Cách thành phố Barcelona khoảng 48 km về phía Tây Bắc, từ giữa vùng đồng bằng trù phú bên dòng sông Llobregat bỗng trồi lên một khối núi đá cuội kết màu hồng xám có hình thù kỳ lạ không giống bất kỳ dãy núi nào trên bán đảo Iberia: hàng trăm cột đá tròn vươn thẳng lên trời như những ngón tay khổng lồ hay những chiếc răng cưa khổng lồ xẻ ngang mây trắng. Chính hình dáng địa chất độc nhất vô nhị ấy đã mang lại cho ngọn núi cái tên Montserrat (trong tiếng Catalunya, Mont-serrat có nghĩa là Ngọn núi bị cưa xẻ hay Núi Răng Cưa). Nép mình trên một thềm đá hẹp ở độ cao 720 mét lưng chừng vách núi dựng đứng là quần thể Đan viện Santa Maria de Montserrat (Abadia de Montserrat), thánh địa hành hương linh thiêng bậc nhất của người dân xứ Catalunya suốt một thiên niên kỷ qua.
Bước qua khoảng sân tiền đường lát đá đen trắng trang trí hình học theo phong cách Phục Hưng để tiến vào lòng Tiểu Vương cung thánh đường ấm áp ánh nến vàng, người hành hương đi dọc hành lang bên phải hướng lên Phòng Ngai Tòa (Cambril) phía trên bàn thờ chính. Tại đó, dưới mái vòm bạc chạm trổ lộng lẫy, pho tượng gỗ chạm kiểu Romanesque từ cuối thế kỷ 12 của Đức Mẹ Montserrat, được người dân yêu mến gọi là La Moreneta (Đức Mẹ Đen), ngự uy nghi với quả cầu vũ trụ nơi bàn tay phải đưa ra cho khách thập phương chạm tay cầu nguyện. Đúng một giờ trưa mỗi ngày, khi giọng hát trong trẻo như thiên thần của dàn hợp xướng thiếu nhi Escolania de Montserrat cất lên bài thánh ca Virolai giữa lòng thánh đường trên mây, không gian núi đá ngàn năm như lắng đọng trong niềm thành kính sâu thẳm.
IHuyền Thoại Hang Thánh Năm 880, Đức Mẹ Đen La Moreneta Và Cuộc Hoán Cải Của Thánh Inhaxiô Loyola
Trong tâm thức lịch sử và văn hóa của người dân vùng Catalunya, núi Montserrat và Đan viện Santa Maria de Montserrat giữ vị trí thiêng liêng tương tự như một ngọn núi thánh bảo hộ dân tộc. Nơi đây hội tụ ba giá trị tinh thần lớn lao: là trung tâm hành hương kính Đức Trinh Nữ Maria cổ xưa nhất vùng Đông Bắc Tây Ban Nha, là đan viện Dòng Biển Đức (Ordo Sancti Benedicti) duy trì phương châm Ora et Labora (Cầu nguyện và Lao động) cùng truyền thống xuất bản sách từ năm 1499, và là cái nôi khai sinh hành trình tâm linh của Dòng Tên (Societas Jesu) toàn cầu.
Theo truyền thống đạo đức được ghi chép trong các biên niên sử cổ của đan viện, nguồn cội của thánh địa bắt đầu vào năm 880. Vào một buổi chiều thứ Bảy, những mục đồng chăn cừu dưới chân núi Montserrat nhìn thấy một luồng ánh sáng rực rỡ từ bầu trời đáp xuống một hang đá bên sườn núi (nay là Hang Thánh - Santa Cova), kèm theo tiếng nhạc du dương suốt nhiều tuần lễ liên tiếp. Khi vị Giám mục thành Manresa (tư liệu cổ ghi là Giám mục Gombaud thành Vic / Osona) cùng các giáo sĩ leo lên hang đá kiểm tra, họ tìm thấy một pho tượng Đức Trinh Nữ Maria bế Chúa Hài Đồng tỏa hương thơm ngát. Vị giám mục liền tổ chức đoàn rước đưa pho tượng xuống nhà thờ chính tòa dưới đồng bằng, nhưng khi đoàn rước đi tới bậc thềm đá ở độ cao 720 mét (vị trí của đan viện hiện nay), pho tượng bỗng trở nên nặng trịch đến mức không một sức người nào nhấc lên nổi. Hiểu rằng Đức Mẹ muốn ngự lại trên sườn núi đá này, vị giám mục đã cho dựng một nhà nguyện nhỏ ngay tại chỗ để tôn thờ pho tượng.
Pho tượng Đức Mẹ Đen La Moreneta thế kỷ 12
Pho tượng đang được tôn kính trên ngai bạc tại Vương cung thánh đường ngày nay là một kiệt tác điêu khắc gỗ kiểu Romanesque cuối thế kỷ 12, cao 95 cm, được chạm từ gỗ cây bạch dương (poplar) và gỗ dẻ gai. Đức Trinh Nữ Maria được thể hiện theo hình mẫu Sedes Sapientiae (Ngai Tòa Đấng Khôn Ngoan) của nghệ thuật Đông La Mã - Romanesque: Đức Mẹ ngồi thẳng lưng trang nghiêm trên ngai, đầu đội vương miện vàng, bàn tay phải nâng quả cầu tròn tượng trưng cho toàn thể vũ trụ, bàn tay trái đặt hờ lên vai Chúa Hài Đồng Giêsu đang ngồi trên lòng Mẹ (Chúa Hài Đồng giơ tay phải ban phép lành và tay trái cầm một quả thông, biểu tượng của sự sống vĩnh cửu và sự trù phú).
Mọi bộ phận trang phục của hai Mẹ Con đều được thếp vàng lộng lẫy, riêng khuôn mặt và đôi bàn tay của Đức Mẹ cùng Chúa Hài Đồng lại mang màu đen nhánh đầy huyền bí, khiến nhân dân Catalunya trìu mến gọi Ngài là La Moreneta (Người Phụ Nữ Da Ngăm Nhỏ Bé). Các đợt giám định khoa học và bảo tồn nghệ thuật cho thấy pho tượng ban đầu không được sơn màu đen từ lúc mới tạc, lớp sơn vecni gốc chì trắng phủ trên khuôn mặt đã trải qua quá trình oxy hóa hóa học tự nhiên kết hợp với khói của hàng triệu ngọn nến và đèn dầu cháy liên tục trong nhà nguyện nhỏ suốt nhiều thế kỷ, chuyển hóa bề mặt gỗ thành màu đen bóng đặc trưng.
Một sự kiện lịch sử làm rạng danh Đan viện Montserrat trên toàn thế giới Công giáo diễn ra vào tháng 3 năm 1522. Chàng hiệp sĩ quý tộc xứ Basque là Íñigo López de Loyola (tức Thánh Inhaxiô Loyola, 1491 tới 1556), sau khi bị đạn đại bác làm gãy chân trong trận chiến bảo vệ thành Pamplona và đọc sách Hạnh Các Thánh cùng Cuộc Đời Chúa Kitô trên giường bệnh, đã quyết định từ bỏ binh nghiệp để lên đường hành hương tới núi Montserrat. Tại đây, dưới sự linh hướng của cha giải tội Dòng Biển Đức Jean Chanones (người đã đưa cho ông đọc cuốn sách thực hành tâm linh của Viện phụ Cisneros), Inhaxiô đã viết bản xét mình và xưng tội chung suốt ba ngày liền.
Đêm ngày 24 rạng sáng ngày 25 tháng 3 năm 1522 (vào đúng vọng lễ Truyền Tin), Inhaxiô đã cởi bỏ bộ y phục hiệp sĩ quý tộc tặng cho một người ăn mày, khoác lên mình tấm áo vải gai thô sơ của người hành hương, rồi quỳ gối thức trắng đêm trước bàn thờ Đức Mẹ Đen La Moreneta để cử hành nghi thức Canh thức Vũ khí (như các hiệp sĩ thời Trung cổ), chính thức dâng thanh kiếm và con dao găm chiến trận của mình treo dưới chân Đức Mẹ Montserrat trước khi đi bộ xuống hang đá Manresa viết nên cuốn Linh Thao (Exercitia Spiritualia) và sáng lập Dòng Tên.
IIHành Trình Lịch Sử Từ Viện Phụ Oliba Năm 1025 Đến Đại Trùng Tu Thế Kỷ 19 - 20
Trải qua một nghìn năm lịch sử kể từ khi các đan sĩ Dòng Biển Đức đầu tiên đặt chân lên vách núi đá vôi răng cưa, Đan viện Santa Maria de Montserrat đã vươn lên từ một cụm bốn am thất nhỏ trên núi thành trung tâm văn hóa, âm nhạc, in ấn và đức tin lớn nhất xứ Catalunya, bất chấp biến cố bị thiêu hủy hoàn toàn trong cuộc chiến tranh đầu thế kỷ 19.
- 880 - 888Truyền thống tìm thấy tượng Đức Mẹ tại Hang Thánh và bốn am thất cổTheo truyền thống năm 880, tượng Đức Mẹ được tìm thấy trong Hang Thánh (Santa Cova). Đến năm 888, Bá tước Guifré el Pilós (Wilfred the Hairy, người đặt nền móng cho xứ Catalunya) đã hiến tặng bốn nhà nguyện ẩn tu trên núi Montserrat (gồm Santa Maria, Sant Aciscle, Sant Pere và Sant Martí) cho Đan viện Dòng Biển Đức Santa Maria de Ripoll quản lý.
- 1025Viện phụ Oliba chính thức thành lập Đan viện Santa Maria de MontserratViện phụ Oliba (971 tới 1046), Viện phụ của Ripoll và Cuxa kiêm Giám mục giáo phận Vic, một trong những danh nhân văn hóa lớn nhất thời Trung cổ Catalunya, đã cử một nhóm đan sĩ Dòng Biển Đức từ Ripoll lên định cư thường trực bên cạnh nhà nguyện Santa Maria để thành lập Tu viện Montserrat, xây dựng ngôi nhà thờ Romanesque đầu tiên và đón tiếp khách hành hương.
- 1409 - 1499Nâng lên hàng Đan viện độc lập và thành lập Nhà in Montserrat (1499)Năm 1409, Giáo hoàng Bênêđictô XIII ban sắc chỉ nâng tu viện Montserrat lên hàng Đan viện độc lập (Abbey). Đến cuối thế kỷ 15, dưới thời Viện phụ cải cách García Jiménez de Cisneros, đan viện đã thiết lập xưởng in sách riêng vào năm 1499 (Publicacions de l'Abadia de Montserrat), trở thành một trong những nhà xuất bản lâu đời nhất thế giới còn hoạt động liên tục đến ngày nay.
- 1522 & 1560 - 1592Thánh Inhaxiô Loyola canh thức dâng kiếm và xây dựng Vương cung thánh đường mớiTháng 3 năm 1522, Thánh Inhaxiô Loyola thực hiện đêm canh thức cầu nguyện và treo kiếm trước bàn thờ Đức Mẹ Montserrat. Trước lượng người hành hương ngày càng đông đảo, từ năm 1560 đến năm 1592, đan viện đã khởi công xây dựng ngôi đại thánh đường mới quy mô lớn kết hợp phong cách Gothic vùng Catalunya và kiến trúc Phục Hưng.
- 1811 - 1812Quân đội Napoléon thiêu hủy đan viện và cuộc giải cứu tượng Đức MẹTrong cuộc Chiến tranh Bán đảo (1808 tới 1814), do vị trí chiến lược của núi Montserrat, quân đội Pháp của Hoàng đế Napoléon Bonaparte đã hai lần tấn công, cướp bóc và đốt phá toàn bộ đan viện cùng thư viện cổ vào tháng 7 và tháng 10 năm 1811 cũng như năm 1812. Nhờ sự nhanh trí của các đan sĩ và các ẩn sĩ trên núi, pho tượng gỗ Đức Mẹ Đen thế kỷ 12 đã được kịp thời đem giấu trong một hang đá bí mật trước khi ngọn lửa thiêu rụi nhà thờ.
- 1844 - 1881Tái thiết đan viện và Giáo hoàng Lêô XIII tôn phong Bổn mạng xứ CatalunyaTừ năm 1844, cộng đoàn đan sĩ Biển Đức bắt đầu công cuộc tái thiết toàn diện đan viện từ đống đổ nát. Ngày 11 tháng 9 năm 1881, nhân dịp kỷ niệm một thiên niên kỷ truyền thống tìm thấy tượng Đức Mẹ (880 tới 1880), Giáo hoàng Lêô XIII đã ban sắc lệnh tấn phong Vương miện Giáo hoàng cho tượng Đức Mẹ Montserrat, tuyên bố Ngài là Đấng Bảo Hộ (Bổn mạng) chính thức của toàn vùng Catalunya và nâng nhà thờ đan viện lên hàng Tiểu Vương cung thánh đường (Minor Basilica).
- 1901 - 1929Hoàn thiện mặt tiền Tân Plateresque và phục hồi thời Viện phụ Antoni Maria MarcetNăm 1901, mặt tiền mới của Vương cung thánh đường và cổng tu viện theo phong cách Tân Plateresque do kiến trúc sư Francesc de Paula del Villar i Carmona thiết kế (cùng các bức phù điêu của anh em nhà điêu khắc Venanci và Agapit Vallmitjana) được hoàn thành. Trong thập niên 1920, dưới thời Viện phụ Antoni Maria Marcet và kiến trúc sư Josep Puig i Cadafalch, nội thất thánh đường và Bảo tàng Montserrat được trùng tu lộng lẫy như diện mạo ngày nay.
IIIKiến Trúc Vương Cung Thánh Đường, Phòng Ngai Bạc Cambril Và Con Đường Kinh Mân Côi Bằng Đá
Quần thể kiến trúc Đan viện Santa Maria de Montserrat trải dài theo thế đất bậc thang ôm sát vào chân các vách đá cuội kết thẳng đứng (như đỉnh Gorros, đỉnh Sant Benet và tảng đá Cavall Bernat). Khách hành hương đi qua Quảng trường Đức Mẹ (Plaça de Santa Maria) do kiến trúc sư Josep Puig i Cadafalch quy hoạch sẽ bước qua mặt tiền đá chạm trổ công phu năm 1901 để vào Sân Tiền Đường (Atrium) lát đá cẩm thạch đen trắng, nơi còn lưu giữ một nhịp hành lang tu viện Gothic từ năm 1476 do Hồng y Giuliano della Rovere (sau này là Giáo hoàng Giuliô II) tài trợ xây dựng.
Không gian nội thất Vương cung thánh đường và Phòng Ngai Tòa Đức Mẹ (Cambril)
Ngôi Tiểu Vương cung thánh đường (khởi dựng từ năm 1560 và trùng tu cuối thế kỷ 19) có cấu trúc một lòng chính duy nhất dài 68,32 mét, rộng 21,50 mét và vòm trần cao 33,33 mét, hai bên là dãy nhà nguyện phụ ngăn cách bằng những trụ cột lớn. Các vòm trần và tường nội thất được trang hoàng bằng tông màu vàng kim ấm áp kết hợp hội họa trường phái Catalunya cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 (với tác phẩm của các họa sĩ Alexandre de Riquer, Joan Llimona, Dionís Baixeras) dưới ánh sáng lung linh của hàng chục chiếc đèn chùm bạc do các thị trấn và giáo xứ khắp Catalunya dâng cúng.
Điểm hội tụ thiêng liêng nhất của kiến trúc nhà thờ là Phòng Ngai Tòa Đức Mẹ (Sala del Cambril) nằm trên lầu cao ngay phía sau và phía trên bàn thờ chính, sao cho từ dưới lòng nhà thờ mọi tín hữu ngước lên đều nhìn thấy pho tượng Đức Mẹ, đồng thời đoàn người hành hương có thể đi theo lối cầu thang riêng bên phải để lên đứng sát bên cạnh tượng Mẹ. Khu vực hậu cung tròn có ba hốc tường này được xây dựng từ năm 1876 đến năm 1884 bởi kiến trúc sư Francesc de Paula del Villar với sự tham gia thiết kế của người trợ lý trẻ tuổi lúc bấy giờ là Antoni Gaudí.
Để bước vào Phòng Ngai Tòa Đức Mẹ, người hành hương đi qua Cổng Thiên Thần (Porta Angèlica) bằng đá thạch cao tuyết hoa (alabaster) trắng muốt do nhà điêu khắc Enric Monjo chạm nổi năm 1954 cùng hai bức tường khảm mosaic của tu sĩ Benet Martínez tôn vinh các Thánh Mẫu và Thánh Đồng Trinh trong lịch sử Giáo hội. Giữa phòng tròn là chiếc Ngai Tòa bọc bạc chạm nổi tinh xảo của nghệ nhân kim hoàn Ramon Sunyer (1947), nơi an vị pho tượng gỗ Đức Mẹ Đen La Moreneta thế kỷ 12 dưới vòm lọng bạc có các thiên thần nâng vương miện và cành hoa huệ.
Tại trung tâm cung thánh bên dưới Ngai Tòa Đức Mẹ là bàn thờ chính làm từ một khối đá cuội kết khai thác ngay từ núi Montserrat, mặt trước ốp các tấm kim loại tráng men lửa (enamel, 1928) của nữ nghệ nhân Montserrat Mainar diễn tả Bữa Tiệc Ly, Tiệc Cưới Cana và Phép lạ Hóa bánh ra nhiều, phía trên đặt cây Thánh Giá thế kỷ 15 được quy cho xưởng của danh nhân Phục Hưng Ý Lorenzo Ghiberti. Bốn trụ cột trung tâm nâng đỡ vòm cung thánh được gắn bốn pho tượng gỗ chạm khắc hình bốn vị Đại Tiên tri Cựu Ước (Isaia, Giêrêmia, Êdêkien và Đanien) do nhà điêu khắc Josep Llimona thực hiện.
Nằm trong các gian nhà nguyện dọc theo hai bên lòng nhà thờ là Nhà nguyện Thánh Inhaxiô Loyola (tưởng niệm đêm canh thức dâng kiếm năm 1522 của vị sáng lập Dòng Tên với bức tượng Thánh nhân mặc áo hành hương), Nhà nguyện Thánh Biển Đức và Nhà nguyện Thánh Giuse Calasanz. Bên ngoài, mặt tiền chính của Vương cung thánh đường (1901) nổi bật với cụm phù điêu đá lớn chạm hình Chúa Kitô Pantocrator ngự giữa 12 vị Tông Đồ của nhà điêu khắc Agapit Vallmitjana.
Nối từ đan viện men theo vách đá hiểm trở xuống Hang Thánh (nơi các mục đồng tìm thấy tượng Đức Mẹ năm 880) là Con đường Kinh Mân Côi Tượng Đài được xây dựng từ năm 1896 đến 1916, quy tụ 15 cụm tượng đài đá ngoài trời tương ứng với 15 Mầu nhiệm Kinh Mân Côi do các kiến trúc sư và nhà điêu khắc hàng đầu của phong trào Modernisme Catalunya chế tác. Nổi bật nhất là cụm tượng Mầu nhiệm Mùa Mừng Thứ Nhất (Chúa Giêsu Phục Sinh) do chính Antoni Gaudí thiết kế cùng nhà điêu khắc Josep Llimona tạc vào vách núi đá.
Được ghi nhận trong văn tự từ năm 1307, Escolania de Montserrat là một trong những trường âm nhạc và dàn hợp xướng thiếu nhi cổ xưa nhất châu Âu, quy tụ hơn 50 em nhỏ từ 9 đến 14 tuổi vừa học văn hóa vừa học thanh nhạc và nhạc cụ tại đan viện. Hằng ngày vào lúc 13 giờ trưa và giờ Kinh Chiều, ca đoàn đứng quanh cung thánh cất tiếng hát bài Salve Regina và bài thánh ca Virolai cùng âm hưởng trầm hùng của cây đại phong cầm Blancafort (2010) cao 12,5 mét gồm 4.242 ống đặt ở phía phải cung thánh.
Nằm bên dưới các quảng trường do kiến trúc sư Josep Puig i Cadafalch thiết kế là Bảo tàng Montserrat trưng bày hơn 1.300 tác phẩm nghệ thuật vô giá: từ xác ướp Ai Cập cổ đại, cổ vật Lưỡng Hà và Đất Thánh cho tới bức kiệt tác sơn dầu Thánh Giêrônimô Sám Hối của danh họa Ý Caravaggio, cùng tranh của El Greco, Tiepolo, Monet, Degas, Picasso, Dalí và bộ sưu tập hội họa Catalunya thế kỷ 19 - 20. Bên trong khu nội vi đan viện còn có Thư viện Montserrat lưu giữ hơn 300.000 cuốn sách và 400 bản thảo chép tay thời Trung cổ (như cuốn Llibre Vermell de Montserrat thế kỷ 14 chứa các bản nhạc hành hương cổ).
IVThế Đất Và Hướng
Truyền thống đan tu Dòng Biển Đức và Công giáo không định vị công trình theo thuật phong thủy Á Đông mà lựa chọn những đỉnh núi cao biệt lập theo thần học Kinh Thánh (như núi Sinai, núi Tabor, núi Để Cây Ôliu hay Monte Cassino nơi Thánh Biển Đức lập dòng năm 529) để làm nơi tách biệt khỏi thế gian ồn ào, giúp tâm hồn đan sĩ và khách hành hương dễ dàng vươn lên chiêm niệm Thiên Chúa. Tại Montserrat, vị trí xây dựng đan viện ở cao độ 720 mét được ấn định bởi truyền thuyết pho tượng Đức Mẹ dừng lại không chịu rời núi vào năm 880, đồng thời trục của Vương cung thánh đường buộc phải nương theo thềm đá hẹp tự nhiên chạy dọc vách núi dựng đứng. Phần dưới đây đối chiếu địa hình kỳ vĩ của núi Montserrat dưới góc nhìn hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện.
Xét trên bản đồ địa chất và địa hình vùng Catalunya tại tọa độ 41,5932 độ vĩ Bắc và 1,8371 độ kinh Đông, khối núi Montserrat (dài khoảng 10 km, rộng 5 km, đỉnh cao nhất là Sant Jeroni đạt 1.236 mét) là một kỳ quan địa mạo độc lập trồi lên đột ngột ngay giữa vùng trũng Trung tâm Catalunya. Hàng chục triệu năm trước, nơi đây là cửa sông cổ đổ vào một biển nội địa, lớp trầm tích sỏi đá cuội kết dày hàng nghìn mét sau khi được nâng kiến tạo và chịu sự bào mòn của gió mưa qua các vết nứt thẳng đứng đã tạo nên hàng trăm cột đá tròn vươn thẳng lên trời. Trong phép xem sơn pháp cổ truyền, một khối núi đá độc lập vươn cao sừng sững giữa vùng đồng bằng trù phú với muôn vàn chóp đá chầu về đỉnh chính được gọi là thế Vạn hốt triều thiên, tức muôn thẻ bài ngọc của quần thần chầu về ngôi báu), mang nguồn năng lượng thuần dương cực kỳ mạnh mẽ.
Đan viện Santa Maria de Montserrat tọa lạc tại một huyệt đất yến sào (tổ chim én treo trên vách đá) ở sườn phía Đông của khối núi ở độ cao 720 mét: ngay phía sau lưng đan viện (phía Tây và Tây Bắc) là bức tường đá cuội kết thẳng đứng cao thêm hơn 300 đến 500 mét của các đỉnh Sant Jeroni, Miranda de Sant Pere và chuỗi cột đá Gorros làm Hậu chẩm và Thái tổ sơn che chở tuyệt đối, trong khi ngay phía trước mặt đan viện (phía Đông và Đông Nam) là vực sâu mở toang ra thung lũng dòng sông Llobregat uốn lượn ngay dưới chân núi làm Thủy khẩu và Minh đường rộng lớn nhìn xa tới tận dãy núi Collserola và biển Địa Trung Hải (vào những ngày trời quang có thể nhìn thấy cả đảo Mallorca). Trục của Vương cung thánh đường chạy từ Đông Bắc vào Tây Nam (lưng cung thánh và Ngai Tòa Đức Mẹ tựa sâu vào lòng núi đá phía Tây Nam, cửa chính mở ra quảng trường phía Đông Bắc đón ánh nắng ban mai vượt qua thung lũng sông Llobregat), tạo nên thế Tựa sơn vọng thủy, tàng phong tụ khí vững chãi suốt gần một thiên niên kỷ.
VĐại Lễ Đức Mẹ Montserrat 27 Tháng 4, Giờ Hát Ca Đoàn Escolania Và Đêm Canh Thức
Đời sống phụng vụ tại Đan viện Santa Maria de Montserrat diễn ra nhịp nhàng hằng ngày theo Giờ Kinh Phụng Vụ của khoảng 70 đan sĩ Dòng Biển Đức cùng tiếng hát của ca đoàn thiếu nhi Escolania, đồng thời bừng sáng vào các kỳ đại lễ hành hương thu hút hàng vạn người dân Catalunya đi bộ vượt núi xuyên đêm để đón bình minh trước thánh đường.
| Thời điểm (Lịch áp dụng) | Tên lễ tiết / Nghi thức phụng vụ | Nội dung và hoạt động truyền thống tại Đan viện Montserrat |
|---|---|---|
| Đêm 26 rạng sáng 27 tháng 4 hằng năm (Dương lịch) | Đêm Canh thức và Đại lễ Đức Mẹ Montserrat (Vetlla de Santa Maria & Festa de la Mare de Déu de Montserrat) | Kỳ đại lễ trọng đại nhất năm kính Đấng Bảo Hộ xứ Catalunya. Hàng ngàn người hành hương từ khắp các giáo xứ đi bộ lên núi tham dự Đêm Canh thức cầu nguyện tối 26/4, sáng 27/4, Đức Viện phụ Montserrat chủ tế Thánh lễ đại trào, tiếp nối bằng màn múa vòng tròn truyền thống Sardana và xếp tháp người (Castellers) trên quảng trường trước Vương cung thánh đường. |
| 13 giờ 00 trưa và 18 giờ 45 chiều hằng ngày (Từ Chúa nhật đến thứ Sáu trong năm học) | Nghi thức Ca đoàn thiếu nhi Escolania hát kinh Salve Regina và bài thánh ca Virolai | Thời khắc linh thiêng được mong đợi nhất mỗi ngày tại Vương cung thánh đường: hơn 50 em thiếu nhi của ca đoàn Escolania trong trang phục áo dòng đen và áo surplice trắng tiến ra cung thánh, cất giọng hát trong vắt bài Salve Regina bằng tiếng Latinh và bài thánh ca Virolai (Rosa d'abril, Morena de la serra - Đóa hồng tháng Tư, Đức Mẹ da ngăm của núi rừng) kính Đức Mẹ Đen. |
| Ngày 11 tháng 9 và Ngày 8 tháng 9 hằng năm (Dương lịch) | Kỷ niệm ngày Tấn phong Vương miện Đức Mẹ (1881) và Lễ Sinh nhật Đức Trinh Nữ Maria | Cử hành Thánh lễ trọng thể kỷ niệm ngày Giáo hoàng Lêô XIII tôn phong Đức Mẹ Montserrat làm Bổn mạng xứ Catalunya (11/09/1881, trùng với Ngày Quốc khánh vùng Catalunya - Diada) và cuộc hành hương truyền thống ngày 8/9. |
| Ngày 21 tháng 3 và Ngày 11 tháng 7 hằng năm (Dương lịch) | Lễ Thánh Phụ Biển Đức (San Bento) - Tổ phụ Đan tu phương Tây | Cộng đoàn đan sĩ Dòng Biển Đức tại Montserrat cử hành Thánh lễ đại trào và Kinh Chiều trọng thể bằng bình ca Gregoriano cổ kính để mừng kính vị Tổ phụ sáng lập dòng. |
| Ngày 31 tháng 7 hằng năm (Dương lịch) | Lễ Thánh Inhaxiô Loyola và Hành hương Con đường Inhaxiô (Camí Ignasià) | Các tu sĩ Dòng Tên và đoàn người hành hương đi bộ theo dấu chân Thánh Inhaxiô từ xứ Basque qua Montserrat xuống Manresa quy tụ tại Nhà nguyện Thánh Inhaxiô trong Vương cung thánh đường để kỷ niệm đêm canh thức dâng kiếm năm 1522. |
Tại Montserrat có một phong tục dân gian lâu đời gắn liền với hôn nhân và gia đình của người Catalunya: câu ngạn ngữ địa phương nói rằng Ai chưa từng đưa vợ lên viếng Đức Mẹ Montserrat thì chưa thực sự được coi là đã kết hôn trọn vẹn. Các cặp vợ chồng mới cưới và các gia đình có con nhỏ thường hành hương lên Phòng Ngai Tòa để chạm tay vào quả cầu vũ trụ của Đức Mẹ Đen La Moreneta, rồi thắp những cây nến màu lớn dọc theo Lối đi Kinh Kính Mừng (Camí de l'Ave Maria) bên vách đá để cầu xin sự bình an và hòa thuận cho gia đạo.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Montaña de Montserrat, Monistrol de Montserrat, Tỉnh Barcelona, Vùng Catalunya, Tây Ban Nha
- Đường tới
- Từ ga Plaça d'Espanya ở trung tâm thành phố Barcelona, du khách đi tàu hỏa ngoại ô FGC tuyến R5 khoảng 1 giờ tới chân núi Montserrat, sau đó chọn một trong hai phương tiện ngoạn mục để lên độ cao 720 mét của đan viện: hoặc đi cáp treo Aeri de Montserrat (xuống tại ga Aeri rồi bay vượt vách đá trong 5 phút), hoặc đi tàu hỏa bánh răng leo núi Cremallera de Montserrat (xuống tại ga Monistrol de Montserrat rồi leo men sườn núi trong 15 phút).
- Toạ độ
- 41.5932, 1.8371
Khi lên hành hương tại Đan viện Santa Maria de Montserrat, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay che vai, quần hoặc váy dài qua đầu gối) và giữ trật tự trang nghiêm khi bước vào Sân Tiền Đường cũng như lòng Vương cung thánh đường. Lối đi lên Phòng Ngai Tòa (Cambril) để chạm tay kính viếng tượng Đức Mẹ Đen nằm ở hành lang bên phải cổng nhà thờ và tách biệt với không gian dự lễ ở lòng chính, do lượng người hành hương và khách nghe ca đoàn Escolania hát lúc 13 giờ trưa rất đông, quý vị cần đăng ký trước lượt vào viếng Ngai Tòa Đức Mẹ hoặc lượt nghe ca đoàn theo quy định điều phối của đan viện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đan viện Santa Maria de Montserrat, Catalunya
Contribute photos, information or video for Santa Maria de Montserrat AbbeyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao pho tượng Đức Mẹ Montserrat lại có màu đen và được gọi là La Moreneta?
Pho tượng Đức Mẹ Montserrat là tác phẩm điêu khắc gỗ kiểu Romanesque cao 95 cm từ cuối thế kỷ 12. Các nghiên cứu bảo tồn cho thấy khuôn mặt và bàn tay của Đức Mẹ cùng Chúa Hài Đồng ban đầu không được sơn màu đen, nhưng lớp vecni gốc chì phủ trên bề mặt gỗ đã bị oxy hóa tự nhiên qua nhiều thế kỷ kết hợp với khói của hàng vạn ngọn nến và đèn dầu trong nhà nguyện hẹp, làm chuyển màu gỗ sang sắc đen bóng nên người dân trìu mến gọi là La Moreneta (Đức Mẹ Đen).
Tên gọi núi Montserrat có ý nghĩa gì và đan viện được thành lập vào năm nào?
Trong tiếng Catalunya, chữ Montserrat (Mont-serrat) có nghĩa là Ngọn núi bị cưa xẻ hay Núi Răng Cưa, mô tả chính xác hình dáng hàng trăm cột đá cuội kết tròn vươn thẳng lên trời như những chiếc răng cưa khổng lồ. Sau truyền thống tìm thấy tượng Đức Mẹ năm 880 tại Hang Thánh, Đan viện Dòng Biển Đức Santa Maria de Montserrat được Viện phụ Oliba của Ripoll chính thức thành lập vào năm 1025.
Thánh Inhaxiô Loyola có mối liên hệ lịch sử đặc biệt nào với Đan viện Montserrat?
Vào tháng 3 năm 1522, sau khi bị thương nặng tại trận Pamplona và quyết tâm hoán cải đời mình, chàng hiệp sĩ quý tộc Íñigo de Loyola (Thánh Inhaxiô Loyola) đã lên Đan viện Montserrat xưng tội chung suốt ba ngày, cởi bỏ y phục quý tộc tặng cho người ăn mày, mặc áo vải thô và thức trắng đêm 24 tháng 3 năm 1522 trước bàn thờ Đức Mẹ Đen để dâng lại thanh kiếm chiến trận của mình trước khi xuống Manresa viết sách Linh Thao và sáng lập Dòng Tên.
Ca đoàn thiếu nhi Escolania de Montserrat có lịch sử từ bao giờ và hát vào lúc nào?
Được ghi nhận trong tài liệu lịch sử từ đầu thế kỷ 14 (năm 1307), Escolania de Montserrat là một trong những trường âm nhạc và dàn hợp xướng thiếu nhi cổ nhất châu Âu còn hoạt động liên tục. Từ Chúa nhật đến thứ Sáu trong năm học, hơn 50 em thiếu nhi của ca đoàn sẽ ra cung thánh Vương cung thánh đường vào lúc 13 giờ 00 trưa để hát kinh Salve Regina và bài thánh ca truyền thống Virolai kính Đức Mẹ Montserrat.
Kiến trúc sư Antoni Gaudí có để lại tác phẩm nào tại núi Montserrat không?
Khi còn là một kiến trúc sư trẻ mới ra trường vào cuối thập niên 1870, Antoni Gaudí đã làm phụ tá cho kiến trúc sư Francesc de Paula del Villar tham gia thiết kế phần hậu cung Phòng Ngai Tòa Đức Mẹ (Sala del Cambril). Sau đó, vào đầu thế kỷ 20, chính Gaudí đã thiết kế cụm tượng đài đá Mầu nhiệm Mùa Mừng Thứ Nhất (Chúa Giêsu Phục Sinh) nằm trên Con đường Kinh Mân Côi bằng đá dẫn từ đan viện xuống Hang Thánh Santa Cova.