Men theo con đường làng rợp bóng xoài và tre xanh dẫn tới bờ tây dòng sông Dhepa tại thôn Kantanagar, cách thị xã Dinajpur khoảng hai mươi cây số về phía bắc thuộc miền cực bắc Bangladesh, du khách nhìn thấy một tòa đền ba tầng màu đỏ gạch ấm áp đứng giữa sân cỏ rộng. Khi tiến lại gần cách bức tường vài bước chân, bất cứ ai cũng phải sững sờ: trên toàn bộ bề mặt ngôi đền từ chân móng sát đất lên tới tận gờ mái cong của tầng thứ ba không hề có một viên gạch trơn nào, mà được ghép khít từ hàng vạn tấm đất sét nung chạm nổi dày đặc như những bức thêu kim tuyến hay chạm khắc ngà voi.
Kiệt tác ấy là Đền đất nung Kantajew, Dinajpur (tiếng Bengal: কান্তজীর মন্দির hay কান্তনগর মন্দির, Kantajew Temple, Kantaji Temple), đỉnh cao rực rỡ nhất của nghệ thuật kiến trúc đền thờ bằng đất nung (terracotta) thời hậu trung đại tại tiểu lục địa Nam Á. Được hai cha con quốc vương xứ Dinajpur là Maharaja Pran Nath và Maharaja Ram Nath xây dựng ròng rã gần nửa thế kỷ từ năm 1704 tới năm 1752 để tôn thờ Thần Krishna (Kanta Jiu) cùng hoàng hậu Rukmini, ngôi đền vẫn bảo tồn nguyên vẹn khoảng 15.000 tấm phù điêu đất nung tái hiện trọn vẹn hai bộ đại sử thi Ramayana, Mahabharata cùng bức tranh sinh hoạt sống động của xã hội Bengal thế kỷ 18.
IĐấng Yêu Dấu Kanta Jiu (Thần Krishna), Cuộc Hành Hương Vrindavan Và Thợ Xây Làng Nayabad
Đền Kantajew thuộc Ấn Độ giáo, hệ phái Vaishnavism (tôn thờ thần Vishnu và hóa thân toàn bích nhất của ngài là thần Krishna theo truyền thống Gaudiya Vaishnava rất thịnh hành tại vùng Bengal từ thời đại sư Chaitanya Mahaprabhu thế kỷ 16). Trong tiếng Phạn và tiếng Bengal, từ Kanta (কান্ত, hay Kanto) có nghĩa là Đấng Yêu Dấu, Đấng Duyên Dáng và cũng là danh hiệu chỉ thần Krishna trong vai trò là phu quân của nữ thần Rukmini (hóa thân của nữ thần tài lộc Lakshmi), còn từ Jiu (hay Jew, Ji) là kính ngữ tôn xưng bậc chí tôn. Danh xưng Kantajew (hay Kanta Jiu) vì thế có nghĩa là Đức Chúa Krishna Chí Kính.
Theo từ điển bách khoa quốc gia Banglapedia và biên niên sử vương tộc Dinajpur (Dinajpur Raj), đầu thế kỷ 18, vị quốc vương sùng đạo Maharaja Pran Nath (trị vì từ năm 1682 tới 1722) đã đích thân thực hiện chuyến hành hương dài ngày tới thánh địa Vrindavan (gần Mathura, Bắc Ấn Độ, quê hương thời niên thiếu của thần Krishna) để thỉnh một pho tượng thần Kanta Jiu (Krishna) bằng đá quý về thờ tại kinh đô Dinajpur. Trên đường rước tượng trở về bằng thuyền dọc theo sông Dhepa, đoàn thuyền dừng nghỉ qua đêm tại một gò đất thanh vắng thuộc làng Kantanagar. Sáng hôm sau, khi các lực sĩ vào khiêng kiệu để đi tiếp thì không sao nhấc nổi pho tượng lên khỏi mặt đất. Đêm ấy, thần Kanta Jiu báo mộng cho Maharaja Pran Nath rằng ngài ưng ý cảnh sông nước yên bình tại Kantanagar và muốn ngự lại nơi này. Nhà vua liền lập tức dựng một ngôi đền tạm để an vị tượng thần vào năm 1704 và bắt đầu chuẩn bị vật liệu xây dựng đại đền Cửu Tháp ngay bên cạnh.
Một câu chuyện lịch sử giàu tính nhân văn gắn liền với quá trình xây dựng đền Kantajew là sự góp mặt của các nghệ nhân xây dựng người Hồi giáo. Để dựng nên kết cấu vòm cuốn và chín ngọn tháp cao vút của ngôi đền Ấn Độ giáo này, Maharaja đã mời một đoàn thợ cả và nghệ nhân nề người Hồi giáo từ vùng Tây Bengal và đế chế Mughal tới định cư tại ngôi làng Nayabad (cách đền Kantajew chỉ khoảng một cây số về phía nam). Khi công trình hoàn tất, nhà vua đã ban tặng đất đai cho các thợ xây định cư lâu dài tại đây, vào năm 1793, con cháu của những người thợ ấy đã dùng chính kỹ thuật ghép phù điêu đất nung (terracotta) của đền Kantajew để xây dựng nên Thánh đường Hồi giáo Nayabad (Nayabad Mosque) ba mái vòm tuyệt đẹp vẫn còn đứng vững tới ngày nay, tạo nên cặp di sản song sinh Hindu - Hồi giáo bằng đất nung độc nhất vô nhị tại Dinajpur.
IIBốn Mươi Tám Năm Chạm Khắc Đất Nung (1704 Tới 1752) Và Trận Đại Địa Chấn Năm 1897
Lịch sử của Đền đất nung Kantajew là câu chuyện về lòng hiếu thảo nối chí giữa hai đời quốc vương xứ Dinajpur và sức chịu đựng bền bỉ của nghệ thuật gạch nung Bengal trước biến động địa chất dữ dội cuối thế kỷ 19.
- Năm 1704Maharaja Pran Nath rước tượng thần Kanta Jiu và khởi công đền thờMaharaja Pran Nath rước pho tượng thần Kanta Jiu (Krishna) từ Vrindavan về an vị tại một đền nhỏ bên sông Dhepa vào năm 1704, đồng thời triệu tập các nghệ nhân điêu khắc đất nung giỏi nhất vùng Krishnanagar (Nadia) về khởi công đại đền.
- Năm 1722Maharaja Pran Nath băng hà và di mệnh cho con nuôi Ram NathNăm 1722, Maharaja Pran Nath qua đời khi phần móng đá và những tầng gạch đầu tiên của đại đền đang được thi công, người con nuôi kế vị là Maharaja Ram Nath (trị vì 1722 tới 1760) thề nguyện dốc toàn lực quốc khố để hoàn thành tâm nguyện của vua cha.
- Năm 1752 (năm 1674 lịch Saka)Maharaja Ram Nath hoàn tất ngôi đền Cửu Tháp và khắc bia đá kỷ niệmSau gần nửa thế kỷ nhào nặn đất sét, nung gốm và chạm khắc 15.000 tấm phù điêu, toàn bộ ngôi đền Cửu Tháp (Navaratna) ba tầng hoàn thành vào năm 1752 SCN (ứng với năm 1674 lịch Saka ghi trên tấm bia tiếng Phạn gắn tại góc đông bắc chân đền).
- 12 tháng 6 năm 1897Trận đại địa chấn Assam làm đổ sập cả chín ngọn tháp trên máiTrận đại địa chấn Assam mạnh hơn 8 độ Richter ngày 12 tháng 6 năm 1897 làm rung chuyển toàn vùng Bengal, khiến cả 9 ngọn tháp (ratna) trên mái của đền Kantajew bị đổ sập, vị quốc vương lúc bấy giờ là Maharaja Girijanath Bahadur đã cho gia cố giữ nguyên ba tầng thân đền mà không dựng lại chín chóp tháp.
- Năm 1960Chính thức đưa vào diện Di tích Bảo tồn Quốc giaCục Khảo cổ học tiếp nhận quyền quản lý và bảo tồn nghiêm ngặt ngôi đền nhằm giữ gìn hệ thống phù điêu đất nung không bị xói mòn bởi mưa lũ sông Dhepa.
- 17 tháng 2 năm 1999Đưa vào Danh sách dự kiến Di sản Thế giới của UNESCOChính phủ Bangladesh đệ trình hồ sơ Đền Kantajew (cùng nhóm di tích vùng Dinajpur) vào Danh sách dự kiến Di sản Thế giới UNESCO (số hiệu 1212).
Khi tra cứu niên đại hoàn thành của Đền Kantajew trên các nguồn tư liệu, người đọc thường gặp hai con số khác nhau là năm 1722 và năm 1752. Khảo cứu văn bia học của Banglapedia và Cục Khảo cổ học Bangladesh đã làm sáng tỏ sự vênh nhau này: năm 1722 thực chất là năm mất của vị vua khởi xướng công trình là Maharaja Pran Nath (khi ngôi đền vẫn đang xây dở), trong khi tấm văn bia bằng chữ Phạn gắn ngay tại chân móng góc đông bắc của ngôi đền ghi rõ niên đại khánh thành theo phép ẩn ngữ chữ số (chronogram) là năm 1674 lịch Saka, tức quy đổi chính xác ra Dương lịch là năm 1752 SCN dưới triều vua con Maharaja Ram Nath. Thư viện ghi rõ cả mốc 1704, 1722 và 1752 để độc giả nắm trọn mạch sử liệu.
IIICấu Trúc Cửu Tháp Navaratna Ba Tầng Và Bức Thảm Mười Lăm Nghìn Phù Điêu Đất Nung
Do vùng đồng bằng châu thổ Bengal được bồi đắp hoàn toàn bằng phù sa sông Hằng và sông Brahmaputra nên rất hiếm mỏ đá tự nhiên, các kiến trúc sư Bengal cổ đã phát triển nghệ thuật xây đền bằng gạch nung và chạm khắc trên đất sét nung (terracotta) lên tới mức thượng thừa. Đền Kantajew chính là viên ngọc quý nhất còn nguyên vẹn của truyền thống ấy: ngay cả những tảng đá hoa cương lớn làm bệ móng cao khoảng một mét dưới chân đền cũng phải được Maharaja cho chở bằng thuyền từ phế tích cố đô Bannagar (Gangapur) cổ đại bên bờ sông Punarbhava về ghép lại.
Ngôi đền được xây trên mặt bằng hình vuông cân xứng tuyệt đối, mỗi cạnh dài 52 bộ Anh (15,85 mét) đặt giữa một sân chữ nhật rộng lớn. Thân đền vươn lên làm 3 tầng lầu thu nhỏ dần từ dưới lên trên, hiện còn cao 50 bộ Anh (15,24 mét). Trong thiết kế nguyên thủy trước trận động đất năm 1897, đền thuộc loại hình kiến trúc Navaratna (Cửu Bảo Tháp): trên 4 góc mái cong của tầng một có 4 ngọn tháp nhỏ, trên 4 góc mái của tầng hai có 4 ngọn tháp nhỏ nữa và trên đỉnh tầng thứ ba ở chính tâm vươn lên 1 ngọn tháp lớn cao nhất (tổng cộng 9 ngọn tháp, cao tới hơn 21 mét), khiến ngôi đền nhìn từ xa như một cỗ xe ngự giá chín tầng tháp của thần Krishna.
Ở tầng một, cả bốn mặt Đông, Tây, Nam, Bắc của đền đều mở ra một hiên hành lang có 3 vòm cổng cuốn hình nhiều thùy (multi-cusped arches, tổng cộng 12 cổng vòm ở bốn mặt). Đỡ lấy các vòm cổng này là những cây cột gạch tròn to lớn được đắp nổi hàng trăm vòng gờ ngang và chạm khắc phù điêu kín từ chân cột lên tới đầu cột. Chính giữa lòng tầng một là hậu cung (Garbhagriha) đặt ngai thờ thần Kanta Jiu, bao quanh bởi hành lang đi nhiễu có lối cầu thang hẹp dẫn lên tầng hai và tầng ba.
Toàn bộ mặt tường trong và ngoài của đền được ốp khoảng 15.000 tấm phù điêu bằng đất sét sông Dhepa lọc mịn, chạm khắc khi đất còn ướt rồi đem nung chín thành màu đỏ cam bền vĩnh cửu. Các nghệ nhân đã bố cục các tấm phù điêu ở chân tường và mặt tiền theo một trật tự kể chuyện rất chặt chẽ từ dưới lên trên: dải thứ nhất (sát chân móng) chạm họa tiết hoa lá và hoa sen nở, dải thứ hai khắc họa đời sống xã hội và quý tộc thời Mughal - Bengal thế kỷ 18 (những đoàn rước kiệu của Maharaja, cảnh săn hổ và voi trong rừng rậm, các quý tộc đội mũ turban hút thuốc lào hookah trên thuyền rồng, và cả những chiếc thuyền chiến dài chở binh lính châu Âu đội mũ rộng vành cầm súng hỏa mai), dải thứ ba và thứ tư cùng toàn bộ mặt vòm cổng khắc họa các tích thần thoại của thần Krishna, đại chiến Ramayana và Mahabharata.
Khi đi vòng quanh bốn mặt đền, người xem như đang đọc trọn bộ kinh điển Ấn Độ giáo bằng hình ảnh: ở mặt bắc và mặt đông là hàng trăm bức chạm về cuộc đời thần Krishna (tích bà mẹ Yashoda buộc dây thần Krishna vào cối giã gạo, thần Krishna giết quỷ rắn Kaliya, nâng ngọn núi Govardhana bằng một ngón tay út để che mưa cho dân làng, và điệu múa vòng tròn Ras-mandala tuyệt mỹ trên vòm cổng). Ở các mặt tường khác là cảnh bầy khỉ của tướng Hanuman vác đá bắc cầu vượt biển sang đảo Lanka cứu nàng Sita, cảnh quỷ vương Ravana mười đầu hai mươi tay giao chiến với Rama, và cảnh năm anh em Pandava bắn cung trên chiến trường Kurukshetra.
| Hạng mục | Thông số kỹ thuật và nghệ thuật | Nguồn đối chiếu |
|---|---|---|
| Kích thước mặt bằng và chiều cao | Mặt bằng vuông mỗi cạnh 52 ft (15,85 m), bệ đá cao 3 ft 3 in (1 m), cao hiện tồn 50 ft (15,24 m) | Banglapedia, Cục Khảo cổ học Bangladesh |
| Phong cách kiến trúc nguyên thủy | Cửu Tháp (Navaratna, 9 ngọn tháp trên 3 tầng lầu, sập 9 chóp tháp ngày 12/6/1897) | UNESCO Tentative List (số 1212), Banglapedia |
| Hệ thống vòm cổng tầng một | 4 mặt đều mở 3 cổng vòm nhiều thùy (tổng cộng 12 cổng vòm mở ra bốn phương) | Hồ sơ kiến trúc Cục Khảo cổ học Bangladesh |
| Tổng số phù điêu đất nung (Terracotta) | Khoảng 15.000 tấm đất sét nung chạm nổi phủ kín toàn bộ tường trong và ngoài | UNESCO, chuyên khảo của Nazimuddin Ahmed |
| Niên đại xây dựng | Khởi công năm 1704 (Maharaja Pran Nath), hoàn thành năm 1752 (Maharaja Ram Nath) | Văn bia chữ Phạn năm 1674 lịch Saka tại góc đông bắc đền |
| Tọa độ vệ tinh | 25,7906 độ vĩ Bắc, 88,6667 độ kinh Đông | Wikidata (Q3347158), OpenStreetMap |
IVThế Đất Và Hướng
Ấn Độ giáo vùng Bengal quy hoạch đền thờ theo kinh điển kiến trúc Vastu Shastra và địa hình sông nước thực tế chứ không áp dụng phép phong thủy Bát quái Trung Hoa. Theo quy thức Sarvatobhadra (Tứ diện cát tường) của kiến trúc đền tháp Vaishnava vùng Bengal, ngôi đền được thiết kế mở cổng đều ra cả bốn hướng chính Đông, Tây, Nam, Bắc để ánh sáng và ân sủng của thần Krishna lan tỏa khắp mười phương. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu thế đất bên sông Dhepa của Đền Kantajew theo phép hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cuộc sơn thủy vùng cực bắc Bengal tại tọa độ 25,7906 độ vĩ Bắc, 88,6667 độ kinh Đông, Đền đất nung Kantajew tọa lạc trên một dải gò phù sa cổ bằng phẳng thuộc làng Kantanagar, ngay sát bờ phía tây của dòng sông Dhepa (một chi lưu quan trọng nhận nước từ chân núi Himalaya ở phía bắc chảy xuống hợp lưu vào sông Punarbhava ở phía nam). Trong phép xem đất vùng đồng bằng, việc dòng sông Dhepa từ phương Bắc chảy xuống uốn một vòng cung mềm mại ôm lấy mặt phía Đông và Đông Nam của khu đất đền chính là cách cục Thủy Nhiễu Thanh Long (dòng nước hiền hòa uốn lượn bên cánh trái và phía trước). Chính dòng sông Dhepa này xưa kia là con đường thủy huyết mạch nối kinh thành Dinajpur ở phía nam với vùng đất thiêng Kantanagar, nơi đoàn thuyền rước tượng thần Kanta Jiu cập bến.
Xét về sơn hướng và bố cục mặt bằng, Đền Kantajew có mặt bằng hình vuông cân xứng tuyệt đối (mỗi cạnh 15,85 mét) đặt trên một đài móng bằng đá hoa cương nguyên khối nâng cao hơn một mét so với mặt sân để chống ẩm và lũ lụt. Nhờ cấu trúc 12 cổng vòm mở đều ra 4 hướng chính Đông, Tây, Nam, Bắc (mỗi hướng 3 vòm cổng), ngôi đền thu nạp trọn vẹn sinh khí từ cả bốn phương: mặt phía Đông đón ánh bình minh phản chiếu từ mặt nước sông Dhepa, mặt phía Nam mở ra khoảng sân hành lễ rộng lớn nơi có nhà tiền đường Natmandir và cổng chính hướng về phía kinh thành Dinajpur (làm chính minh đường tụ hội hàng chục vạn tín đồ mỗi kỳ lễ hội Rash Mela), còn mặt phía Bắc và phía Tây được che chở bởi những rặng cây cổ thụ đa, xoài và mít trăm năm tuổi đóng vai trò là hậu chẩm và bình phong chắn gió bắc mùa đông từ dãy Himalaya thổi xuống.
VĐại Lễ Trăng Tròn Mùa Thu Rash Mela Và Cuộc Rước Tượng Thần Kanta Jiu
Khác với những khu phế tích khảo cổ đã ngừng thờ tự, Đền đất nung Kantajew vẫn là một thánh địa sống động với truyền thống rước tượng thần độc nhất vô nhị kéo dài suốt gần ba thế kỷ qua giữa cung điện hoàng gia ở thị xã Dinajpur (Dinajpur Rajbari) và ngôi đền ở làng Kantanagar theo lịch âm dương Bengal:
| Thời điểm | Theo lịch nào | Tên đại lễ | Nội dung và nghi thức cổ truyền tại Đền Kantajew |
|---|---|---|---|
| Ngày trăng tròn tháng Kartik sang tháng Agrahayan (khoảng tháng 11 Dương lịch, kéo dài suốt 1 tháng) | Lịch âm dương Bengal | Đại lễ রাস মেলা (Rash Purnima và Hội chợ Rash Mela) | Lễ hội lớn và nổi tiếng nhất trong năm tại Đền Kantajew: kỷ niệm đêm trăng tròn mùa thu khi thần Krishna cử hành vũ khúc thần thánh Raslila. Vào dịp này, pho tượng thần Kanta Jiu (vốn ngự tại đền Rajbari ở thị xã Dinajpur suốt 9 tháng trong năm) được rước đi bộ và đi thuyền dọc sông Dhepa suốt 20 km về ngự tại Đền Kantajew trong 3 tháng mùa đông. Hàng trăm nghìn tín đồ và du khách khắp Bangladesh và Ấn Độ đổ về dự lễ và tham gia hội chợ dân gian Rash Mela kéo dài suốt 1 tháng quanh đền. |
| Tháng Bhadra (tháng 8 hoặc tháng 9 Dương lịch) | Lịch âm dương Bengal | Đại lễ জন্মাষ্টমী (Janmashtami) và Nghi thức rước tượng qua sông | Kỷ niệm ngày đản sinh của thần Krishna với các buổi hát thánh ca Kirtan suốt đêm, theo lệ cổ của vương tộc Dinajpur, pho tượng Kanta Jiu ngự 9 tháng tại đền Rajbari và 3 tháng mùa đông (từ lễ Rash Purnima) tại đền đất nung Kantajew. |
| Ngày trăng tròn tháng Phalgun (tháng 3 Dương lịch) | Lịch âm dương Bengal | Lễ hội mùa xuân দোলযাত্রা (Dol Yatra / Holi) | Tín đồ Vaishnava hội tụ về sân đền để cử hành nghi thức đưa tượng thần Krishna và Rukmini lên chiếc đu hoa (Dola), hát ca khúc mùa xuân và rắc bột màu chúc phúc. |
| Hằng ngày từ sáng tới chiều tối | Chu kỳ lễ nguyện hằng ngày | Nghi thức Nitya Puja và Sandhya Aarti | Các vị tư tế Bà-la-môn cử hành nghi lễ dâng hoa tươi, lá Tulsi (hương nhu thánh), cơm chay Bhog và thắp đèn Aarti trong tiếng trống khol và chũm chọe kartal vang vọng dưới các vòm cổng đất nung. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Kantanagar, Kaharole Upazila, Dinajpur District, Rangpur Division, Bangladesh (কান্তনগর, দিনাজপুর)
- Đường tới
- Tọa lạc tại làng Kantanagar, huyện Kaharole, cách trung tâm thành phố Dinajpur khoảng 20 km về phía bắc (dọc theo trục đường cao tốc Dinajpur - Tetulia/Panchagarh rồi rẽ đông khoảng 2 km qua cầu sông Dhepa). Từ thủ đô Dhaka, quý vị có thể đi tàu hỏa tốc hành (Ekota Express, Drutojan Express hoặc Panchagarh Express) tới ga Dinajpur (hoặc bay nội địa tới sân bay Saidpur cách đó khoảng 45 km), sau đó thuê xe taxi hoặc xe ba bánh tự động (CNG/Easybike) đi khoảng 35 phút là tới đền.
- Toạ độ
- 25.7906, 88.6667
Đền đất nung Kantajew vừa là một ngôi đền Ấn Độ giáo đang hành lễ tôn nghiêm vừa là một bảo tàng điêu khắc đất nung ngoài trời vô giá. Khi tới thăm đền, quý vị bắt buộc phải cởi bỏ giày dép và tất trước khi bước lên bậc thềm đá hoa cương của ngôi đền (vào mùa hè nắng gắt, mặt gạch có thể khá nóng nên quý vị nên đi vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát). Để bảo vệ 15.000 tấm phù điêu đất nung đã hơn hai trăm bảy mươi năm tuổi, quý vị tuyệt đối không dùng tay sờ, cạo hay tì người lên các mảng chạm khắc trên tường và cột, không tự ý bước vào bên trong buồng thờ hậu cung và giữ trật tự khi các tín đồ đang cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền đất nung Kantajew, Dinajpur
Contribute photos, information or video for Kantajew TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên gọi Kantajew của ngôi đền có ý nghĩa là gì
Trong tiếng Phạn và tiếng Bengal, Kanta (hay Kanto) có nghĩa là Đấng Yêu Dấu, Đấng Duyên Dáng và là danh hiệu chỉ thần Krishna (phu quân của nữ thần Rukmini), còn chữ Jiu (hay Jew) là kính ngữ tôn xưng. Vì vậy, Đền Kantajew có nghĩa là Đền thờ Đức Chúa Krishna Chí Kính.
Đền Kantajew được xây dựng vào năm nào và vì sao các nguồn lại ghi hai mốc 1722 và 1752
Ngôi đền được quốc vương xứ Dinajpur là Maharaja Pran Nath khởi công xây dựng từ năm 1704. Mốc năm 1722 là năm Maharaja Pran Nath qua đời khi công trình vẫn còn dang dở, còn mốc năm 1752 (ứng với năm 1674 lịch Saka khắc trên tấm bia chữ Phạn ở góc đông bắc chân đền) là năm người con nuôi kế vị Maharaja Ram Nath chính thức hoàn thành toàn bộ ngôi đền.
Chuyện gì đã xảy ra với chín ngọn tháp trên mái của Đền Kantajew
Khi mới hoàn thành vào năm 1752, Đền Kantajew được xây theo kiến trúc Cửu Tháp (Navaratna), có tất cả 9 ngọn tháp chóp nhọn phân bổ trên 3 tầng mái (4 tháp ở tầng một, 4 tháp ở tầng hai và 1 đại tháp ở chính giữa tầng ba). Ngày 12 tháng 6 năm 1897, trận đại địa chấn Assam mạnh hơn 8 độ Richter đã làm đổ sập cả 9 ngọn tháp này, để lại cấu trúc 3 tầng mái phẳng như hiện nay.
Mười lăm nghìn tấm phù điêu đất nung trên tường đền mô tả những nội dung gì
Khoảng 15.000 tấm phù điêu bằng đất sét nung (terracotta) phủ kín bốn mặt đền được sắp xếp thành các dải truyện tranh liên hoàn: dải dưới cùng mô tả hoa lá và cảnh sinh hoạt xã hội Bengal thế kỷ 18 (đoàn săn bắn của quốc vương, quý tộc Mughal hút ống điếu trên thuyền, binh lính châu Âu trên tàu chiến), còn các dải phía trên tái hiện trọn vẹn cuộc đời thần Krishna và hai bộ đại sử thi Ramayana, Mahabharata.
Đại lễ Rash Mela tại Đền Kantajew có truyền thống rước tượng đặc biệt như thế nào
Theo truyền thống gần ba trăm năm của vương tộc Dinajpur, pho tượng thần Kanta Jiu ngự tại đền cung điện Rajbari ở thị xã Dinajpur trong 9 tháng và mỗi năm vào dịp trăng tròn tháng Kartik (khoảng tháng 11 Dương lịch) lại được các tín đồ rước đi bộ suốt 20 km về ngự tại Đền đất nung Kantajew trong 3 tháng mùa đông, mở màn cho lễ hội Rash Purnima và hội chợ Rash Mela kéo dài suốt một tháng.