Các Trung Tâm Bön Ở Phương Tây: Ligmincha, Shenten Dargye Ling Và Việc Dạy Dzogchen Cho Người Tại Gia

ITổng Quan

Đây không phải một tông phái riêng. Các trung tâm này thuộc Yungdrung Bön, giữ quan hệ với tu viện Menri và Triten Norbutse, và giảng các dòng giáo pháp của truyền thống chung, nhất là Zhangzhung Nyengyud. Chúng được thư viện viết riêng một trang vì là cửa chính để người ngoài cao nguyên, kể cả người Việt đọc tiếng Anh, tiếp xúc với đạo Bön ngày nay.

IILịch Sử Hình Thành

Theo trang của Ligmincha, Tenzin Wangyal Rinpoche sinh năm 1961 tại Amritsar, Ấn Độ, sau khi cha mẹ rời Tây Tạng năm 1959. Ông vào tu viện Menri năm mười một tuổi và nhận học vị geshe năm 1986. Năm 1988 ông được bậc thầy Dzogchen Chögyal Namkhai Norbu mời sang Ý giảng dạy. Năm 1991, một học bổng Rockefeller đưa ông tới Đại học Rice ở Houston, và tháng 3 năm 1992 ông lập Viện Ligmincha tại Charlottesville, bang Virginia. Tên Ligmincha lấy theo tên một vị vua xứ Zhangzhung trong lời kể của Bön.

Ở Pháp, theo trang của Shenten Dargye Ling, Yongdzin Lopön Tenzin Namdak lập trung tâm này đầu năm 2001. Năm 2005, một học trò tặng khu đất ở Blou, vùng Maine-et-Loire, làm nơi đặt trung tâm.

• 1988Tenzin Wangyal Rinpoche giảng ở Ý
  Theo lời mời của Chögyal Namkhai Norbu.
• Tháng 3 năm 1992Lập Viện Ligmincha
  Tại Charlottesville, Virginia, về sau thành Ligmincha International.
• 2001Lập Shenten Dargye Ling
  Do Yongdzin Lopön Tenzin Namdak lập ở Pháp.
• 2005Khu đất ở Blou
  Được tặng cho Shenten Dargye Ling, nay là nơi đặt trung tâm.
• 2009Giảng trực tuyến miễn phí
  Ligmincha bắt đầu phát các buổi giảng qua mạng.
• 12 tháng 6 năm 2025Yongdzin Lopön Tenzin Namdak mất
  Tại Kathmandu, theo thông báo của tu viện Triten Norbutse.

IIIDạy Những Gì

Phần giảng chính ở các trung tâm phương Tây là Dzogchen, nhất là dòng Zhangzhung Nyengyud, cùng các pháp nền tảng như quy y, phát tâm và tương ưng với thầy. Bên cạnh đó là các pháp có thể dùng trong đời sống thường ngày, như pháp luyện khí mạch gọi là tsa lung, pháp dùng âm thanh các chủng tự, và các bài giảng về ngũ đại. Tenzin Wangyal Rinpoche viết nhiều sách tiếng Anh theo hướng này, được dịch ra nhiều thứ tiếng.

IVSinh Hoạt

Sinh hoạt chính là các khóa nhập thất theo mùa, dài từ vài ngày tới vài tuần, ở trung tâm Serenity Ridge tại Virginia của Ligmincha và ở Shenten Dargye Ling. Shenten có chương trình thiền bốn năm, gọi là Gomdra, mỗi năm một đợt bảy mươi ngày, cho người muốn tu sâu có hệ thống. Ngoài ra có các nhóm thực hành địa phương họp hằng tuần, và từ năm 2009 là các buổi giảng trực tuyến của Ligmincha. Tenzin Wangyal Rinpoche còn đồng sáng lập The 3 Doors, một chương trình thiền không mang tính tôn giáo, và Viện Lishu ở Ấn Độ.

VTổ Chức Và Phân Bố

Theo trang của Ligmincha, Ligmincha International nay gồm năm trung tâm nhập thất, các cộng đồng thực hành ở nhiều nước và một cộng đồng học trực tuyến toàn cầu, với bài giảng được dịch ra tới mười tám thứ tiếng. Shenten Dargye Ling, theo trang của mình, được Bộ Nội vụ Pháp công nhận là một hội dòng tôn giáo, và trung tâm coi đây là lần đầu Yungdrung Bön được công nhận chính thức như một tôn giáo độc lập ở phương Tây. Thư viện chưa tìm được số liệu về số người theo học ở các trung tâm này.

VITại Việt Nam

Thư viện chưa tìm được nguồn về nhóm tu học Bön tại Việt Nam, kể cả nhóm liên kết với Ligmincha hay Shenten. Người Việt có thể tiếp xúc với các trung tâm này qua khóa học trực tuyến và sách tiếng Anh, nhưng chưa có số liệu hay tổ chức nào được ghi nhận.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.

VIIICác Nhánh Con

• Ligmincha International, Hoa Kỳ, lập năm 1992
• Shenten Dargye Ling, Pháp, lập năm 2001

IXCác Nhánh Khác Của Đạo Bön Tây Tạng

Yungdrung Bönགཡུང་དྲུང་བོན་ g.yung drung bonDòng chính hiện nay, nhận giáo pháp truyền không đứt từ Tonpa Shenrab qua Zhangzhung.Dòng Khẩu Truyền Zhangzhungཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་ zhang zhung snyan rgyudMột trong ba dòng Dzogchen của Bön, được coi là truyền miệng liên tục từ Kuntu Zangpo qua các bậc thầy Zhangzhung, trong đó có Tapihritsa.Dùng biểu tượng chung của đạoHệ A-triཨ་ཁྲིད་ a khridMột trong ba dòng Dzogchen của Bön, tên nghĩa là chỉ dẫn về chữ A.Dòng Dzogchen Yangtse Longchenརྫོགས་ཆེན་ཡང་རྩེ་ཀློང་ཆེན་ rdzogs chen yang rtse klong chenDòng Dzogchen thứ ba của Bön, dựa trên văn bản khai quật (terma) được ghi là tìm thấy năm 1080.Dùng biểu tượng chung của đạoBön Mớiབོན་གསར་ bon gsarPhong trào bắt đầu từ thế kỷ 14, xoay quanh Drenpa Namkha, Tsewang Rigdzin và Padmasambhava, pha trộn Yungdrung Bön với nhiều yếu tố Phật Giáo Tây Tạng.Dùng biểu tượng chung của đạoBön Cổབོན་རྙིང་ bon rnying, còn gọi གདོད་མའི་བོན་ gdod ma'i bonLối tôn giáo có trên cao nguyên từ trước khi Phật Giáo vào, gắn với các vua Tây Tạng cổ và những người hành lễ lo tang lễ, cúng tế.Dùng biểu tượng chung của đạoCác Trung Tâm Bön Ở Phương TâyKhông có tên gốc chung. Tên các trung tâm: Ligmincha, Shenten Dargye LingTừ cuối thế kỷ 20, các thầy Bön lập trung tâm tu học ở châu Âu và châu Mỹ, chủ yếu dạy thiền Dzogchen và pháp thực hành cho người tại gia.Dùng biểu tượng chung của đạo

XNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Ligmincha, Tenzin Wangyal Rinpoche
2. Shenten Dargye Ling, History
3. Triten Norbutse, The Passing of His Eminence Yongdzin Rinpoche (1926 to 2025)
4. Wikipedia, Tenzin Wangyal Rinpoche
5. Ligmincha Ireland, History of Bön and Ligmincha
6. William and Mary, Buddhism in America, Ligmincha International at Serenity Ridge

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp