ITổng Quan
Dzogchen Yangtse Longchen, nghĩa là cõi rộng lớn của đỉnh tối cao, là một trong ba dòng Dzogchen mà Yungdrung Bön gìn giữ. Hai dòng kia là A-tri và Zhangzhung Nyengyud. Người Bön thường gọi gộp bộ ba bằng một cụm ngắn gồm chữ A, chữ Dzogchen và chữ Nyengyud, và trong cụm ấy dòng Yangtse Longchen đứng ở chỗ chữ Dzogchen, như Dzogchen theo nghĩa hẹp.
Khác với Zhangzhung Nyengyud, được quý vì là dòng khẩu truyền liên tục, dòng này dựa trên một terma, tức văn bản được chôn giấu rồi khai quật lại. Nó nằm trong Yungdrung Bön, không phải tông phái riêng.
IILịch Sử Hình Thành
Theo truyền thống Bön, văn bản gốc do Lishu Tagring, một bậc thầy Bön thế kỷ 8, soạn và cất giấu trong thời đạo suy vi. Năm 1080, Zhodtön Ngödrub Drakpa tìm thấy nó sau một pho tượng Vairocana ở ngôi đền Khumthing, vùng Lhodrak, miền nam Tây Tạng.
Mốc năm 1080 được ghi trong các tài liệu Bön và được Wikipedia cùng John Myrdhin Reynolds dẫn lại. Việc gán văn bản cho Lishu Tagring là lời kể của truyền thống, sử học chưa có tài liệu độc lập để kiểm. Cách khai quật văn bản như vậy, gọi là terma, là một nét chung của Bön và phái Nyingma trong Phật Giáo Tây Tạng từ thế kỷ 10 và 11.
- Thế kỷ 8Lishu TagringBậc thầy mà truyền thống gán việc soạn và cất giấu văn bản.
- 1080Khai quật ở LhodrakZhodtön Ngödrub Drakpa tìm thấy văn bản sau tượng Vairocana ở đền Khumthing.
- Thế kỷ 11 trở điTruyền trong Yungdrung BönDòng này được giữ cùng A-tri và Zhangzhung Nyengyud trong các dòng tộc và tu viện Bön.
IIIGiáo Lý
Như mọi dòng Dzogchen của Bön, Yangtse Longchen giảng về kunzhi, cái nền vốn trong sạch, và rigpa, tánh giác tự sáng, và coi giải thoát là nhận ra bản tính vốn có của tâm. Nguồn tiếng Anh và tiếng Pháp mà thư viện tra được không trình bày chi tiết cấu trúc riêng của văn bản này như đã làm với hai dòng kia. Vì vậy thư viện không mô tả những điểm riêng mà chưa kiểm được.
Tên dòng này dễ bị lẫn với tên Longchenpa, một bậc thầy lớn của phái Nyingma trong Phật Giáo Tây Tạng thế kỷ 14. Hai tên chỉ trùng chữ longchen, nghĩa là cõi rộng lớn. Dzogchen Yangtse Longchen là một văn bản và một dòng của Bön, không liên quan tới cá nhân Longchenpa.
IVTu Tập
Theo nếp chung của Dzogchen Bön, người học dòng này phải qua các pháp chuẩn bị, nhận truyền thừa và chỉ dẫn trực tiếp từ một vị thầy giữ dòng. Việc thực hành gồm thiền an trú, nhận ra tánh giác và giữ sự nhận ra ấy trong đời sống. Thư viện chưa tìm được nguồn công khai mô tả chương trình nhập thất riêng cho dòng này ở các trung tâm hiện nay.
VVị Trí Ngày Nay
Dòng Yangtse Longchen được giữ trong kho giáo pháp Dzogchen của Yungdrung Bön và được các bậc thầy lớn của Bön thọ nhận cùng hai dòng kia. So với Zhangzhung Nyengyud, được dạy rộng ở Menri, Triten Norbutse và các trung tâm phương Tây, dòng này ít xuất hiện trong tài liệu giới thiệu bằng tiếng Anh. Người muốn tìm hiểu sâu thường phải đọc bài của John Myrdhin Reynolds và các nghiên cứu văn bản học của Jean-Luc Achard.
Theo cách chia Kangyur của Bön mà bài chính của thư viện đã ghi, các văn bản Dzogchen nằm ở phần gọi là tâm, tiếng Tạng mdzod, phần được coi là chứa giáo pháp cao nhất. Bộ ba dòng Dzogchen trong tiếng Tạng thường được gọi gọn là A rdzogs snyan gsum, tức ba dòng A, Dzogchen và Nyengyud. Việc một bậc thầy thọ nhận đủ cả ba được coi là dấu của sự học trọn vẹn về Dzogchen trong truyền thống Bön.
VITại Việt Nam
Thư viện không tìm thấy nhóm tu học hay bản dịch tiếng Việt nào liên quan tới dòng này.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Khác Của Đạo Bön Tây Tạng
Yungdrung Bönགཡུང་དྲུང་བོན་ g.yung drung bonDòng chính hiện nay, nhận giáo pháp truyền không đứt từ Tonpa Shenrab qua Zhangzhung.Dòng Khẩu Truyền Zhangzhungཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད་ zhang zhung snyan rgyudMột trong ba dòng Dzogchen của Bön, được coi là truyền miệng liên tục từ Kuntu Zangpo qua các bậc thầy Zhangzhung, trong đó có Tapihritsa.Dùng biểu tượng chung của đạo
Hệ A-triཨ་ཁྲིད་ a khridMột trong ba dòng Dzogchen của Bön, tên nghĩa là chỉ dẫn về chữ A.Dòng Dzogchen Yangtse Longchenརྫོགས་ཆེན་ཡང་རྩེ་ཀློང་ཆེན་ rdzogs chen yang rtse klong chenDòng Dzogchen thứ ba của Bön, dựa trên văn bản khai quật (terma) được ghi là tìm thấy năm 1080.Dùng biểu tượng chung của đạoBön Mớiབོན་གསར་ bon gsarPhong trào bắt đầu từ thế kỷ 14, xoay quanh Drenpa Namkha, Tsewang Rigdzin và Padmasambhava, pha trộn Yungdrung Bön với nhiều yếu tố Phật Giáo Tây Tạng.Dùng biểu tượng chung của đạoBön Cổབོན་རྙིང་ bon rnying, còn gọi གདོད་མའི་བོན་ gdod ma'i bonLối tôn giáo có trên cao nguyên từ trước khi Phật Giáo vào, gắn với các vua Tây Tạng cổ và những người hành lễ lo tang lễ, cúng tế.Dùng biểu tượng chung của đạoCác Trung Tâm Bön Ở Phương TâyKhông có tên gốc chung. Tên các trung tâm: Ligmincha, Shenten Dargye LingTừ cuối thế kỷ 20, các thầy Bön lập trung tâm tu học ở châu Âu và châu Mỹ, chủ yếu dạy thiền Dzogchen và pháp thực hành cho người tại gia.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Dzogchen Yangtse Longchen là gì?
Là một trong ba dòng Dzogchen của Bön, dựa trên văn bản mà Zhodtön Ngödrub Drakpa được ghi là khai quật năm 1080. Truyền thống gán văn bản gốc cho bậc thầy Lishu Tagring thế kỷ 8.
Dòng này có liên quan tới Longchenpa của phái Nyingma không?
Không. Hai tên chỉ trùng chữ longchen, nghĩa là cõi rộng lớn. Đây là một dòng của Bön, còn Longchenpa là bậc thầy Phật Giáo Tây Tạng thế kỷ 14.
Vì sao dòng này ít được biết?
Vì ở phương Tây, các thầy Bön giảng nhiều về Zhangzhung Nyengyud và A-tri. Văn bản Yangtse Longchen ít được dịch và giới thiệu hơn.