ITổng Quan
Cải Cách là tên chung của họ hội thánh đi ra từ Huldrych Zwingli ở Zurich và Jean Calvin ở Genève. Ở lục địa châu Âu họ thường mang tên Cải Cách, ở Scotland và các nước nói tiếng Anh thì mang tên Trưởng Lão, theo lối cai quản bằng các trưởng lão.
So với nhánh Luther, nhánh này đi xa hơn trong việc bỏ nghi thức và hình ảnh cũ. Trọng tâm thần học của họ là quyền tể trị của Thiên Chúa trên mọi mặt đời sống. Truyền thống này để lại dấu ấn rõ trong lịch sử Thụy Sĩ, Hà Lan, Scotland, Hungary và vùng New England, và ngày nay đông nhất ở Hàn Quốc, Indonesia và châu Phi.
IILịch Sử Hình Thành
Zwingli bắt đầu giảng ở Zurich năm 1519, và hội đồng thành phố theo ông cải tổ việc thờ phượng. Ông tử trận năm 1531 trong xung đột ở Kappel. Jean Calvin, người Pháp, cho in bộ Institutio Christianae Religionis năm 1536 và gắn phần lớn đời mình với Genève. Genève thành nơi đào tạo mục sư cho Pháp, Hà Lan, Scotland và Hungary.
John Knox đưa lối Cải Cách về Scotland, nơi quốc hội năm 1560 chấp nhận một bản tuyên tín Cải Cách. Tại Anh, Hội nghị Westminster soạn bản Tuyên xưng Đức tin Westminster năm 1646, văn kiện nền của các hội thánh Trưởng Lão nói tiếng Anh. Tại Hà Lan, Công nghị Dordrecht năm 1618 và 1619 đặt các điểm thần học mà đời sau gọi là năm điểm Calvin.
- 1519Zwingli giảng ở ZurichKhởi đầu cuộc Cải Cách ở Thụy Sĩ.
- 1536Calvin in bộ InstitutioTác phẩm thần học nền của dòng Cải Cách.
- 1560Scotland theo Cải CáchQuốc hội Scotland chấp nhận bản tuyên tín do nhóm John Knox soạn.
- 1646Tuyên xưng WestminsterVăn kiện chuẩn của các hội thánh Trưởng Lão nói tiếng Anh.
- 2010Hiệp thông Cải Cách Thế giớiHai tổ chức quốc tế hợp nhất thành một diễn đàn chung.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
- Quyền tể trị của Thiên Chúa: Thiên Chúa là chủ trên thiên nhiên, lịch sử và sự cứu rỗi.
- Tiền định: sự cứu rỗi là do Thiên Chúa chọn chứ không do công của người. Mức độ nhấn điểm này khác nhau nhiều giữa các giáo hội.
- Giao ước: Thiên Chúa gắn bó với dân Ngài qua giao ước, nên con cái tín hữu được làm báp-têm lúc nhỏ.
- Kinh Thánh điều chỉnh việc thờ phượng: chỉ giữ những gì Kinh Thánh truyền, nên bỏ tượng và nhiều nghi thức.
Về tiệc thánh, Calvin khác cả Luther lẫn Zwingli. Luther dạy sự hiện diện thật của Chúa trong bánh và rượu, Zwingli coi đó là lễ tưởng niệm, còn Calvin dạy rằng Chúa hiện diện thật nhưng theo cách thuộc linh, nhờ Thánh Linh. Năm 1973 nhiều giáo hội Luther và Cải Cách ở châu Âu ký Hiệp ước Leuenberg để nhận nhau trong tiệc thánh.
Không nhất thiết. Trưởng lão là một chức vụ trong hội thánh, dịch từ chữ Hy Lạp presbyteros. Đó là tín hữu được hội chúng bầu để cùng mục sư coi sóc hội thánh, và có thể còn trẻ.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Nhà thờ Cải Cách truyền thống giản dị: không tượng, ít trang trí, bục giảng đặt ở giữa để nói rằng Lời Chúa là trung tâm. Buổi thờ phượng xoay quanh bài giảng giải nghĩa Kinh Thánh. Thời đầu, nhiều hội thánh chỉ hát Thánh Vịnh đặt vần, như sách Thánh Vịnh Genève.
Có hai lễ: báp-têm, làm cả cho trẻ nhỏ, và tiệc thánh. Truyền thống này rất coi trọng giáo dục, vì mỗi người cần đọc được Kinh Thánh. Nhiều đại học ở Scotland, Hà Lan và Hoa Kỳ ra đời trong môi trường Cải Cách.
VTổ Chức Và Phân Bố
Lối trưởng lão đặt quyền cai quản ở các hội đồng chứ không ở một cá nhân. Hội thánh địa phương có ban trưởng lão gồm mục sư và các trưởng lão. Lên trên là hội đồng khu vực, gọi là presbytery, rồi đại hội đồng toàn quốc. Mọi quyết định lớn đi qua biểu quyết.
Theo Hiệp thông các Giáo hội Cải Cách Thế giới, năm 2025 tổ chức này quy tụ 230 giáo hội với khoảng 108,3 triệu thành viên chính thức, hay 147,4 triệu nếu tính cả thành viên liên kết. Nhiều giáo hội Cải Cách bảo thủ hơn đứng ngoài tổ chức này, nên con số chưa bao hết cả họ.
VITại Việt Nam
Theo báo Nhân Dân năm 2014, đạo Tin Lành hệ phái Trưởng Lão được đưa vào Việt Nam năm 1968. Sau năm 1975, hội thánh tạm ngưng hoạt động, rồi từ năm 1998 dần sinh hoạt trở lại. Sau đại hội đồng lần thứ nhất năm 2008, tổ chức được Nhà nước công nhận với tên Hội thánh Tin Lành Trưởng lão Việt Nam. Ban Tôn giáo Chính phủ ghi năm công nhận là 2008.
| Mốc | Sự kiện |
|---|---|
| 1968 | Hệ phái Trưởng Lão được đưa vào Việt Nam |
| Sau 1975 | Tạm ngưng hoạt động |
| Từ 1998 | Sinh hoạt trở lại |
| 2008 | Đại hội đồng lần thứ nhất và được công nhận |
| Tháng 5 năm 2014 | Đại hội đồng lần thứ hai, nhiệm kỳ 2014 tới 2018, tại quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 200 đại biểu từ 22 tỉnh thành |
Cùng bài báo năm 2014 ghi hội thánh có khoảng 17.000 tín hữu ở 22 tỉnh thành. Thư viện chưa tìm được số liệu mới hơn có nguồn.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Bụi gai cháy
Nec tamen consumebatur / Flagror non consumor
VIIICác Nhánh Con
- Trưởng Lão (Presbyterian)
- Cải Cách lục địa (Reformed)
- Hội Chúng Tự Trị (Congregationalist)
- Các giáo hội hợp nhất
IXCác Nhánh Khác Của Tin Lành
Ngũ TuầnPentecostalismNhánh trẻ nhất và tăng nhanh nhất, nhấn mạnh các ơn của Đức Thánh Linh còn hoạt động hôm nay như nói tiếng lạ, chữa bệnh, nói tiên tri.Cải Cách Và Trưởng LãoReformed, PresbyterianĐi ra từ Zwingli ở Zurich và Calvin ở Genève.
Anh GiáoAnglicanismTách khỏi quyền Rôma năm 1534 tại Anh, giữ chức giám mục và phụng vụ theo Sách Kinh nguyện chung.
Giám LýMethodismSinh ra từ phong trào của John Wesley trong lòng Anh giáo thế kỷ 18, thành hội thánh riêng sau năm 1791.
LutherLutherische KircheNhánh đầu tiên, khởi từ Martin Luther năm 1517, bản tuyên tín nền là Augsburg 1530.
Báp-títBaptistsKhởi từ John Smyth ở Amsterdam năm 1609.Dùng biểu tượng chung của đạo
Cơ Đốc Phục LâmSeventh-day Adventist ChurchHình thành tại Hoa Kỳ thế kỷ 19 từ phong trào chờ Chúa trở lại.
Liên Hiệp Phúc Âm (CMA)Christian and Missionary AllianceDo mục sư A.
Anabaptist Và Men-nô-naiAnabaptism, MennonitesKhởi ở Zurich ngày 21 tháng 1 năm 1525.XNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Cải Cách và Trưởng Lão khác nhau thế nào?
Là cùng một truyền thống. Ở lục địa châu Âu thường gọi là Cải Cách, ở Scotland và các nước nói tiếng Anh thường gọi là Trưởng Lão, theo lối cai quản bằng hội đồng trưởng lão.
Calvin và Luther khác nhau ở chỗ nào?
Cả hai cùng dạy xưng công chính nhờ đức tin. Chỗ khác rõ nhất là tiệc thánh: Luther dạy Chúa hiện diện thật trong bánh và rượu, Calvin dạy hiện diện thật theo cách thuộc linh. Nhánh Calvin cũng bỏ nhiều nghi thức và hình ảnh hơn.
Hội thánh Trưởng Lão ở Việt Nam được công nhận năm nào?
Hội thánh Tin Lành Trưởng lão Việt Nam được công nhận năm 2008, theo Ban Tôn giáo Chính phủ. Theo báo Nhân Dân năm 2014, hội thánh có khoảng 17.000 tín hữu ở 22 tỉnh thành.
Người Trưởng Lão có làm báp-têm cho trẻ em không?
Có. Vì nhấn mạnh giao ước giữa Thiên Chúa với gia đình tín hữu, các hội thánh Cải Cách và Trưởng Lão làm báp-têm cho con cái tín hữu, thường bằng cách rảy hay đổ nước.