ITổng Quan
Anabaptist là tên người đương thời đặt cho những người làm lại báp-têm cho người lớn đã chịu báp-têm lúc sơ sinh, nghĩa đen là người làm báp-têm lại. Chính họ không dùng tên ấy, vì cho rằng báp-têm lúc sơ sinh chưa phải là báp-têm.
Ba điều làm nên căn tính của họ: chỉ làm báp-têm cho người tự tuyên xưng, tách hội thánh khỏi quyền lực nhà nước, và phần lớn theo đường bất bạo động, không cầm vũ khí. Hậu duệ ngày nay gồm người Mennonite, Amish, Hutterite và Anh Em trong Đấng Christ. Họ Anabaptist nhỏ so với các họ Tin Lành khác, nhưng ảnh hưởng lớn trong công tác cứu trợ và hòa giải.
IILịch Sử Hình Thành
Nhóm đầu tiên là các môn đệ trẻ của Zwingli ở Zurich, như Conrad Grebel và Felix Manz, cho rằng thầy mình cải cách chưa đủ xa. Tối ngày 21 tháng 1 năm 1525, Grebel làm báp-têm cho George Blaurock, rồi Blaurock làm cho những người khác. Hội đồng Zurich cấm việc này, và năm 1527 Felix Manz bị dìm chết ở sông Limmat. Cùng năm, bản Tín điều Schleitheim tóm các điều họ tin.
Người Anabaptist bị cả Công Giáo lẫn Tin Lành bắt bớ, hàng nghìn người bị xử tử. Ở Hà Lan, cựu linh mục Menno Simons gom các nhóm tản mác lại theo đường hòa bình, và tên ông thành tên chung Mennonite. Năm 1693, Jakob Ammann tách một nhóm giữ nếp nghiêm hơn, về sau gọi là Amish. Nhiều cộng đồng di cư sang Nga, rồi Bắc Mỹ và Mỹ Latinh để giữ quyền không cầm súng.
- 1525Báp-têm đầu tiên ở ZurichNgày 21 tháng 1, mốc khởi đầu phong trào.
- 1527Tín điều SchleitheimBản tóm lược niềm tin đầu tiên của Anabaptist Thụy Sĩ.
- 1536Menno SimonsRời chức linh mục, gia nhập và dẫn dắt các nhóm ở Hà Lan.
- 1693Tách nhóm AmishJakob Ammann dẫn một nhóm giữ nếp nghiêm hơn.
- 1920Ủy ban Trung ương MennoniteLập ở Hoa Kỳ để cứu đói cho người Mennonite ở Nga, về sau thành tổ chức cứu trợ quốc tế.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
- Làm môn đồ: đức tin phải thành nếp sống theo Chúa Giê-xu, nhất là theo Bài Giảng Trên Núi.
- Hội thánh là cộng đồng tự nguyện: người vào hội thánh bằng quyết định của mình, qua báp-têm khi đã tin.
- Bất bạo động: phần đông không cầm vũ khí, không tham chiến, và tìm con đường hòa giải.
- Tách khỏi quyền lực: hội thánh không dựa vào nhà nước. Nhiều nhóm truyền thống không thề thốt và không giữ chức vụ dùng vũ lực.
Mức độ giữ các điều này khác nhau rất xa. Người Mennonite hiện đại ở thành phố sống như mọi người, còn người Amish Old Order giữ trang phục giản dị, hạn chế xe hơi và điện lưới, nói phương ngữ Đức. Người Hutterite sống chung của cải trong các cộng đồng nông trại.
Không hẳn. Amish là một nhánh tách từ khối Mennonite năm 1693. Phần lớn người Mennonite trên thế giới, nhất là ở châu Phi và châu Á, sinh hoạt như các hội thánh Tin Lành khác và không giữ lối sống Amish.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Buổi nhóm Mennonite giản dị, thường có hát nhiều bè không nhạc cụ ở các cộng đồng truyền thống. Báp-têm làm cho người đã tin, bằng cách đổ nước hay dìm mình tùy nơi. Nhiều hội thánh còn giữ lễ rửa chân kèm tiệc thánh, theo gương Chúa Giê-xu rửa chân môn đồ.
Công tác xã hội là một phần của đức tin. Ủy ban Trung ương Mennonite, viết tắt MCC, làm cứu trợ, phát triển và hòa giải ở hàng chục nước.
VTổ Chức Và Phân Bố
Các hội thánh Mennonite thường tổ chức theo lối hội chúng, gom lại thành hội nghị khu vực và quốc gia. Diễn đàn toàn cầu là Hội nghị Mennonite Thế giới, không có quyền trên thành viên.
Theo Hội nghị Mennonite Thế giới, số công bố năm 2026, có khoảng 2,03 triệu tín hữu đã báp-têm ở 87 nước. Châu Phi chiếm 45 phần trăm, Bắc Mỹ 29 phần trăm, châu Á và Thái Bình Dương 13 phần trăm, Mỹ Latinh 10 phần trăm, châu Âu 3 phần trăm. Như vậy phần đông người Mennonite hôm nay không sống ở châu Âu hay Bắc Mỹ.
VITại Việt Nam
Theo bách khoa Mennonite GAMEO, Ủy ban Trung ương Mennonite tới Việt Nam năm 1954 làm cứu trợ, và năm 1957 Hội Truyền giáo Mennonite miền Đông Hoa Kỳ bắt đầu truyền giảng ở Sài Gòn. Sau năm 1975, số tín hữu còn lại nhỏ, sinh hoạt theo lối hội thánh tư gia. Từ cuối thập niên 1990, các nhóm hội thánh tư gia lớn dần. Năm 2003, một hội nghị gom các nhóm lại.
Ngày 11 tháng 2 năm 2009, Ban Tôn giáo Chính phủ trao quyết định công nhận tổ chức tôn giáo cho Hội thánh Mennonite Việt Nam, do mục sư Nguyễn Quang Trung làm hội trưởng, theo báo Nhân Dân cùng ngày. Tài liệu năm 2023 của Ban Tôn giáo Chính phủ ghi tên Hội thánh Men-nô-nai Việt Nam, năm công nhận 2009.
GAMEO ghi rằng bên cạnh hội thánh được công nhận còn một mạng lưới hội thánh Mennonite khác không đăng ký, sinh hoạt riêng. Theo GAMEO, năm 2020 tổng số tín hữu Mennonite tại Việt Nam khoảng 5.600 người, gồm 2.100 người trong hội thánh được công nhận và 3.500 người trong các hội thánh không đăng ký.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Chim bồ câu cách điệu
Stylized dove
VIIICác Nhánh Con
- Mennonite
- Amish
- Hutterite
- Anh Em trong Đấng Christ (Brethren in Christ)
IXCác Nhánh Khác Của Tin Lành
Ngũ TuầnPentecostalismNhánh trẻ nhất và tăng nhanh nhất, nhấn mạnh các ơn của Đức Thánh Linh còn hoạt động hôm nay như nói tiếng lạ, chữa bệnh, nói tiên tri.
Cải Cách Và Trưởng LãoReformed, PresbyterianĐi ra từ Zwingli ở Zurich và Calvin ở Genève.
Anh GiáoAnglicanismTách khỏi quyền Rôma năm 1534 tại Anh, giữ chức giám mục và phụng vụ theo Sách Kinh nguyện chung.
Giám LýMethodismSinh ra từ phong trào của John Wesley trong lòng Anh giáo thế kỷ 18, thành hội thánh riêng sau năm 1791.
LutherLutherische KircheNhánh đầu tiên, khởi từ Martin Luther năm 1517, bản tuyên tín nền là Augsburg 1530.
Báp-títBaptistsKhởi từ John Smyth ở Amsterdam năm 1609.Dùng biểu tượng chung của đạo
Cơ Đốc Phục LâmSeventh-day Adventist ChurchHình thành tại Hoa Kỳ thế kỷ 19 từ phong trào chờ Chúa trở lại.
Liên Hiệp Phúc Âm (CMA)Christian and Missionary AllianceDo mục sư A.Anabaptist Và Men-nô-naiAnabaptism, MennonitesKhởi ở Zurich ngày 21 tháng 1 năm 1525.XNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Anabaptist nghĩa là gì?
Nghĩa đen là người làm báp-têm lại, tên do đối phương đặt vì nhóm này làm báp-têm cho người lớn đã chịu báp-têm lúc sơ sinh. Chính họ cho rằng chỉ báp-têm khi đã tin mới là báp-têm thật.
Men-nô-nai, Amish và Hutterite liên quan thế nào?
Cả ba đều là hậu duệ của phong trào Anabaptist thế kỷ 16. Amish tách từ khối Mennonite năm 1693, còn Hutterite là nhánh sống chung của cải, khởi từ Moravia.
Hội thánh Men-nô-nai Việt Nam được công nhận năm nào?
Năm 2009. Báo Nhân Dân ghi lễ trao quyết định công nhận diễn ra ngày 11 tháng 2 năm 2009, hội trưởng là mục sư Nguyễn Quang Trung.
Vì sao người Mennonite nổi tiếng về hòa bình?
Vì từ thế kỷ 16 phần đông họ theo đường bất bạo động, không cầm vũ khí, dựa trên Bài Giảng Trên Núi. Ngày nay họ làm nhiều công tác cứu trợ và hòa giải qua Ủy ban Trung ương Mennonite.