Giáo Hội Chính Thống Hy Lạp: Tự Chủ Năm 1850, Tòa Athens Và Tôn Giáo Chủ Đạo Theo Hiến Pháp

ITổng Quan

Cần phân biệt Giáo hội này với cụm Chính Thống Hy Lạp mà người ta hay dùng để gọi chung cả khối Chính Thống. Giáo hội Hy Lạp chỉ là một trong nhiều giáo hội dùng tiếng Hy Lạp, bên cạnh Tòa Constantinople, Tòa Alexandria, Tòa Giêrusalem và Giáo hội Síp. Phụng vụ dùng tiếng Hy Lạp Koine, chính là thứ tiếng của Tân Ước. Giáo hội theo lịch Julius sửa đổi cho các lễ cố định.

IILịch Sử Hình Thành

Dưới thời Ottoman, các giáo phận trên đất Hy Lạp thuộc Tòa Constantinople. Khi nước Hy Lạp độc lập sau cuộc chiến bắt đầu năm 1821, chính quyền mới không muốn giáo hội trong nước chịu sự điều hành của một tòa nằm trong đế quốc Ottoman. Ngày 25 tháng 7 năm 1833, vua Otto phê chuẩn văn bản tuyên bố giáo hội độc lập và lập Thánh Công Đồng thường trực. Constantinople coi đó là đơn phương, và hiệp thông giữa hai bên bị gián đoạn cho tới khi có sắc chỉ năm 1850.

• 25 tháng 7 năm 1833Tuyên bố tự chủ
  Vua Otto phê chuẩn văn bản tuyên bố giáo hội độc lập.
• 29 tháng 6 năm 1850Sắc chỉ nhìn nhận
  Tòa Constantinople chính thức nhìn nhận Giáo hội Hy Lạp là tự chủ.
• 1924Đổi lịch
  Giáo hội chuyển sang lịch Julius sửa đổi cho các lễ cố định. Một bộ phận tín hữu không theo, về sau hình thành các nhóm Chính Thống theo lịch cũ.
• 1928Thỏa thuận các Vùng Đất Mới
  Các giáo phận ở miền bắc Hy Lạp và đảo phía đông bắc Aegea vẫn thuộc Constantinople về danh nghĩa nhưng do Giáo hội Hy Lạp điều hành.
• 2008Tổng giám mục Ieronymos II
  Được bầu đứng đầu giáo hội.

IIITruyền Thống Và Điểm Riêng

Giáo lý là giáo lý chung của khối Chính Thống. Điểm riêng của Giáo hội Hy Lạp nằm ở ba chỗ.

• Ngôn ngữ. Kinh Thánh, các Giáo phụ Hy Lạp và sách phụng vụ được đọc bằng chính ngôn ngữ gốc, dù tiếng Koine đã khác xa tiếng Hy Lạp đời thường.
• Lịch. Lịch Julius sửa đổi khiến Giáng Sinh rơi vào 25 tháng 12 dương lịch, còn Phục Sinh vẫn tính theo lịch Julius.
• Vị thế trước pháp luật. Hiến pháp Hy Lạp mở đầu bằng lời nhân danh Ba Ngôi và điều 3 gọi Chính Thống Giáo là tôn giáo chủ đạo của đất nước.

IVPhụng Vụ Và Đời Sống

Phụng Vụ Thánh được cử hành mỗi Chúa nhật và ngày lễ. Người Hy Lạp mừng ngày bổn mạng, tức ngày lễ vị thánh mình mang tên, nhiều khi còn lớn hơn sinh nhật. Tuần Thánh và Phục Sinh là cao điểm của năm: đêm Thứ Sáu Tuần Thánh có cuộc rước Epitaphios qua phố, đêm Phục Sinh cả thị trấn cầm nến chờ lời loan báo Christos anesti.

Ngày 15 tháng 8, lễ Đức Mẹ An Giấc, là ngày hành hương lớn, nổi tiếng nhất là về đảo Tinos. Quần thể tu viện Meteora trên các khối đá ở miền trung Hy Lạp thuộc Giáo hội Hy Lạp và được UNESCO ghi danh năm 1988. Núi Athos, dù nằm trên lãnh thổ Hy Lạp, lại thuộc quyền Tòa Constantinople.

VTổ Chức Và Phân Bố

Giáo hội điều hành bằng Thánh Công Đồng các giám mục do Tổng giám mục Athens chủ tọa. Theo Wikipedia, có 81 giáo phận: 45 thuộc thẳng Giáo hội Hy Lạp ở miền nam, 36 thuộc các Vùng Đất Mới ở miền bắc. Giáo sĩ nhận lương từ ngân sách nhà nước ngang lương giáo viên. Đảo Crete có giáo hội bán tự trị thuộc Constantinople, còn quần đảo Dodecanese thuộc thẳng Constantinople.

VITại Việt Nam

Thư viện chưa tìm được nguồn về giáo xứ của Giáo hội Hy Lạp tại Việt Nam. Theo cách chia địa hạt của khối Chính Thống, các cộng đồng nói tiếng Hy Lạp ở châu Á thuộc Tòa Constantinople chứ không thuộc Giáo hội Hy Lạp, và Việt Nam nằm trên danh nghĩa trong Tổng giáo phận Hồng Kông và Đông Nam Á của Tòa ấy. Chưa có hoạt động có tổ chức nào được ghi nhận. Tín hữu Hy Lạp sống ở Việt Nam có thể dự lễ ở các giáo xứ thuộc Giáo hội Nga.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Cờ đại bàng hai đầu

Σημαία της Εκκλησίας

VIIICác Nhánh Khác Của Chính Thống Giáo

Giáo Hội Chính Thống NgaРусская православная церковьGiáo hội tự chủ đông tín hữu nhất, tự chủ trên thực tế từ năm 1448, thành tòa thượng phụ năm 1589, đặt tòa ở Moskva.Giáo Hội Chính Thống RumaniBiserica Ortodoxă RomânăGiáo hội Chính Thống duy nhất có phụng vụ bằng một ngôn ngữ gốc Latinh.Giáo Hội Chính Thống Hy LạpΕκκλησία της ΕλλάδοςGiáo hội tự chủ của nước Hy Lạp, đặt tòa ở Athens.Giáo Hội Chính Thống SerbiaСрпска православна цркваTự chủ từ năm 1219 với thánh Sava, đặt tòa ở Beograd.Tòa Thượng Phụ Đại Kết ConstantinopleΟικουμενικό Πατριαρχείο ΚωνσταντινουπόλεωςMột trong năm tòa cổ, đứng đầu về danh dự giữa các giáo hội Chính Thống theo công thức người thứ nhất giữa những người ngang hàng, đặt tòa ở Istanbul.Tòa Thượng Phụ Chính Thống Antiochiaبطريركية أنطاكية وسائر المشرق للروم الأرثوذكسTòa cổ nơi các môn đệ lần đầu được gọi là Kitô hữu, dời tòa về Damascus từ năm 1342.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống BungariБългарска православна църкваCó tòa thượng phụ từ thế kỷ 10, lập lại tổ chức tự chủ vào thế kỷ 19 và 20, đặt tòa ở Sofia.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống Gruziaსაქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიაMột trong những giáo hội cổ nhất, đức tin được thánh nữ Nino đem tới vương quốc Iberia vào thế kỷ 4, truyền thống Gruzia đặt mốc tự chủ vào thế kỷ 5.Tòa Thượng Phụ Chính Thống AlexandriaΠατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης ΑφρικήςTòa cổ theo truyền thống do thánh Máccô lập, coi sóc các cộng đồng Chính Thống trên toàn châu Phi.Các Giáo Hội Chính Thống Cổ Đông PhươngOriental OrthodoxyGia đình thứ hai cũng mang chữ Chính Thống nhưng không thuộc khối hiệp thông trên.

IXNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Wikipedia, Church of Greece
2. Pew Research Center, Orthodox Christianity in the 21st Century (2017)
3. Wikipedia, Eastern Orthodoxy by country
4. UNESCO, Meteora
5. Wikipedia, Greek Old Calendarists
6. Wikipedia, 2018 Moscow Constantinople schism
7. RFE/RL, In A First, Greek Church Recognizes Orthodox Church Of Ukraine (2019)

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp