ITổng Quan
Ở Hàn Quốc, Thành Quân Quán vừa là tên một định chế lịch sử, vừa là tên tổ chức Nho giáo ngày nay. Thành Quân Quán lập ở Hán Dương, tức Seoul, ngày 25 tháng 9 năm 1398, là trường quốc học cao nhất thời Joseon. Hôm nay tổ chức mang tên ấy trông coi Văn Miếu ở Seoul và hệ thống hương hiệu khắp nước, cử hành đại lễ Thích Điện mỗi năm hai lần.
Đây là trường hợp Nho Giáo có một tổ chức rõ ràng, khác hẳn Trung Quốc hay Việt Nam. Dù vậy, tổ chức này không giống một giáo hội có tín điều và lễ nhập đạo. Nó giống một hội của những người giữ lễ và giữ học Nho hơn. Cũng cần phân biệt với Đại học Thành Quân Quán, trường đại học hiện đại kế thừa danh xưng và truyền thống của định chế cũ.
IILịch Sử Hình Thành
- Thế kỷ 4 tới 14Nho vào bán đảoNho học có mặt từ thời Tam Quốc, có trường quốc học và khoa cử thời Cao Ly. Cuối Cao Ly, Tống Nho được An Hyang và các học giả khác đem vào.
- 1392Joseon lập nướcTriều Joseon lấy Tống Nho làm hệ tư tưởng nhà nước, kéo dài tới năm 1910.
- 1398Thành Quân QuánLập ở Hán Dương ngày 25 tháng 9, ban đầu 150 học sinh, năm 1429 nâng lên 200.
- Thế kỷ 16Tính Lý học cực thịnhLý Hoảng, 1501 tới 1570, và Lý Nhĩ, 1536 tới 1584, tranh luận Tứ Đoan Thất Tình về quan hệ giữa lý, khí và tình cảm.
- 1910 tới 1945Thời thuộc địaThành Quân Quán bị hạ xuống thành cơ sở tư và đổi tên Kinh Học Viện.
- Sau 1945Phục hồi tênTên Thành Quân Quán được khôi phục, Đại học Thành Quân Quán được thành lập.
- Tháng 1 năm 2024Luật riêng có hiệu lựcLuật về kế thừa, phát triển và hỗ trợ văn hóa truyền thống của Thành Quân Quán, hương hiệu và thư viện có hiệu lực.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Nho học Hàn Quốc theo Tống Nho, gọi là Tính Lý học. Nét riêng của nó là đi rất sâu vào tâm lý đạo đức. Cuộc tranh luận Tứ Đoan Thất Tình hỏi: bốn mầm thiện mà Mạnh Tử nói và bảy thứ tình cảm thường như vui, giận, buồn, sợ, phát ra từ lý hay từ khí. Lý Hoảng nghiêng về chỗ lý cũng có thể phát động, Lý Nhĩ cho rằng chỉ khí phát động còn lý cưỡi lên khí. Hai hướng này thành gốc của hai học phái lớn thời Joseon.
Với người giữ lễ Nho ở Hàn Quốc ngày nay, cốt lõi là hiếu với cha mẹ, kính người trên, và giữ lễ với tổ tiên. Lễ tế Khổng Tử được hiểu là bày tỏ lòng biết ơn với bậc thầy, không phải cầu xin ân huệ.
Hay có người nói Hàn Quốc là nước Nho giáo nhất thế giới vì thế nhiều người Hàn theo Nho. Cần tách hai chuyện. Theo tổng điều tra năm 2015, chỉ khoảng 0,2 phần trăm tự khai Nho Giáo là tôn giáo của mình. Nhưng một khảo sát được trích trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Religions năm 2022 cho thấy khi hỏi có tự coi mình là người theo Nho không, bất kể tôn giáo, khoảng 51 phần trăm trả lời có.
IVLễ Thích Điện Và Lễ Giỗ
Đại lễ Thích Điện, Seokjeon Daeje, cử hành mỗi năm hai lần vào tháng 5 và tháng 9 tại Văn Miếu thuộc Thành Quân Quán, và tại các hương hiệu. Lễ tôn vinh 39 vị: Khổng Tử, bốn vị phối, mười vị triết, sáu vị hiền đời Tống và mười tám vị hiền Triều Tiên. Nghi lễ đi kèm Văn Miếu tế lễ nhạc với 64 nhạc công và điệu múa bát dật, tám hàng tám người. Lễ này được Hàn Quốc xếp là di sản văn hóa phi vật thể quan trọng số 85.
Trong gia đình, lễ giỗ tổ tiên gọi là jesa và lễ cúng dịp Tết, Trung Thu gọi là charye là dấu vết Nho sống động nhất. Nghiên cứu trên tạp chí Religions năm 2022 ghi nhận tỷ lệ người thực hiện lễ tổ tiên theo lối Nho giảm từ 71 phần trăm năm 2014 xuống 58 phần trăm năm 2021.
VTổ Chức Và Phân Bố
Thành Quân Quán ở Seoul đứng đầu mạng lưới hương hiệu, tức các trường Nho cấp địa phương thời Joseon nay giữ vai trò nơi thờ và nơi sinh hoạt văn hóa. Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc năm 2025, cả nước có 234 hương hiệu và 1.087 thư viện, tức seowon, các học đường tư thời Joseon. Năm 2025, bộ này công bố kế hoạch tổng thể đầu tiên để biến các cơ sở ấy thành trung tâm giáo dục truyền thống và văn hóa địa phương. Khu Văn Miếu và Thành Quân Quán ở Seoul là di tích lịch sử số 143.
VITại Việt Nam
Không có cộng đồng hay chi nhánh của Thành Quân Quán ở Việt Nam. Điểm gặp là di sản chung: cả hai nước từng có khoa cử Nho học, có văn miếu, có bia tiến sĩ. Lễ tế Khổng Tử ở Văn Miếu Hà Nội và lễ Thích Điện ở Seoul cùng một gốc nghi lễ, dù khác nhau về quy mô và mức liên tục. Người Hàn sống ở Việt Nam giữ lễ giỗ tổ tiên trong gia đình, nhưng đó là tập quán riêng, không phải hoạt động có tổ chức.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Khác Của Nho Giáo
Tống Nho, Lý Học Trình Chu宋明理學 程朱學派, Trình Chu lý họcDòng dựng cặp lý và khí thành vũ trụ luận đầy đủ, đường tu là cách vật trí tri.
Nho Tiên Tần先秦儒家, Tiên Tần Nho giaNho thời Khổng Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử, bàn đạo làm người và phép trị nước, chưa dựng siêu hình học.Tâm Học Lục Vương陸王心學, 陽明心學Chủ trương lý ở trong tâm chứ không ở ngoài vật.Dùng biểu tượng chung của đạoHán Nho漢儒, Hán đại Nho họcĐổng Trọng Thư đề nghị bãi bỏ bách gia, lấy Nho làm học thuyết chính thống.Dùng biểu tượng chung của đạoThanh Nho Khảo Chứng考證學, 樸學, Hán học 漢學Đời Thanh, giới học giả quay về khảo cứu văn tự để tìm đúng lời thánh hiền, gọi là Hán học, đối lại Tống học trọng nghĩa lý.Dùng biểu tượng chung của đạoTân Nho Gia新儒家, 當代新儒學Dòng thế kỷ 20 đáp lại phong trào Ngũ Tứ, nhận khoa học và dân chủ phương Tây mà vẫn giữ mạch học tâm tính.Dùng biểu tượng chung của đạo
Nho Học Việt NamNho học, Hội Tư văn, Văn MiếuNho ở Việt Nam thành hệ thống từ nhà Lý với Văn Miếu năm 1070, khoa thi 1075, Quốc Tử Giám 1076.Nho Giáo Hàn Quốc, Thành Quân Quán성균관 成均館 Seonggyungwan, 유교 YugyoThành Quân Quán lập ở Hán Dương ngày 25 tháng 9 năm 1398, nay là tổ chức Nho giáo của Hàn Quốc.Dùng biểu tượng chung của đạo
Khổng Giáo IndonesiaAgama Khonghucu, MATAKIN (Majelis Tinggi Agama Khonghucu Indonesia)Dạng Nho giáo được tổ chức như một tôn giáo có hội đồng, nơi thờ và nghi lễ riêng, là một trong sáu tôn giáo được Nhà nước Indonesia công nhận.IXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thành Quân Quán hôm nay là trường đại học hay tổ chức tôn giáo?
Có hai thực thể. Đại học Thành Quân Quán là trường đại học hiện đại. Thành Quân Quán theo nghĩa tổ chức Nho giáo trông coi Văn Miếu, hương hiệu và cử hành lễ Thích Điện. Hai thực thể có chung gốc lịch sử.
Lễ Seokjeon Daeje diễn ra khi nào?
Mỗi năm hai lần, tháng 5 và tháng 9, tại Văn Miếu ở Seoul và tại các hương hiệu. Lễ có nhạc tế và múa bát dật.
Có bao nhiêu người Hàn theo Nho Giáo?
Theo tổng điều tra năm 2015, khoảng 0,2 phần trăm tự khai. Nhưng khi hỏi theo cách khác, khoảng một nửa tự coi mình là người theo Nho. Con số phụ thuộc vào câu hỏi.