Tòa Thượng Phụ Chính Thống Alexandria: Tòa Thánh Máccô Và Các Giáo Đoàn Chính Thống Khắp Châu Phi

ITổng Quan

Tước Giáo hoàng ở đây là một tước cổ của giám mục Alexandria, có từ trước khi tước này gắn riêng với giám mục Rôma. Cần phân biệt Tòa này với Giáo hội Copt Chính Thống, cũng đặt tòa ở Alexandria và cũng tôn thánh Máccô là vị sáng lập, nhưng thuộc gia đình Cổ Đông Phương. Ở Ai Cập, người Chính Thống thuộc Tòa này là thiểu số nhỏ so với người Copt.

IILịch Sử Hình Thành

Alexandria là một trung tâm thần học lớn của Kitô Giáo thời đầu, quê của Clêmentê, Origen, thánh Athanasiô và thánh Cyrillô. Sau Công đồng Chalcedon năm 451, đa số tín hữu Ai Cập không nhận công đồng và về sau thành Giáo hội Copt. Phía nhận công đồng, được hoàng đế Byzantine ủng hộ, trở thành Tòa Chính Thống Alexandria hôm nay. Qua các thế kỷ dưới quyền Ả Rập và Ottoman, Tòa chủ yếu coi sóc cộng đồng người Hy Lạp và người Ả Rập Chính Thống ở Ai Cập.

• thế kỷ 1Thánh Máccô ở Alexandria
  Theo truyền thống, thánh sử Máccô lập giáo hội Alexandria.
• 451Chia đôi sau Chalcedon
  Hình thành hai tòa, một Chính Thống và một Copt.
• thập niên 1930 tới 1946Cộng đồng người Uganda gia nhập
  Nhóm của Reuben Spartas Mukasa tìm tới Chính Thống và cuối cùng nhập Tòa Alexandria.
• 11 tháng 9 năm 2004Thượng phụ Petros VII tử nạn
  Trực thăng chở ngài rơi xuống biển Aegea. Theodore II được bầu tháng 10 năm ấy.
• 8 tháng 11 năm 2019Nhìn nhận Giáo hội Chính Thống Ukraina
  Thượng phụ Theodore II xướng tên vị đứng đầu giáo hội Ukraina trong phụng vụ.
• tháng 12 năm 2021Moskva lập Hạt Trưởng Thượng phụ châu Phi
  Thánh Công Đồng Moskva nhận 102 giáo sĩ vốn thuộc Alexandria và lập một cơ cấu riêng ở châu Phi.

IIITruyền Thống Và Điểm Riêng

Giáo lý là giáo lý chung của khối Chính Thống, nhận bảy công đồng chung. Điểm riêng của Alexandria nằm ở hai chỗ:

• Một tòa cổ trở thành giáo hội truyền giáo. Trong thế kỷ 20, trọng tâm của Tòa dần chuyển từ cộng đồng Hy Lạp ở Ai Cập sang các giáo đoàn người châu Phi ở phía nam sa mạc Sahara.
• Phụng vụ nhiều ngôn ngữ. Bên cạnh tiếng Hy Lạp và Ả Rập, phụng vụ được cử hành bằng tiếng Swahili, Luganda, tiếng Pháp, tiếng Anh và nhiều ngôn ngữ địa phương.

IVPhụng Vụ Và Đời Sống

Phụng vụ theo nghi thức Byzantine, dùng lịch Julius sửa đổi cho các lễ cố định. Ở Đông Phi, đời sống giáo xứ gắn với trường học, trạm y tế và trại mồ côi do giáo hội lập. Theo Wikipedia, riêng ở Kenya Tòa có bốn nhà thờ chính tòa, 185 nhà thờ, ba trại mồ côi và 20 trường học, chưa rõ năm số liệu, cùng một chủng viện ở Nairobi đào tạo giáo sĩ cho nhiều nước châu Phi.

VTổ Chức Và Phân Bố

Thượng phụ điều hành cùng Thánh Công Đồng. Theo Wikipedia, Tòa có khoảng 23 giáo phận thủ đô trên khắp châu Phi. Thư viện chưa có số liệu đáng tin cho tổng số tín hữu. Một số con số theo nước mà Wikipedia dẫn: Uganda 48.421 người theo điều tra dân số năm 2014, Nam Phi 42.251 người theo điều tra dân số năm 2001. Con số cho Kenya thường được nêu cao hơn nhiều nhưng không kèm nguồn điều tra.

VITại Việt Nam

Địa hạt của Tòa Alexandria chỉ gồm châu Phi. Thư viện chưa tìm được nguồn về giáo xứ hay cộng đồng nào của Tòa tại Việt Nam.

VIIBiểu Tượng Của Nhánh

Sư tử thánh Máccô

Λέων του Αγίου Μάρκου

VIIICác Nhánh Khác Của Chính Thống Giáo

Giáo Hội Chính Thống NgaРусская православная церковьGiáo hội tự chủ đông tín hữu nhất, tự chủ trên thực tế từ năm 1448, thành tòa thượng phụ năm 1589, đặt tòa ở Moskva.Giáo Hội Chính Thống RumaniBiserica Ortodoxă RomânăGiáo hội Chính Thống duy nhất có phụng vụ bằng một ngôn ngữ gốc Latinh.Giáo Hội Chính Thống Hy LạpΕκκλησία της ΕλλάδοςGiáo hội tự chủ của nước Hy Lạp, đặt tòa ở Athens.Giáo Hội Chính Thống SerbiaСрпска православна цркваTự chủ từ năm 1219 với thánh Sava, đặt tòa ở Beograd.Tòa Thượng Phụ Đại Kết ConstantinopleΟικουμενικό Πατριαρχείο ΚωνσταντινουπόλεωςMột trong năm tòa cổ, đứng đầu về danh dự giữa các giáo hội Chính Thống theo công thức người thứ nhất giữa những người ngang hàng, đặt tòa ở Istanbul.Tòa Thượng Phụ Chính Thống Antiochiaبطريركية أنطاكية وسائر المشرق للروم الأرثوذكسTòa cổ nơi các môn đệ lần đầu được gọi là Kitô hữu, dời tòa về Damascus từ năm 1342.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống BungariБългарска православна църкваCó tòa thượng phụ từ thế kỷ 10, lập lại tổ chức tự chủ vào thế kỷ 19 và 20, đặt tòa ở Sofia.Dùng biểu tượng chung của đạoGiáo Hội Chính Thống Gruziaსაქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიაMột trong những giáo hội cổ nhất, đức tin được thánh nữ Nino đem tới vương quốc Iberia vào thế kỷ 4, truyền thống Gruzia đặt mốc tự chủ vào thế kỷ 5.Tòa Thượng Phụ Chính Thống AlexandriaΠατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης ΑφρικήςTòa cổ theo truyền thống do thánh Máccô lập, coi sóc các cộng đồng Chính Thống trên toàn châu Phi.Các Giáo Hội Chính Thống Cổ Đông PhươngOriental OrthodoxyGia đình thứ hai cũng mang chữ Chính Thống nhưng không thuộc khối hiệp thông trên.

IXNguồn Tham Khảo

Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.

1. Wikipedia, Greek Orthodox Patriarchate of Alexandria
2. Wikipedia, Patriarchal Exarchate of Africa
3. Orthodox Times, Moscow adopted 102 clergymen of the Patriarchate of Alexandria (2021)
4. Wikipedia, 2018 Moscow Constantinople schism
5. Britannica, Patriarch of Alexandria

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp