Đi dọc theo con đường Wangee Road lên dần phía sườn đồi cao của khu ngoại ô Lakemba ở tây nam thành phố Sydney, quý vị sẽ thấy một khối mái vòm lớn màu bạc ánh lên dưới nắng trời Nam bán cầu, bên cạnh là ngọn tháp giáo đường (minaret) mảnh mai vươn thẳng lên nền trời xanh. Vào những buổi sáng đại lễ Eid al-Fitr kết thúc tháng chay Ramadan, cả một đoạn đường dài phía trước mặt tiền thánh đường được trải thảm kín mít, nơi từ ba mươi nghìn đến năm mươi nghìn tín đồ trong trang phục lễ hội trang nghiêm cùng xếp hàng ngay ngắn, hướng mặt về phía tây bắc và đồng thanh dâng lời cầu nguyện.
Đó là Thánh đường Hồi giáo Lakemba (Lakemba Mosque), mang tên chính thức là Thánh đường Imam Ali Bin Abi Taleb (Masjid Ali Bin Abi Talib). Được khởi công xây dựng năm 1972 và khánh thành năm 1977 bởi Hiệp hội Hồi giáo Liban (Lebanese Moslem Association), công trình là thánh đường Hồi giáo được thiết kế chuyên biệt quy mô lớn tiêu biểu nhất tại Sydney, nơi gắn kết nhiều thế hệ tín đồ Hồi giáo từ vùng Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á trên đất Úc.
IDanh Hiệu Masjid Ali Bin Abi Talib Và Cộng Đồng Hồi Giáo Tại Sydney
Trong tiếng Ả Rập, từ Masjid có nghĩa là nơi phủ phục thờ phượng Thượng Đế (Allah). Dù người dân Sydney và truyền thông quen gọi công trình theo tên địa danh là Thánh đường Lakemba (Lakemba Mosque), bảng tên chính thức gắn trên mặt tiền công trình là Thánh đường Imam Ali Bin Abi Taleb (Masjid Ali Bin Abi Talib). Khu vực ngoại ô Lakemba nơi thánh đường tọa lạc vốn nằm trên vùng đất truyền thống của tộc người bản địa Bediagal (hoặc Bidjigal) thuộc dân tộc Darug và Eora tại lưu vực sông Cooks ở tây nam Sydney.
Thánh đường thuộc quyền quản trị của Hiệp hội Hồi giáo Liban (Lebanese Moslem Association, viết tắt là LMA), một tổ chức cộng đồng của các tín đồ Hồi giáo Sunni được thành lập tại Sydney từ đầu thập niên 1960. Qua hơn nửa thế kỷ hoạt động, nơi đây đã mở rộng vòng tay đón nhận các tín đồ thuộc nhiều nguồn gốc sắc tộc khác nhau, chủ yếu thực hành theo hai trường phái giáo luật Sunni lớn là Hanafi và Shafi'i.
Tên gọi chính thức của thánh đường được đặt để tôn vinh Ali ibn Abi Talib (khoảng 600 tới 661 Công nguyên), người em họ và con rể của Đấng Tiên tri Muhammad (kết hôn với bà Fatimah), đồng thời là vị Caliph chính thống thứ tư (Al-Khulafa al-Rashidun) trong lịch sử Hồi giáo Sunni. Trong truyền thống Hồi giáo, Ali ibn Abi Talib được kính trọng sâu sắc như một biểu tượng của lòng dũng cảm, sự thông thái về kinh điển Qur'an, đức tính khiêm nhường và sự công minh trong xét xử.
Theo giáo nghĩa Hồi giáo, thánh đường không thờ bất kỳ hình tượng hay nhân vật nào, mà là ngôi nhà cầu nguyện chung của cộng đồng (Ummah) để thực hành Salah, tức năm thời kinh cầu nguyện bắt buộc mỗi ngày hướng về ngôi đền thiêng Kaaba tại Makkah, đặc biệt là buổi lễ nguyện tập thể trưa thứ Sáu (Jumu'ah) kèm bài giảng đạo (Khutbah) của vị Imam.
Lịch sử hiện diện của người Hồi giáo tại Úc bắt đầu từ những đoàn thương nhân Makassar (Indonesia) giao thương với người bản địa miền Bắc Úc từ thế kỷ 17, tiếp nối bằng những người điều khiển lạc đà (Afghan cameleers) mở đường xuyên sa mạc nội địa trong thế kỷ 19. Tuy nhiên, tại đô thị Sydney, phải tới sau thập niên 1950 và 1960, khi các gia đình người Hồi giáo từ miền Bắc Liban di cư sang định cư quanh các khu ngoại ô đường sắt phía tây nam như Lakemba, Punchbowl và Bankstown, nhu cầu xây dựng một đại thánh đường có kiến trúc truyền thống đầy đủ mái vòm và tháp gọi lễ mới trở nên cấp thiết.
Có hai điều người ngoài đạo khi nghe tên thánh đường này thường dễ hiểu lầm. Thứ nhất, thấy tên chính thức của thánh đường mang danh hiệu Imam Ali Bin Abi Taleb, một số người lầm tưởng đây là thánh đường của nhánh Shia, nhưng thực tế đây là thánh đường của cộng đồng Hồi giáo Sunni (thuộc trường phái Hanafi và Shafi'i), bởi các tín đồ Sunni cũng hết lòng tôn kính Ali như một trong bốn vị Caliph chính thống đầu tiên. Thứ hai, dù đơn vị quản lý giữ tên lịch sử là Hiệp hội Hồi giáo Liban từ năm 1962, thánh đường hoàn toàn không dành riêng cho người gốc Liban mà mở cửa bình đẳng cho tín đồ thuộc mọi quốc tịch, từ Pakistan, Bangladesh, Somalia tới Indonesia, Malaysia và người bản xứ cải đạo.
IITừ Ngôi Nhà Gỗ Nhỏ Đến Đại Thánh Đường Trên Đồi Wangee Road
Hành trình kiến tạo Thánh đường Hồi giáo Lakemba là câu chuyện về sự tự lực của những gia đình di dân thế hệ đầu tiên, những người đã góp từng đồng tiền tiết kiệm để biến một ngôi nhà dân cư nhỏ bé trên đường Wangee Road thành quần thể tôn giáo lớn nhất của người Hồi giáo tại Úc.
- 1962Thành lập Hiệp hội Hồi giáo Liban (LMA)Những gia đình người Hồi giáo nhập cư từ Liban tại Sydney chính thức thành lập Hiệp hội Hồi giáo Liban (Lebanese Moslem Association) nhằm tổ chức đời sống tôn giáo, giáo dục tiếng Ả Rập và nghi thức mai táng cho cộng đồng.
- Thập niên 1960Mua ngôi nhà nhỏ trên đường Wangee RoadHiệp hội mua lại một ngôi nhà dân cư nhỏ trên lô đất số 65-75 đường Wangee Road tại khu ngoại ô Lakemba và cải tạo thành phòng cầu nguyện tạm thời cho các tín đồ trong vùng.
- Đầu thập niên 1970Vận động quyên góp trong nước và quốc tếKhi số lượng tín đồ tăng nhanh vượt quá sức chứa của ngôi nhà cũ, Hiệp hội phát động chiến dịch gây quỹ xây dựng thánh đường mới trên toàn nước Úc, đồng thời nhận được sự đóng góp tài chính quan trọng từ các cộng đồng Hồi giáo vùng Trung Đông.
- 1972Tháo dỡ nhà cũ và khởi công đại thánh đườngNgôi nhà cũ trên đường Wangee Road được tháo dỡ để khởi công xây dựng tòa thánh đường mới bằng gạch, bê tông cốt thép với mái vòm lớn và tháp giáo đường truyền thống.
- 1977Hoàn thành và khánh thành thánh đườngSau năm năm thi công liên tục, Thánh đường Imam Ali Bin Abi Taleb chính thức hoàn thành và mở cửa năm 1977 với sự tham dự của đông đảo cộng đồng Hồi giáo và các vị khách quý cấp liên bang.
- Thập niên 1990 tới 2010Mở rộng cơ sở giáo dục và phúc lợi cộng đồngKhuôn viên thánh đường được nâng cấp đồng bộ với khu vực rửa tội Wudu hiện đại, thư viện, lớp học kinh Qur'an cuối tuần, trung tâm thanh thiếu niên và dịch vụ tang lễ phục vụ toàn vùng đô thị Sydney.
Theo sử liệu của Hiệp hội Hồi giáo Liban và bách khoa toàn thư mở, Thánh đường Lakemba là thánh đường Hồi giáo được thiết kế chuyên biệt (purpose-built mosque) thứ hai tại Sydney (sau một thánh đường nhỏ hơn ở khu Surry Hills), nhưng ngay từ khi hoàn thành năm 1977 đã vươn lên trở thành thánh đường lớn nhất và có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất tại Úc. Khoảng một nửa kinh phí xây dựng công trình từ năm 1972 tới 1977 đến từ sự đóng góp trực tiếp của các gia đình công nhân, tiểu thương Hồi giáo tại Sydney và Melbourne, nửa còn lại được hỗ trợ bởi các quỹ từ thiện từ các quốc gia Trung Đông.
IIIMái Vòm Bạc, Tháp Giáo Đường Và Không Gian Hướng Về Qibla
Kiến trúc của Thánh đường Hồi giáo Lakemba kết hợp hài hòa hình khối thánh đường truyền thống vùng Bilad al-Sham (vùng Levant gồm Liban và Syria) với vật liệu và kết cấu bê tông cốt thép hiện đại của thế kỷ 20. Nhìn từ đường Wangee Road, mặt đứng công trình gây ấn tượng mạnh bằng bố cục đăng đối, nổi bật ở trung tâm là khối mái vòm bán cầu lớn lợp tấm kim loại màu bạc sáng bóng. Vươn cao bên cạnh khối nhà chính là ngọn tháp giáo đường (minaret) cao vút với đài tròn phía trên, cùng hai tháp nhỏ hơn ở mặt tiền tạo nên nhịp điệu vươn thẳng lên bầu trời.
Bước qua hàng hiên vòm nhọn dẫn vào nội điện, không gian cầu nguyện mở ra rộng lớn, thoáng đãng và ngập tràn ánh sáng tự nhiên chiếu qua các ô cửa sổ vòm chạy dọc hai bên tường. Sảnh cầu nguyện chính ở tầng trệt được trải thảm dày có dệt các đường kẻ song song để hàng nghìn tín đồ đứng xếp hàng vai kề vai thật thẳng tắp. Phía trên là tầng lửng (mezzanine gallery) rộng rãi dành riêng cho phụ nữ hành lễ, đảm bảo sự trang nghiêm theo đúng truyền thống.
Tâm điểm của toàn bộ nội điện nằm ở bức tường phía tây - tây bắc, tức bức tường Qibla hướng thẳng về ngôi đền Kaaba ở thánh địa Makkah. Chính giữa bức tường ấy là hốc Mihrab hình vòm nhọn được ốp gạch men và chạm khắc những dòng thư pháp Ả Rập trích từ Kinh Qur'an. Ngay bên phải Mihrab là bục giảng Minbar có bậc thang gỗ dẫn lên, nơi vị Imam đứng đọc bài thuyết giảng Khutbah vào mỗi buổi lễ trưa thứ Sáu và các ngày đại lễ.
Khối vòm bán cầu lớn bao phủ phía trên sảnh cầu nguyện chính, bên ngoài bọc lớp kim loại ánh bạc phản chiếu ánh nắng, bên trong treo đèn chùm lớn và trang trí hoa văn thư pháp.
Ngọn tháp thanh mảnh vươn cao trên đỉnh đồi Wangee Road, đóng vai trò là cột mốc thị giác nhận diện thánh đường từ xa và biểu trưng cho tiếng gọi cầu nguyện (Adhan).
Đặt chính xác trên bức tường Qibla hướng tây - tây bắc về phía Makkah, trang trí bằng nghệ thuật thư pháp Kinh Qur'an và hoa văn hình học Hồi giáo.
Không gian nội điện có sức chứa từ 2.000 đến 4.000 người trong các buổi lễ thường kỳ, với tầng trệt dành cho nam giới và tầng lửng có lối đi riêng dành cho nữ giới.
Hệ thống vòi nước rửa tay, mặt và chân theo đúng nghi thức thanh tẩy trước khi vào lễ nguyện, cùng khoảng sân rộng phía trước nối liền ra đường Wangee Road.
| Hạng mục | Thông số và đặc điểm | Nguồn đối chiếu |
|---|---|---|
| Tên chính thức | Masjid Ali Bin Abi Talib (Imam Ali Bin Abi Taleb Mosque) | Hiệp hội Hồi giáo Liban (LMA) |
| Thời gian xây dựng | Khởi công năm 1972, hoàn thành năm 1977 | LMA và bách khoa toàn thư mở |
| Sức chứa nội điện | Khoảng 2.000 đến 4.000 tín đồ (lễ thứ Sáu hằng tuần) | Tư liệu Mosqpedia và LMA |
| Quy mô đại lễ ngoài trời | Từ 30.000 đến 50.000 tín đồ dọc đường Wangee Road | Thống kê dịp lễ Eid al-Fitr hằng năm |
| Hướng hành lễ (Qibla) | Tây - tây bắc (khoảng 277,5 độ từ Sydney về Makkah) | Tính toán trắc địa thiên văn |
IVThế Đất Và Hướng
Người đọc cần phân biệt rõ: Hồi giáo không có khái niệm phong thủy Á Đông. Quy tắc tối thượng quyết định hướng của mọi thánh đường Hồi giáo trên thế giới là lệnh truyền trong Kinh Qur'an (Chương Al-Baqarah, câu 144): toàn bộ bức tường Mihrab và các hàng thảm cầu nguyện bắt buộc phải quay chuẩn xác về hướng Qibla, tức hướng về ngôi đền Kaaba tại thánh địa Makkah. Dưới đây là góc nhìn đối chiếu của thư viện Vạn Đạo Đường theo phép hình thế cổ truyền, nhằm giải thích vì sao vị trí trên đường Wangee Road lại có sức tụ hội lớn đến vậy.
Quan sát địa hình thực tế tại tọa độ 33,91259 độ vĩ nam và 151,07407 độ kinh đông, Thánh đường Lakemba không nằm ở chỗ trũng mà tọa lạc ngay trên đỉnh gò cao (hilltop crest) của đường Wangee Road, điểm cao nổi bật giữa vùng bình nguyên tây nam Sydney thuộc lưu vực giữa sông Cooks (phía bắc) và sông Georges (phía nam). Trong phép xem hình thế, đất ở đồng bằng chỉ cao hơn xung quanh vài thước đã gọi là đắc cương, tức chiếm được sống lưng của mạch đất. Nhờ đứng trên đỉnh gò này, khối mái vòm bạc và ngọn tháp giáo đường đón nhận trọn vẹn ánh sáng và gió lành từ bốn phương mà không bị các khu nhà dân cư thấp tầng chung quanh che khuất.
Sự trùng hợp thú vị nhất nằm ở sự ăn khớp giữa trục đường giao thông và hướng thiêng Qibla. Từ vĩ độ của Sydney ở Nam bán cầu, đường vòng cung lớn (great-circle route) ngắn nhất nối tới Makkah nằm ở phương vị tây - tây bắc (khoảng 277,5 độ). Trong khi đó, con đường Wangee Road chạy qua trước cổng thánh đường theo trục bắc - tây bắc xuống nam - đông nam, tức chạy gần như vuông góc với trục Qibla. Nhờ vậy, mặt tiền của thánh đường mở thẳng ra phía đông - đông bắc để đón dòng người bước vào từ đường Wangee Road, và khi tín đồ tiến sâu vào nội điện thì tự nhiên quay lưng lại phía đường phố ồn ào để hướng thẳng mặt về bức tường Qibla ở phía tây - tây bắc.
Xét về minh đường và khí trường, khoảng sân rộng phía trước thánh đường nối liền với mặt đường Wangee Road rộng rãi tạo thành một ngoại minh đường kéo dài theo sườn đồi. Vào những ngày đại lễ Eid, khi chính quyền địa phương tạm đóng xe cộ trên đường Wangee Road để hàng vạn người trải thảm hành lễ, toàn bộ con đường trên sườn đồi biến thành một minh đường khổng lồ tụ nhân khí, còn hai dãy nhà và hàng cây dọc hai bên phố giữ vai trò tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ che chắn gió ngang, tạo nên cảnh tượng trang nghiêm hiếm thấy giữa một đô thị hiện đại.
VTháng Lễ Ramadan Và Hai Đại Lễ Eid Theo Lịch Hồi Giáo
Mọi kỳ lễ tiết tại Thánh đường Lakemba đều tính theo lịch Hồi giáo (lịch Hijri), một hệ lịch thuần âm gồm 12 tháng mặt trăng (mỗi năm có 354 hoặc 355 ngày, nên các ngày lễ dịch chuyển sớm hơn khoảng 10 đến 11 ngày mỗi năm so với dương lịch). Trong suốt tháng chay Ramadan, khu vực quanh thánh đường và phố Haldon Street kế cận trở nên vô cùng sống động vào ban đêm: hàng nghìn người cùng dùng bữa xả chay (Iftar) lúc mặt trời lặn rồi đổ về thánh đường để dự lễ nguyện ban đêm Tarawih.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Tên lễ tiết | Nội dung và quy mô cử hành tại Lakemba |
|---|---|---|---|
| Trưa thứ Sáu hằng tuần | Chu kỳ tuần lễ Hồi giáo | Lễ nguyện thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah) | Buổi lễ tập thể bắt buộc hằng tuần vào giờ Dhuhr, thu hút hàng nghìn tín đồ tới nghe bài giảng Khutbah bằng tiếng Ả Rập và tiếng Anh rồi cùng dâng lễ nguyện. |
| Trọn tháng thứ 9 (tháng Ramadan) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Tháng chay tịnh Ramadan và kinh đêm Tarawih | Tín đồ nhịn ăn uống từ rạng đông tới hoàng hôn, chia sẻ bữa ăn Iftar từ thiện tại khuôn viên và cử hành lễ nguyện Tarawih mỗi tối cùng Đêm Tiền Định (Laylat al-Qadr). |
| Mồng 1 tháng Shawwal (tháng thứ 10) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Fitr (Lễ Xả Chay) | Sự kiện lớn nhất trong năm tại thánh đường: từ 30.000 đến 50.000 tín đồ tề tựu trong nội điện và trải dài suốt đường Wangee Road để dâng lễ nguyện sáng sớm và trao khoản bố thí Zakat al-Fitr. |
| Mồng 10 tháng Dhu al-Hijjah (tháng thứ 12) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Adha (Lễ Hiến Sinh) | Kỷ niệm lòng vâng phục Thượng Đế của Tiên tri Ibrahim (Abraham), trùng với dịp hành hương Hajj tại Makkah, cử hành đại lễ cầu nguyện và chia sẻ thực phẩm cho người nghèo. |
| Mồng 1 tháng Muharram và 12 tháng Rabi' al-Awwal | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Năm mới Hồi giáo và Lễ kỷ niệm ngày sinh Đấng Tiên tri (Mawlid) | Các buổi thuyết giảng ôn lại cuộc đời, đạo đức của Đấng Tiên tri Muhammad và lịch sử cuộc thiên di Hijrah. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 65-75 Wangee Road, Lakemba, Sydney NSW 2195, Australia
- Đường tới
- Tọa lạc tại số 65-75 đường Wangee Road, khu ngoại ô Lakemba, cách trung tâm Sydney khoảng 15 km về phía tây nam. Quý vị có thể đi tàu điện tuyến T3 Bankstown Line (hoặc xe buýt thay thế tuyến đường sắt) tới ga Lakemba (Lakemba Station) hay ga Wiley Park, sau đó đi bộ khoảng 10 phút lên đường Wangee Road.
- Toạ độ
- -33.91259, 151.07407
Thánh đường Hồi giáo Lakemba luôn mở cửa đón tiếp khách tham quan tìm hiểu văn hóa với thái độ tôn trọng. Khi vào khuôn viên, cả nam và nữ đều cần mặc trang phục kín đáo, rộng rãi che kín tay và chân, riêng phụ nữ cần quàng khăn trùm đầu (hijab). Trước khi bước lên thảm trong sảnh cầu nguyện, quý vị bắt buộc phải tháo giày dép để lên giá gỗ ở lối vào. Xin lưu ý giữ yên lặng, không bước cắt ngang ngay trước mặt người đang quỳ lạy cầu nguyện, và hỏi phép ban quản lý trước khi chụp ảnh bên trong nội điện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Hồi giáo Lakemba (Masjid Ali Bin Abi Talib), Sydney
Contribute photos, information or video for Lakemba MosqueThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên chính thức của Thánh đường Hồi giáo Lakemba là gì và thuộc nhánh nào?
Thánh đường có tên chính thức là Thánh đường Imam Ali Bin Abi Taleb (Masjid Ali Bin Abi Talib), đặt theo tên vị Caliph chính thống thứ tư trong lịch sử Hồi giáo. Đây là thánh đường thuộc nhánh Hồi giáo Sunni (chủ yếu theo hai trường phái giáo luật Hanafi và Shafi'i), do Hiệp hội Hồi giáo Liban quản lý.
Thánh đường Lakemba được xây dựng vào thời gian nào?
Hiệp hội Hồi giáo Liban (thành lập năm 1962) ban đầu mua một ngôi nhà nhỏ trên đường Wangee Road làm nơi cầu nguyện trong thập niên 1960. Năm 1972, ngôi nhà cũ được tháo dỡ để khởi công xây dựng thánh đường mới và công trình chính thức hoàn thành, mở cửa vào năm 1977.
Vì sao vào dịp lễ Eid al-Fitr người dân lại trải thảm cầu nguyện kín cả đường Wangee Road?
Nội điện của Thánh đường Lakemba có sức chứa khoảng 2.000 đến 4.000 người cho các buổi lễ thường nhật. Tuy nhiên, vào sáng đại lễ Eid al-Fitr kết thúc tháng chay Ramadan, có từ 30.000 đến 50.000 tín đồ từ khắp Sydney cùng quy tụ về đây, nên đoạn đường Wangee Road phía trước được tạm đóng giao thông để trải thảm hành lễ ngoài trời.
Các tín đồ bên trong Thánh đường Lakemba quay mặt về hướng nào khi cầu nguyện?
Theo quy định bắt buộc của Hồi giáo, mọi tín đồ khi hành lễ đều quay mặt về hướng Qibla, tức hướng về ngôi đền Kaaba tại thánh địa Makkah. Tính theo đường vòng cung quả đất từ thành phố Sydney, hướng Qibla nằm ở phương tây - tây bắc (khoảng 277,5 độ).
Người không theo đạo Hồi có được phép vào thăm Thánh đường Lakemba không?
Có. Thánh đường hoan nghênh khách tham quan ngoài giờ cao điểm hành lễ và thường xuyên tổ chức Ngày Mở Cửa Thánh Đường Quốc Gia (National Mosque Open Day) hằng năm để giới thiệu kiến trúc và văn hóa Hồi giáo cho công chúng, với điều kiện khách tuân thủ quy định trang phục kín đáo và tháo giày khi vào sảnh.