Nằm sâu trong vùng rừng thông taiga nguyên sinh và đầm lầy núi cao của Khu Bảo tồn Nghiêm ngặt Khan Khentii thuộc tỉnh Khentii ở đông bắc Mông Cổ, khối núi đá granit Burkhan Khaldun vươn lên ở độ cao 2.362 mét như một ngai vàng hình trăng khuyết giữa đại ngàn. Trên đỉnh núi trơ sỏi đá quanh năm lộng gió, đàn tế thiên Ikh Ovoo chất bằng thân gỗ thông tuyết tùng và đá cuội phủ đầy những dải lụa Khadag màu xanh da trời phần phật bay dưới vòm Trời Xanh Vĩnh Cửu (Mönkh Khökh Tengri).
Được phiên âm chữ Hán trong bộ sử biên niên thế kỷ 13 Mông Cổ Bí Sử là Bất Nhi Hãn Hợp Nhi Đôn (不兒罕合兒敦), Burkhan Khaldun giữ vị thế là ngọn thánh sơn tối linh của toàn dân tộc Mông Cổ. Chính tại nơi khởi nguồn của những dòng sông lớn đổ về cả Bắc Băng Dương lẫn Thái Bình Dương này, hai vị thủy tổ huyền thoại là Sói Xanh (Börte Chino) và Hươu Trắng (Gua Maral) đã dừng chân lập nghiệp, và chàng thanh niên Thiết Mộc Chân (Thành Cát Tư Hãn) đã được rừng rậm thần sơn che chở thoát nạn trước khi lập lời thề đời đời tế lễ ngọn núi thiêng.
IThánh Sơn Trong Mông Cổ Bí Sử Và Lời Thề Của Thành Cát Tư Hãn
Trong toàn bộ văn bản Mông Cổ Bí Sử (Monggol-un Niguca Tobciyan, biên soạn vào năm 1240 sau khi Thành Cát Tư Hãn băng hà), không một địa danh nào xuất hiện dày đặc và trang trọng như Burkhan Khaldun với tổng cộng hai mươi bảy lần được ghi chép. Ngay tại đoạn mở đầu thứ nhất (§1) của bộ sử thi, tác giả đã xác lập Burkhan Khaldun là cái nôi khai sinh dân tộc: vị thủy tổ Börte Chino (Sói Xanh Xám sinh ra theo mệnh Trời Thượng Đế Tengri) cùng hiền thê là Gua Maral (Hươu Sao Trắng) đã vượt qua biển hồ Tenggis, tiến tới đầu nguồn sông Onon (Ô Nộn Hà) và định cư dưới chân núi Burkhan Khaldun, sinh ra người con trai đầu tiên là Batachiqan.
Về từ nguyên học, danh xưng Burkhan Khaldun trong tiếng Mông Cổ trung đại kết hợp giữa chữ Burkhan (vốn mang nghĩa cổ là Thần linh, Tổ tiên thiêng liêng, sau khi Phật giáo truyền bá thì đồng thời dùng để dịch chữ Phật Buddha) và chữ Khaldun (mang nghĩa là sườn núi cao có rừng cây liễu và bạch dương bao phủ). Đối với người Mông Cổ, ngọn núi vừa là hóa thân của Thần Núi bản địa, vừa là cầu nối trục vũ trụ nối liền Đất Mẹ (Etügen) với Trời Cha Vĩnh Cửu (Tengri).
Đoạn §103 của Mông Cổ Bí Sử ghi lại sự kiện trọng đại vào cuối thế kỷ 12: khi bộ tộc Merkit bất ngờ tập kích doanh trại để cướp phu nhân Börte, chàng trẻ tuổi Thiết Mộc Chân (Temüjin) đã chạy lên ẩn náu giữa những cánh rừng thông rậm rạp và đầm lầy hiểm trở của núi Burkhan Khaldun. Quân Merkit vây tìm suốt nhiều ngày nhưng không tài nào vượt qua được địa hình mê cung của ngọn núi. Sau khi thoát hiểm, Thiết Mộc Chân bước ra khỏi rừng, tháo chiếc đai lưng vắt ngang cổ, cởi mũ cầm trên tay, dùng tay đấm vào ngực mình, quỳ lạy hướng về phía Mặt Trời chín lần, rảy sữa ngựa cái lên trời đất và đọc lời thề bất hủ: Nhờ núi Burkhan Khaldun che chở mà mạng sống nhỏ bé như con rận của ta được bảo toàn. Từ nay về sau, mỗi buổi sáng ta sẽ dâng lễ tế Burkhan Khaldun, mỗi ngày ta sẽ cầu nguyện Burkhan Khaldun. Con cháu của ta và con cháu của con cháu ta hãy ghi nhớ điều này!
Truyền thuyết về khu đại cấm địa Ikh Khorig và lăng mộ bí mật
Không dừng lại ở nơi phát tích và cứu mạng, Burkhan Khaldun còn gắn liền với bí ẩn lịch sử lớn nhất vùng Nội Á: nơi an táng của Thành Cát Tư Hãn sau khi Ngài băng hà vào tháng 8 năm 1227. Theo sử gia Ba Tư Rashid al-Din trong bộ Jami al-Tawarikh (Tập Sử, biên soạn đầu thế kỷ 14) và các biên niên sử thời Nguyên, một ngày khi đi săn dưới chân núi Burkhan Khaldun, Thành Cát Tư Hãn từng dừng chân dưới một cội cây cô độc, trầm ngâm nhìn cảnh sắc thanh bình rồi phán rằng nơi đây xứng đáng là chốn yên nghỉ cuối cùng của Ngài.
Sau năm 1227, toàn bộ vùng núi Burkhan Khaldun được thiết lập thành Ikh Khorig (Đại Cấm Địa), do một vạn quân tinh nhuệ thuộc bộ tộc Uriankhai (do tướng Udachi chỉ huy) canh giữ nghiêm ngặt, cấm tuyệt đối người ngoài đặt chân tới. Các sử liệu Ba Tư và Hán văn ghi nhận ngoài Thành Cát Tư Hãn, người con trai út của Ngài là Đà Lôi (Tolui) cùng các Đại Hãn Mông Kha (Möngke), Hốt Tất Liệt (Kublai Khan) và A Lý Bất Ca (Ariq Böke) cũng đều được đưa về an táng không bia mộ giữa lòng thánh sơn này.
IITừ Đại Cấm Địa Đế Quốc Tới Di Sản Thế Giới UNESCO
Lời thề của Thành Cát Tư Hãn tại đoạn §103 Mông Cổ Bí Sử đã khai sinh truyền thống quốc lễ thờ phụng núi thiêng (Tahilga) kéo dài suốt hơn tám trăm năm qua tại Mông Cổ. Dưới thời Đế quốc Mông Cổ và nhà Nguyên (thế kỷ 13 tới thế kỷ 14), các vị Đại Hãn đều đặn cử đoàn sứ thần mang ngựa trắng, cừu trắng và sữa ngựa lên núi Burkhan Khaldun cử hành đại lễ tế trời đất và tiên tổ.
Khi Phật giáo Kim Cương thừa lan tỏa mạnh mẽ khắp vùng Khalkha từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 19, Đệ nhất Pháp vương Zanabazar và các đời Jebtsundamba Khutuktu đã dung hợp nghi thức tế thần núi Tengri cổ truyền với kinh văn cầu nguyện Hộ pháp sơn thần của Phật giáo Tây Tạng - Mông Cổ, biến Burkhan Khaldun thành biểu tượng tâm linh hòa quyện giữa tín ngưỡng bản địa và đạo Phật.
- Cuối thế kỷ 12Thiết Mộc Chân thoát nạn và lập lời thề tế núiThiết Mộc Chân được rừng rậm Burkhan Khaldun che chở khỏi cuộc truy kích của bộ tộc Merkit, sau đó quỳ lạy chín lần trước Mặt Trời, rảy sữa ngựa và thề đời đời con cháu sẽ phụng thờ ngọn núi.
- 1206Khai sáng Đế quốc Mông Cổ bên dòng sông OnonTại đại hội Kurultai ở thượng nguồn sông Onon bắt nguồn từ núi Burkhan Khaldun, Thiết Mộc Chân đăng cơ ngôi vị Thành Cát Tư Hãn và tôn phong Burkhan Khaldun là Quốc sơn bảo hộ đế quốc.
- 1227Thiết lập Đại Cấm Địa Ikh KhorigSau khi Thành Cát Tư Hãn băng hà, vùng núi Burkhan Khaldun trở thành khu cấm địa hoàng gia (Ikh Khorig) do bộ tộc Uriankhai canh giữ suốt nhiều thế kỷ.
- 1240Ghi chép 27 lần trong Mông Cổ Bí SửBộ sử thi Mông Cổ Bí Sử hoàn thành, ghi danh Burkhan Khaldun 27 lần như vùng đất tổ thiêng liêng nhất của dòng tộc Vàng (Altan Urug).
- Thế kỷ 17 - 19Dung hợp nghi quỹ tế lễ Tengri và Phật giáoCác vị Pháp vương Jebtsundamba Khutuktu và vương công vùng Khalkha biên soạn các bản văn tế núi bằng tiếng Mông Cổ và tiếng Tây Tạng, xây dựng các đàn đá Ovoo cố định trên ba tầng núi.
- 1992Thành lập Khu Bảo tồn Nghiêm ngặt Khan KhentiiChính phủ Mông Cổ thiết lập Khu Bảo tồn Nghiêm ngặt Khan Khentii rộng hơn 1,2 triệu hecta bao bọc trọn vẹn khối núi Burkhan Khaldun và hệ sinh thái rừng taiga nguyên sinh.
- 1995Sắc lệnh Tổng thống tôn phong Quốc sơn Linh thiêngTổng thống đầu tiên của Mông Cổ ban hành sắc lệnh chính thức khôi phục đại lễ Quốc tế (State Tahilga) tại núi Burkhan Khaldun theo chu kỳ 4 tới 5 năm một lần.
- 04/07/2015Ghi danh Di sản Thế giới UNESCO (Ref. 1440)Tại kỳ họp lần thứ 39 ở Bonn (Đức), UNESCO chính thức công nhận Đại thần sơn Burkhan Khaldun và cảnh quan linh thiêng phụ cận (diện tích vùng lõi 443.739 ha) là Di sản Thế giới theo tiêu chí (iv) và (vi).
Hồ sơ Di sản Thế giới năm 2015 của UNESCO khẳng định Burkhan Khaldun cung cấp minh chứng độc nhất vô nhị về truyền thống thờ núi thiêng của các dân tộc du mục Trung Á đã định hình nên sự kiện thống nhất các bộ tộc Mông Cổ thế kỷ 12 - 13, đồng thời tiếp tục là một di sản tâm linh sống động gắn liền với kiệt tác văn học lịch sử Mông Cổ Bí Sử.
IIICấu Trúc Tam Cấp Đàn Đá Ovoo Và Hành Trình Hành Hương
Không có những cung điện gạch ngói hay đền đài nhân tạo đồ sộ, kiến trúc tâm linh trên núi Burkhan Khaldun hiện diện qua chính cấu tạo địa mạo tự nhiên của ngọn núi kết hợp với hệ thống ba tầng đàn tế đá Ovoo (Ngao Bao) nằm dọc theo lộ trình hành hương leo núi nghiêm ngặt. Khối núi Burkhan Khaldun có dáng hình vòng cung trăng khuyết uốn lượn từ đông bắc xuống tây nam, sườn dưới bao phủ bởi rừng thông tuyết tùng Siberia và rừng thông rụng lá, giữa lưng chừng núi là các hồ băng hà trong vắt, còn phần đỉnh núi từ độ cao trên 2.000 mét hoàn toàn là các triền đá granit và đá bazan xám xếp chồng lên nhau.
Người hành hương tới chiêm bái Burkhan Khaldun bắt buộc phải đi theo một lộ trình cố định qua các trạm dừng tâm linh, lần lượt thực hiện nghi lễ tại ba đàn đá Ovoo phân cấp từ thấp lên cao, tượng trưng cho ba tầng giới của vũ trụ quan Mông Cổ (Hạ giới, Trung giới và Thượng giới Tengri).
Nằm ở độ cao khoảng 1.700 mét nơi chân đèo dẫn vào vùng lõi thần sơn. Đây là cửa ngõ tâm linh nơi người hành hương xuống ngựa, làm lễ xin phép thần giữ cửa núi và dừng chân cho những ai không đủ điều kiện lên đỉnh.
Nằm trên thềm núi giữa ở độ cao khoảng 2.000 mét cạnh hồ nước thiêng trên núi cao (Hồ Trời). Tại đây có nền phế tích của một ngôi tiểu tự bằng đá cổ và đàn Dund Ovoo, nơi tín đồ dừng lại tẩy tịnh thân tâm và dâng sữa ngựa trước khi bước lên sườn đá dốc đứng.
Tọa lạc trên đỉnh cao nhất (2.362 mét) của núi Burkhan Khaldun. Đàn tế là một khối tháp hình nón khổng lồ dựng từ hàng trăm thân gỗ thông tuyết tùng dựng chụm vào trục tâm và chất đá tảng xung quanh, khoác kín hàng ngàn dải lụa Khadag xanh biếc tượng trưng cho Bầu Trời Vĩnh Cửu.
Ở chính giữa đỉnh Ikh Ovoo cắm trụ tâm bằng gỗ thông hướng thẳng lên bầu trời, xung quanh đặt các biểu tượng ngọn lửa Soyombo, lư hương đồng, bình báu và xương sọ ngựa trắng thiêng dâng cúng Hoàng Thiên Tengri.
Vùng bảo vệ rộng 443.739 hecta bao quanh núi là nơi giao nhau giữa vùng rừng taiga Siberia và thảo nguyên Trung Á, nơi phát nguyên của các con sông lớn linh thiêng trong lịch sử Mông Cổ gồm sông Onon, sông Kherlen và sông Tuul.
Nghi thức đi nhiễu và đắp đá Ovoo của người du mục: Khi tiếp cận mỗi đàn đá Ovoo trên núi Burkhan Khaldun, người hành hương nhặt ba viên đá cuội dưới chân núi, đi vòng quanh đàn Ovoo ba vòng thuận chiều kim đồng hồ (chiều chuyển động của Mặt Trời trên bầu trời phương bắc), vừa đi vừa khấn nguyện rồi nhẹ nhàng đặt ba viên đá lên đàn. Tín đồ dâng cúng sữa ngựa cái lên men (Airag), rượu sữa chưng cất (Arkhi), bánh bơ sữa (Aaruul) và buộc dải lụa Khadag màu xanh da trời theo hướng gió thổi để gửi lời cầu nguyện lên Trời Xanh Tengri.
IVThế Đất Và Hướng
Tín ngưỡng thờ Trời Xanh Vĩnh Cửu (Tengri) và thờ thần núi của người Mông Cổ không sử dụng la bàn phong thủy Lạc Thư của vùng đồng bằng nông nghiệp, mà tri nhận địa cuộc thông qua cấu trúc thủy hệ đầu nguồn, hướng mọc của Mặt Trời ở phương Đông và sự che chở của sườn núi phía Bắc trước gió bão hàn đới. Phần dưới đây đối chiếu địa hình thực địa của khối núi Burkhan Khaldun theo phép hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện.
Tọa lạc tại tọa độ 48,76196 độ vĩ Bắc và 109,01030 độ kinh Đông ở trung tâm dãy núi Khentii, Burkhan Khaldun giữ vị thế là một Thái Tổ Sơn và đường phân thủy lục địa (continental watershed) vĩ đại bậc nhất vùng Đông Bắc Á. Khối núi chính có hình dáng như một chiếc ngai vàng hình bán nguyệt mở vòng tay hướng về phía đông nam (phương đón ánh mặt trời buổi sớm, hướng thiêng liêng nhất mà Thiết Mộc Chân đã quỳ lạy chín lần trong Mông Cổ Bí Sử), trong khi vách núi cao 2.362 mét ở phía bắc và tây bắc dựng lên như bức bình phong khổng lồ chắn gió lạnh từ hồ Baikal và vùng Siberia.
Xét về thủy pháp, Burkhan Khaldun là nơi tụ thủy và phát thủy kỳ diệu khi chia dòng nước mưa và băng tuyết tan chảy về hai đại dương lớn của địa cầu. Từ sườn phía bắc và phía tây của khối núi khởi nguồn các dòng sông Kharaa, Yeruu và sông Tuul (chảy qua thủ đô Ulaanbaatar), hợp lưu vào sông Selenge rồi đổ vào hồ Baikal để chảy ra Bắc Băng Dương. Trong khi đó, từ sườn phía đông và phía nam của núi khởi nguồn dòng sông Onon (nơi Thành Cát Tư Hãn sinh ra) và sông Kherlen (chảy qua thảo nguyên miền đông), hợp lưu vào sông Hắc Long Giang (Amur) để đổ ra Thái Bình Dương. Một ngọn núi duy nhất làm chủ mạch nguồn của ba dòng sông lịch sử (Onon, Kherlen, Tuul, được người Mông Cổ gọi là Ba Dòng Sông Cội Nguồn Гурван гол) và phân thủy ra hai đại dương chính là biểu hiện tối thượng của đại huyệt kết phát đế vương trong khoa địa lý hình thế.
VĐại Lễ Quốc Tế Tahilga Và Nghi Quỹ Tế Thần Sơn
Nghi lễ trọng đại nhất tại núi Burkhan Khaldun là Đại lễ Tế Quốc Sơn (State Tahilga hay Төрийн тахилга), được phục hồi chính thức theo Sắc lệnh Tổng thống Mông Cổ năm 1995 và cử hành định kỳ bốn tới năm năm một lần vào mùa hè khi thảo nguyên bước vào mùa cỏ xanh tươi tốt nhất. Trong buổi đại lễ này, Tổng thống Mông Cổ với tư cách nguyên thủ quốc gia sẽ đích thân dẫn đầu đoàn đại biểu nhà nước, các vị cao tăng Phật giáo, các pháp sư Shaman và đại diện nhân dân lên núi thực hiện nghi thức rảy sữa ngựa, dâng lụa Khadag xanh, bắn cung tên và đọc bài văn tế cổ truyền cầu cho quốc gia thịnh vượng.
Theo tục lệ cổ xưa của các bộ tộc du mục Mông Cổ đối với các ngọn thần sơn có tính dương cực thịnh (như Burkhan Khaldun, Altan Khökhii hay Dariganga), chỉ có nam giới mới được phép leo lên tới đàn tế tối cao Ikh Ovoo trên đỉnh 2.362 mét, trong khi phụ nữ thực hiện nghi lễ dâng sữa và cầu nguyện tại đàn tế chân núi Baga Ovoo và trạm dừng hướng vọng.
| Chu kỳ / Thời điểm | Tên nghi lễ | Nội dung và Nghi thức cử hành tại Burkhan Khaldun |
|---|---|---|
| Chu kỳ 4 - 5 năm một lần (Tháng 5 hoặc tháng 6 Dương lịch) | Đại lễ Tế Quốc Sơn (State Tahilga / Төрийн тахилга) | Nguyên thủ quốc gia Mông Cổ cùng chư tăng và bô lão lên núi cử hành quốc lễ dâng sữa ngựa cái, tụng bài cầu nguyện núi thiêng, phong tặng ngựa thần (Tengeriin Khüleg) và tổ chức hội Naadam thu nhỏ dưới chân núi. |
| Mùa hè hàng năm (Tháng 6 tới tháng 8 Dương lịch) | Lễ Tế Ovoo Thường Niên của Cư Dân Tỉnh Khentii | Người dân và các dòng tộc hậu duệ vùng Khentii hành hương lên ba tầng đàn Ovoo để đắp đá, thay mới các dải lụa Khadag xanh và cầu mưa thuận gió hòa cho đàn gia súc. |
| Mùng 1 tháng Giêng (Tết Tsagaan Sar - Lịch Mông Cổ) | Lễ Hướng Vọng Mặt Trời và Dâng Sữa Đầu Năm | Vào rạng sáng mùng 1 Tết Tháng Trắng, các gia đình du mục quanh vùng Khentii hướng về phía đỉnh núi Burkhan Khaldun và Mặt Trời mọc để rảy những giọt sữa trà đầu tiên của năm mới. |
| Ngày Tự hào Dân tộc Mông Cổ (Mùng 1 tháng Giêng Mùa Đông - Lịch Mông Cổ) | Lễ Kỷ niệm Ngày Đản Sinh Thành Cát Tư Hãn | Cử hành các nghi thức tưởng niệm công đức Thành Cát Tư Hãn và ôn lại lời thề bảo vệ thiên nhiên, phụng thờ thần sơn Burkhan Khaldun được chép trong Mông Cổ Bí Sử. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khan Khentii Strictly Protected Area, Ömnödelger District, Khentii Province, Mongolia (Хэнтий аймаг, Өмнөдэлгэр сум, Хан Хэнтийн дархан цаазат газар)
- Đường tới
- Từ thủ đô Ulaanbaatar, du khách đi theo Quốc lộ hướng đông qua quận Baganuur tới huyện Möngönmorit (tỉnh Töv) và huyện Ömnödelger (tỉnh Khentii) khoảng 180 km, sau đó phải di chuyển bằng xe địa hình chuyên dụng và cưỡi ngựa xuyên qua các thung lũng sông lầy lội trong Khu Bảo tồn Nghiêm ngặt Khan Khentii thêm khoảng 70 km nữa mới tới được chân núi Burkhan Khaldun.
- Toạ độ
- 48.76196, 109.0103
Khi tới hành hương tại vùng núi thiêng Burkhan Khaldun, quý vị cần xin giấy phép vào Khu Bảo tồn Nghiêm ngặt Khan Khentii trước chuyến đi và đi cùng người dẫn đường bản địa. Trong toàn bộ ranh giới thần sơn, quý vị phải tuân thủ nghiêm ngặt luật cấm cổ truyền (Ikh Khorig): tuyệt đối không chặt cây, không bẻ cành thông, không săn bắt thú rừng, không đào xới đất đá, không để lại rác thải và không làm ô uế nguồn nước suối hay hồ trên núi. Quý vị cần tôn trọng phong tục bản địa quy định phụ nữ dừng chân hành lễ tại đàn tế Baga Ovoo ở chân núi và không bước lên đỉnh cao nhất Ikh Ovoo.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Núi thiêng Burkhan Khaldun, Khentii
Contribute photos, information or video for Burkhan KhaldunThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao núi Burkhan Khaldun được xem là ngọn núi thiêng liêng nhất của người Mông Cổ?
Burkhan Khaldun được nhắc tới 27 lần trong bộ sử thi thế kỷ 13 Mông Cổ Bí Sử như vùng đất khởi nguồn của thủy tổ Börte Chino và Gua Maral, đồng thời là nơi rừng rậm đã cứu mạng Thành Cát Tư Hãn khỏi cuộc truy kích của bộ tộc Merkit. Sau sự kiện đó, Thành Cát Tư Hãn đã lập lời thề truyền cho con cháu muôn đời phải tế lễ ngọn núi này.
Núi Burkhan Khaldun được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm nào?
Vào ngày 4 tháng 7 năm 2015, tại kỳ họp lần thứ 39 của Ủy ban Di sản Thế giới ở Bonn (Đức), quần thể Đại thần sơn Burkhan Khaldun và cảnh quan linh thiêng phụ cận (rộng 443.739 hecta) đã được UNESCO chính thức ghi danh là Di sản Thế giới (mã số 1440) theo tiêu chí (iv) và (vi).
Những dòng sông lớn nào bắt nguồn từ khối núi Burkhan Khaldun?
Khối núi Burkhan Khaldun là đường phân thủy lục địa nối liền hai đại dương: sườn bắc và tây sinh ra sông Tuul, sông Kharaa, sông Yeruu chảy qua sông Selenge vào hồ Baikal rồi đổ ra Bắc Băng Dương, trong khi sườn đông và nam sinh ra sông Onon và sông Kherlen chảy vào sông Hắc Long Giang (Amur) rồi đổ ra Thái Bình Dương.
Hệ thống đàn tế đá Ovoo trên núi Burkhan Khaldun gồm mấy tầng?
Lộ trình hành hương trên núi được tổ chức theo ba tầng đàn tế đá Ovoo: đàn hạ cấp Baga Ovoo nằm ở chân đèo vào núi, đàn trung cấp Dund Ovoo nằm cạnh Hồ Trời ở lưng chừng núi cùng nền chùa đá cổ, và đàn thượng cấp Ikh Ovoo (Tengri Ovoo) nằm trên đỉnh cao nhất ở độ cao 2.362 mét.
Khu vực Ikh Khorig (Đại Cấm Địa) gắn liền với truyền thuyết lịch sử nào?
Theo sử liệu thế kỷ 13 - 14 của Ba Tư và nhà Nguyên, sau khi Thành Cát Tư Hãn băng hà vào năm 1227, thi hài của Ngài cùng các vị Đại Hãn hậu duệ như Đà Lôi, Mông Kha và Hốt Tất Liệt đã được an táng bí mật không bia mộ tại vùng núi Burkhan Khaldun, và khu vực này được phong tỏa thành Đại Cấm Địa (Ikh Khorig) suốt nhiều thế kỷ.