ITổng Quan
Hệ Phái Khất Sĩ là dòng Phật Giáo do người Việt khai lập ở Nam Bộ giữa thế kỷ 20. Tăng ni đi khất thực, ăn một bữa trưa, ở trong tịnh xá, và tụng kinh bằng tiếng Việt.
Người khai đạo là Tổ sư Minh Đăng Quang, với chủ trương nối truyền Thích Ca chánh pháp, tức trở về nếp sống giản dị của tăng đoàn thời Đức Phật. Hệ phái không đứng hẳn về Nam Tông hay Bắc Tông mà dung hợp cả hai. Nay đây là một hệ phái của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, bên cạnh Bắc Tông, Nam Tông Khmer và Nam Tông Kinh.
IILịch Sử Hình Thành
Tổ sư Minh Đăng Quang, thế danh Nguyễn Thành Đạt, sinh ngày 26 tháng 9 năm 1923 ở làng Phú Hậu, tỉnh Vĩnh Long. Theo trang của Hệ phái, Ngài học cả Phật Giáo Nam Tông ở Campuchia lẫn Bắc Tông ở trong nước trước khi khai đạo. Ngày 1 tháng 2 năm 1954, Ngài vắng bóng trên đường hoằng pháp, khi mới 31 tuổi. Tới lúc ấy hệ phái đã có hơn 100 đệ tử xuất gia và hơn 20 tịnh xá.
- 1944Khai đạoTổ sư bắt đầu con đường Khất sĩ ở vùng Mũi Nai, Hà Tiên.
- 1946Thọ giớiThọ giới tại chùa Linh Bửu, theo trang chuaxaloi.vn.
- 1947Những đệ tử đầu tiênMười vị tăng ni đầu tiên xuất gia theo Tổ sư.
- 1948Tịnh xá Ngọc ViênDựng cuối năm 1948 ở Vĩnh Long, được coi là cơ sở đầu tiên của hệ phái.
- 1954Tổ sư vắng bóngCác đệ tử lớn tiếp tục dẫn dắt tăng đoàn, về sau lập thành các giáo đoàn.
- 1958Ni giớiNi giới Khất sĩ thành lập, do Ni trưởng Huỳnh Liên dẫn dắt.
- 1966Giáo hội Tăng già Khất sĩĐược chính quyền lúc ấy công nhận với bản điều lệ 32 điều.
- 1981Thành viên sáng lập Giáo hộiTham gia lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nay là Hệ phái Khất sĩ.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Hệ phái giải thích chữ Khất sĩ là người đi xin: trên xin pháp của chư Phật để nuôi tâm, dưới xin cơm của thí chủ để nuôi thân. Con đường tu là giới, định, tuệ, sống giản dị, không tích trữ, du hành để hóa độ.
Giáo pháp của Tổ sư được gom trong bộ Chơn Lý, gồm 69 đề tài, viết bằng tiếng Việt, bàn từ đời sống thường ngày tới giáo lý sâu. Đây là căn bản lý luận riêng của hệ phái.
- Từ Nam Tông: nếp khất thực, ăn ngọ, ba y một bát, giới luật nghiêm.
- Từ Bắc Tông: tinh thần độ người, nhiều kinh Đại Thừa vẫn được học và tụng.
- Riêng của Khất Sĩ: tụng kinh và giảng pháp bằng tiếng Việt, nghi lễ giản lược, gần với văn hóa Nam Bộ.
Vì tăng Khất Sĩ đi khất thực và đắp y một màu, nhiều người tưởng đây là Nam Tông. Thực tế Khất Sĩ là hệ phái riêng, do người Việt lập, có giáo pháp riêng trong bộ Chơn Lý, và được Giáo hội Phật giáo Việt Nam xếp thành một hệ phái độc lập với cả Nam Tông lẫn Bắc Tông.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Tăng ni Khất Sĩ đắp y màu nâu nhạt, ôm bình bát đi khất thực buổi sáng và dùng một bữa ngọ. Buổi tối tăng ni ngồi thiền, tụng kinh bằng tiếng Việt. Hằng năm có mùa an cư kiết hạ và lễ Tự tứ, kết thúc bằng lễ Vu Lan.
Nơi tu của hệ phái gọi là tịnh xá chứ không gọi là chùa. Nhiều tịnh xá có ngôi chánh điện hình bát giác, mái tám cạnh, được xem là nét kiến trúc riêng của Khất Sĩ. Hình tượng hoa sen và ngọn đèn chơn lý do Tổ sư chọn là biểu tượng của hệ phái.
Cư sĩ theo Khất Sĩ thường gắn với một tịnh xá gần nhà, dự khóa tu một ngày, cúng dường khi tăng ni khất thực và theo tăng đoàn trong các chuyến du hành.
VTổ Chức Và Phân Bố
Đứng đầu là Ban Chứng minh và Ban Thường trực Hệ phái. Từ năm 2009, Hệ phái lập thêm các tiểu ban lo tăng sự, giáo dục, nghi lễ, hướng dẫn cư sĩ, năm 2012 thêm hoằng pháp. Tăng giới chia sáu giáo đoàn, mỗi giáo đoàn do một vị trưởng lão dẫn dắt, lập dần từ năm 1956 tới năm 1982. Ni giới có một đoàn độc lập với trụ sở ở Tịnh xá Ngọc Phương, Thành phố Hồ Chí Minh, cùng ba phân đoàn nằm trong các giáo đoàn III và IV.
| Năm | Tăng ni | Cơ sở |
|---|---|---|
| 2001 | 2.045 | 516 tịnh xá |
| 2013 | 3.054 | 541 |
| 2016 | 3.224 | 569 |
| 2019 | 4.984 | 541 |
VINgày Nay
Ngày nay Hệ phái Khất sĩ là một hệ phái của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, bên cạnh Bắc Tông, Nam Tông Khmer và Nam Tông Kinh. Tịnh xá có mặt dày nhất ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, và đã theo người Việt ra hải ngoại. Tịnh xá Ngọc Viên ở Vĩnh Long được coi là cơ sở đầu tiên của hệ phái, thuộc Giáo đoàn I.
Nếp khất thực và ăn ngọ vẫn được giữ. Hệ phái chú trọng giáo dục: theo bài khảo sát trên daophatkhatsi.vn, năm 2016 có 429 tăng ni có trình độ cử nhân trở lên, trong đó 41 tiến sĩ và 28 thạc sĩ. Bộ Chơn Lý vẫn được in lại và dùng làm tài liệu học chính.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Con
- Sáu giáo đoàn Tăng
- Ni giới Khất sĩ
IXCác Nhánh Khác Của Phật Giáo
Phật Giáo Bắc TôngMahāyāna 大乘, nghĩa là Cỗ Xe LớnNhánh lớn nhất, lấy lý tưởng Bồ tát tự độ và độ người.
Phật Giáo Nam TôngTheravāda, nghĩa là lời dạy của các vị trưởng lãoNhánh lớn thứ hai, giữ Tam tạng Pali, lấy quả vị A la hán làm đích tu.
Kim Cương ThừaVajrayāna, tiếng Tạng rdo rje theg pa, còn gọi Kim Cang Thừa, Mật Thừa, Chân Ngôn ThừaNhánh dùng trì chú, bắt ấn, quán tưởng mạn đà la, đặt nặng vai trò vị đạo sư.
Tịnh Độ Tông淨土宗 Tịnh Độ Tông, còn gọi Liên Tông 蓮宗, Nhật JōdoMột tông trong Đại Thừa, chuyên niệm danh hiệu Phật A Di Đà, nguyện sinh về cõi Cực Lạc.
Thiền Tông禪 Chan, Nhật Zen, Hàn Seon, Việt Thiền, gốc Phạn dhyānaMột tông trong Đại Thừa, không lập văn tự, chỉ thẳng vào tâm, thấy tánh thành Phật.Phật Giáo Nam Tông KhmerTheravāda của người Khmer Nam BộDòng Theravada của đồng bào Khmer Tây Nam Bộ.Dùng biểu tượng chung của đạoHệ Phái Khất SĩĐạo Phật Khất Sĩ Việt NamHệ phái do Tổ sư Minh Đăng Quang khai lập ở Nam Bộ khoảng 1944 tới 1946, chủ trương nối truyền Thích Ca chánh pháp.Dùng biểu tượng chung của đạoPhật Giáo Nam Tông KinhTheravāda của người Kinh, trước gọi Phật Giáo Nguyên ThủyDòng Theravada của người Việt, khởi từ chùa Bửu Quang ở Gò Dưa, Thủ Đức năm 1938 với các vị Hộ Tông, Thiện Luật, Bửu Chơn, Huệ Nghiêm.Dùng biểu tượng chung của đạoXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
- Chùa Xá Lợi, Tìm hiểu một số nét đặc trưng của Hệ phái Khất sĩ
- daophatkhatsi.vn, Đức Tổ sư Minh Đăng Quang và Đạo Phật Khất sĩ Việt Nam
- daophatkhatsi.vn, Khảo sát số liệu của Hệ phái Khất sĩ trong những văn kiện chính quy
- Phật giáo Việt Nam, Hệ thống tổ chức Hệ phái Khất sĩ
- Phật giáo Việt Nam, Tịnh xá Ngọc Viên cơ sở đầu tiên của hệ phái Khất sĩ
- Văn hóa Phật giáo Việt Nam, Biểu tượng hoa sen và ngọn đèn trong giáo pháp Khất sĩ
?Hỏi Đáp Nhanh
Khất Sĩ nghĩa là gì
Khất Sĩ nghĩa là người tu đi xin. Theo cách giải thích của hệ phái, trên xin pháp của chư Phật để nuôi tâm, dưới xin cơm của thí chủ để nuôi thân. Tên gọi nhắc lại nếp sống của tăng đoàn thời Đức Phật.
Ai lập Hệ Phái Khất Sĩ
Tổ sư Minh Đăng Quang, thế danh Nguyễn Thành Đạt, sinh năm 1923 ở Vĩnh Long. Ngài khai đạo năm 1944 và vắng bóng ngày 1 tháng 2 năm 1954.
Khất Sĩ thuộc Nam Tông hay Bắc Tông
Không thuộc riêng bên nào. Hệ phái lấy nếp khất thực, ăn ngọ của Nam Tông và tinh thần độ người của Bắc Tông, lại có giáo pháp riêng trong bộ Chơn Lý. Giáo hội Phật giáo Việt Nam xếp Khất Sĩ thành một hệ phái riêng.
Vì sao gọi là tịnh xá chứ không gọi là chùa
Tịnh xá là tên gọi nơi tu của tăng đoàn thời Đức Phật, như Kỳ Viên tịnh xá. Hệ phái dùng tên này để nhắc lại nếp tu nguyên thủy, và nhiều tịnh xá có chánh điện hình bát giác.