ITổng Quan
Khổng Giáo Indonesia, tiếng Indonesia là Agama Khonghucu, là Nho Giáo được tổ chức thành một tôn giáo theo đúng nghĩa hành chính: có hội đồng tối cao, có nơi thờ gọi là litang, có chức sắc, có kinh điển được coi là kinh thánh, và được Nhà nước Indonesia công nhận là một trong sáu tôn giáo chính thức. Hội đồng tối cao là MATAKIN.
Đây là điểm khác căn bản so với Nho học ở Trung Quốc, Việt Nam hay Hàn Quốc, nơi Nho chủ yếu là một truyền thống học thuật và lễ nghi. Ở Indonesia, luật pháp đòi mỗi công dân ghi một tôn giáo trên giấy tờ, nên cộng đồng người Hoa theo Nho đã tổ chức mình thành tôn giáo để được nhận diện và bảo vệ.
IILịch Sử Hình Thành
- 1883 tới 1906Văn Miếu SurabayaMiếu Boen Tjhiang Soe lập năm 1883, dựng lại năm 1906 thành Boen Bio, tức Văn Miếu, nay vẫn là nơi thờ của người theo Khổng giáo.
- 17 tháng 3 năm 1900Tiong Hoa Hwee KoanHội người Hoa ở Batavia lập ra như một tổ chức xã hội và giáo dục theo tinh thần Nho học.
- 1918 tới 1923Các hội Khổng giáoHội Khổng giáo ở Solo được lập năm 1918. Đại hội ở Yogyakarta năm 1923 lập hội đồng trung ương đầu tiên.
- 1955Hội đồng tối caoTheo Wikipedia tiếng Anh, hội đồng tối cao lấy tên MATAKIN ngày 16 tháng 4 năm 1955. Wikipedia tiếng Indonesia ghi tên MATAKIN có từ năm 1966.
- 1965Được công nhậnDưới thời Sukarno, Khổng giáo nằm trong sáu tôn giáo được công nhận.
- 1967 tới 1979Bị hạn chếChỉ thị số 14 năm 1967 hạn chế công khai thực hành tín ngưỡng và phong tục Hoa. Năm 1979 chính quyền Suharto rút công nhận.
- 2000 tới 2006Phục hồiTổng thống Abdurrahman Wahid bãi bỏ chỉ thị năm 1967 bằng quyết định số 6 năm 2000. Tết Imlek thành ngày nghỉ quốc gia từ năm 2003. Năm 2006, Khổng giáo được xác nhận lại là tôn giáo chính thức.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Theo cách Khổng giáo Indonesia tự trình bày, đạo này thờ Thiên, tiếng Indonesia là Tian, đấng tối cao. Khổng Tử được gọi là Nabi Kongzi, tức vị tiên tri hay bậc thánh truyền đạo của Thiên. Kinh điển là Tứ Thư và Ngũ Kinh, được dịch ra tiếng Indonesia từ cuối thế kỷ 19 và được coi là kinh thánh. Đạo dạy sống theo đức, giữ hiếu với cha mẹ, kính tổ tiên, và hòa hợp giữa Trời, Đất và người.
Cách diễn đạt này dùng những khái niệm quen với các tôn giáo khác ở Indonesia như đấng tối cao, tiên tri, kinh thánh. Giới nghiên cứu xem đó vừa là một cách đọc Nho có nguồn gốc riêng từ phong trào của Khang Hữu Vi muốn lập Khổng giáo làm quốc giáo, vừa là sự thích nghi với khung pháp lý Indonesia vốn định nghĩa tôn giáo theo mô hình có đấng tối cao và kinh sách.
Người ta hay nghĩ Khổng giáo Indonesia là cùng một thứ với thờ cúng ở các miếu Hoa, gọi là klenteng. Thực tế nhiều klenteng thờ chung Phật, Đạo và Khổng theo lối Tam Giáo, gọi là Tri Dharma. Litang là nơi thờ riêng của Khổng giáo có tổ chức. Hai loại nơi thờ có quan hệ gần nhưng không đồng nhất.
IVNghi Lễ Và Đời Sống
Người theo Khổng giáo sinh hoạt ở litang, thường vào ngày mùng 1 và rằm âm lịch, với lời cầu, giảng kinh và hát thánh ca. Ngày lễ lớn nhất là Tết Nguyên Đán, ở Indonesia gọi là Imlek, tính theo lịch Kongzili lấy năm sinh Khổng Tử làm gốc. Còn có lễ kỷ niệm sinh nhật và ngày mất của Khổng Tử, lễ tế tổ tiên, và lễ cưới theo nghi thức của đạo, được Nhà nước ghi nhận từ sau năm 2006.
Từ năm 1968 tới năm 1999, người theo Khổng giáo không được mừng Tết công khai. Nhiều người trong giai đoạn này đăng ký là Phật tử hoặc Kitô hữu để có giấy tờ hợp lệ, nên số người khai Khổng giáo giảm mạnh.
VTổ Chức Và Phân Bố
MATAKIN là hội đồng tối cao ở cấp quốc gia. Ở địa phương có các hội gọi là MAKIN, mỗi hội thường gắn với một litang. Bộ Tôn giáo Indonesia có một trung tâm hướng dẫn và giáo dục Khổng giáo. Biểu tượng hay gặp của đạo là mộc đạc, cái chuông gỗ gợi hình ảnh Khổng Tử như cái chuông đánh thức thiên hạ.
| Mốc | Con số | Nguồn và năm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tổng điều tra 1971 | 954.584 người, khoảng 0,8 phần trăm | insideindonesia.org | Trước khi bị rút công nhận |
| Điều tra dân số 2022 | 74.899 người, khoảng 0,03 phần trăm | Wikipedia dẫn điều tra 2022 | Bangka Belitung 29.738, Tây Kalimantan 15.809, Tây Java 12.198 |
| Dữ liệu dân cư 5 năm 2022 | 71.999 người | databoks.katadata.co.id | Số hành chính, khác điều tra dân số |
VITại Việt Nam
Không có cộng đồng Khổng giáo theo mô hình Indonesia ở Việt Nam. Người Hoa ở Việt Nam thờ cúng ở các hội quán và miếu, nhiều nơi thờ chung nhiều vị theo lối Tam Giáo, nhưng không có tổ chức Khổng giáo tự nhận là tôn giáo. Nho giáo cũng không nằm trong 16 tôn giáo được Nhà nước Việt Nam công nhận.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Mộc đạc
Genta, Bok Tok, 木鐸
VIIICác Nhánh Khác Của Nho Giáo
Tống Nho, Lý Học Trình Chu宋明理學 程朱學派, Trình Chu lý họcDòng dựng cặp lý và khí thành vũ trụ luận đầy đủ, đường tu là cách vật trí tri.
Nho Tiên Tần先秦儒家, Tiên Tần Nho giaNho thời Khổng Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử, bàn đạo làm người và phép trị nước, chưa dựng siêu hình học.
Tâm Học Lục Vương陸王心學, 陽明心學Chủ trương lý ở trong tâm chứ không ở ngoài vật.Dùng biểu tượng chung của đạoHán Nho漢儒, Hán đại Nho họcĐổng Trọng Thư đề nghị bãi bỏ bách gia, lấy Nho làm học thuyết chính thống.Dùng biểu tượng chung của đạoThanh Nho Khảo Chứng考證學, 樸學, Hán học 漢學Đời Thanh, giới học giả quay về khảo cứu văn tự để tìm đúng lời thánh hiền, gọi là Hán học, đối lại Tống học trọng nghĩa lý.Dùng biểu tượng chung của đạoTân Nho Gia新儒家, 當代新儒學Dòng thế kỷ 20 đáp lại phong trào Ngũ Tứ, nhận khoa học và dân chủ phương Tây mà vẫn giữ mạch học tâm tính.Dùng biểu tượng chung của đạo
Nho Học Việt NamNho học, Hội Tư văn, Văn MiếuNho ở Việt Nam thành hệ thống từ nhà Lý với Văn Miếu năm 1070, khoa thi 1075, Quốc Tử Giám 1076.Nho Giáo Hàn Quốc, Thành Quân Quán성균관 成均館 Seonggyungwan, 유교 YugyoThành Quân Quán lập ở Hán Dương ngày 25 tháng 9 năm 1398, nay là tổ chức Nho giáo của Hàn Quốc.Dùng biểu tượng chung của đạoKhổng Giáo IndonesiaAgama Khonghucu, MATAKIN (Majelis Tinggi Agama Khonghucu Indonesia)Dạng Nho giáo được tổ chức như một tôn giáo có hội đồng, nơi thờ và nghi lễ riêng, là một trong sáu tôn giáo được Nhà nước Indonesia công nhận.IXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Khổng giáo ở Indonesia là một tôn giáo chính thức?
Luật Indonesia đòi công dân ghi tôn giáo trên giấy tờ. Cộng đồng theo Nho tổ chức thành tôn giáo có hội đồng và nơi thờ, được công nhận năm 1965, bị rút năm 1979 và được xác nhận lại năm 2006.
MATAKIN là gì?
Là Hội đồng Tối cao Khổng giáo Indonesia, tổ chức cấp quốc gia của người theo đạo. Ở địa phương có các hội MAKIN gắn với litang.
Có bao nhiêu người theo Khổng giáo ở Indonesia?
Theo điều tra dân số năm 2022 dẫn trên Wikipedia, khoảng 74.899 người, tức 0,03 phần trăm dân số. Năm 1971 con số tự khai là 954.584, nhưng hai mốc không so trực tiếp được vì bối cảnh pháp lý khác nhau.
Tết Imlek có liên quan gì tới Khổng giáo?
Với người theo Khổng giáo, Imlek là ngày lễ lớn nhất, tính theo lịch Kongzili. Imlek là ngày nghỉ quốc gia ở Indonesia từ năm 2003.