Men theo con đường dốc dẫn lên đỉnh núi Śnieżka hùng vĩ của dãy Karkonosze (Giant Mountains) ở miền Tây Nam Ba Lan, khi đạt tới độ cao 885 mét so với mực nước biển giữa rừng thông xanh thẫm của thị trấn Karpacz, quý vị bất ngờ bắt gặp một cảnh tượng ngỡ như bước ra từ những bản trường ca thần thoại Bắc Âu: một ngôi nhà thờ gỗ màu nâu sẫm có mái dốc xếp tầng lợp ván gỗ vảy cá và bốn đầu rồng Viking vươn cổ ra bốn góc trời, đứng nép mình bên cạnh một ngọn tháp chuông bằng đá granite xám cao vút. Đó là Nhà thờ cột gỗ Bắc Âu Wang tại Karpacz (Świątynia Wang, tên phụng vụ chính thức là Nhà thờ Miền Núi Đấng Cứu Độ Chúng Ta), ngôi nhà thờ gỗ cổ xưa nhất trên lãnh thổ Ba Lan.
Công trình kỳ diệu này nguyên được những người hậu duệ Viking bên bờ hồ Vang ở miền Nam Na Uy dựng lên vào khoảng năm 1200 bằng lõi gỗ thông Bắc Âu giàu nhựa thông mà không dùng một chiếc đinh sắt nào. Sau hơn sáu thế kỷ đứng giữa gió tuyết vịnh hẹp Na Uy, ngôi nhà thờ từng đứng trước nguy cơ bị tháo dỡ làm củi đốt vào năm 1841, nhưng đã được họa sĩ Johan Christian Dahl, Quốc vương Phổ Friedrich Wilhelm IV và nữ Bá tước Friederike von Reden giải cứu, đóng thùng vượt biển Baltic và sông Odra để tái sinh trên sườn núi Karkonosze vào ngày 28 tháng 7 năm 1844, trở thành ngôi nhà thờ cột gỗ Stavkirke duy nhất trên toàn thế giới nằm bên ngoài đất nước Na Uy.
IKỹ Thuật Cột Gỗ Stavkirke Thời Hậu Viking, Cổng Rồng Bắc Âu Và Giáo Xứ Tin Lành Trên Núi Cao
Nhà thờ Wang ra đời vào khoảng chuyển giao giữa thế kỷ 12 và thế kỷ 13 (khoảng năm 1200 SCN) tại làng Vang bên bờ hồ Vangsmjøsa thuộc thung lũng miền núi Valdres (hạt Innlandet, miền Nam Na Uy). Đó là thời kỳ đầy lý thú trong lịch sử Bắc Âu khi các bộ lạc người Viking vừa từ bỏ tín ngưỡng đa thần Edda (thờ thần Odin, Thor, Freyja) để đón nhận đức tin Kitô giáo, nhưng vẫn mang nguyên vẹn kỹ thuật đóng thuyền rồng vượt đại dương (Drakkar) và nghệ thuật chạm khắc gỗ thần thoại của tổ tiên vào việc dựng nhà thờ dâng kính Chúa Kitô.
Trong tiếng Na Uy cổ, loại hình kiến trúc này được gọi là Stavkirke (tiếng Anh là Stave church, tức Nhà thờ cột gỗ đứng): từ stav chỉ những thân cột trụ lớn bằng gỗ thông dựng thẳng đứng làm bộ khung chịu lực chính của tòa nhà. Trong suốt thời Trung cổ, có khoảng hơn 1.000 ngôi nhà thờ cột gỗ Stavkirke từng được dựng lên khắp Na Uy, nhưng trải qua tám trăm năm hỏa hoạn và thay đổi kiến trúc, ngày nay chỉ còn lại đúng 28 ngôi tại Na Uy và duy nhất một ngôi ở bên ngoài Na Uy chính là Nhà thờ Wang tại Karpacz.
Trong hệ thống phân loại của thư viện, Nhà thờ cột gỗ Bắc Âu Wang tại Karpacz thuộc nhánh Tin Lành, hiện là nhà thờ giáo xứ hoạt động thường xuyên của Giáo hội Tin Lành Augsburg (Luther) tại Cộng hòa Ba Lan (Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, Giáo phận Wrocław). Tên gọi chính thức khi cung hiến tại Karpacz ngày 28 tháng 7 năm 1844 là Nhà thờ Miền Núi Đấng Cứu Độ Chúng Ta (Kościół Górski Naszego Zbawiciela / Bergkirche Unseres Erlösers).
Sự giao thoa giữa mỹ thuật Bắc Âu cổ đại và thần học Kitô giáo hiện lên sống động ngay trên các khung cửa gỗ (portals) và đầu cột thế kỷ 12 của nhà thờ Wang. Những con rồng có cánh trên mái và những con rắn uốn lượn cắn chặt lấy nhau trên khung cửa được người Kitô hữu Bắc Âu trung cổ tái diễn giải theo nhãn quan Kinh Thánh: thế giới bên ngoài nhà thờ là vùng đất đầy hỗn mang và cám dỗ của sự dữ, các đầu rồng trên nóc mái đóng vai trò như những gargoyle ở nhà thờ Gothic giúp xua đuổi tà khí, còn khi người tín hữu bước qua khung cửa gỗ khắc chữ cổ Runes để tiến vào lòng nhà thờ nơi có bốn cột trụ trung tâm (tượng trưng cho bốn Thánh Sử gia Mátthêu, Máccô, Luca, Gioan nâng đỡ bầu trời giáo lý) và tiến tới trước cây Thánh Giá của Chúa Cứu Thế, họ đã bước vào sự bình an cứu độ của Thiên Chúa.
Bằng chứng chữ viết cổ xưa và quý giá nhất chứng thực niên đại thế kỷ 12 của nhà thờ Wang nằm ngay trên khung cửa gỗ nguyên bản: một dòng chữ khắc cổ Bắc Âu Runes (bảng chữ cái Futhark của người Viking). Dù các học giả cổ tự học Na Uy qua nhiều thế hệ có đôi chút khác biệt khi giải mã từng nét khắc bị mòn, bản dịch được chấp nhận rộng rãi nhất của dòng chữ Runes này là: Eindridi tay khéo léo (hoặc Eindridi mặt sẹo), con trai của Olaf xấu số, đã chạm khắc cổng này. Ngoài dòng chữ trên khung cửa hiện ở Karpacz, ngay bên ngoài nhà thờ cũ tại làng Vang ở Na Uy còn có một tấm bia đá khắc chữ Runes thế kỷ 11 nổi tiếng mang tên Đá Runes Vang (Vangssteinen) với hình con sư tử Bắc Âu và dòng chữ: Các con trai của Gosa đã dựng tảng đá này để tưởng nhớ Gunnar, cháu trai của họ.
Nhiều du khách khi nhìn thấy ngôi nhà thờ gỗ hoàn chỉnh tại Karpacz thường lầm tưởng rằng toàn bộ 100 phần trăm các tấm ván tường và hành lang bên ngoài đều là gỗ từ thế kỷ 12 chuyển từ Na Uy sang. Để đảm bảo tính trung thực sử liệu tuyệt đối, hồ sơ trùng tu năm 1842 tới 1844 của kiến trúc sư Hamann ghi rõ: khi tháo dỡ ngôi nhà thờ tại làng Vang năm 1841, lớp hành lang bao quanh bên ngoài vốn đã bị dỡ bỏ từ lâu ở Na Uy và nhiều tấm ván tường đã mục nát sau hơn sáu trăm năm không thể tái sử dụng. Do đó, các phần nguyên bản thế kỷ 12 từ Na Uy được bảo tồn bên trong nhà thờ Wang gồm bốn cột trụ thông lớn ở trung tâm (staves), các dầm khung chịu lực chính, hai khung cổng gỗ chạm khắc rồng và chữ Runes, cùng các đầu cột chạm hình chim ưng, sư tử Bắc Âu và mặt nạ Viking. Còn phần hành lang bao quanh (krużganki / svalgang), tháp mái nhiều tầng với đầu rồng và các cửa sổ được các nghệ nhân mộc thế kỷ 19 phục dựng bằng gỗ thông nhựa theo đúng bản vẽ khảo cổ nhà thờ cột gỗ Borgund ở Na Uy của kiến trúc sư Franz Wilhelm Schiertz.
IITừ Bờ Hồ Vang Ở Na Uy Qua Phiên Đấu Giá Năm 1841 Đến Đỉnh Núi Karkonosze
Hành trình di chuyển hàng ngàn cây số bằng đường bộ, đường biển và đường sông của Nhà thờ Wang từ thung lũng Valdres (Na Uy) về sườn núi Karkonosze (Hạ Silesia, Ba Lan) vào giữa thế kỷ 19 được coi là một trong những chiến dịch giải cứu và bảo tồn di sản kiến trúc quốc tế đầu tiên trong lịch sử châu Âu hiện đại.
- Khoảng năm 1200Khởi dựng Nhà thờ cột gỗ bên bờ hồ Vang tại miền Nam Na UyCư dân thung lũng Valdres dựng ngôi nhà thờ cột gỗ (Stavkirke) bằng lõi thông Bắc Âu giàu nhựa thông bên bờ hồ Vangsmjøsa mà không dùng đinh sắt, chạm khắc khung cửa rồng Viking và chữ cổ Runes.
- 1832 tới 1840Nguy cơ bị phá dỡ làm củi đốt và nỗ lực giải cứu của họa sĩ J. C. DahlKhi giáo xứ làng Vang quyết định xây nhà thờ mới lớn hơn và định bán đấu giá ngôi nhà thờ cổ thế kỷ 12 để lấy gỗ trả nợ, họa sĩ phong cảnh người Na Uy sống tại Dresden là Giáo sư Johan Christian Dahl đã viết thư kêu gọi bảo tồn và tự bỏ tiền mua lại nhà thờ trong phiên đấu giá ngày 18 tháng 1 năm 1841.
- Tháng 3 tới mùa thu năm 1841Vua Phổ Friedrich Wilhelm IV mua lại nhà thờ và vận chuyển vượt biển BalticTháng 3 năm 1841, Quốc vương Phổ Friedrich Wilhelm IV đồng ý mua lại ngôi nhà thờ từ họa sĩ Dahl với giá 427 thaler. Kiến trúc sư Franz Wilhelm Schiertz lập bản vẽ đánh số từng cấu kiện gỗ, tháo rời đóng thùng chở qua vịnh Sognefjord vượt biển tới cảng Szczecin rồi đưa về Bảo tàng Hoàng gia ở Berlin.
- Mùa xuân năm 1842Nữ Bá tước Friederike von Reden thuyết phục đưa nhà thờ về núi KarkonoszeThay vì dựng nhà thờ trên Đảo Công (Pfaueninsel) ở Potsdam như dự kiến ban đầu, nữ Bá tước Friederike von Reden xứ Bukowiec đã thuyết phục Nhà vua tặng ngôi nhà thờ cho các cư dân miền núi ở Karpacz Górny (Brückenberg) đang thiếu nơi thờ phượng. Các thùng gỗ được chở bằng xà lan ngược sông Odra tới Malczyce rồi kéo lên núi.
- 2 tháng 8 năm 1842 tới 28 tháng 7 năm 1844Dựng lại nhà thờ ở độ cao 885 mét và Đại lễ Cung hiếnNgày 2 tháng 8 năm 1842, đặt viên đá đầu tiên dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Christian Friedrich Hamann, dựng lại nhà thờ kèm hành lang bao quanh và tháp chuông đá granite chắn gió. Ngày 28 tháng 7 năm 1844, Quốc vương Friedrich Wilhelm IV và Hoàng hậu Elisabeth trực tiếp dự đại lễ cung hiến nhà thờ cho giáo xứ Tin Lành Luther.
- 1846 và 1856Chạm khắc Thánh giá gỗ sồi nguyên khối và Bia tưởng niệm Bá tước von RedenNăm 1846, nghệ nhân điêu khắc Jakub xứ Janowice tạc cây Thánh giá Chúa Kitô từ một thân cây sồi duy nhất đặt trên bàn thờ chính. Năm 1856, dựng đài tưởng niệm bằng đá cẩm thạch bên cạnh nhà thờ để tri ân nữ Bá tước Friederike von Reden.
- 1963 tới 1965 và sau năm 1990Đại trùng tu lợp lại ván gỗ theo mẫu Na Uy và lắp đặt hệ thống bảo vệTừ năm 1963 đến 1965, mái đá phiến thế kỷ 19 được thay thế bằng mái ván gỗ (gont) cắt vảy cá theo đúng truyền thống Na Uy, đồng thời trang bị hệ thống sưởi và báo cháy hiện đại bảo vệ di tích quốc gia (mã số A/2003/494/J).
- 29 tháng 4 năm 2014Nơi an nghỉ của đại thi hào Ba Lan Tadeusz RóżewiczTheo di nguyện lúc sinh thời, một trong những nhà thơ và nhà viết kịch vĩ đại nhất của văn học Ba Lan hiện đại là Tadeusz Różewicz (1921 tới 2014) được an táng tại nghĩa trang miền núi yên bình ngay bên cạnh Nhà thờ Wang.
Bí quyết kỹ thuật giúp các cột gỗ thông thế kỷ 12 của Nhà thờ Wang chịu đựng được tám trăm năm mưa tuyết khắc nghiệt của cả Na Uy lẫn dãy núi Karkonosze nằm ở phương pháp luyện gỗ trên cây sống của người Viking cổ. Khi chọn những cây thông rừng Bắc Âu (Pinus sylvestris) có tuổi đời hàng trăm năm để làm cột nhà thờ, thợ mộc Na Uy không đốn hạ cây ngay lập tức mà trèo lên chặt bỏ cành ngọn và bóc một phần vỏ cây, để thân cây tiếp tục đứng nguyên trên mặt đất thêm nhiều năm nữa. Theo phản ứng sinh học tự vệ, rễ cây thông liên tục bơm nhựa thông (żywica) lên ngập tràn toàn bộ phần lõi gỗ cho tới khi thân cây tự khô trên gốc và thấm đẫm nhựa thông tự nhiên như hổ phách. Nhờ lượng nhựa thông cô đặc ấy, lõi gỗ thông chống lại hoàn toàn sự xâm nhập của mối mọt, nấm mốc và độ ẩm mà không cần bất kỳ hóa chất nhân tạo nào.
IIIBốn Cột Trụ Lõi Thông Thế Kỷ 12, Cổng Rồng Chữ Runes Và Tháp Chuông Đá Granite Chắn Gió
Kiến trúc của Nhà thờ Wang là sự kết hợp độc nhất vô nhị giữa kết cấu khung cột gỗ mộng chốt không đinh thời trung cổ Bắc Âu với vòng hành lang kiểu nhà thờ Borgund và tháp chuông đá granite vùng núi Silesia. Toàn bộ mái nhà thờ vươn lên thành nhiều tầng dốc nối tiếp nhau, trên các đầu hồi gắn những chiếc đầu rồng gỗ vươn cổ dài với cái lưỡi chẻ đôi (gợi nhớ mũi thuyền chiến Viking) cùng những cây thánh giá mặt trời Bắc Âu.
Đứng sừng sững giữa lòng nhà thờ (nawa) là bốn thân cột trụ tròn bằng lõi gỗ thông Na Uy nguyên bản từ khoảng năm 1200, nâng đỡ phần mái cao ở trung tâm. Trên đỉnh các cột trụ này và các cột ở khu cung thánh là những đầu cột (kapitele) chạm khắc nổi từ thế kỷ 12 với hình chim ưng, sư tử Bắc Âu, các dải dây thực vật đan bện và những khuôn mặt chiến binh Viking có bộ ria dài.
Lối dẫn từ hành lang vào lòng nhà thờ đi qua hai khung cổng gỗ thông nguyên bản thế kỷ 12 được chạm trổ dày đặc đến từng xăngtimét. Hai bên trụ cửa là những con rồng có cánh và rắn thần thoại Bắc Âu quấn xoắn vào nhau trong vũ điệu sinh tử, phía trên đỉnh cột là hai khuôn mặt chiến binh Viking thè chiếc lưỡi chẻ đôi (tượng trưng cho việc truyền đạt sự khôn ngoan truyền khẩu và trấn áp tà ma), còn trên diềm cửa là dòng chữ cổ Runes ghi tên nghệ nhân Eindridi.
Bao bọc toàn bộ bốn phía bên ngoài lòng nhà thờ chính là một vòng hành lang gỗ kín có cửa sổ nhỏ (được dựng lại năm 1842 tới 1844 theo mẫu nhà thờ cột gỗ Borgund ở Na Uy). Về mặt công năng vật lý kiến trúc, vòng hành lang này tạo thành một lớp đệm không khí bao quanh lõi nhà thờ: vừa giữ ấm cho gian cầu nguyện bên trong khi nhiệt độ mùa đông trên núi xuống âm hai mươi độ C, vừa là nơi khách hành hương rũ bỏ tuyết lạnh trên áo khoác trước khi bước qua cổng rồng vào lễ.
Tại khu cung thánh có vòm cong nửa hình tròn (apsyda) là bàn thờ chính đặt cây Thánh giá Chúa Kitô chịu đóng đinh được nhà điêu khắc bản địa Jakub xứ Janowice tạc vào năm 1846 từ một thân cây sồi nguyên khối duy nhất (hai nhánh cây sồi hóa thành hai thiên thần chắp tay nâng thánh giá). Hai bên bàn thờ là hai cột gỗ cao đỡ hai chân nến chạm hình chim Thiên Nga trắng của Na Uy, biểu trưng cho sự thanh khiết và lòng trung thành.
Đứng sát phía bắc nhà thờ và nối với hành lang gỗ bằng một lối đi có mái che là ngọn tháp chuông cao 24 mét xây hoàn toàn bằng đá granite xám khai thác tại dãy Karkonosze (hoàn thành năm 1844). Kiến trúc sư Hamann đã chủ ý đặt khối tháp đá nặng hàng trăm tấn này ở đúng hướng gió quẩn thổi từ đỉnh Śnieżka xuống để làm bức tường chắn gió bảo vệ ngôi nhà thờ gỗ nhẹ bên cạnh. Trên tháp treo ba quả chuông đồng mang tên Chiên Thiên Chúa (Owieczka Boża), Lạy Cha Chúng Con (Ojcze Nasz) và Vinh Danh Chúa Kitô (Chwała Chrystusowi).
Khuôn viên sân đá quanh nhà thờ nhìn ra toàn cảnh thung lũng Jelenia Góra là một nghĩa trang miền núi trầm mặc, nơi yên nghỉ của các mục sư, những người leo núi gặp nạn trên dãy Karkonosze và đại thi hào Ba Lan Tadeusz Różewicz (an táng năm 2014 dưới một tảng đá núi giản dị). Cạnh nhà thờ còn có bức phù điêu đá năm 1856 tưởng niệm nữ Bá tước Friederike von Reden và tác phẩm điêu khắc Chúa Giêsu gọi Lazarô sống lại của nghệ sĩ Ryszard Zając.
Một truyền thống dân gian rất đẹp gắn liền với Nhà thờ cột gỗ Wang tại Karpacz suốt nhiều thập kỷ qua là niềm tin rằng các cặp đôi tổ chức lễ cưới dưới mái vòm gỗ tám trăm năm tuổi của nhà thờ Wang sẽ có một cuộc hôn nhân bền chặt và hạnh phúc trọn đời (tương tự như sức bền của những cột gỗ thông Bắc Âu gắn kết với nhau bằng mộng gỗ mà không cần đinh sắt). Chính vì vậy, cả các tín hữu Tin Lành lẫn rất nhiều đôi uyên ương từ khắp Ba Lan và Đức đều tìm đến ngôi nhà thờ trên sườn núi Śnieżka này để nhận phép lành hôn phối.
IVThế Đất Và Hướng
Trước khi đọc địa thế, cần khẳng định rõ rằng Tin Lành Luther và truyền thống Kitô giáo Bắc Âu không dạy phong thủy Á Đông. Vị trí dựng lại nhà thờ Wang vào năm 1842 do người quản lý điền trang dòng họ Schaffgotsch cùng nữ Bá tước Friederike von Reden lựa chọn dựa trên việc tính toán khoảng cách đi bộ thuận tiện nhất cho cư dân các xóm núi Karpacz Górny, Borowice, Budniki và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ gợi nhớ quê hương Na Uy của ngôi nhà thờ, trong khi trục nhà thờ giữ nguyên hướng phụng vụ cổ điển. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện để bạn đọc quen thuộc với học thuật phương Đông có thêm một lăng kính tham khảo trên thực địa.
Xét trên đại cuộc địa hình vùng Tây Nam Ba Lan tại tọa độ 50,7773 độ vĩ bắc và 15,7242 độ kinh đông, Nhà thờ Wang tọa lạc ở độ cao 885 mét trên một bậc thềm đá bằng phẳng thuộc sườn núi Czarna Góra (895 mét), nằm ngay dưới chân mạch núi đại cán của dãy Karkonosze với đỉnh núi cao nhất toàn vùng Sudetes là Śnieżka (1.603 mét) sừng sững ở phía tây nam. Trong phép xem đất cổ truyền, vị trí nằm ở lưng chừng sườn núi cao có đỉnh đại sơn Śnieżka và sống núi biên giới làm tổ sơn và hậu chẩm che chắn ở phía sau, đồng thời phía trước mặt mở ra tầm nhìn bao quát toàn bộ lòng chảo Thung lũng Jelenia Góra (Kotlina Jeleniogórska) rộng hàng chục cây số ở phía bắc và đông bắc chính là thế cao sơn bán phúc, vạn dặm minh đường (huyệt kết ở lưng chừng núi lớn, thu trọn vạn dặm đồng bằng và thung lũng làm minh đường trước mặt).
Xét về thủy pháp và tàng phong (chắn gió), ngay bên dưới chân sườn đồi nhà thờ là thung lũng của dòng suối đá Łomnica (Dzika Łomnica) bắt nguồn từ các hồ băng Równia pod Śnieżką chảy cuồn cuộn xuống thung lũng để nhập vào sông Bóbr. Đặc biệt, vùng núi Karkonosze nổi tiếng với những cơn gió phơn cực mạnh (gió Halny hay gió Karkonosz) thổi quẩn từ đỉnh Śnieżka xuống có thể đạt vận tốc bão lớn. Việc kiến trúc sư thế kỷ 19 dựng ngọn tháp chuông bằng đá granite đặc cao 24 mét án ngữ ngay ở sườn đón gió bên cạnh ngôi nhà thờ gỗ hoàn toàn trùng khớp với phép nhân tạo hộ sa, tàng phong tụ khí của phong thủy hình thế: lấy khối đá nặng trấn giữ phương gió dữ để che chở cho kết cấu mộng gỗ thanh mảnh đứng vững suốt gần hai thế kỷ.
Xét về trục sơn hướng, Nhà thờ Wang được dựng theo đúng quy tắc tọa Tây hướng Đông (cổng vào ở phía Tây, khu cung thánh hình bán nguyệt quay về hướng Đông đón ánh bình minh chiếu lên từ phía thung lũng Jelenia Góra), tạo nên sự hòa điệu tuyệt đẹp giữa gỗ thông Bắc Âu, đá granite Silesia và rừng thông bản địa.
VPhụng Vụ Chúa Nhật Tin Lành, Đêm Hòa Nhạc Dưới Vòm Gỗ Cổ Và Lễ Kỷ Niệm Cung Hiến 28 Tháng 7
Dù đón hơn hai trăm ngàn du khách và người leo núi ghé thăm mỗi năm trên hành trình chinh phục đỉnh Śnieżka, Nhà thờ Wang trước hết vẫn là một ngôi nhà thờ giáo xứ sống động của Giáo hội Tin Lành Augsburg (Luther) tại Karpacz. Tiếng chuông từ tháp đá granite và tiếng đàn đại phong cầm vẫn đều đặn ngân vang mỗi sáng Chúa Nhật để triệu tập cộng đoàn tín hữu miền núi cùng du khách cử hành phụng vụ Lời Chúa và Tiệc Thánh.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Lễ tiết và sự kiện | Ý nghĩa và nghi thức tại Nhà thờ Wang |
|---|---|---|---|
| Sáng Chúa Nhật hằng tuần | Lịch phụng vụ Tin Lành Luther | Thánh lễ Phụng vụ Chúa Nhật (Nabożeństwo niedzielne) | Phụng vụ Lời Chúa và Tiệc Thánh bằng tiếng Ba Lan (và các buổi cầu nguyện bằng tiếng Đức cho du khách trong mùa hè) dưới vòm gỗ thông thế kỷ 12. |
| 28 tháng 7 hằng năm (hoặc Chúa Nhật gần nhất) | Dương lịch, lịch kỷ niệm của Giáo xứ Wang | Lễ Kỷ niệm Cung hiến Nhà thờ Wang tại Karpacz (Pamiątka poświęcenia Kościoła Wang, 28/7/1844) | Ngày lễ truyền thống trọng đại nhất của giáo xứ kỷ niệm sự kiện tái sinh ngôi nhà thờ gỗ Na Uy trên đất núi Karkonosze ngày 28 tháng 7 năm 1844, có sự tham dự của các giám mục Tin Lành Ba Lan và đại diện đến từ Na Uy. |
| 31 tháng 10 hằng năm | Dương lịch, lịch phụng vụ Tin Lành toàn cầu | Lễ Cải Cách Tin Lành (Święto Reformacji) | Kỷ niệm ngày Martin Luther công bố 95 Luận đề năm 1517, cử hành phụng vụ trọng thể và hát thánh ca Chúa là Thành Lũy Vững Bền của chúng ta. |
| Các buổi tối mùa hè (tháng 7 và tháng 8) | Lịch văn hóa và âm nhạc vùng núi Karkonosze | Hòa nhạc Thính phòng và Âm nhạc Bắc Âu tại Nhà thờ Wang | Các đêm hòa nhạc đàn phong cầm, hợp xướng thánh ca và âm nhạc dân gian Scandinavia tổ chức trong không gian âm học gỗ thông ấm áp của nhà thờ. |
| Đêm 24 tháng 12 và Lễ Phục Sinh | Dương lịch, lịch phụng vụ Kitô giáo | Phụng vụ Đêm Giáng Sinh giữa tuyết trắng (Pasterka Ewangelicka) và Đại lễ Phục Sinh | Trải nghiệm tâm linh đặc biệt khi toàn bộ mái nhà thờ cột gỗ và đầu rồng Bắc Âu phủ đầy tuyết trắng dưới ánh đèn vàng ấm áp đêm Giáng Sinh trên độ cao 885 mét. |
Mối dây liên kết văn hóa và tâm linh giữa thị trấn miền núi Karpacz (Ba Lan) và ngôi làng Vang bên hồ Vangsmjøsa (Na Uy) vẫn được duy trì bền chặt suốt gần hai thế kỷ qua: các đoàn đại biểu và tín hữu từ Na Uy thường xuyên sang thăm lại ngôi nhà thờ của tổ tiên mình tại Karpacz, biến Nhà thờ Wang thành một cây cầu hữu nghị sống động nối liền vùng Scandinavia với Trung Âu.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Từ thành phố Wrocław (hoặc từ Jelenia Góra cách đó 18 cây số), quý vị đi tàu hỏa của Đường sắt Hạ Silesia (Koleje Dolnośląskie) hoặc xe buýt tới thị trấn Karpacz, sau đó đi xe buýt nội thị lên trạm dừng Karpacz Górny (Kościół Wang) ở độ cao 885 mét ngay đầu tuyến đường mòn màu vàng và màu xanh dẫn lên đỉnh núi Śnieżka.
- Toạ độ
- 50.7773, 15.7242
Khi tới viếng thăm Nhà thờ cột gỗ Bắc Âu Wang tại Karpacz, quý vị lưu ý đường lên nhà thờ từ bãi đỗ xe Karpacz Górny là một đoạn dốc đá ngắn đi bộ xuyên rừng thông (vào mùa đông thường có băng tuyết trơn trượt nên cần đi giày có độ bám tốt). Khi bước qua hành lang gỗ vào bên trong lòng nhà thờ, quý vị cần giữ sự trang nghiêm, bỏ mũ và lắng nghe phần thuyết minh giới thiệu chi tiết về lịch sử các cột gỗ, cổng rồng và chữ cổ Runes. Trong thời gian đang cử hành lễ phụng vụ sáng Chúa Nhật hoặc đang diễn ra nghi lễ hôn phối, nhà thờ ưu tiên dành trọn không gian cho tín hữu cầu nguyện nên du khách tham quan vui lòng chờ ở khu vực sân ngắm cảnh bên ngoài. Tuyệt đối không hút thuốc hoặc chạm tay làm mòn các chi tiết chạm khắc gỗ nguyên bản thế kỷ 12.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ cột gỗ Bắc Âu Wang tại Karpacz (Świątynia Wang)
Contribute photos, information or video for Vang Stave Church, KarpaczThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao một ngôi nhà thờ cột gỗ thời Viking của Na Uy lại nằm trên vùng núi Karkonosze của Ba Lan?
Ngôi nhà thờ nguyên được dựng khoảng năm 1200 bên hồ Vang ở miền Nam Na Uy. Năm 1841, khi giáo xứ làng Vang định phá dỡ nhà thờ cũ để lấy gỗ trả nợ xây nhà thờ mới, họa sĩ người Na Uy sống tại Dresden là Giáo sư Johan Christian Dahl đã thuyết phục Quốc vương Phổ Friedrich Wilhelm IV mua lại với giá 427 thaler. Nhờ lời thỉnh cầu của nữ Bá tước Friederike von Reden, nhà vua đã cho chở các thùng gỗ qua biển Baltic và sông Odra lên dựng lại tại Karpacz từ năm 1842 đến năm 1844.
Nhà thờ cột gỗ Wang được xây dựng bằng vật liệu và kỹ thuật đặc biệt nào để tồn tại hơn 800 năm?
Nhà thờ được dựng theo kỹ thuật nhà thờ cột gỗ Bắc Âu (Stavkirke) hoàn toàn bằng mộng gỗ và chốt gỗ mà không dùng bất kỳ chiếc đinh sắt nào. Gỗ dùng làm bốn cột trụ chính là lõi thông Bắc Âu được người xưa chặt ngọn khi cây còn sống để nhựa thông cô đặc thấm đẫm vào toàn bộ thớ gỗ suốt nhiều năm trước khi đốn hạ, giúp gỗ cứng chắc và chống mục nát tự nhiên qua tám thế kỷ.
Trên khung cổng gỗ chạm rồng của Nhà thờ Wang có khắc dòng chữ cổ Runes mang nội dung gì?
Trên hai khung cổng gỗ thông nguyên bản thế kỷ 12 chạm hình rồng có cánh, rắn quấn xoắn và mặt nạ chiến binh Viking thè lưỡi chẻ đôi, các nhà cổ tự học đã đọc được dòng chữ cổ Bắc Âu Runes ghi lại tên của người nghệ nhân thời trung cổ: Eindridi tay khéo léo (hoặc Eindridi mặt sẹo), con trai của Olaf xấu số, đã chạm khắc cổng này.
Vì sao bên cạnh ngôi nhà thờ gỗ lại có một ngọn tháp chuông cao xây bằng đá granite?
Ngọn tháp chuông cao 24 mét xây bằng đá granite khai thác tại dãy Karkonosze được kiến trúc sư Christian Friedrich Hamann dựng thêm vào năm 1842 đến 1844 khi lắp dựng lại nhà thờ ở độ cao 885 mét. Ngoài việc treo ba quả chuông đồng nặng mà khung gỗ cổ không chịu tải được, khối tháp đá đồ sộ này còn đóng vai trò như một bức tường chắn những cơn gió bão núi cực mạnh thổi từ đỉnh Śnieżka xuống để bảo vệ ngôi nhà thờ gỗ.
Hiện nay Nhà thờ Wang thuộc giáo hội nào và có còn tổ chức lễ tôn giáo không?
Kể từ ngày cung hiến trọng thể 28 tháng 7 năm 1844 đến nay, Nhà thờ Wang (tên chính thức là Nhà thờ Miền Núi Đấng Cứu Độ Chúng Ta) là nhà thờ giáo xứ đang hoạt động của Giáo hội Tin Lành Augsburg (Luther) tại Ba Lan. Nhà thờ vẫn cử hành lễ phụng vụ sáng Chúa Nhật hằng tuần, các buổi hòa nhạc và lễ cưới truyền thống.