Giáo Hội Chính Thống Rumani: Phụng Vụ Bằng Ngôn Ngữ Gốc Latinh Và Tòa Thượng Phụ Bucureşti

ITổng Quan

Nét riêng dễ thấy nhất là ngôn ngữ. Đây là giáo hội tự chủ duy nhất trong khối Chính Thống cử hành phụng vụ bằng một ngôn ngữ gốc Latinh. Giáo hội dùng lịch Julius sửa đổi cho các lễ cố định, nên mừng Giáng Sinh ngày 25 tháng 12 cùng với phương Tây, còn lễ Phục Sinh vẫn tính theo lịch Julius như phần lớn các giáo hội Chính Thống khác.

IILịch Sử Hình Thành

Kitô Giáo có mặt trên đất Dacia từ thời La Mã. Truyền thống Rumani kể thánh tông đồ Anrê từng giảng đạo ở vùng Dobrogea. Suốt thời trung cổ, các giáo tỉnh ở Wallachia và Moldavia thuộc quyền Constantinople, và phụng vụ dùng tiếng Slavonic Giáo hội. Tiếng Rumani vào nhà thờ dần dần từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 18.

Sau khi Wallachia và Moldavia hợp nhất năm 1859, Hoàng thân Alexandru Ioan Cuza cho ban hành luật năm 1865 tuyên bố giáo hội hoàn toàn độc lập với Tòa Constantinople. Hai mươi năm sau, Constantinople mới nhìn nhận.

• 1865Tuyên bố độc lập
  Luật dưới thời Cuza tuyên bố giáo hội hai công quốc độc lập với Constantinople.
• 25 tháng 4 năm 1885Được nhìn nhận tự chủ
  Tòa Thượng phụ Đại kết trao sắc chỉ nhìn nhận một giáo tỉnh tự chủ.
• 4 tháng 2 năm 1925Thành tòa thượng phụ
  Miron Cristea trở thành thượng phụ đầu tiên, về sau còn làm thủ tướng năm 1938 tới 1939.
• 1948Giáo hội Công Giáo Đông phương bị giải thể
  Chính quyền cộng sản cấm Giáo hội Công Giáo Hy Lạp Rumani và chuyển khoảng 2.500 nhà thờ của giáo hội ấy cho Giáo hội Chính Thống.
• 12 tháng 9 năm 2007Thượng phụ Daniel được bầu
  Vị thượng phụ thứ sáu của Rumani.
• 2018Thánh hiến Nhà thờ Chính tòa Cứu Rỗi Dân Tộc
  Công trình lớn ở trung tâm Bucureşti, khánh thành đúng dịp một trăm năm nước Rumani thống nhất.

IIITruyền Thống Và Điểm Riêng

Về giáo lý, giáo hội chung đức tin với khối Chính Thống: bảy công đồng chung, Kinh Tin Kính không có chữ Filioque, bảy mầu nhiệm, tôn kính thánh tượng. Những nét riêng:

• Tiếng Rumani trong mọi nghi lễ, khiến giáo hội vừa theo nghi thức Byzantine vừa gần gũi với thế giới La Tinh.
• Lịch Julius sửa đổi cho các lễ cố định, áp dụng từ thập niên 1920.
• Tu viện vẽ tranh vùng Bucovina, các nhà thờ thế kỷ 15 và 16 có tường ngoài phủ bích họa, được UNESCO ghi vào danh sách di sản thế giới năm 1993.
• Hành hương quy mô lớn, như ngày lễ thánh nữ Parascheva ở Iaşi vào tháng 10.

IVPhụng Vụ Và Đời Sống

Phụng Vụ Thánh theo nghi thức Byzantine được cử hành mỗi Chúa nhật. Người Rumani giữ nhiều mùa chay trong năm. Các lễ tưởng nhớ người đã khuất, dâng bánh lễ và bánh coliva làm từ lúa mì luộc, là một phần quen thuộc của đời sống giáo xứ. Đời sống đan tu mạnh: theo Wikipedia, Rumani có gần 400 tu viện với khoảng 3.500 đan sĩ nam và 5.000 nữ tu, chưa rõ năm của số liệu.

Giáo hội có mặt trên truyền hình và phát thanh qua kênh Trinitas, và dạy giáo lý trong trường phổ thông công lập theo diện môn tôn giáo mà gia đình có thể chọn.

VTổ Chức Và Phân Bố

Quyền cao nhất thuộc Thánh Công Đồng gồm toàn bộ giám mục. Theo Wikipedia, giáo hội có mười giáo tỉnh, hai mươi tổng giáo phận và hai mươi ba giáo phận, kể cả các giáo phận hải ngoại ở châu Âu, châu Mỹ, châu Á và châu Đại Dương. Theo điều tra dân số năm 2021, 14.025.064 người tại Rumani tự nhận Chính Thống, bằng 73,42 phần trăm dân số. Làn sóng di cư từ thập niên 2000 khiến các giáo phận ở Ý, Tây Ban Nha và Đức lập thêm nhiều giáo xứ mới, thường mượn nhà thờ của Giáo hội Công Giáo địa phương để cử hành.

VITại Việt Nam

Thư viện chưa tìm được nguồn về giáo xứ hay cộng đồng Chính Thống Rumani có tổ chức tại Việt Nam. Giáo hội Rumani có giáo phận cho người Rumani ở châu Á, nhưng chưa có hoạt động nào ở Việt Nam được ghi nhận công khai. Người Rumani sống ở Việt Nam có thể dự lễ tại các giáo xứ thuộc Giáo hội Nga, vì các giáo hội Chính Thống ở trong cùng một khối hiệp thông.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Huy hiệu Tòa Thượng phụ Rumani

Stema Patriarhiei Române

VIIICác Nhánh Con

• Giáo tỉnh Bessarabia (Moldova)

IXCác Nhánh Khác Của Chính Thống Giáo

Giáo Hội Chính Thống NgaРусская православная церковьGiáo hội tự chủ đông tín hữu nhất, tự chủ trên thực tế từ năm 1448, thành tòa thượng phụ năm 1589, đặt tòa ở Moskva.Giáo Hội Chính Thống RumaniBiserica Ortodoxă RomânăGiáo hội Chính Thống duy nhất có phụng vụ bằng một ngôn ngữ gốc Latinh.Giáo Hội Chính Thống Hy LạpΕκκλησία της ΕλλάδοςGiáo hội tự chủ của nước Hy Lạp, đặt tòa ở Athens.Giáo Hội Chính Thống SerbiaСрпска православна цркваTự chủ từ năm 1219 với thánh Sava, đặt tòa ở Beograd.Tòa Thượng Phụ Đại Kết ConstantinopleΟικουμενικό Πατριαρχείο ΚωνσταντινουπόλεωςMột trong năm tòa cổ, đứng đầu về danh dự giữa các giáo hội Chính Thống theo công thức người thứ nhất giữa những người ngang hàng, đặt tòa ở Istanbul.Tòa Thượng Phụ Chính Thống Antiochiaبطريركية أنطاكية وسائر المشرق للروم الأرثوذكسTòa cổ nơi các môn đệ lần đầu được gọi là Kitô hữu, dời tòa về Damascus từ năm 1342.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống BungariБългарска православна църкваCó tòa thượng phụ từ thế kỷ 10, lập lại tổ chức tự chủ vào thế kỷ 19 và 20, đặt tòa ở Sofia.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống Gruziaსაქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიაMột trong những giáo hội cổ nhất, đức tin được thánh nữ Nino đem tới vương quốc Iberia vào thế kỷ 4, truyền thống Gruzia đặt mốc tự chủ vào thế kỷ 5.Tòa Thượng Phụ Chính Thống AlexandriaΠατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης ΑφρικήςTòa cổ theo truyền thống do thánh Máccô lập, coi sóc các cộng đồng Chính Thống trên toàn châu Phi.Các Giáo Hội Chính Thống Cổ Đông PhươngOriental OrthodoxyGia đình thứ hai cũng mang chữ Chính Thống nhưng không thuộc khối hiệp thông trên.

XNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Wikipedia, Romanian Orthodox Church
2. CNEWA, The Orthodox Church of Romania
3. Wikipedia, Religion in Romania
4. Wikipedia, Eastern Orthodoxy by country
5. UNESCO, Churches of Moldavia

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp