Thánh thất Cao Đài độc lập: là ai, tự nói gì, pháp lý

ITổng Quan

Mục này không nói về một hội thánh, mà về một hiện tượng: những thánh thất và tín đồ Cao Đài không sinh hoạt trong các hội thánh được Nhà nước công nhận.

Các nhóm này có tên tự gọi khác nhau. Theo bài của Luật Khoa năm 2020, nhiều thánh thất tự gọi là Cao Đài Bảo Thủ Chơn Truyền hoặc theo Pháp Chánh Truyền, và cho rằng mình tu theo pháp môn chơn truyền của nền đạo mở năm 1926.

Cần phân biệt nhóm này với các tổ chức Cao Đài độc lập nhỏ đã đăng ký hoặc được công nhận. Ví dụ, Giáo hội Cao Đài Việt Nam (Bình Đức) ở Tiền Giang cũ, hình thành năm 1961 và được công nhận năm 2011. Trang này chỉ bàn về các thánh thất chưa đăng ký.

IILịch Sử Hình Thành

Theo sử liệu

Năm 1997 Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh được công nhận tư cách pháp nhân với hiến chương mới. Theo Luật Khoa năm 2020, một bộ phận tín đồ không chấp nhận sự lãnh đạo của tổ chức ấy, gọi nó là Chi Phái 1997, và tiếp tục sinh hoạt riêng tại các thánh thất của mình.

Hiện tượng này không chỉ có ở phía Tây Ninh. Cũng theo Luật Khoa, một văn bản năm 2007 của Ban Tôn giáo Chính phủ ghi Hội Thánh Cao Đài Ban Chỉnh Đạo có 40 thánh thất chưa chịu hoàn nguyên, tức chưa quay về sinh hoạt trong hội thánh được công nhận.

1926Mốc nhóm tự nhận
Các thánh thất độc lập nói mình giữ luật pháp đạo từ lúc khai đạo.
1997Hiến chương mới
Hội Thánh Tây Ninh được công nhận. Một bộ phận tín đồ không tham gia.
2007Văn bản Ban Tôn giáo
Ghi 40 thánh thất Ban Chỉnh Đạo chưa hoàn nguyên, theo Luật Khoa dẫn lại.
2018Luật mới có hiệu lực
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 bắt đầu áp dụng ngày 1 tháng 1.

IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng

Theo giáo nghĩa

Các thánh thất độc lập nói rằng mình không lập đạo mới, mà giữ nguyên giáo lý, kinh sách và luật pháp của đạo từ năm 1926, trong đó có Pháp Chánh Truyền và Tân Luật. Theo Luật Khoa, họ cho rằng các hội thánh được công nhận từ năm 1997 chịu sự can thiệp của nhà nước vào cách hành đạo. Một số nơi có kinh sách riêng.

Về thờ phượng, các thánh thất này dùng chung biểu tượng của đạo: Thiên Nhãn là con mắt trái trong vòng tròn, không đặt trong tam giác, cùng cờ đạo ba màu. Chưa tìm được nguồn về biểu tượng riêng của nhóm. Chỗ khác nằm ở tổ chức và quan hệ với cơ quan nhà nước, không nằm ở đối tượng thờ.

IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống

Tín đồ cúng tứ thời, giữ chay kỳ và ngũ giới cấm như toàn đạo. Lễ lớn gồm Vía Đức Chí Tôn, các lễ Tam nguơn và lễ kỷ niệm khai đạo. Vì không thuộc hội thánh được công nhận, các thánh thất này tự lo việc đạo ở địa phương, không có tòa thánh chung.

VTổ Chức Và Phân Bố

Không có một tổ chức trung ương chung. Luật Khoa năm 2020 nêu một số thánh thất cụ thể: Phú Lâm ở Phú Yên cũ, Phù Mỹ và Nhơn Lý ở Bình Định cũ, Long Bình ở Gò Công. Chưa có số liệu đáng tin về tổng số thánh thất hay tín đồ.

Theo sử liệu

Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2019 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về Việt Nam có nhắc các nhóm Cao Đài độc lập trong số các nhóm không đăng ký, và ghi một trường hợp ở Tiền Giang, nơi một tín đồ Cao Đài chưa được công nhận bị lập biên bản vì làm lễ khi chưa đăng ký trước. Thư viện ghi lại nội dung báo cáo, không thẩm định.

VINgày Nay

Theo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, sinh hoạt tôn giáo tập trung phải đăng ký với cơ quan nhà nước. Các hội thánh Cao Đài được công nhận hoạt động theo khuôn khổ ấy. Phần lớn các thánh thất độc lập nói trên chưa đăng ký.

Ở phía khác, một số tổ chức và cơ sở Cao Đài độc lập đã được cấp đăng ký hoạt động. Theo bài nghiên cứu năm 2024 trên Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, cơ chế liên giao hành đạo năm 2023 có 18 thành viên gồm cả tổ chức và cơ sở. Thư viện ghi các sự kiện này và không đánh giá bên nào đúng.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.

VIIICác Nhánh Khác Của Đạo Cao Đài

Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây NinhĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ Tòa Thánh Tây NinhHội thánh lớn nhất, trung tâm là Tòa Thánh Tây Ninh với Đền Thánh.

Hội Thánh Cao Đài Ban Chỉnh ĐạoĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Ban Chỉnh Đạo, Tòa thánh An HộiTách khỏi Tây Ninh năm 1934, trụ sở Tòa thánh An Hội ở Bến Tre, nay thuộc Vĩnh Long.Dùng biểu tượng chung của đạo

Hội Thánh Cao Đài Tiên ThiênTiên Thiên Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội thánh Cao Đài Tiên ThiênTrụ sở Tòa thánh Châu Minh ở Bến Tre, nay thuộc Vĩnh Long, lập năm 1937.Dùng biểu tượng chung của đạo

Hội Thánh Truyền Giáo Cao ĐàiĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Truyền Giáo Cao Đài, Trung Hưng Bửu TòaHội thánh chính của Cao Đài ở miền Trung, trụ sở Trung Hưng Bửu Tòa tại Đà Nẵng, lập năm 1956.Dùng biểu tượng chung của đạo

Hội Thánh Cao Đài Minh Chơn ĐạoĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Cao Đài Minh Chơn Đạo, Tòa thánh Ngọc SắcTrụ sở Tòa thánh Ngọc Sắc ở Thới Bình, Cà Mau, dựng lại năm 1954 sau khi tòa cũ bị phá năm 1946.Dùng biểu tượng chung của đạo

Hội Thánh Cao Đài Cầu Kho Tam QuanĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội Thánh Cao Đài Cầu Kho Tam QuanTrụ sở Tòa thánh Tam Quan ở Hoài Nhơn, Bình Định, nay thuộc Gia Lai, lập năm 1954, dựng lại năm 2007.Dùng biểu tượng chung của đạo

Dòng Chiếu MinhChiếu Minh Vô Vi, Chiếu Minh Tam Thanh Vô ViDòng gắn với ông Ngô Văn Chiêu, người đầu tiên nhận Thiên Nhãn năm 1921.

Hội Thánh Cao Đài Chơn LýĐại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Hội thánh Cao Đài Chơn LýTrụ sở Tòa thánh Chơn Lý ở Mỹ Tho, Tiền Giang, nay thuộc Đồng Tháp, dựng khoảng 1928 tới 1931, là một trong những nhánh tách sớm nhất.Dùng biểu tượng chung của đạo

Hội Thánh Cao Đài Bạch YBạch Y Liên Đoàn Chơn Lý, Tòa thánh Ngọc KinhCòn gọi Bạch Y Liên Đoàn Chơn Lý, trụ sở Tòa thánh Ngọc Kinh ở Kiên Giang, nay thuộc An Giang, lập năm 1955.Dùng biểu tượng chung của đạo

Thánh thất Cao Đài độc lậpCao Đài Bảo Thủ Chơn Truyền, Cao Đài Pháp Chánh TruyềnCác thánh thất và tín đồ không sinh hoạt trong hội thánh được công nhận, tự gọi là giữ luật pháp chơn truyền năm 1926.Dùng biểu tượng chung của đạo

IXNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

?Hỏi Đáp Nhanh

Thánh thất Cao Đài độc lập là gì?

Là các thánh thất và tín đồ Cao Đài không sinh hoạt trong hội thánh được Nhà nước công nhận. Nhiều nơi tự gọi là Cao Đài Bảo Thủ Chơn Truyền, nói mình giữ luật pháp đạo từ năm 1926.

Họ khác các hội thánh được công nhận ở đâu?

Cùng thờ Đức Chí Tôn qua Thiên Nhãn và cùng giáo lý. Chỗ khác là tổ chức: họ không chấp nhận sự lãnh đạo của hội thánh được công nhận năm 1997 và phần lớn chưa đăng ký hoạt động.

Có tổ chức Cao Đài độc lập nào được công nhận không?

Có. Ví dụ Giáo hội Cao Đài Việt Nam (Bình Đức) được công nhận năm 2011. Một số cơ sở khác được cấp đăng ký hoạt động.

›Đọc Tiếp

Trang chính về Đạo Cao ĐàiLịch sử, giáo nghĩa, kinh điển và các nhánh Phẩm trật, màu sắc và truyền thừaXưng hô, y phục theo cấp và dòng truyền thừa