ITổng Quan
Ban Chỉnh Đạo là một trong những cuộc chia nhánh lớn và sớm nhất của đạo Cao Đài. Tên gọi nói lên mục đích mà những người sáng lập tự nêu: chỉnh đốn việc đạo.
Hội thánh đặt trụ sở tại Tòa thánh An Hội, ở Bến Tre cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long sau đợt sắp xếp địa giới năm 2025. Theo Nhịp Cầu Giáo Lý, đây là hội thánh đứng thứ nhì về số thánh sở, sau Tòa Thánh Tây Ninh.
Về tôn chỉ, Ban Chỉnh Đạo giữ khung chung của đạo: thờ Đức Chí Tôn qua Thiên Nhãn, theo Tam Kỳ Phổ Độ, giữ ngũ giới cấm và chay kỳ. Chỗ khác nằm ở tổ chức và ở một số nghi thức riêng.
IILịch Sử Hình Thành
Theo Nhịp Cầu Giáo Lý, hội thánh do hai vị Quyền Thượng Đầu Sư Nguyễn Ngọc Tương và Quyền Ngọc Đầu Sư Lê Bá Trang đứng ra lập. Năm 1934, 85 họ đạo ở 18 tỉnh tách khỏi Tòa Thánh Tây Ninh. Đại hội thành lập họp ngày 20 tháng 11 năm 1934 tại thánh thất An Hội. Báo VietnamNet năm 2021 ghi có 96 thánh thất trên tổng số 135 thánh thất thời ấy tham gia.
Năm 1935 ông Nguyễn Ngọc Tương được bầu làm Giáo Tông của hội thánh. Ông giữ vị trí ấy tới khi mất năm 1951. Thánh thất An Hội được xây cất lại năm 1935 và trở thành Tòa thánh.
Các tài liệu không thống nhất về nguyên nhân chi tiết của cuộc tách. Nguồn của hội thánh nhấn vào sứ mệnh chỉnh đạo. Thư viện không đi sâu vào tranh luận nội bộ giữa hai bên.
- 1934Thành lậpĐại hội ngày 20 tháng 11 tại thánh thất An Hội, Bến Tre.
- 1935Bầu Giáo TôngÔng Nguyễn Ngọc Tương được bầu làm Giáo Tông. Thánh thất An Hội xây lại.
- 1951Giáo Tông qua đờiÔng Nguyễn Ngọc Tương mất.
- 1997Công nhận pháp nhânQuyết định số 26/QĐ/TGCP của Ban Tôn giáo Chính phủ.
- 2022Đại hội nhiệm kỳ VIĐại hội nhiệm kỳ 2022 tới 2027, có đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ dự.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Giáo lý nền tảng của Ban Chỉnh Đạo là giáo lý chung của Cao Đài: Đức Chí Tôn là Đấng tối cao, Tam Giáo quy nguyên, Ngũ Chi phục nhất, luân hồi nhân quả và cứu cánh phản bổn hoàn nguyên.
Theo tư liệu Nhịp Cầu Giáo Lý, hội thánh có ba điểm riêng đáng chú ý:
- Lập nhà tu cho người muốn tu bậc trung thừa và thượng thừa.
- Không dùng cơ bút tại Hiệp Thiên Đài.
- Lập các phép bí tích riêng, như phép đại xá và phép giải khổ.
Hội thánh coi việc hoàn thành cơ chỉnh đạo của Đức Chí Tôn là sứ mệnh thiêng liêng của mình, theo lời trích trên VietnamNet năm 2021.
Tách khỏi Tây Ninh không có nghĩa là lập một đạo khác. Ban Chỉnh Đạo vẫn thờ Thiên Nhãn là con mắt trái trong vòng tròn, không đặt trong tam giác, vẫn giữ tên Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ và vẫn tham gia sinh hoạt chung với các tổ chức Cao Đài khác.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Tín đồ Ban Chỉnh Đạo cúng thời tại thánh thất và tại gia, giữ chay kỳ và ngũ giới cấm như toàn đạo. Các lễ lớn gồm Vía Đức Chí Tôn đầu năm, ba lễ Tam nguơn và lễ kỷ niệm khai đạo. Hội thánh tổ chức các lớp bồi dưỡng giáo lý và in lại kinh sách.
Từ thiện là mảng được báo chí nhắc nhiều. VietnamNet ngày 25 tháng 11 năm 2021 ghi hội thánh đã khám chữa bệnh cho hơn một triệu lượt người qua các phòng thuốc và đơn vị từ thiện của mình.
VTổ Chức Và Phân Bố
Hội thánh giữ khung ba đài như Pháp Chánh Truyền nhưng cách vận hành có điểm khác Tây Ninh, như đã nêu ở mục giáo lý. Cấp trung ương đặt tại Tòa thánh An Hội. Ở các tỉnh có ban đại diện, VietnamNet năm 2021 ghi 12 ban đại diện. Hội thánh tham gia cơ chế liên giao hành đạo giữa các tổ chức Cao Đài từ năm 2008.
Số thánh thất có hai con số. Nhịp Cầu Giáo Lý ghi 251 thánh thất ở 25 tỉnh thành. VietnamNet năm 2021 ghi 226 thánh thất ở 26 tỉnh thành.
| Chỉ số | Con số | Nguồn và năm |
|---|---|---|
| Tín đồ | 788.000 | Hội thánh, giai đoạn 1997 tới 2002, Nhịp Cầu Giáo Lý |
| Chức sắc | 1.403 | Như trên |
| Chức việc | 6.972 | Như trên |
| Thánh thất | 226, ở 26 tỉnh thành | VietnamNet, 2021 |
| Thánh thất | 251, ở 25 tỉnh thành | Nhịp Cầu Giáo Lý, không ghi năm |
VINgày Nay
Năm 1997, Ban Tôn giáo Chính phủ ký quyết định số 26/QĐ/TGCP công nhận tư cách pháp nhân của hội thánh, theo Nhịp Cầu Giáo Lý. Hội thánh sinh hoạt theo hiến chương và đại hội định kỳ. Đại hội nhiệm kỳ VI (2022 tới 2027) có Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Nguyễn Ánh Chức dự, theo trang tin của Ban.
Sau đợt sắp xếp địa giới năm 2025, Tòa thánh An Hội thuộc tỉnh Vĩnh Long. Nơi tập trung đông tín đồ vẫn là vùng Bến Tre cũ và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Khác Của Đạo Cao Đài
Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây NinhĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ Tòa Thánh Tây NinhHội thánh lớn nhất, trung tâm là Tòa Thánh Tây Ninh với Đền Thánh.Hội Thánh Cao Đài Ban Chỉnh ĐạoĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Ban Chỉnh Đạo, Tòa thánh An HộiTách khỏi Tây Ninh năm 1934, trụ sở Tòa thánh An Hội ở Bến Tre, nay thuộc Vĩnh Long.Dùng biểu tượng chung của đạoHội Thánh Cao Đài Tiên ThiênTiên Thiên Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội thánh Cao Đài Tiên ThiênTrụ sở Tòa thánh Châu Minh ở Bến Tre, nay thuộc Vĩnh Long, lập năm 1937.Dùng biểu tượng chung của đạoHội Thánh Truyền Giáo Cao ĐàiĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Truyền Giáo Cao Đài, Trung Hưng Bửu TòaHội thánh chính của Cao Đài ở miền Trung, trụ sở Trung Hưng Bửu Tòa tại Đà Nẵng, lập năm 1956.Dùng biểu tượng chung của đạoHội Thánh Cao Đài Minh Chơn ĐạoĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Cao Đài Minh Chơn Đạo, Tòa thánh Ngọc SắcTrụ sở Tòa thánh Ngọc Sắc ở Thới Bình, Cà Mau, dựng lại năm 1954 sau khi tòa cũ bị phá năm 1946.Dùng biểu tượng chung của đạoHội Thánh Cao Đài Cầu Kho Tam QuanĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Cao Đài Cầu Kho Tam QuanTrụ sở Tòa thánh Tam Quan ở Hoài Nhơn, Bình Định, nay thuộc Gia Lai, lập năm 1954, dựng lại năm 2007.Dùng biểu tượng chung của đạo
Dòng Chiếu MinhChiếu Minh Vô Vi, Chiếu Minh Tam Thanh Vô ViDòng gắn với ông Ngô Văn Chiêu, người đầu tiên nhận Thiên Nhãn năm 1921.Hội Thánh Cao Đài Chơn LýĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội thánh Cao Đài Chơn LýTrụ sở Tòa thánh Chơn Lý ở Mỹ Tho, Tiền Giang, nay thuộc Đồng Tháp, dựng khoảng 1928 tới 1931, là một trong những nhánh tách sớm nhất.Dùng biểu tượng chung của đạoHội Thánh Cao Đài Bạch YBạch Y Liên Đoàn Chơn Lý, Tòa thánh Ngọc KinhCòn gọi Bạch Y Liên Đoàn Chơn Lý, trụ sở Tòa thánh Ngọc Kinh ở Kiên Giang, nay thuộc An Giang, lập năm 1955.Dùng biểu tượng chung của đạoThánh thất Cao Đài độc lậpCao Đài Bảo Thủ Chơn Truyền, Cao Đài Pháp Chánh TruyềnCác thánh thất và tín đồ không sinh hoạt trong hội thánh được công nhận, tự gọi là giữ luật pháp chơn truyền năm 1926.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
- Nhịp Cầu Giáo Lý, Hội Thánh Cao Đài Ban Chỉnh Đạo
- VietnamNet, Hội thánh Cao đài Ban Chỉnh đạo tích cực làm từ thiện (25 tháng 11 năm 2021)
- Nhịp Cầu Giáo Lý, Các Tòa Thánh Đạo Cao Đài
- Nguyễn Thanh Xuân, Nguyễn Thị Quế Hương, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam số 9 năm 2024
- Ban Tôn giáo Chính phủ, Phó Trưởng ban Nguyễn Ánh Chức dự Đại hội Hội thánh Cao Đài Ban Chỉnh đạo nhiệm kỳ VI
?Hỏi Đáp Nhanh
Ban Chỉnh Đạo tách khỏi Tây Ninh năm nào?
Năm 1934. Đại hội thành lập họp ngày 20 tháng 11 năm 1934 tại thánh thất An Hội, Bến Tre, theo Nhịp Cầu Giáo Lý.
Ai là Giáo Tông của Ban Chỉnh Đạo?
Ông Nguyễn Ngọc Tương được bầu làm Giáo Tông năm 1935 và giữ vị trí ấy tới khi mất năm 1951.
Ban Chỉnh Đạo được công nhận năm nào?
Năm 1997, theo quyết định số 26/QĐ/TGCP của Ban Tôn giáo Chính phủ.
Ban Chỉnh Đạo khác Tây Ninh ở đâu?
Cùng giáo lý nền tảng. Theo Nhịp Cầu Giáo Lý, Ban Chỉnh Đạo không dùng cơ bút tại Hiệp Thiên Đài, có nhà tu trung thừa và thượng thừa, và có phép bí tích riêng như phép đại xá.