VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Cách Dâng Hương Trong Đạo Cao Đài

· Năm cây hương, cách cắm, Ngũ Nguyện

Mấy cây, cắm thế nào, lạy ra sao, nguyện điều gì. Mỗi ý đều ghi nguồn. Chỗ nào thư viện chưa chắc thì nói rõ là chưa chắc.

Số cây hương
5
luôn đủ năm cây
Cách cắm
Ba trong, hai ngoài
Án Tam Tài và Tượng Ngũ Khí
Câu nguyện
Ngũ Nguyện
năm câu, đọc cuối mỗi thời cúng

Trang này ghi lại cách người tín đồ Cao Đài dâng hương trước Thiên Bàn, theo sách do người trong đạo biên soạn, phần lớn thuộc Tòa Thánh Tây Ninh. Khám Cao Đài của thư viện làm theo những điều ghi dưới đây: lư hương luôn nhận đủ năm cây, khách không chọn số khác. Đây là hình mô tả để học hỏi, không phải một thời cúng.

Tới khám Cao Đài để dâng hương

ILuôn Đủ Năm Cây Hương

Cao Đài không để người cúng tự chọn số hương. Phần Tiểu dẫn của Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, được sách Bước Đầu Học Đạo chép lại, ghi: khi cúng Thầy, phải đốt cho đủ năm cây hương.

5Năm cây: Án Tam Tài và Tượng Ngũ KhíHàng trong ba cây gọi là Án Tam Tài, tức ba ngôi Thiên, Địa, Nhơn đứng hàng ngang. Hàng ngoài thêm hai cây, cộng lại là năm, gọi là Tượng Ngũ Khí. Đức Phạm Hộ Pháp giảng năm cây hương là Ngũ Khí, Đức Chí Tôn dùng Ngũ Khí biến thành Ngũ Hành là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Đốt đủ năm cây là hiến Ngũ Khí dâng lên Đức Chí Tôn.Nguồn: Nguyễn Văn Hồng, Bước Đầu Học Đạo, chương 4 Thờ phượng, dẫn Tiểu dẫn Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo của Hội Thánh và lời thuyết đạo của Đức Phạm Hộ Pháp.

Còn một lối giải thứ hai trong sách chú giải của ông Quách Văn Hòa: năm cây hương tượng năm thứ hương của người tu là Giới hương, Định hương, Tuệ hương, Giải thoát hương và Giải thoát tri kiến hương. Chính Đức Phạm Hộ Pháp nói Ngài để các Nho gia tự do giảng giải, còn Ngài hiểu là Ngũ Khí. Thư viện ghi cả hai và không chọn thay người trong đạo.

Ở khám Cao Đài của thư viện, mỗi lần dâng năm cây hương được tính là một lượt thành tâm.

IICắm Ba Cây Trong Trước, Hai Cây Ngoài Sau

21345
Hàng trong 2, 1, 3. Hàng ngoài 4, 5. Vẽ theo sơ đồ của sách Bước Đầu Học Đạo, nhìn từ phía người đứng lễ.
1Đốt năm cây hương. Sách phân biệt: chưa đốt gọi là nhang, đốt rồi gọi là hương, vì khói tỏa mùi thơm.
2Cầm hương hai tay, đứng ngay thẳng trước Thiên Bàn, xá ba xá. Theo trình tự cúng tại tư gia trong Bước Đầu Học Đạo, chương 5.
3Cắm cây thứ nhất ở giữa. Cây này tượng Thiên.
4Cắm cây thứ hai về phía mặt của bàn thờ. Cây này tượng Địa. Sách ghi phía mặt của bàn thờ thuộc âm. Trong sơ đồ của sách, cây số 2 nằm bên tay trái của người đứng nhìn vào.
5Cắm cây thứ ba về phía trái của bàn thờ. Cây này tượng Nhơn. Sách ghi phía trái của bàn thờ thuộc dương. Thứ tự ba cây giống như khi lấy dấu Phật, Pháp, Tăng.
6Cắm cây thứ tư và thứ năm ở hàng ngoài. Hai cây này hợp với ba cây trong thành năm, tượng Ngũ Khí. Đứng trước bàn thờ nhìn vào lư hương phải thấy đủ năm cây, không cây nào bị che khuất.
7Quỳ, bắt ấn Tý, lấy dấu Phật, Pháp, Tăng. Đưa ấn Tý lên giữa trán niệm Nam mô Phật, qua màng tang trái niệm Nam mô Pháp, qua màng tang mặt niệm Nam mô Tăng.
8Tụng kinh, cuối thời đọc Ngũ Nguyện, rồi lạy. Một thời cúng tại tư gia gồm Niệm Hương, Khai Kinh, Ngọc Hoàng Kinh, kinh Phật Giáo, Tiên Giáo, Nho Giáo, bài dâng rượu hoặc dâng trà, rồi Ngũ Nguyện. Lạy Đức Chí Tôn ba lạy, mỗi lạy bốn gật, mỗi gật niệm Nam mô Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát.
Đạo gốc bởi lòng thành tín hiệp. Lòng nương nhang khói tiếp truyền ra.Hai câu mở đầu bài Niệm Hương, bài kinh đọc lúc dâng hương ở mỗi thời cúng.Kinh Cúng Tứ Thời, chép theo Quách Văn Hòa, Chú Giải Kinh Cúng Tứ Thời

IIINgũ Nguyện Và Gốc Của Từng Hình Vẽ

Người tín đồ Cao Đài kết mỗi thời cúng bằng năm câu Ngũ Nguyện. Năm câu này hướng về việc chung: nền Đạo, chúng sanh, sự tha tội, thái bình và Thánh Thất. Ở Thiên Bàn, năm câu được đọc liền một mạch. Khám của thư viện để bạn chọn một câu làm chỗ dừng lòng, rồi mời bạn đọc đủ cả năm. Nguyên văn năm câu chép theo sách Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, đã so với hai nguồn khác của người trong đạo.

Đại Đạo hoằng khai Nhứt nguyệnNam mô Nhứt nguyện Đại Đạo hoằng khai.

Lá cờ Đạo ba màu. Hoằng khai là mở rộng ra khắp nơi. Cờ Đạo ghép ba màu vàng, xanh, đỏ, tượng cho Phật, Tiên, Nho, nói lên tôn chỉ Tam Giáo Qui Nguyên của Đại Đạo. Cờ treo ở Tòa Thánh Tây Ninh còn có Thiên Nhãn và Cổ Pháp. Hình ở đây chỉ vẽ ba dải màu, không vẽ Thiên Nhãn.

Vật của đạo. Việc ghép lá cờ với câu nguyện này là của thư viện · Nguồn: Khai Đạo Phạm Tấn Đãi, bài giải thích nội tâm và ngoại tâm Đền Thánh. Hiền Tài Nguyễn Văn Hồng, Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, mục Ngũ Nguyện. Wikipedia tiếng Anh, mục Caodaism (ba màu của cờ)
Phổ độ chúng sanh Nhì nguyệnNhì nguyện phổ độ chúng sanh.

Thuyền Bát Nhã. Phổ độ là cứu giúp rộng khắp. Sách của ông Trần Văn Rạng viết thuyền Bát Nhã là hiện tướng của ba Đài, có người cầm lái, mũi, lái, thân thuyền và mười hai tay chèo. Trong đạo, con thuyền này là hình ảnh đưa người qua biển khổ. Hình vẽ gọn lại thành một chiếc thuyền có mái chèo.

Vật và hình ảnh của đạo. Việc ghép với câu nguyện này là của thư viện · Nguồn: Trần Văn Rạng, Giáo Dục Văn Hóa trong Đạo Cao Đài. Nguyễn Văn Hồng, Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, mục Ngũ Nguyện
Xá tội đệ tử Tam nguyệnTam nguyện xá tội đệ tử.

Quyển Kinh Sám Hối. Xá tội là tha tội. Kinh Sám Hối là bài kinh người tín đồ tụng để thú nhận lỗi lầm và nguyện ăn năn sửa đổi. Sách chú giải ghi Hội Thánh dạy tụng kinh này vào những ngày sóc vọng, tức mồng một và rằm. Hình vẽ một quyển kinh mở.

Kinh của đạo. Hình quyển kinh do thư viện vẽ · Nguồn: Quách Văn Hòa, Chú Giải Kinh Sám Hối. Nguyễn Văn Hồng, Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, mục Ngũ Nguyện
Thiên hạ thái bình Tứ nguyệnTứ nguyện thiên hạ thái bình.

Tấm bảng trong bức Tam Thánh. Ở Tịnh Tâm Đài của Tòa Thánh có bức họa ba vị Thánh đứng viết lên một tấm bảng. Theo ông Phạm Tấn Đãi, điều được viết là Bác ái và Công bình. Hình chỉ vẽ tấm bảng, cây bút lông và cây bút lông ngỗng, không vẽ chân dung ba vị và không chép chữ trên bảng.

Vật trong Tòa Thánh. Việc ghép với câu nguyện này là của thư viện · Nguồn: Khai Đạo Phạm Tấn Đãi, bài giải thích nội tâm và ngoại tâm Đền Thánh. Nguyễn Văn Hồng, Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, mục Ngũ Nguyện
Thánh Thất an ninh Ngũ nguyệnNgũ nguyện Thánh Thất an ninh.

Mặt tiền Thánh Thất với hai đài chuông trống. Thánh Thất là nhà thờ Đức Chí Tôn của mỗi họ đạo. Mặt tiền Tòa Thánh và các Thánh Thất dựng theo mẫu ấy có hai đài cao: Bạch Ngọc Chung Đài đặt chuông và Lôi Âm Cổ Đài đặt trống. Sách giải nghĩa mở rộng chữ Thánh Thất ra tới cả càn khôn và mọi loài.

Kiến trúc của đạo · Nguồn: Khai Đạo Phạm Tấn Đãi, bài giải thích nội tâm và ngoại tâm Đền Thánh. Nguyễn Văn Hồng, Giải Nghĩa Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo, mục Ngũ Nguyện

Thư viện không vẽ Thiên Nhãn làm nút bấm. Thiên Nhãn là Thánh tượng thờ Đức Chí Tôn, đặt ở chỗ cao nhất của Thiên Bàn. Thư viện chưa đọc được văn bản nào của Hội Thánh nói về việc dùng Thiên Nhãn làm hình trang trí, nên chọn cách giữ kín đáo: năm hình đều là đồ vật và kiến trúc.

IVSau Khi Dâng

Ngày nay Đệ tử khẩn nguyền, Chín tầng Trời, Đất thông truyền chứng tri.Câu thứ bảy và thứ tám của bài Niệm Hương: người đệ tử khẩn nguyện, chín tầng Trời và Đất đều thông truyền, chứng biết.Kinh Cúng Tứ Thời, chép theo Quách Văn Hòa, Chú Giải Kinh Cúng Tứ Thời

Vì vậy ở khám Cao Đài, sau khi hương lên, thư viện mời bạn thành tâm đọc đủ năm câu Ngũ Nguyện và dừng lòng lâu hơn ở câu vừa chọn. Lời mời ấy là của thư viện. Ở Thiên Bàn thật, Ngũ Nguyện được đọc sau các bài kinh, rồi người cúng lạy ba lạy, mỗi lạy bốn gật.

Sách Bước Đầu Học Đạo chép lời Đức Chí Tôn: Cúng Tứ Thời có ích cho các con lắm, chớ không phải ích chi cho Thầy. Các nguồn thư viện đọc được không nói người cúng một mình phải đọc thầm hay đọc thành tiếng.

VNhững Điều Thư Viện Chưa Chắc

·Sách Bước Đầu Học Đạo viết: không bao giờ được dùng nhang giả (nhang điện) cắm vào lư hương. Năm cây hương trên màn hình là hình vẽ để mô tả, không thay cho hương thật trên Thiên Bàn. Nếu người trong đạo thấy cách gọi dâng hương ở khám là chưa phải, xin cho thư viện biết.
·Ở Thiên Bàn, Ngũ Nguyện được đọc đủ năm câu liền nhau. Việc để khách chọn một câu là cách sắp xếp của thư viện, không có trong nghi lễ.
·Thư viện chưa mở được bản Kinh Thiên Đạo và Thế Đạo do Hội Thánh ấn hành. Câu về năm cây hương và nguyên văn Ngũ Nguyện, Niệm Hương được đọc qua sách của các ông Nguyễn Văn Hồng và Quách Văn Hòa, là sách của người trong đạo chép và chú giải lại.
·Trang caodai.com.vn của Hội Thánh Cao Đài mở được trang đầu nhưng thư viện chưa đọc được bài nào về nghi lễ ở đó.
·Mục Ngũ Nguyện trên trang Cao Đài Tự Điển (caodaitudien.org) có ghi năm câu khớp với các nguồn trên. Thư viện chưa đọc được bộ Cao Đài Từ Điển của soạn giả Đức Nguyên để đối chiếu thêm.
·Các nguồn đều thuộc truyền thống Tòa Thánh Tây Ninh hoặc Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý. Thư viện chưa biết các Hội Thánh khác như Ban Chỉnh Đạo, Tiên Thiên, Minh Chơn Đạo, Truyền Giáo, Chiếu Minh có khác về số hương, cách cắm hay lời nguyện hay không.
·Sách ghi phía mặt và phía trái của bàn thờ. Thư viện hiểu theo sơ đồ in trong sách: cây số 2 ở bên tay trái của người đứng nhìn vào, cây số 3 ở bên tay phải. Sách không nói rõ cây số 4 và số 5 cây nào bên nào, khám vẽ cây số 4 bên trái hình, cây số 5 bên phải hình theo sơ đồ.
·Sách chú giải ghi năm thứ hương theo thứ tự Giới, Định, Tuệ, Giải thoát, Giải thoát tri kiến. Người trong đạo thường đọc là Huệ hương. Thư viện chép theo trang đã đọc.
·Việc ghép lá cờ, thuyền Bát Nhã, quyển Kinh Sám Hối và tấm bảng Tam Thánh với từng câu nguyện là của thư viện. Các vật ấy có thật trong đạo, nhưng không nguồn nào nói chúng là biểu tượng của từng câu.
·Thư viện chưa đối chiếu được nguyên văn chữ viết trên tấm bảng trong bức Tam Thánh, nên không chép chữ ấy lên trang. Vị trí bức họa ở Tịnh Tâm Đài và chi tiết bút lông, bút lông ngỗng là kiến thức phổ thông, nguồn đã đọc chỉ ghi ba vị Thánh và hai chữ Bác ái, Công bình.
·Lá cờ ở Tòa Thánh Tây Ninh có thêm Thiên Nhãn, Cổ Pháp và chữ. Hình ba dải màu trơn là cách vẽ gọn của thư viện.
·Chưa có nguồn về việc người cúng một mình đọc thầm hay đọc thành tiếng, và về cách cúng khi đi xa nhà.

Bạn là người trong đạo và thấy chỗ chưa đúng? Xin gửi góp ý kèm nguồn về thayungkhiem@gmail.com. Thư viện sửa và ghi tên người góp.

VINguồn

Các nguồn được đọc ngày 05/10/2026. Vạn Đạo Đường mô tả, không thay cho nghi lễ thật và không đại diện cho Hội Thánh hay Thánh Thất nào.

Tới khám Cao Đài để dâng hương

?Hỏi Đáp Nhanh

Cao Đài dâng mấy cây hương

Luôn đủ năm cây. Ba cây hàng trong gọi là Án Tam Tài, tượng Thiên, Địa, Nhơn. Thêm hai cây hàng ngoài thành năm, gọi là Tượng Ngũ Khí.

Năm cây hương cắm theo thứ tự nào

Cây thứ nhất ở giữa, cây thứ hai về phía mặt của bàn thờ, cây thứ ba về phía trái của bàn thờ, rồi cây thứ tư và thứ năm ở hàng ngoài. Nhìn vào lư hương phải thấy đủ năm cây.

Ngũ Nguyện là gì

Là năm câu nguyện đọc cuối mỗi thời cúng: Đại Đạo hoằng khai, phổ độ chúng sanh, xá tội đệ tử, thiên hạ thái bình, Thánh Thất an ninh. Đọc xong thì lạy ba lạy, mỗi lạy bốn gật.

Vì sao khám Cao Đài không cho chọn số hương

Vì sách của đạo ghi phải đốt cho đủ năm cây. Thư viện giữ đúng con số ấy. Mỗi lần dâng tính là một lượt thành tâm.

Vì sao không có hình Thiên Nhãn trong các nút bấm

Thiên Nhãn là Thánh tượng thờ Đức Chí Tôn. Thư viện không dùng Thánh tượng làm nút bấm, nên năm hình đều là đồ vật và kiến trúc của đạo.

›Đọc Tiếp