Đi qua cầu Śląsko-Dąbrowski bắc ngang dòng sông Vistula để sang bờ đông thủ đô Warszawa, ngay tại giao lộ sầm uất của đại lộ Solidarności đối diện ga đường sắt Wileński thuộc quận Praga-Północ, quý vị bắt gặp một ốc đảo rợp bóng cây cổ thụ. Giữa khoảng công viên xanh mát ấy vươn lên năm mái vòm hình củ hành mạ vàng rực rỡ đặt trên những cổ lầu bát giác trắng muốt, trên đỉnh mỗi vòm là cây thánh giá ba thanh ngang đặc trưng của truyền thống Đông phương.
Đó là Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna (tiếng Ba Lan: Sobór Metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny w Warszawie, thường gọi là Katedra św. Marii Magdaleny), thánh đường mẹ và là ngai tòa tối cao của Giáo hội Chính Thống giáo Tự trị Ba Lan. Được xây dựng từ năm 1867 đến năm 1869 và là một trong hai ngôi nhà thờ Chính Thống giáo đứng độc lập hiếm hoi tại Warszawa còn tồn tại nguyên vẹn qua những biến thiên đầu thế kỷ 20, công trình bảo tồn trong lòng nó một kho tàng bích họa thế kỷ 19, ánh nến sáp ong thơm ngát cùng những mảnh đá khổng tước và tranh ghép mảnh vô giá dưới tầng hầm.
IThánh Nữ Maria Mađalêna Ngang Hàng Các Tông Đồ Và Ngai Tòa Tối Cao Tại Ba Lan
Ngôi đại thánh đường bên bờ đông sông Vistula mang danh hiệu phụng vụ đầy đủ là Nhà thờ chính tòa Đô thành Thánh Nữ Maria Mađalêna Ngang Hàng Các Tông Đồ (Sobór Metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny). Trong thần học và phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương, Thánh Maria Mađalêna (mừng kính vào ngày 22 tháng 7 theo lịch mới, tức ngày 4 tháng 8 theo lịch cũ) là người đứng đầu các bậc Thánh Nữ Mang Thuốc Thơm (Mironosice). Vì bà là nhân chứng đầu tiên nhìn thấy Chúa Giêsu Phục Sinh tại vườn mộ vào sáng sớm Chúa Nhật và được chính Chúa sai đi loan báo tin mừng Phục Sinh cho các môn đệ, Giáo hội Đông phương tôn xưng bà là Tông đồ của các Tông đồ và ban tặng danh hiệu cao quý Ngang Hàng Các Tông Đồ (tiếng Hy Lạp: Isapostolos, tiếng Slav Giáo hội: Ravnoapostolnaya, tiếng Ba Lan: Równa Apostołom).
Ngai tòa của Đức Tổng giám mục Đô thành Warszawa và Toàn Ba Lan
Từ năm 1921 đến nay, ngôi nhà thờ tại quận Praga giữ vị thế là Nhà thờ chính tòa Đô thành (Sobór Metropolitalny), tức nhà thờ chính tòa tối cao của Giáo hội Chính Thống giáo Tự trị Ba Lan (Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, viết tắt là PAKP), một trong những Giáo hội Chính Thống giáo tự trị (Autocephalous) chính thống trên thế giới. Đây là nơi đặt ngai tòa của Đức Tổng giám mục Đô thành Warszawa và Toàn Ba Lan (Metropolita Warszawski i całej Polski), đồng thời là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Chính Thống giáo Warszawa và Bielsk. Nếu như Núi Thánh Grabarka ở vùng Podlasie là trung tâm đan viện và hành hương dân gian lớn nhất của Chính Thống giáo Ba Lan, thì Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna tại Warszawa chính là trung tâm hành chính, giáo luật và nghi lễ thượng phụ tối cao của toàn Giáo hội.
Một nét đẹp giao hòa độc đáo giữa lòng ngôi nhà thờ Chính Thống giáo này là sự hiện diện trang trọng của hai bức linh ảnh Đức Mẹ: phía bên phải bức bình phong thánh tượng chính là bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Pochaiv (Poczajowska Ikona Matki Bożej, món quà từ đan sĩ Makary thuộc Núi Athos năm 1890 được sao lại tại Đại đan viện Pochaiv), còn phía bên trái là bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Częstochowa (vốn là biểu tượng thiêng liêng nhất của người Công giáo Ba Lan tại Đền thánh Jasna Góra), được chính các tín hữu Chính Thống giáo rước vào đặt trong khám thờ mạ vàng năm 1926 như lễ vật tạ ơn vì ngôi nhà thờ đã được bảo toàn khỏi lệnh tháo dỡ.
Ngay từ khi khánh thành năm 1869, nhà thờ đã giữ một quy định phụng vụ đặc biệt gắn liền với ánh sáng: khi ban xây dựng đề xuất lắp đặt hệ thống đèn khí đốt hiện đại vốn chưa từng có trong các nhà thờ Chính Thống giáo đương thời, Đức Giám mục Joannicjusz đã kiên quyết từ chối và truyền giữ nguyên truyền thống thắp sáng bằng nến sáp ong nguyên chất. Vị giám mục giải thích bằng một câu giáo huấn nổi tiếng còn lưu truyền tới nay tại nhà thờ: Sáp ong mềm ra trước ngọn lửa, nhắc nhở con người hãy để trái tim mình ngày càng trở nên mềm mại hơn dưới ánh sáng giáo huấn của Đức Kitô.
Nhiều du khách khi nhìn thấy năm mái vòm củ hành mạ vàng đồ sộ của Nhà thờ Thánh Maria Mađalêna thường nghĩ rằng đây vốn là nhà thờ chính tòa lớn nhất của Warszawa ngay từ thế kỷ 19. Thực tế, từ năm 1869 cho đến hết Thế chiến I, ngôi đền tại quận Praga chỉ đóng vai trò là một nhà thờ giáo xứ địa phương ở bờ đông sông Vistula, trong khi các nhà thờ chính tòa lớn hơn nằm ở bờ tây (như Nhà thờ Chúa Ba Ngôi trên phố Długa và sau đó là Đại thánh đường Thánh Alexander Nevsky cao 70 mét tại Quảng trường Saxon). Chỉ sau khi các công trình ở bờ tây bị chuyển đổi hoặc tháo dỡ vào thập niên 1920, ngôi nhà thờ ở Praga mới vươn lên gánh vác sứ mạng Nhà thờ chính tòa Đô thành tối cao của cả nước.
IITừ Nhà Thờ Giáo Xứ Quận Praga Năm 1869 Đến Sắc Chỉ Tự Trị Năm 1924 Và Sự Sống Sót Qua Bão Lửa
Vào giữa thế kỷ 19, sự phát triển nhanh chóng của tuyến đường sắt nối Warszawa với Saint Petersburg và Vilnius đã kéo theo hàng ngàn cư dân theo Chính Thống giáo tới định cư tại quận Praga ở bờ đông sông Vistula. Do việc đi lễ phải vượt qua sông Vistula sang bờ tây rất bất tiện, tháng 11 năm 1865, Giám mục Chính Thống giáo Warszawa là Joannicjusz (Gorski) đã thành lập Ủy ban Xây dựng nhà thờ với sự tham gia của Hoàng thân Vladimir Cherkassky và Tướng Yevgeny Rozhnov nhằm dựng một ngôi thánh đường khang trang ngay đối diện ga đường sắt Petersburg (nay là ga Warszawa Wileńska).
Đồ án năm mái vòm của Nikolai Sychev và biến thiên thập niên 1920
Đầu năm 1867, kiến trúc sư chính thức của Công nghị Chí Thánh là Viện sĩ Nikolai Sychev (Nikołaj Syczew, 1815 tới 1904) trình bản thiết kế ban đầu gồm một nhà thờ một mái vòm không có tháp chuông với dự toán 122.000 rúp. Tuy nhiên, Ủy ban Kiến trúc Nhà thờ tại Saint Petersburg khi thẩm định đã yêu cầu sửa đổi toàn diện: công trình phải mang hình dáng năm mái vòm gợi nhớ các ngôi thánh đường cổ kính của vùng Kyiv (nhằm nhấn mạnh cội nguồn truyền thống Chính Thống giáo vùng Rus cổ) và tích hợp thêm tháp chuông, nâng tổng kinh phí lên 140.000 rúp cho một mặt bằng chữ thập Hy Lạp rộng 776 mét vuông có sức chứa từ 800 đến 1.000 người. Ngày 14 tháng 6 năm 1867, viên đá góc tường được đặt xuống dưới sự chỉ huy thi công của kỹ sư Đại tá Palitsyn. Sau khi gia cố nền đất bùn lầy bằng hệ cọc móng sâu, phần thô hoàn tất cuối năm 1868 và ngôi nhà thờ Chính Thống giáo có kiến trúc độc lập hoàn chỉnh đầu tiên tại Warszawa đã được Giám mục Joannicjusz cử hành đại lễ thánh hiến vào ngày 29 tháng 6 năm 1869.
Sau khi Ba Lan khôi phục nền độc lập năm 1918, làn sóng thu hồi hoặc phá dỡ các công trình tôn giáo xây dựng dưới thời Nga hoàng diễn ra mạnh mẽ trên khắp thủ đô Warszawa: trong số khoảng 20 nhà thờ Chính Thống giáo từng hiện diện trước năm 1914 (bao gồm cả kiệt tác Đại thánh đường Thánh Alexander Nevsky ở Quảng trường Saxon bị phá dỡ từ năm 1924 đến năm 1926), chỉ còn duy nhất hai ngôi nhà thờ xây độc lập được giữ lại là Nhà thờ Thánh Gioan Climacus ở Wola và Nhà thờ Thánh Maria Mađalêna ở Praga. Năm 1921, Nhà thờ Thánh Maria Mađalêna được nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa Đô thành. Ngày 13 tháng 11 năm 1924, Thượng phụ Đại kết Constantinople là Gregorius VII ký ban hành Sắc chỉ Tự trị (Tomos) công nhận quyền tự trị độc lập (Autocephaly) của Giáo hội Chính Thống giáo tại Ba Lan, và vào ngày 17 tháng 9 năm 1925, văn kiện lịch sử này đã được tuyên đọc trọng thể trước hàng ngàn tín hữu ngay tại Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna.
- 1865 tới 1867Thành lập Ủy ban Xây dựng và phê duyệt đồ án 5 mái vòm của Nikolai SychevTháng 11 năm 1865, Giám mục Joannicjusz lập Ủy ban Xây dựng. Năm 1867, đồ án của kiến trúc sư Nikolai Sychev được điều chỉnh thành mặt bằng chữ thập Hy Lạp 5 mái vòm theo phong cách Nga và Byzantine gợi nhớ kiến trúc Kyiv. Viên đá góc tường được đặt ngày 14 tháng 6 năm 1867.
- 29 tháng 6 năm 1869Đại lễ thánh hiến ngôi thánh đường tại quận PragaSau hai năm thi công dưới sự điều hành của Đại tá kỹ sư Palitsyn và trang trí nội thất bởi các họa sĩ Sergei Vinogradov cùng Vasily Vasilyev, Giám mục Joannicjusz dẫn đầu đoàn rước từ phố Długa sang bờ đông sông Vistula để cử hành lễ thánh hiến trọng thể.
- 1895Đợt đại trùng tu của kiến trúc sư Vladimir PokrovskyTheo thỉnh cầu của Tổng giám mục Flavian (Horodetsky), kiến trúc sư trưởng giáo phận là Vladimir Pokrovsky tiến hành làm sạch khói nến trên các bức bích họa, gia cố tường vữa và thếp vàng lại các mái vòm cùng bình phong thánh tượng, tái thánh hiến ngày 8 tháng 9 năm 1895.
- 1921 và 1924 tới 1925Nâng cấp thành Nhà thờ chính tòa Đô thành và công bố Sắc chỉ Tự trị (Tomos)Năm 1921, nhà thờ trở thành Nhà thờ chính tòa Đô thành tối cao của Chính Thống giáo Ba Lan. Sau khi Thượng phụ Constantinople Gregorius VII ký Sắc chỉ Tự trị (Tomos) ngày 13 tháng 11 năm 1924, đại lễ công bố nền tự trị của Giáo hội Chính Thống giáo Ba Lan được cử hành trọng thể tại nhà thờ ngày 17 tháng 9 năm 1925.
- 1926 tới 1928Đặt Linh ảnh Đức Mẹ Częstochowa và thiết lập Nhà nguyện Khổ Nạn dưới tầng hầmNăm 1926, chính quyền thành phố hủy bỏ kế hoạch tháo dỡ nhà thờ, tín hữu đặt bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Częstochowa để tạ ơn. Năm 1928, tầng hầm được kiến tạo thành Nhà nguyện Cuộc Thương Khó của Chúa để tiếp nhận các di vật cứu vớt từ Đại thánh đường Alexander Nevsky vừa bị phá dỡ.
- 1944 tới 1953Sống sót qua pháo kích Thế chiến II và phục hồi các quả chuôngMùa thu năm 1944, một quả đạn pháo bắn trúng mái vòm trung tâm gây cháy nhưng người dân quận Praga đã dập lửa kịp thời cứu thoát nhà thờ, còn các quả chuông đồng bị quân Đức cắt ra để đúc đạn nhưng không nấu chảy được nên được hàn lại đặt bên lối vào. Công trình được sửa chữa mái năm 1945 và trùng tu giai đoạn 1952 tới 1953.
- 1965, 1985 và thập niên 1990Xếp hạng Di tích Quốc gia, tiếp nhận tranh ghép mảnh Vasnetsov và đại trùng tuNgày 1 tháng 7 năm 1965, nhà thờ được ghi danh Di tích Quốc gia (số 741). Năm 1985, Bảo tàng Quốc gia Warszawa trao tặng lại cho nhà thờ 13 mảnh tranh ghép mảnh của danh họa Viktor Vasnetsov và cột đá malachit từ nhà thờ Alexander Nevsky cũ để lắp đặt trong Nhà nguyện tầng hầm được tôn tạo lớn vào cuối thập niên 1990.
Trong quá trình đối chiếu sử liệu về Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna, thư viện ghi nhận rõ hai điểm cần phân biệt về mặt lịch pháp và niên đại. Thứ nhất là về ngày thánh hiến nhà thờ năm 1869: các văn bản tiếng Ba Lan hiện đại ghi ngày 29 tháng 6 năm 1869, đây là ngày ghi theo Lịch Julius (Lịch cũ dùng trong Đế quốc Nga và Giáo hội Chính Thống giáo đương thời, đúng vào dịp lễ Hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô), tương ứng với ngày 11 tháng 7 năm 1869 theo Lịch Gregorius hiện hành. Thứ hai là về năm Giáo hội Chính Thống giáo Ba Lan nhận quyền Tự trị (Autocephaly): một số tài liệu ghi năm 1924 (tính theo ngày Thượng phụ Đại kết Constantinople Gregorius VII ký văn kiện Tomos là 13 tháng 11 năm 1924), trong khi các biên niên sử của nhà thờ chính tòa nhấn mạnh mốc ngày 17 tháng 9 năm 1925 (ngày văn kiện Tomos được mang tới Warszawa và tuyên đọc chính thức tại Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna).
IIINăm Mái Vòm Củ Hành Mạ Vàng, Bích Họa Vinogradov Và Kho Báu Cứu Vớt Dưới Tầng Hầm
Được xây dựng trên mặt bằng chữ thập Hy Lạp cân xứng theo đúng quy chuẩn định hướng Đông Tây của kiến trúc Chính Thống giáo, Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna là một mẫu mực của phong cách Nga kết hợp Byzantine (styl bizantyjsko-rosyjski) hậu bán thế kỷ 19. Phía trên mái dốc bốn chiều vươn lên năm mái vòm hình củ hành mạ vàng đặt trên năm cổ lầu hình bát giác: cổ lầu trung tâm lớn nhất đón ánh sáng tự nhiên chiếu thẳng xuống lòng nhà thờ, còn bốn cổ lầu ở bốn góc đóng vai trò là tháp chuông treo bộ 10 quả chuông đúc tại vùng Westphalia. Phần chân các cổ lầu và diềm mái được trang trí dày đặc bằng các hàng vòm nhọn hình vương miện kiểu Nga (kokoshniki), trong khi toàn bộ cửa sổ đều mang vòm bán nguyệt viền cột chạm khắc hoa văn thực vật tinh xảo. Mặt tiền phía tây mở ra cổng vòm bán nguyệt nâng đỡ bởi các cặp bán trụ, còn phía đông khép lại bằng hậu cung hình bán nguyệt (absyda) nơi đặt thánh tượng bổn mạng.
Trên vòm trần và các bức tường bên trong nhà thờ thượng bảo tồn 27 bức bích họa nguyên bản thế kỷ 19 của danh họa Nga Sergei Vinogradov (Siergiej Winogradow): bên trong cổ lầu vòm chính là hình các ngôn sứ Cựu Ước (Môsê, Êlia, Đavít, Isaac) đứng làm trung gian giữa trời và đất cùng bốn Thánh Sử gia ở bốn góc vòm, còn dọc tường bên là các Thánh Constantine Đại đế, Thánh Vladimir, các Tông đồ và các Giáo phụ như Thánh Basiliô Cả, Thánh Gioan Kim Khẩu, Thánh Nicola (Mikołaj) và Thánh Sergius thành Radonezh.
Ngăn cách giữa lòng nhà thờ và cung thánh là bức bình phong thánh tượng bằng gỗ chạm lộng mạ vàng cao ba tầng (chi phí chế tác ban đầu là 6.000 rúp), gắn các bức thánh tượng cao hơn 2 mét do họa sĩ Vasily Vasilyev (Bazyli Wasiliew) vẽ năm 1869. Chính giữa tầng dưới cùng là Cửa Hoàng Gia (Carskie Wrota) chạm khắc cảnh Truyền Tin và Bốn Thánh Sử gia, hai bên là thánh tượng Chúa Kitô, Đức Mẹ, ngôn sứ Êlisa, Thánh Vladimir, Thánh Têphanô và Thánh Maria Mađalêna, trong khi trên vòm cung thánh là bích họa Bữa Tiệc Ly cũng của Vasilyev.
Ở gian bên phải đặt bức bình phong thánh tượng phụ hai tầng kính Thánh Hiob thành Pochaiv (Św. Hiob Poczajowski, chuyển về từ nhà thờ Thánh Tatiana năm 1892). Xung quanh các cột trụ và tường nhà thờ đặt 15 khám thờ gỗ mạ vàng (kioty) lưu giữ bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Pochaiv, Linh ảnh Đức Mẹ Częstochowa (đặt năm 1926), Thánh Alexander Nevsky và Thánh Seraphim thành Sarov, cùng hai lò sưởi ốp gạch men cổ thế kỷ 19.
Thiết lập năm 1928 dưới nền nhà thờ và từng làm hầm trú ẩn cho cư dân quận Praga tháng 9 năm 1939, nhà nguyện tầng hầm được hai nghệ sĩ Lidia và Sotiris Pantopoulos mở rộng theo hình chữ thập và vẽ bích họa trần vào cuối thập niên 1990. Phía cuối nhà nguyện là đồi Golgota biểu trưng, còn bên trái bình phong thánh tượng đặt bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Iveron do các đan sĩ Núi Athos hiến tặng năm 1904.
Bảo vật lịch sử quý giá nhất dưới Nhà nguyện tầng hầm là 13 mảng tranh ghép mảnh (mosaic) thuộc tác phẩm Hiệp Lễ của Các Tông Đồ do danh họa Viktor Vasnetsov (Wiktor Wasniecow) sáng tác cho Đại thánh đường Alexander Nevsky ở Quảng trường Saxon trước khi công trình ấy bị phá dỡ năm 1926. Được Bảo tàng Quốc gia Warszawa trao lại năm 1985, 13 khuôn mặt ghép đá màu lấp lánh của Chúa Kitô và 12 Tông đồ được trưng bày trong phòng trưng bày bán nguyệt gian bên phải, trong khi các đoạn cột đá khổng tước xanh lục (malachit) từ ngôi nhà thờ cũ được khảm trang trọng vào bức bình phong thánh tượng tầng hầm.
Ngay bên cạnh bậc thềm lối vào phía tây nhà thờ trưng bày quả chuông đồng lịch sử từng bị quân Đức Quốc Xã cắt làm nhiều mảnh trên tháp vào năm 1944 để đem đi đúc đạn pháo nhưng bị bỏ lại vì hợp kim đồng không phù hợp, sau đó được hàn ghép lại như một chứng tích lịch sử. Kề bên khuôn viên nhà thờ tại số 52 đại lộ Solidarności là Tòa Đô thành Chính Thống giáo (khánh thành Nhà nguyện Thánh Tổng lãnh Thiên thần Micae năm 1999).
IVThế Đất Và Hướng
Trong thần học và quy phạm kiến trúc của Chính Thống giáo Đông phương, việc định vị thánh đường hoàn toàn không dựa trên thuyết phong thủy Á Đông mà tuân thủ nghiêm ngặt quy luật định hướng phụng vụ mặt trời mọc: cung thánh (Altar) bắt buộc phải quay về hướng Đông (hướng của Ánh sáng Phục Sinh và vườn Địa Đàng), còn cửa chính mở ở hướng Tây để người tín hữu khi bước vào nhà thờ là bước từ bóng tối thế gian tiến về phía Mặt Trời Công Chính. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường, giúp bạn đọc quan sát mối tương quan giữa ngôi nhà thờ chính tòa và địa hình bờ đông sông Vistula.
Xét trên bản đồ địa hình thủ đô Warszawa tại tọa độ 52,2548 độ vĩ Bắc và 21,0332 độ kinh Đông, Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna tọa lạc tại trung tâm quận Praga-Północ trên thềm đất bồi bằng phẳng bên bờ đông (bờ phải) của dòng sông Vistula, cách mép nước sông khoảng 700 mét về phía đông. Nếu như bờ tây sông Vistula (nơi có Phố Cổ và Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan) là dải vách đất cao thuộc dương cương, thì vùng đất bồi Praga ở bờ đông lại mang tính âm nhu, bằng phẳng và từng có mạch nước ngầm dồi dào (khiến kỹ sư Đại tá Palitsyn năm 1867 phải đóng cọc gia cố nền đất kỹ lưỡng trước khi xây móng).
Ngôi thánh đường được đặt chuẩn xác theo trục tọa Đông hướng Tây (cung thánh hình bán nguyệt tọa ở phía đông, cổng chính nhìn về phía tây). Trong phép xem hình thế cổ truyền, việc nhà thờ nằm lùi vào giữa một công viên cây xanh hình tam giác rộng lớn được bao bọc bởi đại lộ Solidarności (phía nam và đông nam), phố Targowa (phía đông) và phố Jagiellońska (phía tây) tạo nên một lớp thanh thành rừng cây hộ vệ hoàn hảo, tách biệt không gian phụng vụ khỏi tiếng ồn của nút giao thông lớn nhất bờ đông thủ đô. Nhìn từ cửa chính nhà thờ về phía tây (tiền hướng), đại lộ Solidarności chạy thẳng một mạch qua cầu Śląsko-Dąbrowski vượt qua dòng sông Vistula rộng lớn sang bờ tây: dòng sông chảy từ nam lên bắc ở phía trước mặt tiền đóng vai trò như một đại minh đường thủy tụ vắt ngang tầm mắt, trong khi năm mái vòm củ hành mạ vàng vươn cao giữa tán cây cổ thụ giúp thu nạp dương khí và ánh nắng mặt trời từ cả bốn phương tám hướng.
VCác Kỳ Đại Lễ Theo Lịch Phụng Vụ Chính Thống Giáo Trong Năm
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Đô thành Thánh Maria Mađalêna mang đậm vẻ đẹp cổ kính của Phụng vụ Thánh Gioan Kim Khẩu và Thánh Basiliô Cả bằng tiếng Slav Giáo hội cổ (kết hợp tiếng Ba Lan), với tiếng hát hợp xướng đa âm không nhạc cụ đệm. Về mặt lịch pháp, các giáo xứ Chính Thống giáo tại miền đông Ba Lan và tại Warszawa truyền thống cử hành các lễ trọng theo Lịch Julius (Lịch cũ, chậm hơn Dương lịch 13 ngày ở thế kỷ 20 và 21), vì vậy bảng dưới đây ghi rõ cả ngày theo Lịch cũ lẫn ngày tương ứng trên Dương lịch (Lịch Gregorius) để quý vị tiện đối chiếu.
| Thời gian (Dương lịch / Lịch cũ) | Hệ lịch | Tên lễ tiết / Sự kiện | Ý nghĩa và nghi thức trọng tâm |
|---|---|---|---|
| Ngày 7 tháng 1 (25 tháng 12 Lịch cũ) | Lịch Julius (Chính Thống giáo) | Đại lễ Chúa Giáng Sinh (Boże Narodzenie) | Phụng vụ đêm Giáng Sinh trọng thể do Đức Tổng giám mục Đô thành Warszawa và Toàn Ba Lan chủ sự tại nhà thờ chính tòa. |
| Ngày 19 tháng 1 (6 tháng 1 Lịch cũ) | Lịch Julius (Chính Thống giáo) | Đại lễ Chúa Hiển Linh và Làm phép Nước (Jordan) | Tưởng nhớ lễ Chúa Giêsu chịu phép rửa tại sông Jordan kèm nghi thức Đại Thánh hiến nguồn nước (Wielkie Poświęcenie Wody). |
| Chúa Nhật Phục Sinh (Mùa xuân) | Lịch Phục Sinh Chính Thống giáo | Đại lễ Chúa Kitô Phục Sinh (Pascha) | Đại lễ lớn nhất trong năm mở đầu bằng cuộc rước kiệu nến ba vòng quanh nhà thờ lúc nửa đêm và lời tung hô Chrystus Zmartwychwstał! (Đức Kitô đã Phục Sinh!). |
| Chúa Nhật thứ ba sau Lễ Phục Sinh | Lịch Phục Sinh Chính Thống giáo | Chúa Nhật Các Thánh Nữ Mang Thuốc Thơm (Niedziela Świętych Niewiast Mironosic) | Lễ kính đặc biệt các phụ nữ mang dầu thơm ra mộ Chúa, đứng đầu là Thánh Nữ Maria Mađalêna Ngang Hàng Các Tông Đồ. |
| Ngày 4 tháng 8 (22 tháng 7 Lịch cũ) | Lịch Julius (hoặc 22 tháng 7 Lịch mới) | Đại lễ Bổn mạng Thánh Nữ Maria Mađalêna Ngang Hàng Các Tông Đồ | Lễ quan thầy chính thức của Nhà thờ chính tòa Đô thành Warszawa với cuộc rước thánh tượng và làm phép nước quanh khuôn viên. |
| Ngày 17 tháng 9 | Dương lịch (Kỷ niệm lịch sử) | Kỷ niệm Ngày công bố Sắc chỉ Tự trị (Tomos, 1925) | Tưởng nhớ biến cố ngày 17 tháng 9 năm 1925 khi Sắc chỉ Tomos của Thượng phụ Đại kết Constantinople được tuyên đọc trọng thể tại nhà thờ chính tòa. |
| Ngày 10 tháng 11 (28 tháng 10 Lịch cũ) | Lịch Julius (Chính Thống giáo) | Lễ Thánh Hiob thành Pochaiv (Św. Hiob Poczajowski) | Lễ kính vị thánh đan sĩ được tôn thờ tại bàn thờ và bức bình phong thánh tượng phụ phía bên phải của nhà thờ chính tòa. |
Nằm tại quận Praga-Północ cách không xa khu vực Sân vận động Quốc gia (nơi từng là Trung tâm Thương mại Sân vận động 10 Năm gắn liền với ký ức lập nghiệp của cộng đồng người Việt tại Warszawa), Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna với năm mái vòm vàng lấp lánh bên đại lộ Solidarności là một điểm mốc kiến trúc rất đỗi thân thuộc đối với bà con kiều bào Việt Nam mỗi khi đi qua bờ đông sông Vistula.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa tọa lạc tại số 52 đại lộ Solidarności thuộc quận Praga-Północ, ngay đối diện ga đường sắt Warszawa Wileńska ở bờ đông sông Vistula. Từ trung tâm Warszawa, quý vị đi tàu điện ngầm tuyến M2 tới ga Dworzec Wileński (lối ra dẫn thẳng tới công viên trước cửa nhà thờ), hoặc đi các tuyến xe điện số 4, 13, 20, 23, 26 qua cầu Śląsko-Dąbrowski dừng tại trạm Park Praski hay Dworzec Wileński.
- Toạ độ
- 52.2548, 21.0332
Khi tới tham quan và chiêm bái Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna tại đại lộ Solidarności, quý vị cần lưu ý các quy tắc trang nghiêm của thánh đường Chính Thống giáo Đông phương: nam giới bắt buộc phải bỏ mũ ngay khi bước lên bậc thềm vào cửa, còn phụ nữ theo truyền thống nên quàng khăn che đầu, mặc váy dài hoặc trang phục kín đáo che vai và đầu gối. Trong suốt buổi cử hành Phụng vụ Thánh, tín hữu Chính Thống giáo thường đứng cầu nguyện thay vì ngồi ghế, quý vị không bước lên bậc thềm trước bức bình phong thánh tượng (solea), không đi cắt ngang trước các khám thờ khi có người đang thắp nến sáp ong và tuyệt đối giữ im lặng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna (Katedra św. Marii Magdaleny), Warszawa
Contribute photos, information or video for Metropolitan Cathedral of St Mary Magdalene, WarsawThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Maria Mađalêna giữ vị trí gì trong Giáo hội Chính Thống giáo tại Ba Lan?
Từ năm 1921, đây là Nhà thờ chính tòa Đô thành tối cao (Sobór Metropolitalny) của Giáo hội Chính Thống giáo Tự trị Ba Lan, nơi đặt ngai tòa của Đức Tổng giám mục Đô thành Warszawa và Toàn Ba Lan, đồng thời là nơi tuyên đọc trọng thể Sắc chỉ Tự trị (Tomos) của Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinople vào ngày 17 tháng 9 năm 1925.
Ai là người thiết kế nhà thờ và vì sao công trình có năm mái vòm củ hành?
Nhà thờ được xây dựng từ năm 1867 đến năm 1869 theo thiết kế của kiến trúc sư Viện sĩ Nga Nikolai Sychev. Dù bản vẽ đầu tiên chỉ có một mái vòm, Ủy ban Kiến trúc Nhà thờ tại Saint Petersburg đã yêu cầu chỉnh sửa thành mặt bằng chữ thập Hy Lạp có năm mái vòm củ hành mạ vàng nhằm gợi nhớ các ngôi thánh đường Chính Thống giáo cổ kính tại Kyiv.
Vì sao Nhà thờ Thánh Maria Mađalêna lại có bản sao bức ảnh Đức Mẹ Częstochowa của người Công giáo?
Trong thập niên 1920, khi hầu hết các nhà thờ Chính Thống giáo khác tại Warszawa bị tháo dỡ, Nhà thờ Thánh Maria Mađalêna cũng từng đứng trước nguy cơ bị giải tỏa. Khi chính quyền thành phố chính thức hủy bỏ kế hoạch phá dỡ vào năm 1926, các tín hữu Chính Thống giáo đã rước bản sao Linh ảnh Đức Mẹ Częstochowa đặt vào khám thờ bên trái bình phong thánh tượng để tạ ơn.
Nhà nguyện Cuộc Thương Khó của Chúa dưới tầng hầm lưu giữ những bảo vật gì từ Nhà thờ Alexander Nevsky cũ?
Trong Nhà nguyện tầng hầm (lập năm 1928) bảo tồn 13 mảng tranh ghép mảnh (mosaic) thuộc bộ Hiệp Lễ của Các Tông Đồ do danh họa Viktor Vasnetsov sáng tác và các đoạn cột đá khổng tước xanh lục (malachit) được cứu vớt từ Đại thánh đường Thánh Alexander Nevsky ở Quảng trường Saxon trước khi công trình ấy bị phá dỡ năm 1926.
Quả chuông đồng đặt bên ngoài lối vào nhà thờ có câu chuyện lịch sử gì?
Năm 1944, quân Đức Quốc Xã đã bắt tháo chuông của nhà thờ để đem đi nấu chảy đúc đạn pháo và đã cưa cắt quả chuông ngay trên tháp trước khi thả xuống đất. Tuy nhiên, khi phát hiện hợp kim đồng của chuông không phù hợp để nấu chảy làm vỏ đạn, họ đã bỏ lại các mảnh vỡ, và sau chiến tranh các mảnh chuông đã được hàn ghép lại đặt bên cạnh bậc thềm lối vào.