Giữa trung tâm thành phố cảng Rotterdam sôi động với những tòa nhà chọc trời bằng kính thép, những khối nhà hình lập phương nghiêng 45 độ (Kubuswoningen) và vòm chợ Markthal khổng lồ mang dáng dấp thế kỷ 21, quý vị bước ra quảng trường Grotekerkplein và bỗng thấy thời gian như lùi lại năm trăm năm trước. Sừng sững giữa lòng đô thị hiện đại bậc nhất châu Âu là một tòa đại giáo đường xây bằng gạch đỏ và đá vôi xám theo lối Gothic với ngọn tháp vuông đồ sộ có bệ gạch loe rộng, phía trước là bức tượng đồng xanh rêu khắc họa nhà hiền triết Desiderius Erasmus đang lật từng trang sách.
Công trình ấy là Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam (Grote of Sint-Laurenskerk, người dân địa phương thường gọi ngắn gọn là Laurenskerk), di tích kiến trúc thời Trung cổ duy nhất còn tồn tại ở trung tâm Rotterdam. Khởi nguồn là ngôi nhà thờ Công giáo xây dựng trên nền đất đầm lầy than bùn của dòng sông Rotte từ thế kỷ 15 và chuyển sang truyền thống Tin Lành Cải cách năm 1572, Laurenskerk đã sống sót kỳ diệu qua biển lửa của trận ném bom hủy diệt Rotterdam ngày 14 tháng 5 năm 1940 để trở thành biểu tượng cho sự hồi sinh từ đống tro tàn của cả thành phố cảng.
IThánh Tử Đạo Lôrensô, Học Giả Nhân Văn Erasmus Và Biểu Tượng Hồi Sinh Của Rotterdam
Ngôi đại giáo đường và cả thành phố Rotterdam nhận Thánh Lôrensô thành Rôma (Laurentius van Rome, tiếng Hà Lan là Sint-Laurens, khoảng 225 tới 258) làm vị thánh bảo hộ từ thời Trung cổ. Thánh Lôrensô là một trong bảy vị phó tế của Giáo hội Rôma dưới thời Giáo hoàng Sixtus II, phụ trách quản lý ngân khố giáo hội và chăm sóc người nghèo. Khi Hoàng đế La Mã Valerianus ra lệnh bắt giữ và đòi ông phải giao nộp toàn bộ kho báu của Giáo hội trong vòng ba ngày, Thánh Lôrensô đã đem phân phát hết tài sản cho người nghèo khổ, rồi tập hợp những người mù lòa, què quặt, góa bụa và mồ côi lại trước mặt viên tổng trấn La Mã mà tuyên bố rằng đây chính là kho báu thật sự của Giáo hội. Ông chịu tử đạo vào ngày 10 tháng 8 năm 258 trên một chiếc vỉ sắt nung đỏ lửa, vì thế chiếc vỉ nướng bằng sắt đã trở thành biểu tượng truyền thống của Thánh Laurens hiện diện trên các phù điêu và chuông cổ của nhà thờ Rotterdam.
Sự chuyển giao của Laurenskerk từ phụng vụ Công giáo sang truyền thống Tin Lành Cải cách vào tháng 11 năm 1572 mang một nét ôn hòa hiếm thấy trong lịch sử Hà Lan thế kỷ 16. Một phần quan trọng là nhờ ảnh hưởng tinh thần khoan dung Nhân văn chủ nghĩa Kitô giáo của Desiderius Erasmus thành Rotterdam (khoảng 1466 tới 1536, bậc đại học giả sinh ra ngay tại con phố cạnh nhà thờ) cũng như của vị linh mục chánh xứ cuối cùng là Hubert Duifhuis, người có tư tưởng cởi mở và nhân ái. Khác với nhiều thành phố khác, tại Laurenskerk không hề xảy ra cuộc đập phá tượng ảnh bạo lực (Beeldenstorm): ngày 12 tháng 11 năm 1572, Thánh lễ Công giáo cuối cùng được cử hành trang nghiêm, sau đó các bàn thờ và tượng thánh được tháo dỡ trật tự, và chỉ ba ngày sau, vào ngày 15 tháng 11 năm 1572, mục sư Cornelis Cooltuin đã bước lên tòa giảng thuyết giảng bài giảng Tin Lành Cải cách đầu tiên.
Trong các thế kỷ 17 và 18, Laurenskerk trở thành trung tâm thần học quan trọng của Giáo hội Cải cách Hà Lan, nơi mục vụ của những nhà thần học có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong phong trào Đạo đức Cải cách (Nadere Reformatie) như Wilhelmus à Brakel (1635 tới 1711, tác giả bộ sách giáo lý Sự Phụng Sự Thiên Chúa Hợp Lý được đọc trong hầu hết các gia đình Tin Lành Hà Lan suốt ba thế kỷ) và Abraham Hellenbroek (1658 tới 1731). Ngày nay, Laurenskerk thuộc Giáo hội Tin Lành Hà Lan (Protestantse Kerk in Nederland), là một trong số rất ít đại giáo đường thời Trung cổ ở các đô thị lớn của Hà Lan vẫn đều đặn cử hành lễ thờ phượng Tin Lành vào mỗi sáng Chủ nhật hằng tuần, đồng thời duy trì Nhà nguyện Thánh giá Đinh Coventry (Kapel met het Cross of Nails) cầu nguyện cho hòa bình và hòa giải vào mỗi chiều thứ Sáu.
Biến cố định hình sâu sắc nhất vị thế biểu tượng của Laurenskerk trong tâm thức người dân Hà Lan hiện đại là trận ném bom hủy diệt trung tâm Rotterdam vào trưa ngày 14 tháng 5 năm 1940 (Rotterdam Blitz) và cuộc tranh luận gay gắt về số phận ngôi nhà thờ sau đó. Khi những đợt bom cháy biến toàn bộ khu phố cổ thời Trung cổ của Rotterdam thành biển lửa, giàn giáo bằng gỗ đang dựng quanh tháp chuông Laurenskerk để trùng tu đã bén lửa, khiến ngọn lửa lan sang thiêu rụi toàn bộ mái gỗ vòm nhà thờ, làm sập các mái gian bên và phá hủy cây đại phong cầm cổ cùng hơn một nghìn phiến đá mộ trên sàn. Tuy nhiên, giữa một vùng bình địa hoang tàn rộng hàng cây số vuông, ngọn tháp vuông cao 65 mét và những bức tường gạch đá bên ngoài của Laurenskerk vẫn đứng sừng sững. Sau chiến tranh, nhiều kiến trúc sư theo trường phái hiện đại, tiêu biểu là ủy viên Ủy ban Di tích Quốc gia J. J. P. Oud (năm 1950), đã kịch liệt phản đối việc phục dựng lại nhà thờ vì cho rằng thành phố mới cần đoạn tuyệt với quá khứ, và đề xuất phá bỏ toàn bộ thân nhà thờ, chỉ giữ lại ngọn tháp như một phế tích tưởng niệm chiến tranh bên cạnh một hồ nước. Thế nhưng người dân Rotterdam cùng Cựu Nữ vương Wilhelmina và Nữ vương Juliana đã kiên quyết bảo vệ ngôi nhà thờ mẹ của thành phố. Năm 1952, Nữ vương Juliana đích thân đặt viên đá đầu tiên cho công cuộc phục dựng toàn diện kéo dài suốt 16 năm (hoàn thành năm 1968), biến Laurenskerk thành chứng nhân kết nối Rotterdam thời Trung cổ với Rotterdam hiện đại.
Khi tìm hiểu niên đại khởi dựng và thông số của Laurenskerk, quý vị sẽ gặp hai điểm khác biệt giữa các tài liệu cần được làm rõ. Thứ nhất là về năm khởi công nhà thờ (1412 hay 1449): các cẩm nang tiếng Anh và quốc tế thường ghi nhà thờ được xây dựng từ năm 1449 đến năm 1525, trong khi biên niên sử tiếng Hà Lan của nhà thờ ghi viên đá đầu tiên của thân nhà thờ Gothic được đặt từ năm 1412 (trên nền nhà thờ hội trường không tháp đã có từ năm 1350). Sự khác biệt này là do năm 1449 chính là năm khởi công xây dựng ngọn tháp chuông phía tây đồng thời lập Hội kinh sĩ Bảy Giờ Kinh tại nhà thờ, mở ra giai đoạn xây dựng quy mô lớn kéo dài tới năm 1525. Thứ hai là một chi tiết địa chất vô cùng kỳ thú: khi khởi công tháp chuông vào năm 1449, ngọn tháp và thân nhà thờ vốn nằm tách rời nhau bởi một con lạch thoát nước hẹp mang tên là Slikvaart! Ban quản lý thủy lợi vùng Schieland ban đầu phản đối việc lấp con lạch này vì sợ gây ngập úng. Mãi đến khoảng năm 1460, khi hệ thống thoát nước mới hoàn thành, người dân Rotterdam mới được phép lấp con lạch Slikvaart để xây nối dài gian giữa của nhà thờ chạy thẳng tới chạm vào chân ngọn tháp phía tây như hình dáng ngày nay.
IISáu Thế Kỷ Từ Nhà Thờ Trên Đầm Lầy Sông Rotte Đến Hồi Sinh Từ Tro Tàn Năm 1940
Lịch sử của Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam là cuộc đấu tranh bền bỉ suốt sáu thế kỷ của người dân vùng cửa sông Maas và sông Rotte trước nền đất bùn lầy sụt lún và sự tàn phá của chiến tranh.
- 1350 và năm 1412Từ nhà thờ giáo xứ đầu tiên đến đặt viên đá đầu năm 1412Năm 1350, tại vị trí khu hợp xướng hiện nay đã có một nhà thờ hội trường hai gian không tháp dâng kính Thánh Lôrensô và Thánh Maria Magdalena (hiện còn giữ lại một đầu cột đá chạm khắc trong nhà nguyện trưng bày). Năm 1412, viên đá đầu tiên được đặt để xây dựng ngôi nhà thờ Gothic mới.
- 1449 tới khoảng 1460Khởi công tháp chuông và lấp lạch nước Slikvaart nối liền nhà thờNăm 1449, thành phố khởi công xây dựng ngọn tháp phía tây và thành lập Hội kinh sĩ Bảy Giờ Kinh (thứ hai ở miền Bắc Hà Lan, chỉ sau Pieterskerk ở Leiden). Khoảng năm 1460, con lạch Slikvaart ngăn giữa tháp và nhà thờ được lấp lại để kéo dài gian giữa nối liền vào chân tháp.
- 1525 và năm 1548Hoàn thành đại giáo đường Gothic và nâng tầng tháp thứ baTòa đại giáo đường hình chữ thập phong cách Gothic vùng Brabant hoàn tất vào năm 1525. Đến năm 1548, ngọn tháp chuông được xây nâng thêm tầng thứ ba cao vượt lên trên mái nhà thờ.
- 12 tới 15 tháng 11 năm 1572Chuyển giao ôn hòa sang Tin Lành Cải cáchNgày 12 tháng 11 năm 1572, Thánh lễ Công giáo cuối cùng được cử hành tại Laurenskerk. Các bàn thờ và tượng ảnh được dỡ bỏ trật tự mà không xảy ra đập phá, và ngày 15 tháng 11 năm 1572 diễn ra buổi lễ Tin Lành Cải cách đầu tiên.
- 1621 tới 1622Dựng chóp tháp gỗ và đúc tượng đồng Erasmus của Hendrick de KeyserNăm 1621, ngọn tháp được lắp thêm chóp gỗ cao theo thiết kế của kiến trúc sư Hendrick de Keyser. Năm 1622, bức tượng đồng khắc họa học giả Desiderius Erasmus do chính Hendrick de Keyser thiết kế được nghệ nhân Jan Corneliszoon Ouderogge đúc thành công, trở thành bức tượng đồng cổ nhất Hà Lan hiện đặt tại quảng trường trước nhà thờ.
- 1645 tới 1655 và năm 1660Xây tầng tháp đá thứ tư, gia cố 500 cọc thông và lắp chuông HemonyDo chóp gỗ năm 1621 bị mục hỏng, từ năm 1645 đến năm 1646 thợ cả Dirc Davidszoon Versijde đã tháo chóp gỗ và xây nâng tầng tháp thứ tư bằng đá tới độ cao 64 đến 65 mét hiện nay. Khi sức nặng làm tháp bị nghiêng lún năm 1650, thành phố đã đóng bổ sung 500 thân gỗ thông dưới móng và xây bệ gạch đỏ loe rộng để chỉnh tháp đứng thẳng trở lại vào năm 1655. Năm 1660, François Hemony đúc bộ chuông nhạc carillon cho tháp.
- 14 tháng 5 năm 1940Sống sót giữa biển lửa trận ném bom RotterdamTrưa ngày 14 tháng 5 năm 1940, trận ném bom hủy diệt trung tâm Rotterdam làm cháy rụi toàn bộ mái gỗ và nội thất nhà thờ, nhưng bốn bức tường đá, các hàng cột, ngọn tháp vuông và bộ chuông Hemony đặt trên sàn bê tông trong tháp vẫn tồn tại.
- 1952 tới 1968 và năm 1973Phục dựng hoàn chỉnh nhà thờ và khánh thành đại phong cầm MarcussenNăm 1952, Nữ vương Juliana đặt viên đá đầu tiên khởi đầu công cuộc phục dựng nhà thờ dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư J. W. C. Besemer, hoàn thành năm 1968 cùng Cánh cửa Chiến tranh và Hòa bình của Giacomo Manzù. Năm 1973, cây đại phong cầm chính của hãng Marcussen & Søn gồm 7.600 ống đàn được khánh thành.
Trong số hàng nghìn nhân vật lịch sử từng được chôn cất dưới sàn đá của Laurenskerk trước khi trận hỏa hoạn năm 1940 làm hư hại phần lớn các phiến đá mộ, sổ bộ lưu trữ và 60 phiến đá cổ còn giữ lại trong 12 nhà nguyện bên sườn nhà thờ đã ghi nhận những mối liên hệ lịch sử toàn cầu đáng kinh ngạc. Ngay tại đây có phiến đá mộ năm 1625 của thợ đúc chuông và đại bác Jan Corneliszoon Ouderogge (người đã đúc bức tượng đồng Erasmus năm 1622), mộ của họa sĩ thời Hoàng kim Willem Buytewech (1624), mộ người vợ đầu và vợ hai của Đô đốc lừng danh Maarten Harpertszoon Tromp (1633), mộ vợ của Đô đốc Piet Hein (1640), mộ của Hendrik Roosevelt (mất năm 1728, một trong những tổ tiên tại Hà Lan của hai vị Tổng thống Hoa Kỳ Theodore Roosevelt và Franklin Delano Roosevelt), và đặc biệt là phiến đá mộ năm 1652 của hiệu trưởng trường Latinh Rotterdam là Henricus Zwaerdekroon, trên mặt đá có khắc một câu trích từ Chương 2 (Surah Al-Baqarah) của Kinh Qur'an bằng chữ Ả Rập nói về việc chuẩn bị hành trang lòng kính sợ Thượng Đế cho chuyến đi xa, một minh chứng hiếm có về sự giao lưu học thuật Đông phương của các học giả Hà Lan thế kỷ 17.
IIIKiến Trúc Gothic Brabant, Cửa Đồng Giacomo Manzù Và Đại Phong Cầm 7.600 Ống
Về mặt cấu trúc, Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam là sự kết hợp độc đáo giữa một vương cung thánh đường hình chữ thập (kruisbasiliek) và một nhà thờ hội trường (hallenkerk) theo phong cách Gothic Muộn vùng Brabant, có dãy 16 nhà nguyện nhỏ chạy dọc hai gian bên và khu hợp xướng cao kết thúc bằng đa giác năm cạnh. Ngọn tháp chuông phía tây (Laurenstoren) cao 64 hoặc 65 mét (tùy theo điểm đo từ mặt sân lát hay cốt nền, gồm 300 bậc thang) mang diện mạo không trộn lẫn với bất kỳ ngọn tháp nào khác ở Hà Lan: phần chân tháp có khối bệ gạch đỏ xây choãi rộng ra bốn phía từ đợt gia cố chống lún năm 1650 tới 1655, trong khi tầng thứ tư trên cùng (xây năm 1645 tới 1646 bởi Dirc Davidszoon Versijde) là tầng tháp duy nhất ở Hà Lan kết hợp nhuần nhuyễn các đường gờ Gothic với chi tiết Baroque thế kỷ 17 và tích hợp sẵn mặt đồng hồ bằng đá chạm trực tiếp vào tường tháp thay vì gắn mặt đồng hồ kim loại lên cửa chớp lầu chuông như các nhà thờ khác.
Ở phía ngoài bức tường phía bắc của nhà thờ, vào giữa thập niên 1970, kiến trúc sư đương đại Wim G. Quist đã thiết kế thêm năm khối hộp hình lập phương kích thước 5 nhân 5 mét ốp đá xanh xám nối với nhau bằng vách kính khung đen để làm không gian phụ trợ, một thiết kế đối lập táo bạo giữa hình học hiện đại và tường gạch Trung cổ rất đặc trưng cho tinh thần kiến trúc Rotterdam.
Đứng sừng sững ở đầu phía tây gian giữa với chiều cao 23 mét là cây đại phong cầm cơ học lớn nhất châu Âu và là cây đàn organ lớn nhất Hà Lan, do hãng đóng đàn danh tiếng Đan Mạch Marcussen & Søn chế tác hoàn thành năm 1973 (vỏ đàn do kiến trúc sư J. W. C. Besemer thiết kế, đặt trên lầu đàn đá cẩm thạch phục dựng nguyên mẫu năm 1790 của Jan Giudici). Cây đàn có 4 bàn phím tay, bàn đạp chân, 85 thanh âm sắc (registers), dàn ống kèn ngang chamade hướng thẳng ra gian giữa và tổng cộng khoảng 7.600 ống đàn. Cùng với cây đàn cánh ngang 44 thanh âm sắc (lắp trong vỏ đàn gỗ chạm năm 1539 của Adriaen Schalcken chuyển từ Schoonhoven về) và cây đàn hợp xướng 8 thanh âm sắc (vỏ đàn năm 1720), hệ thống năm cây đàn của Laurenskerk được nghệ sĩ George Stam ví như Nhà Vua ở gian giữa, Hoàng tử trẻ ở cánh ngang và nàng Công chúa nhỏ ở khu hợp xướng.
Lắp đặt tại cổng chính dưới chân tháp phía tây vào năm 1968 nhân dịp hoàn tất công cuộc phục dựng nhà thờ là cặp cửa đồng đồ sộ do nhà điêu khắc trứ danh người Ý Giacomo Manzù (1908 tới 1991, người cũng từng tạc Cánh cửa Sự Chết tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Vatican) sáng tác. Mặt dưới của cánh cửa khắc họa nỗi kinh hoàng của chiến tranh và cái chết, trong khi phần vòm bán nguyệt phía trên tỏa sáng hình ảnh gia đình, mùa màng và chim bồ câu của hòa bình hồi sinh.
Đặt trang trọng tại quảng trường Grotekerkplein ngay trước mặt nhà thờ là bức tượng đồng cao lớn khắc họa đại học giả Nhân văn chủ nghĩa Desiderius Erasmus thành Rotterdam đang đứng đọc một cuốn sách lớn. Được thiết kế bởi kiến trúc sư kiêm điêu khắc gia Hendrick de Keyser và đúc năm 1622 bởi Jan Corneliszoon Ouderogge để thay thế các bức tượng gỗ và đá trước đó, đây là bức tượng đài bằng đồng cổ xưa nhất còn tồn tại ở Hà Lan, từng được chôn giấu dưới lớp cát trong sân bảo tàng suốt Thế chiến II để tránh bị quân chiếm đóng nấu chảy.
Ngăn cách khu hợp xướng cao là bức bình phong đồng thau rực rỡ gồm bốn phần mang phong cách Baroque Vua Louis XIV, chế tác từ năm 1712 đến năm 1715 với đôi cánh cửa đồng chạm trổ tinh xảo và phần đà ngang bằng đá cẩm thạch trắng chạm gia huy các vị quản trị nhà thờ, một trong những bảo vật nội thất thế kỷ 18 hiếm hoi vượt qua được trận hỏa hoạn năm 1940.
Nơi lưu giữ ba đài lăng mộ đá cẩm thạch trắng và đen tôn vinh các vị anh hùng hải quân thời Hoàng kim của Cộng hòa Hà Lan: lăng mộ Phó Đô đốc Witte Corneliszoon de With (1599 tới 1658, tử trận tại eo biển Øresund, do Pieter Rijcx chạm khắc theo thiết kế của Jacob Lois), lăng mộ Trung tướng Đô đốc Egbert Bartolomeuszoon Kortenaer (1604 tới 1665, tử trận tại Lowestoft, do bậc thầy Rombout Verhulst điêu khắc) và đài tưởng niệm Chuẩn Đô đốc Johan van Brakel (khoảng 1618 tới 1690, người chỉ huy trận tập kích đường sông Medway năm 1667, do Johannes Blommendael chế tác).
Trên lầu chuông của ngọn tháp vuông bảo tồn bộ chuông nhạc carillon do François Hemony đúc năm 1660 kèm trống quay cơ học khổng lồ, sống sót kỳ diệu qua đám cháy ngày 14 tháng 5 năm 1940 nhờ đặt trên một sàn bê tông dày trong tháp (mở rộng năm 1960 bởi xưởng Eijsbouts lên 49 quả chuông, 4 quãng tám), cùng ba quả chuông lắc báo lễ lớn đúc năm 1960 mang tên quả chuông cổ Laurencius năm 1461.
Một câu chuyện kỹ thuật đặc sắc gắn liền với cây đại phong cầm chính Marcussen 7.600 ống (1973) của Laurenskerk là quy mô cơ khí thuần túy của nhạc cụ này. Vào đầu thập niên 1970, khi phần lớn các cây đàn organ cỡ lớn trên thế giới đều sử dụng hệ thống truyền động điện hoặc khí nén để giảm nhẹ lực bấm phím, hãng Marcussen & Søn của Đan Mạch đã thiết kế cho Laurenskerk một cây đàn cao tới 23 mét (tương đương tòa nhà 7 tầng) nhưng vận hành hoàn toàn bằng hệ thống thanh kéo cơ học (mechanische tractuur) nối trực tiếp từ ngón tay nghệ sĩ tới từng van gió của 85 thanh âm sắc. Nhờ đó, Laurenskerk sở hữu cây đại phong cầm cơ học thuần túy lớn nhất châu Âu. Từ tháng 6 năm 2025 đến tháng 5 năm 2027, cây đàn bước vào đợt đại trùng tu quy mô lớn trị giá hơn 3 triệu euro để làm sạch toàn bộ 7.600 ống đàn và tích hợp thêm bàn điều khiển điện tử song song mà vẫn giữ nguyên vẹn cơ chế phím cơ học nguyên bản.
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng truyền thống Kitô giáo và đạo Tin Lành Cải cách không dạy và không sử dụng phong thủy Á Đông. Vị trí khởi dựng của Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam vào thế kỷ 14 và 15 được chọn trên dải đất bồi sát con đập chắn sông Rotte (nguồn gốc của cái tên Rotter-dam) và định hướng theo quy luật phụng vụ Trung cổ: khu hợp xướng quay về phương Đông, còn ngọn tháp chuông quay về phương Tây. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép hình thế cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường dành cho bạn đọc muốn tham khảo địa cuộc của thành phố cảng.
Xét trên đại cục sơn thủy của vùng cửa sông Nam Holland, thành phố Rotterdam hình thành ngay tại nơi dòng sông nhỏ Rotte chảy từ vùng đầm lầy phía bắc xuống đổ vào dòng đại giang Nieuwe Maas (nhánh hạ lưu rộng lớn của sông Rhine và sông Meuse chảy ra Biển Bắc). Vào khoảng năm 1270, cư dân địa phương đã đắp một con đập lớn (Dam) chắn ngang cửa sông Rotte tại vị trí phố Hoàng gia Hoogstraat ngày nay để ngăn thủy triều mặn tràn vào nội đồng. Ngôi Nhà thờ Thánh Laurens (tọa độ 51,9214 độ vĩ Bắc, 4,4850 độ kinh Đông) được dựng lên ngay ở bờ đông của lòng sông Rotte trong đập (nay là đại lộ quảng trường Binnenrotte chạy dọc phía đông và phía bắc nhà thờ), chỉ cách con đập cổ Hoogstraat ở phía nam khoảng một trăm mét. Trong phép thủy pháp cổ truyền, vị trí nằm ngay bên cạnh cửa đập nơi dòng sông nội địa giao tiếp với dòng sông cái lớn mang tính chất của một thủy khẩu quan tỏa (chốt giữ cửa nước), nơi toàn bộ luồng khí và tài lộc giao thương đường thủy từ nội lục ra biển cả đều phải đi qua.
Về trục hướng và hình thế tứ tượng, nhà thờ nằm theo trục Tọa Đông Đông Nam hướng Tây Tây Bắc: khu hợp xướng tọa về phía đại lộ Binnenrotte (nơi dòng sông Rotte từng chảy qua sau lưng), còn ngọn tháp vuông cao 65 mét với Cánh cửa Chiến tranh và Hòa bình mở ra quảng trường Grotekerkplein ở phía tây tây bắc. Trước năm 1940, nhà thờ bị bao vây chật chội bởi những dãy phố hẹp và kênh lạch nhỏ. Sau quy hoạch tái thiết hậu chiến và việc hạ ngầm tuyến đường sắt trên cao thành đại lộ Binnenrotte rộng thênh thang, không gian quanh nhà thờ mở ra một minh đường nội ngoại cực kỳ thoáng đãng: phía trước mặt tháp là quảng trường cây xanh Grotekerkplein có dòng kênh Delftsevaart chảy dọc bên phải (hữu Bạch Hổ) và bức tượng đồng học giả Erasmus đứng chầu ngay trước minh đường như một vị văn thần hộ vệ, phía bên trái (tả Thanh Long) và phía sau là quảng trường chợ Binnenrotte và tòa nhà vòm kính Markthal uốn cong như một trái núi nhân tạo hiện đại che chắn gió từ hướng đông nam. Đặc biệt, phần chân tháp phía tây được đóng 500 cọc gỗ thông sâu xuống tầng cát dưới đáy bùn và xây bệ gạch đỏ choãi rộng ra bốn phía từ năm 1650 tới 1655 đã tạo cho ngọn tháp dáng thế bàn thạch sinh căn (đá lớn bám rễ sâu vào lòng đất), giúp tòa tháp đứng vững qua cả nền bùn lầy lẫn bom đạn thế kỷ 20.
VThờ Phượng Chủ Nhật, Cầu Nguyện Hòa Bình Coventry Và Hòa Nhạc Đại Phong Cầm
Là trái tim lịch sử và tâm linh của thành phố Rotterdam, Nhà thờ Lớn Thánh Laurens duy trì đều đặn các buổi lễ thờ phượng Tin Lành hằng tuần, các buổi cầu nguyện cho hòa bình thế giới cùng lịch hòa nhạc đại phong cầm và hợp xướng suốt bốn mùa theo dương lịch và lịch phụng vụ Kitô giáo.
| Thời điểm | Hệ lịch | Tên lễ nghi hoặc sự kiện | Ý nghĩa và hoạt động truyền thống |
|---|---|---|---|
| Sáng Chủ nhật hằng tuần và chiều Thứ Sáu hằng tuần | Lịch phụng vụ Tin Lành | Lễ thờ phượng Chủ nhật và Kinh chiều Hòa giải Coventry | Cử hành lễ thờ phượng Tin Lành sáng Chủ nhật của giáo đoàn Laurenspastoraat và buổi cầu nguyện hòa bình chiều Thứ Sáu tại Nhà nguyện Thánh giá Đinh Coventry (kết nghĩa với Nhà thờ chính tòa Coventry ở Anh cũng bị ném bom năm 1940). |
| Chủ nhật Lễ Lá trước lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Lịch phụng vụ Kitô giáo | Trình diễn Thương Khó theo Thánh Matthêu (Matthäus-Passion) | Truyền thống hằng năm của Dàn hợp xướng Laurenscantorij và Dàn nhạc Bach trình diễn kiệt tác của J. S. Bach trước tuần lễ Phục Sinh. |
| Ngày 14 tháng 5 hằng năm | Dương lịch | Lễ Tưởng niệm Nạn nhân Trận ném bom Rotterdam 1940 | Tiếng chuông trầm hùng trên tháp Laurenskerk ngân vang tưởng niệm ngày 14 tháng 5 năm 1940, kết hợp lễ cầu nguyện hòa bình và hòa nhạc tưởng niệm bên Cánh cửa Chiến tranh và Hòa bình. |
| Thứ Ba hằng tuần từ tháng 5 đến tháng 9, Thứ Tư và Thứ Bảy | Dương lịch | Hòa nhạc Đại phong cầm trưa và Biểu diễn Chuông nhạc Carillon | Chuỗi hòa nhạc đại phong cầm Marcussen miễn phí vào giờ nghỉ trưa thứ Ba mùa hè và các buổi đánh chuông carillon Hemony trực tiếp từ tháp chuông vào ngày họp chợ Binnenrotte. |
| Tháng 9 và tháng 12 hằng năm | Dương lịch | Lễ Khai giảng Đại học Erasmus Rotterdam và Lễ Giáng Sinh | Tổ chức các nghi lễ học thuật trọng thể của Trường Trung học Cổ điển Erasmiaans và Đại học Erasmus Rotterdam, khép lại năm bằng Đại lễ Giáng Sinh và Hòa nhạc Năm Mới tháng Giêng. |
Một nghi thức đầy xúc động diễn ra vào mỗi chiều thứ Sáu hằng tuần bên trong Laurenskerk là Lời cầu nguyện Hòa giải Coventry (Coventrygebed) trước cây Thánh giá kết bằng ba chiếc đinh sắt thời Trung cổ gửi tặng từ Nhà thờ chính tòa Coventry của nước Anh (ngôi nhà thờ bị ném bom hủy diệt ngày 14 tháng 11 năm 1940, tức đúng nửa năm sau ngày Laurenskerk bị ném bom ngày 14 tháng 5 năm 1940). Hai ngôi nhà thờ từng chung cảnh ngộ đổ nát trong Thế chiến II đã kết nghĩa cùng nhau trong Cộng đồng Thánh giá Đinh Quốc tế để cầu nguyện cho sự hòa giải giữa các dân tộc trên thế giới.
Về cộng đồng người Việt: thành phố cảng Rotterdam và vùng phụ cận (Schiedam, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel) là một trong những nơi có cộng đồng người Việt định cư đông đảo nhất tại Hà Lan, cùng hàng trăm sinh viên Việt Nam đang theo học tại Đại học Erasmus Rotterdam. Quảng trường chợ Binnenrotte, bức tượng Erasmus và nhà thờ Laurenskerk là không gian sinh hoạt văn hóa trung tâm vô cùng quen thuộc của bà con người Việt và du học sinh tại thành phố cảng.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường tới
- Nhà thờ tọa lạc tại quảng trường Grotekerkplein 15, ngay sát quảng trường chợ Binnenrotte và tòa nhà Markthal ở trung tâm Rotterdam. Từ ga đường sắt trung tâm Rotterdam Centraal, quý vị có thể đi tàu điện ngầm, tàu điện hoặc đi bộ khoảng 15 phút, hoặc đi tàu hỏa và tàu điện ngầm dừng ngay tại ga Rotterdam Blaak nằm cách cửa đông nhà thờ chỉ 200 mét.
- Toạ độ
- 51.9214, 4.485
Khi tới thăm Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam, quý vị lưu ý giữ sự trang nghiêm khi đi qua các nhà nguyện tưởng niệm và không làm ồn khi đang diễn ra buổi lễ thờ phượng sáng Chủ nhật, buổi cầu nguyện chiều thứ Sáu hoặc chương trình hòa nhạc đại phong cầm. Tại 11 nhà nguyện dọc hai gian bên hiện có trưng bày triển lãm lịch sử thường trực (Một di tích đầy những câu chuyện) rất đáng xem. Nếu đăng ký leo 300 bậc thang lên đỉnh ngọn tháp vuông cao 65 mét (mở cửa theo đoàn có hướng dẫn viên từ tháng 4 đến tháng 10), quý vị sẽ được tận mắt ngắm trống quay cơ học của bộ chuông Hemony năm 1660 và toàn cảnh đường chân trời Rotterdam.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Lớn Thánh Laurens tại Rotterdam (Grote of Sint-Laurenskerk)
Contribute photos, information or video for Grote of Sint-Laurenskerk, RotterdamThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Lớn Thánh Laurens (Laurenskerk) có vị trí lịch sử đặc biệt như thế nào đối với thành phố Rotterdam?
Grote of Sint-Laurenskerk là công trình kiến trúc thời Trung cổ duy nhất còn tồn tại ở trung tâm thành phố Rotterdam. Được đặt viên đá đầu năm 1412 và xây dựng chính từ năm 1449 đến năm 1525, nhà thờ đã sống sót qua trận ném bom san phẳng trung tâm Rotterdam ngày 14 tháng 5 năm 1940 và được người dân thành phố phục dựng hoàn chỉnh từ năm 1952 đến năm 1968 như biểu tượng cho sức sống bất khuất của Rotterdam.
Tại sao chân tháp chuông của nhà thờ Laurenskerk lại có bệ gạch đỏ loe rộng và từng cách nhà thờ một con lạch?
Khi khởi công tháp năm 1449, giữa tháp và thân nhà thờ có một con lạch thoát nước tên là Slikvaart, tới khoảng năm 1460 con lạch mới được lấp để xây nối dài gian giữa chạm vào tháp. Năm 1645 tới 1646, khi xây thêm tầng tháp đá thứ tư lên độ cao 64 đến 65 mét, nền đất than bùn yếu làm tháp bị nghiêng lún, nên từ năm 1650 đến năm 1655 thành phố phải đóng thêm 500 cọc gỗ thông dưới móng và xây khối bệ gạch đỏ loe rộng ở chân tháp để giữ tháp đứng thẳng.
Cây đại phong cầm trong nhà thờ Laurenskerk tại Rotterdam có kỷ lục gì?
Cây đại phong cầm chính ở đầu phía tây nhà thờ do hãng Marcussen & Søn của Đan Mạch chế tác hoàn thành năm 1973, cao 23 mét, gồm 4 bàn phím tay, bàn đạp chân, 85 thanh âm sắc và khoảng 7.600 ống đàn. Đây là cây đàn organ lớn nhất toàn nước Hà Lan đồng thời là cây đại phong cầm vận hành hoàn toàn bằng cơ học lớn nhất châu Âu.
Cánh cửa đồng ở lối vào chính và bức tượng đồng phía trước nhà thờ là tác phẩm của ai?
Cặp cửa đồng lớn ở cổng tháp phía tây mang chủ đề Chiến tranh và Hòa bình được nhà điêu khắc người Ý Giacomo Manzù chế tác và lắp đặt năm 1968 khi hoàn tất phục dựng nhà thờ. Còn bức tượng đồng khắc họa đại học giả Desiderius Erasmus trên quảng trường Grotekerkplein phía trước nhà thờ do Hendrick de Keyser thiết kế và đúc năm 1622, là bức tượng đài bằng đồng cổ xưa nhất tại Hà Lan.
Những vị anh hùng hải quân và nhân vật lịch sử nào được an táng hoặc đặt lăng mộ tại Laurenskerk?
Bên trong nhà thờ bảo tồn ba đài lăng mộ đá cẩm thạch tráng lệ của ba vị tướng lĩnh hải quân Hà Lan thế kỷ 17 là Phó Đô đốc Witte Corneliszoon de With (mất 1658), Trung tướng Đô đốc Egbert Bartolomeuszoon Kortenaer (mất 1665, do Rombout Verhulst chạm khắc) và Chuẩn Đô đốc Johan van Brakel (mất 1690), cùng các phiến đá mộ của thợ đúc tượng Jan Ouderogge, họa sĩ Willem Buytewech và tổ tiên dòng họ Tổng thống Mỹ Roosevelt.