Anh Giáo: Sách Kinh Nguyện Chung, Con Đường Ở Giữa Và Hiệp Thông Bốn Mươi Hai Giáo Hội

ITổng Quan

Thư viện xếp Anh Giáo vào khối Tin Lành theo bảng phân loại phổ biến, như Pew Research Center vẫn làm. Nhưng nhiều người Anh giáo không mô tả mình như vậy. Lối nói quen thuộc của họ là vừa Công Giáo vừa Cải Cách, một con đường ở giữa, chữ Latinh là via media. Đây là quy ước sắp xếp của thư viện, không phải lời phán về căn tính.

IILịch Sử Hình Thành

Kitô Giáo có mặt ở đảo Anh từ thời La Mã, và năm 597 thánh Augustinô thành Canterbury được Giáo hoàng Grêgôriô sai tới. Cuộc tách khỏi Rôma bắt đầu từ chuyện chính trị: vua Henry VIII muốn hủy hôn nhân, không được Giáo hoàng chấp thuận, và năm 1534 Quốc hội ra Đạo luật Tối thượng quyền đặt nhà vua làm đầu Giáo hội Anh.

Nội dung Cải Cách đến sau, qua tay Tổng giám mục Thomas Cranmer, người soạn Sách Kinh nguyện chung năm 1549. Sau những đảo chiều dưới thời Mary, nữ hoàng Elizabeth I lập cuộc dàn xếp năm 1559, rồi Ba mươi chín Tín điều năm 1571. Từ thế kỷ 17, thuộc địa và hội truyền giáo đưa Anh giáo ra khắp thế giới, và các giáo hội ấy dần tự trị.

• 597Augustinô tới Canterbury
  Mốc truyền giáo mà Giáo hội Anh xem là cội nguồn của mình.
• 1534Đạo luật Tối thượng quyền
  Nhà vua thành đầu Giáo hội Anh, tách khỏi quyền Rôma.
• 1549Sách Kinh nguyện chung
  Thomas Cranmer soạn phụng vụ bằng tiếng Anh.
• 1559Dàn xếp thời Elizabeth
  Hình thức Anh giáo ổn định.
• 1867Hội nghị Lambeth đầu tiên
  Các giám mục Anh giáo khắp nơi họp tại London, về sau quãng mười năm một lần.

IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng

Cách suy nghĩ thần học Anh giáo thường được mô tả là dựa trên ba nguồn: Kinh Thánh, truyền thống và lý trí. Sự thống nhất nằm ở cách cầu nguyện chung hơn là ở một bộ giáo lý chi tiết, và câu Latinh hay được trích là lex orandi, lex credendi, cách cầu nguyện là cách tin.

Bên trong có ba trường phái: Anh giáo Cao gần Công Giáo về nghi thức, Anh giáo Thấp hay Phúc Âm nhấn Kinh Thánh và giảng luận, và dòng tự do cởi mở với thần học hiện đại. Từ đầu thế kỷ 21, bất đồng về hôn nhân và giới tính làm căng quan hệ trong Hiệp thông. Năm 2008 một số giáo hội châu Phi, châu Á và Nam Mỹ lập phong trào GAFCON.

IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống

Đời sống Anh giáo xoay quanh phụng vụ chung: Kinh Sáng và Kinh Chiều theo Sách Kinh nguyện chung, và Thánh Thể, hay tiệc thánh, vào Chủ Nhật. Năm phụng vụ giữ Mùa Vọng, Giáng Sinh, Mùa Chay, Phục Sinh. Ca đoàn và nhạc thánh là một truyền thống lớn, nhất là lối hát Kinh Chiều trong các nhà thờ chính tòa.

Anh giáo làm báp-têm cho trẻ nhỏ và có phép thêm sức do giám mục cử hành. Giáo sĩ gồm giám mục, linh mục và phó tế, được kết hôn. Nhiều giáo hội thành viên phong chức cho nữ giới, có nơi cả nữ giám mục, còn nhiều nơi khác không làm việc này.

VTổ Chức Và Phân Bố

Hiệp thông Anh giáo không có trung ương cai quản. Bốn công cụ hiệp nhất là Tổng giám mục Canterbury, Hội nghị Lambeth của các giám mục, Hội đồng Tư vấn Anh giáo và cuộc họp các Tổng giám mục. Tổng giám mục Canterbury là tiêu điểm hiệp nhất, không có quyền tài phán trên các giáo hội thành viên.

Theo tài liệu của Hội nghị Lambeth, Hiệp thông gồm 42 giáo hội thành viên ở hơn 165 nước, ước chừng 85 triệu người. Giáo hội Nigeria, Uganda và Kenya nằm trong số giáo hội có nhiều người sinh hoạt thường xuyên nhất, trong khi số người dự lễ ở Anh đã giảm nhiều.

VITại Việt Nam

Anh Giáo không có trong danh sách 11 tổ chức Tin Lành được công nhận theo tài liệu năm 2023 của Ban Tôn giáo Chính phủ.

Theo trang của Giáo phận Anh giáo Singapore, công việc tại Việt Nam thuộc hạt Việt Nam của giáo phận, hoạt động từ thập niên 1990. Trang ghi hai hội chúng truyền giáo. Ở Hà Nội, hội chúng Citylight bắt đầu tháng 11 năm 2008, đổi tên thành Church of The True Light khi về hạt Việt Nam tháng 8 năm 2012, khoảng 80 người. Ở Thành phố Hồ Chí Minh, hội chúng Church of Christ Our Hope bắt đầu tháng 12 năm 2009, khoảng 50 người. Trang không ghi năm của các số người ấy và không nói về tư cách pháp lý.

Trước năm 1975, tại Sài Gòn có sinh hoạt Anh giáo phục vụ cộng đồng nói tiếng Anh, nhưng thư viện chưa tìm được tư liệu chi tiết.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Hoa hồng la bàn

Compass Rose

VIIICác Nhánh Con

• Anh giáo Cao (thiên nghi thức)
• Anh giáo Thấp hay Phúc Âm
• Anh giáo tự do

IXCác Nhánh Khác Của Tin Lành

Ngũ TuầnPentecostalismNhánh trẻ nhất và tăng nhanh nhất, nhấn mạnh các ơn của Đức Thánh Linh còn hoạt động hôm nay như nói tiếng lạ, chữa bệnh, nói tiên tri.Cải Cách Và Trưởng LãoReformed, PresbyterianĐi ra từ Zwingli ở Zurich và Calvin ở Genève.Anh GiáoAnglicanismTách khỏi quyền Rôma năm 1534 tại Anh, giữ chức giám mục và phụng vụ theo Sách Kinh nguyện chung.Giám LýMethodismSinh ra từ phong trào của John Wesley trong lòng Anh giáo thế kỷ 18, thành hội thánh riêng sau năm 1791.LutherLutherische KircheNhánh đầu tiên, khởi từ Martin Luther năm 1517, bản tuyên tín nền là Augsburg 1530.Báp-títBaptistsKhởi từ John Smyth ở Amsterdam năm 1609.Dùng biểu tượng chung của đạoCơ Đốc Phục LâmSeventh-day Adventist ChurchHình thành tại Hoa Kỳ thế kỷ 19 từ phong trào chờ Chúa trở lại.Liên Hiệp Phúc Âm (CMA)Christian and Missionary AllianceDo mục sư A.Anabaptist Và Men-nô-naiAnabaptism, MennonitesKhởi ở Zurich ngày 21 tháng 1 năm 1525.

XNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Anglican Communion, Wikipedia
2. Britannica, Anglicanism
3. Anglican Diocese of Singapore, Deaneries of the Diocese of Singapore
4. Ban Tôn giáo Chính phủ, Tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam (2023)

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp