo vũ trụ luận Kỳ Na đang sống ở cõi Mahavideha. Đền đầu tiên phong trào dựng ở Songadh năm 1941 thờ vị này. Kanji Swami cũng chịu ảnh hưởng của Shrimad Rajchandra (1867 tới 1901), nhà thơ và nhà huyền học Gujarat theo tinh thần Kundakunda.
Phong trào gây tranh luận ngay trong cộng đồng Digambara. Theo Wikipedia, việc Kanji Panth nhấn mạnh tầm nhìn tuyệt đối đã tạo ra một đường chia rõ trong Kỳ Na. Những người phê bình cho rằng nó xem nhẹ giới hạnh và vai trò của tu sĩ, và đi ngược tinh thần nhiều mặt của anekantavada. Người theo phong trào đáp rằng họ không bỏ giới mà đặt hiểu biết lên trước. Bài ghi hai phía như vậy, không phân xử.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Sinh hoạt chính của người Mumukshu là svadhyaya, tự học kinh. Họ đọc và nghe giảng Samayasara, Pravacanasara và các sách Digambara khác, thường qua băng ghi âm bài giảng của Kanji Swami, vốn được lưu giữ và phát lại rất nhiều. Họ cũng thờ tượng trong đền theo lối Digambara.
Vì là phong trào cư sĩ, Kanji Panth không có muni riêng. Người giảng là các học giả cư sĩ, gọi là pandit. Đời sống thường ngày theo nếp Kỳ Na chung: ăn chay, không ăn củ rễ, tránh ăn sau khi mặt trời lặn, giữ lễ Paryushan.
Không. Người theo phong trào tự nhận là Digambara, thờ các Tirthankara, đọc kinh Digambara. Kanji Panth được giới nghiên cứu xếp là một phong trào trong Digambara, dù có tranh luận về chỗ nhấn mạnh.
VTổ Chức Và Phân Bố
Trung tâm là Songadh, huyện Bhavnagar, Gujarat, nơi quỹ Shree Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust quản lý đền, nhà học kinh và việc in sách. Các đền và nhà học kinh của phong trào được dựng ở nhiều thành phố Ấn Độ.
Ở nước ngoài, phong trào có đền tại Brampton ở Canada, Harrow ở London và Mombasa ở Kenya. Wikipedia ghi nhận trong những năm gần đây Kanji Panth và phong trào Shrimad Rajchandra xích lại gần nhau trong giới Kỳ Na học cao, di chuyển nhiều ở hải ngoại, như một phần của xu hướng ít phân biệt tông phái hơn.
Chưa có số liệu đáng tin về số người theo.
VITại Việt Nam
Chưa có cộng đồng Kanji Panth đáng kể tại Việt Nam và chưa tìm được nguồn nào ghi nhận một nhóm học kinh của phong trào ở đây. Vì phong trào sinh hoạt chủ yếu bằng tự học và bài giảng ghi âm, người Kỳ Na ở bất cứ đâu cũng có thể theo tại nhà.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Khác Của Kỳ Na Giáo
Svetambara Murtipujakaश्वेताम्बर मूर्तिपूजक Śvetāmbara MūrtipūjakaNhánh đông nhất của dòng Svetambara, tu sĩ mặc áo trắng.
Digambaraदिगम्बर DigambaraDòng lớn thứ hai, tu sĩ nam không mặc y phục, chỉ mang chổi lông công rụng và bầu nước.
Sthanakvasiस्थानकवासी SthānakavāsīNhánh Svetambara không thờ tượng, bắt nguồn từ Lonka Shah thế kỷ 15, thành hình thế kỷ 17 với Lava ở Surat.Svetambara Terapanthश्वेताम्बर तेरापंथ Śvetāmbara TerāpanthNhánh Svetambara không thờ tượng, do Acharya Bhikshu lập ngày 28 tháng 6 năm 1760, tách từ Sthanakvasi.Dùng biểu tượng chung của đạoKanji Panth (Mumukshu)कानजी पंथ Kānjī PanthPhong trào cư sĩ theo Kanji Swami (1890 tới 1980), vốn là tu sĩ Sthanakvasi, năm 1934 chuyển sang theo Digambara, lấy Songadh ở Gujarat làm trung tâm.Dùng biểu tượng chung của đạoTaran Panthतारण पंथ Tāraṇ PanthNhánh Digambara do Taran Svami lập năm 1505 ở vùng Bundelkhand.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Mumukshu là gì?
Mumukshu nghĩa là người cầu giải thoát. Người theo Kanji Swami thường tự gọi mình như vậy, hoặc đơn giản nhận là người Digambara, thay vì dùng tên Kanji Panth.
Kanji Swami là ai?
Một tu sĩ Sthanakvasi ở Gujarat (1890 tới 1980). Sau khi đọc Samayasara của Kundakunda, năm 1934 ông rời dòng, tự nhận là cư sĩ Digambara và lập trung tâm ở Songadh.
Vì sao phong trào này gây tranh luận?
Vì nó đặt tầm nhìn tuyệt đối về linh hồn lên trên giới hạnh và nghi lễ, và không có tăng đoàn tu sĩ. Người phê bình cho rằng như vậy là xem nhẹ giới. Người theo phong trào cho rằng họ chỉ đặt hiểu biết lên trước.