Phật Giáo Nam Tông: Theravada, Tam Tạng Pali Và Hai Dòng Tại Việt Nam

ITổng Quan

Đây là dòng duy nhất còn lại từ các bộ phái Phật Giáo Ấn Độ thời đầu. Kinh điển là Tam tạng Pali, gồm Luật tạng, Kinh tạng và Vi Diệu Pháp tạng, cùng các bộ chú giải. Đích tu là quả vị A la hán, người đã dứt sạch phiền não và không còn tái sinh.

Theo Wikipedia mục Theravada dẫn World Religion Database, mốc năm 2010, khoảng 36 phần trăm Phật tử thế giới theo Nam Tông. Nam Tông là tôn giáo của đa số dân ở Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia.

IILịch Sử Hình Thành

• thế kỷ 3 TCNMahinda tới Sri Lanka
  Theo biên niên sử Mahavamsa, vua Devanampiya Tissa quy y, Đại Tự ở Anuradhapura được dựng.
• thế kỷ 1 TCNTam tạng được ghi chép
  Kinh điển Pali lần đầu được viết thành văn ở Sri Lanka.
• thế kỷ 5Luận sư Phật Âm
  Buddhaghosa soạn Thanh Tịnh Đạo và nhiều bộ chú giải còn dùng tới nay.
• thế kỷ 11Vương quốc Pagan
  Vua Anawrahta ở Myanmar chọn Theravada làm dòng chính của triều đình.
• thế kỷ 13 tới 14Thái, Lào, Khmer
  Theravada theo dòng Sri Lanka trở thành đạo chính ở Sukhothai, Lan Xang và Campuchia.
• 1833Phái Dhammayuttika
  Hoàng tử tu sĩ Mongkut, sau là vua Rama IV, lập phái giữ luật nghiêm ở Thái Lan.
• 1954 tới 1956Kết tập lần thứ sáu
  Tổ chức ở Yangon, Myanmar, đối chiếu lại toàn bộ Tam tạng Pali.

IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng

• Một Đức Phật trong thời này: Nam Tông thờ Đức Phật Thích Ca, nhận có chư Phật quá khứ và Phật Di Lặc tương lai, nhưng không thờ chư Bồ tát như Đại Thừa.
• Vi Diệu Pháp: phân tích tâm và các pháp thành từng yếu tố, là môn học quan trọng của tăng sĩ, nhất là ở Myanmar.
• Chỉ và Quán: thiền định để lắng tâm, thiền minh sát để thấy rõ thực tại. Từ thế kỷ 20, thiền minh sát lan rộng ra thế giới qua các thiền sư Myanmar và Thái Lan.

IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống

Mỗi sáng, tăng sĩ ôm bát đi khất thực, người dân đứng bên đường cúng dường cơm và thức ăn. Tăng chỉ ăn trước giờ ngọ. Tỳ kheo giữ 227 giới theo Luật tạng Pali. Ba tháng mùa mưa là mùa an cư, cuối mùa có lễ dâng y Kathina, một ngày hội lớn của người cư sĩ.

Ở Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia và trong cộng đồng Khmer, thanh niên thường vào chùa tu một thời gian ngắn trước khi lập gia đình. Chùa vừa là nơi thờ tự vừa là trường học và nơi giữ chữ viết, văn hóa.

Dòng tỳ kheo ni Theravada được cho là đã đứt ở Sri Lanka khoảng thế kỷ 11. Phụ nữ tu theo hình thức tu nữ, như mae chi ở Thái Lan hay thilashin ở Myanmar. Từ cuối thập niên 1990, một số ni ở Sri Lanka đã thọ giới tỳ kheo ni. Việc này được nhiều nơi đón nhận nhưng chưa được mọi hội đồng tăng già chính thức công nhận.

VTổ Chức Và Phân Bố

Ở các nước Nam Tông, tăng đoàn thường gắn chặt với nhà nước. Thái Lan có Hội đồng Tăng già Tối cao do Tăng thống đứng đầu, chia hai phái Maha Nikaya và Dhammayuttika. Sri Lanka chia ba phái lớn là Siam, Amarapura và Ramanna Nikaya, hình thành trong thế kỷ 18 và 19. Lào và Campuchia cũng có hội đồng tăng già quốc gia.

VITại Việt Nam

Việt Nam có hai dòng Nam Tông, khác nhau về lịch sử và người theo:

• Nam Tông Khmer: dòng của đồng bào Khmer ở Tây Nam Bộ, có mặt từ nhiều thế kỷ trước. Theo Ban Tôn giáo thành phố Cần Thơ năm 2021, có 463 chùa và 7.028 sư sãi ở 16 tỉnh thành.
• Nam Tông Kinh: dòng của người Việt, khởi từ chùa Bửu Quang ở Thủ Đức năm 1938. Theo Tạp chí Nghiên cứu Phật học, khoảng năm 2019 có 106 chùa, 1.100 chư tăng và 654 tu nữ.

Năm 1981, cả hai dòng tham gia thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam và nay là hai hệ phái trong Giáo hội. Tăng sĩ vẫn khất thực, đắp y vàng, ăn trước giờ ngọ. Mỗi dòng có trang riêng trong Vạn Đạo Đường.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Pháp luân đỏ trên nền vàng

Dhammacakka

VIIICác Nhánh Con

• Nam Tông Khmer
• Nam Tông Kinh
• Maha Nikaya và Dhammayuttika ở Thái Lan
• Siam, Amarapura, Ramanna Nikaya ở Sri Lanka

IXCác Nhánh Khác Của Phật Giáo

Phật Giáo Bắc TôngMahāyāna 大乘, nghĩa là Cỗ Xe LớnNhánh lớn nhất, lấy lý tưởng Bồ tát tự độ và độ người.Phật Giáo Nam TôngTheravāda, nghĩa là lời dạy của các vị trưởng lãoNhánh lớn thứ hai, giữ Tam tạng Pali, lấy quả vị A la hán làm đích tu.Kim Cương ThừaVajrayāna, tiếng Tạng rdo rje theg pa, còn gọi Kim Cang Thừa, Mật Thừa, Chân Ngôn ThừaNhánh dùng trì chú, bắt ấn, quán tưởng mạn đà la, đặt nặng vai trò vị đạo sư.Tịnh Độ Tông淨土宗 Tịnh Độ Tông, còn gọi Liên Tông 蓮宗, Nhật JōdoMột tông trong Đại Thừa, chuyên niệm danh hiệu Phật A Di Đà, nguyện sinh về cõi Cực Lạc.Thiền Tông禪 Chan, Nhật Zen, Hàn Seon, Việt Thiền, gốc Phạn dhyānaMột tông trong Đại Thừa, không lập văn tự, chỉ thẳng vào tâm, thấy tánh thành Phật.Phật Giáo Nam Tông KhmerTheravāda của người Khmer Nam BộDòng Theravada của đồng bào Khmer Tây Nam Bộ.Dùng biểu tượng chung của đạoHệ Phái Khất SĩĐạo Phật Khất Sĩ Việt NamHệ phái do Tổ sư Minh Đăng Quang khai lập ở Nam Bộ khoảng 1944 tới 1946, chủ trương nối truyền Thích Ca chánh pháp.Dùng biểu tượng chung của đạoPhật Giáo Nam Tông KinhTheravāda của người Kinh, trước gọi Phật Giáo Nguyên ThủyDòng Theravada của người Việt, khởi từ chùa Bửu Quang ở Gò Dưa, Thủ Đức năm 1938 với các vị Hộ Tông, Thiện Luật, Bửu Chơn, Huệ Nghiêm.Dùng biểu tượng chung của đạo

XNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Wikipedia, Theravada
2. Britannica, Theravada
3. Wikipedia, Religion in Sri Lanka (điều tra 2012)
4. Wikipedia, Religion in Myanmar (điều tra 2014)
5. Chính phủ Trung Quốc, Sách trắng tự do tôn giáo 2018
6. Ban Tôn giáo Cần Thơ, Đôi nét về Phật giáo Nam tông Khmer ở Nam Bộ, 2021
7. Tạp chí Nghiên cứu Phật học, Từ Giáo hội Tăng già Nguyên thủy tới Hệ phái Nam tông Kinh
8. Wikipedia, Bhikkhuni

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp