VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Cách Dâng Gỗ Đàn Hương Trong Bái Hỏa Giáo

· Zoroastrianism: ai dâng, mấy thanh, nguyện điều gì

Ai đặt gỗ vào lửa, mấy thanh, chuẩn bị ra sao, nguyện điều gì. Mỗi ý đều ghi nguồn. Chỗ nào thư viện chưa chắc thì nói rõ là chưa chắc.

Số thanh
1
trao cho tu sĩ dâng
Lửa
Biểu tượng
không phải vật để thờ
Lời nguyện
8 lời
chọn sẵn, mỗi lời một hình có nguồn

Trang này ghi lại cách một tín đồ Zoroastrian dâng gỗ đàn hương ở đền lửa, theo Encyclopaedia Iranica, bộ kinh trên avesta.org và các bài viết của giáo sĩ và tác giả Parsi. Tên Việt quen dùng là Bái Hỏa Giáo, nhưng tín đồ không thờ lửa: với họ lửa là biểu tượng giúp hướng tâm về Ahura Mazda và lẽ thật. Khám Bái Hỏa Giáo của thư viện là hình mô phỏng, không phải một ngọn lửa đã thánh hiến. Ở khám, bạn trao một thanh đàn hương để được dâng lên lửa, đúng như tín đồ trao gỗ cho tu sĩ.

Tới khám Bái Hỏa Giáo để dâng gỗ đàn hương

IDâng Mấy Thanh, Ai Đặt Vào Lửa

Thư viện không tìm được nguồn nào quy định số thanh gỗ cho tín đồ. Điều các nguồn nói rõ là ai đặt gỗ vào lửa: ở đền lửa, đó là tu sĩ.

1Một thanh, trao cho tu sĩ dângTín đồ mang gỗ khô, sạch, mua bằng tiền kiếm được lương thiện. Gỗ ấy được một tu sĩ ngay chính và trưởng thành dâng lên lửa thiêng. Tu sĩ đeo khăn che mũi miệng để hơi thở không chạm tới lửa và dùng kẹp bạc đặt gỗ vào. Con số một là mức thư viện chọn cho khám, không phải con số của giáo luật.Nguồn: Ervad Dr. Ramiyar Karanjia về gỗ và người dâng. Wikipedia, Fire temple, về khăn che và kẹp bạc.
6 đến 9Machi, phần của tu sĩ, khám không cho chọnMachi là lễ dâng đặc biệt gồm sáu tới chín thanh đàn hương lớn, xếp theo một cách riêng, do tu sĩ dâng trong lễ boi. Vì đây là việc của tu sĩ nên thư viện không đưa vào bảng chọn.Nguồn: Ervad Dr. Ramiyar Karanjia. Parsi Times cũng ghi sáu tới chín thanh.

Ngoài đền lửa đã thánh hiến thì khác. Encyclopaedia Iranica ghi lửa cấp Dadgah có thể do người thường trong tình trạng thanh sạch chăm khi cần. Ông K. E. Eduljee ghi rằng sau lễ Afringan, người dự lần lượt tới bên lửa, đọc một câu kinh và có khi tự đặt một mẩu gỗ nhỏ vào lửa.

Ở khám Bái Hỏa Giáo của thư viện, mỗi lần trao gỗ được tính là một lượt thành tâm.

IITrao Gỗ Cho Tu Sĩ, Đứng Nguyện Trước Lửa

1Tắm và che đầu. Tín đồ tắm trước khi tới đền và che kín đầu. Ở các đền Bắc Mỹ, khách cũng bỏ giày và che đầu trước khi vào phòng cầu nguyện.
2Bỏ giày dép. Giày dép để lại trước khi bước lên phần trải thảm trong đền.
3Làm padyab kusti. Trước khi cầu nguyện hay vào phòng có lửa, tín đồ rửa tay và mặt bằng nước sạch, rồi tháo và buộc lại dây kusti theo nghi thức.
4Mang gỗ khô và sạch. Gỗ phải khô, sạch, mua bằng tiền lương thiện. Ở Ấn Độ thường là đàn hương, gọi là sukhad.
5Trao gỗ cho tu sĩ. Tu sĩ đeo khăn che mũi miệng, dùng kẹp bạc đặt gỗ vào lửa. Tín đồ không tự tay đặt gỗ vào lửa thiêng của đền.
6Đứng cầu nguyện, hướng về lửa. Tín đồ Zoroastrian đứng cầu nguyện và hướng về một nguồn sáng như ngọn lửa hay ngọn đèn. Kinh đọc bằng tiếng Avesta. Bài Atash Niyayesh là kinh dành cho lửa, cả tín đồ lẫn tu sĩ đều đọc.
7Nhận tro. Tu sĩ dùng muôi trao chút tro thiêng. Tín đồ lấy vài hạt trên đầu ngón tay, thành kính chấm lên trán.
ashem vohû vahishtem astî ushtâ astî ushtâ ahmâi hyat ashâi vahishtâi ashemAsha là điều tốt nhất trong mọi điều tốt, cũng là hạnh phúc. Hạnh phúc thay người ngay thật với sự ngay thật trọn vẹn.Kinh Ashem Vohu, chép theo avesta.org (bản Avesta của Geldner), nghĩa theo bản dịch tiếng Anh của James Darmesteter. Các học giả dịch câu này nhiều cách khác nhau.

IIITám Lời Nguyện Và Gốc Của Từng Hình Vẽ

Lời nguyện của tín đồ Zoroastrian xoay quanh Asha và ba điều tốt. Kinh của đạo cũng cầu sức khỏe, cầu cho gia đình, và tưởng nhớ người đã khuất. Tám lời dưới đây đều lấy từ kinh hay nghi lễ có thật. Mỗi hình vẽ là một đồ vật có thật, ghi rõ thuộc về đâu và theo nguồn nào.

Ba điều tốt humata, hûxta, hvarshtaNguyện nghĩ điều tốt, nói điều tốt, làm điều tốt.

Thanh gỗ đàn hương (sukhad). Ông Noshir H. Dadrawala viết trên Parsi Times: khi dâng đàn hương lên lửa, hãy hình dung đó là món quà dâng Đấng Thiêng Liêng, và suốt đời ta tiếp tục dâng cho thế gian ý nghĩ tốt, lời nói tốt, việc làm tốt của mình. Giáo sĩ Ramiyar Karanjia viết gỗ phải khô, sạch, mua bằng tiền kiếm được lương thiện, và ở Ấn Độ gỗ thơm ít nước nhất là sukhad, tức đàn hương. Cụm humata, hûxta, hvarshta có trong các bài kinh của Khordeh Avesta.

Lễ vật của tín đồ ở đền lửa · Nguồn: Parsi Times, Noshir H. Dadrawala, Customs To Observe At Atash Behram Or Agyari, 13/04/2024. Ervad Dr. Ramiyar Karanjia, Q&A about Fire and Fire Temples. avesta.org, Khorda Avesta
Lẽ thật Asha Ashem VohuNguyện sống theo Asha, lẽ thật và sự ngay thẳng.

Bình lửa afargan. Ashem Vohu là một trong các bài kinh ngắn nền tảng, khấn tới Asha. Encyclopaedia Iranica giải thích Asha là lẽ thật, lời chân thật. Trong lễ Afringan, ngọn lửa đứng cho Asha. Tài liệu của FEZANA viết tín đồ coi lửa là biểu tượng cho sự ngay chính tối thượng của Ahura Mazda, không phải vật để thờ. Afargan là bình kim loại đựng lửa, đặt trên bệ cao trong phòng cầu nguyện.

Kinh và pháp khí của Bái Hỏa Giáo · Nguồn: Encyclopaedia Iranica, AŠƎM VOHŪ. K. E. Eduljee, Zoroastrian Heritage (nguồn cộng đồng). FEZANA, giáo án Zoroastrianism lớp 9 tới 12. The Pluralism Project (Đại học Harvard), A Visit to a Dar-e-Mehr
Giữ lời cam kết kustiNguyện giữ vững lời cam kết với đường thiện mỗi ngày.

Dây kusti. Kusti là sợi dây thiêng bện từ 72 sợi len cừu trắng, quấn ba vòng quanh eo, bên ngoài chiếc áo lót trắng sudreh. Theo Encyclopaedia Iranica, ba vòng ấy đứng cho ba điều: ý nghĩ tốt, lời nói tốt, việc làm tốt. Tín đồ tháo ra và buộc lại dây mỗi ngày khi thức dậy, ở mỗi thời trong ngày và trước mỗi việc đạo, vừa buộc vừa đọc kinh. Trước khi vào phòng lửa, tín đồ cũng rửa tay mặt rồi tháo và buộc lại kusti.

Vật mang trên người của tín đồ đã thọ lễ nhập đạo · Nguồn: Encyclopaedia Iranica, KUSTĪG. Parsi Times, Noshir H. Dadrawala
Bỏ điều xấu dushmata, duzukhta, duzvarshtaNguyện bỏ ý nghĩ xấu, lời nói xấu, việc làm xấu.

Chuông của lễ boi. Trong lễ boi, tu sĩ chăm lửa và đọc kinh. Giáo sĩ Ramiyar Karanjia viết: chuông được đánh ba hoặc chín tiếng đúng vào ba chữ dushmata, duzukhta, duzvarshta, nghĩa là ý nghĩ xấu, lời nói xấu, việc làm xấu. Chuông do tu sĩ đánh, không phải tín đồ. Lời nguyện ở đây mượn ý của ba tiếng chuông ấy.

Nghi lễ của tu sĩ ở đền lửa · Nguồn: Ervad Dr. Ramiyar Karanjia, Q&A about Fire and Fire Temples
Sức khỏe Doa Tan-DorostiCầu sức khỏe và sống lâu để làm tròn bổn phận.

Bát nước trong. Doa Tan-Dorosti là bài kinh cầu sức khỏe bằng tiếng Pazand, đọc ở cuối các buổi lễ. Bản dịch của Mary Boyce có câu: nguyện có sức khỏe và sống lâu, và: nguyện họ có sức khỏe để làm tròn mọi bổn phận. Trong lễ Afringan có bình nước. Theo ông K. E. Eduljee, nước đứng cho Haurvatat, vị Amesha Spenta mang nghĩa sự trọn vẹn, gắn với nước và sức khỏe. Việc ghép bát nước với lời cầu sức khỏe là của thư viện.

Kinh có thật, vật có thật trong lễ Afringan, cách ghép là của thư viện · Nguồn: avesta.org, Doa Tan-Dorosti (bản dịch Mary Boyce). K. E. Eduljee, Zoroastrian Heritage (nguồn cộng đồng). Wikipedia, Haurvatat (dẫn Boyce và Encyclopaedia Iranica)
Gia đình divoCầu cho nhà này được vui và được phúc lành.

Đèn dầu divo. Câu nguyện lấy từ Doa Tan-Dorosti: nguyện nhà này được vui, nguyện có phúc lành. Divo là ngọn đèn dầu của người Parsi. Parsi Times ghi tín đồ thường thắp một hoặc nhiều đèn dầu ở đền lửa. Giáo sĩ Karanjia khuyên giữ một ngọn divo cháy liên tục trên bàn trong những ngày Muktad. Việc ghép ngọn đèn với lời cầu cho gia đình là của thư viện.

Vật có thật của người Parsi, cách ghép là của thư viện · Nguồn: avesta.org, Doa Tan-Dorosti. Parsi Times, Noshir H. Dadrawala. Ervad Dr. Ramiyar Karanjia, Muktad or Farvardegan
Tưởng nhớ fravashiTưởng nhớ các fravashi và linh hồn người thân đã khuất.

Bình nước cắm hoa hồng của lễ Muktad. Mười ngày cuối năm đạo là lễ Frawardigan, người Parsi gọi là Muktad, để đón và tiếp đãi linh hồn tổ tiên trong nhà. Giáo sĩ Karanjia hướng dẫn: trên bàn đặt một cốc kim loại hay bình sạch đựng nước trong, cắm một hai bông hoa, tốt nhất là hoa hồng. Encyclopaedia Iranica ghi rằng không buổi thờ phượng nào thiếu lời khấn tới các fravashi, được hiểu là linh hồn những người đã khuất.

Lễ Muktad của người Parsi · Nguồn: Ervad Dr. Ramiyar Karanjia, Muktad or Farvardegan. Encyclopaedia Iranica, FRAVAŠI. Encyclopaedia Iranica, FRAWARDĪGĀN
Chúc lành AfringanCầu hạnh phúc và phúc lành cho mọi người.

Khay kim loại xếp tám bông hoa. Afringan là lễ chúc lành và tưởng nhớ, làm trong các dịp Gahambar và Jashan. Ông K. E. Eduljee mô tả: đồ lễ bằng kim loại, có khay gọi là ses, trên khay xếp tám bông hoa, hoa và trái cây đứng cho cây cỏ và vị Amesha Spenta Amertat. Cuối lễ, tu sĩ đọc Doa Tan-Dorosti chúc sức mạnh, sức khỏe và an lành cho mọi người có mặt. Câu nguyện ở đây theo ý của bài kinh ấy.

Lễ Afringan, theo một nguồn cộng đồng · Nguồn: K. E. Eduljee, Zoroastrian Heritage (nguồn cộng đồng). avesta.org, Doa Tan-Dorosti

Thư viện không vẽ chân dung Zarathustra và không dùng hình Faravahar, vì đó là hình có người. Cả tám hình đều là đồ vật. Thư viện cũng không vẽ cảnh thổi lửa, vì hơi thở bị coi là làm ô uế lửa.

IVSau Khi Dâng

When offering sandalwood to fire, we should visualize our offering as a gift to the Divine.Khi dâng đàn hương lên lửa, ta nên hình dung lễ vật của mình là một món quà dâng Đấng Thiêng Liêng.Noshir H. Dadrawala, Parsi Times, 13/04/2024. Mới có một nguồn.

Vì vậy ở khám Bái Hỏa Giáo, sau khi trao gỗ, thư viện mời bạn đứng hướng về ánh lửa và đọc lời nguyện đã chọn, thầm hoặc thành tiếng. Lời mời ấy là của thư viện. Các nguồn ghi rằng tín đồ đứng cầu nguyện hướng về lửa và đọc kinh tiếng Avesta, không nói rõ đọc thầm hay đọc thành tiếng.

Hai bài kinh ngắn mà tín đồ đọc nhiều nhất là Ashem Vohu và Yatha Ahu Vairyo, còn gọi là Ahunwar. Trang avesta.org gọi Ahunwar là thần chú thiêng nhất của đạo. Sau khi cầu nguyện, tín đồ ở đền thật nhận chút tro chấm lên trán.

VNgoài Đời: Ấn Độ, Iran Và Bắc Mỹ Không Giống Nhau

Ở Ấn Độ và các cộng đồng Parsi hải ngoại, người ngoài đạo không được vào bất kỳ chỗ nào nhìn thấy lửa thiêng. Wikipedia ghi đây là truyền thống của cộng đồng. Giáo sĩ Karanjia viết chỉ tín đồ Zoroastrian mới vào đền lửa, để giữ sự thanh sạch nghi lễ.

Ở Bắc Mỹ, nơi thờ phượng thường gọi là Dar-e-Mehr. The Pluralism Project của Đại học Harvard mô tả một Dar-e-Mehr ở Hinsdale, bang Illinois: khách bỏ giày, che đầu trước khi vào phòng cầu nguyện, giữa phòng là bình lửa afargan đặt trên bệ cao, bên cạnh có các khay đàn hương để dâng.

Nguồn: Wikipedia, Fire temple. Ervad Dr. Ramiyar Karanjia, Q&A about Fire and Fire Temples. The Pluralism Project, A Visit to a Dar-e-Mehr.

VINhững Điều Thư Viện Chưa Chắc

·Không nguồn nào thư viện đọc được quy định số thanh gỗ cho tín đồ. Một thanh là mức thư viện chọn cho khám.
·Tên Bái Hỏa Giáo nghĩa là đạo lạy lửa. Tín đồ từ lâu bác cách gọi người thờ lửa. Thư viện giữ tên này vì là tên Việt quen dùng, và ghi kèm tên Zoroastrianism.
·Khám của thư viện có bình lửa afargan và khay đàn hương, giống cách bày ở lễ Afringan hay ở một Dar-e-Mehr. Khám không phải Atash Behram hay Agiary đã thánh hiến, và không có tu sĩ thật. Việc trao gỗ ở khám chỉ là hình mô phỏng.
·Chi tiết khăn che mũi miệng, kẹp bạc và muôi trao tro lấy từ Wikipedia. Encyclopaedia Iranica, mục ĀTAŠ, xác nhận ba cấp lửa và việc chăm lửa, nhưng thư viện chưa đọc được mục riêng về lễ boi (trang báo không tìm thấy).
·Trang BBC Religions về Zoroastrianism bị chặn truy cập. Thư viện chưa tìm được trang hướng dẫn nghi lễ của Zoroastrian Trust Funds of Europe. Tài liệu FEZANA đọc được là một giáo án, không phải văn bản nghi lễ.
·Trang của ông K. E. Eduljee (heritageinstitute.com) là nguồn cộng đồng do một cá nhân soạn. Ý nghĩa từng món đồ trong lễ Afringan, khay tám bông hoa và việc người dự tự đặt gỗ vào lửa mới dựa vào nguồn này.
·Ba hình là do thư viện ghép: bát nước với lời cầu sức khỏe, đèn divo với lời cầu cho gia đình, chuông lễ boi với lời nguyện bỏ điều xấu. Vật thì có thật, cách ghép thì các nguồn không nói.
·Kinh Ashem Vohu có nhiều cách chuyển tự và nhiều cách dịch. Thư viện chép theo avesta.org và dịch nghĩa theo Darmesteter. Encyclopaedia Iranica dịch khác: lẽ thật là của báu tốt nhất. Bản tiếng Việt là bản dịch làm việc của thư viện, chưa có tín đồ soát.
·Thư viện chưa đối chiếu được câu Yasna 43.1 (ushtâ ahmâi) với một bản dịch đọc được, nên không đưa vào lời nguyện.
·Nghi lễ khác nhau giữa người Parsi ở Ấn Độ và tín đồ ở Iran. Phần lớn nguồn của trang này là nguồn Parsi.

Bạn là tín đồ Zoroastrian và thấy chỗ chưa đúng? Xin gửi góp ý kèm nguồn về thayungkhiem@gmail.com. Thư viện sửa và ghi tên người góp.

VIINguồn

Các nguồn được đọc ngày 05/10/2026. Vạn Đạo Đường mô tả, không thay cho nghi lễ thật và không đại diện cho đền lửa hay hội đoàn Zoroastrian nào.

Tới khám Bái Hỏa Giáo để dâng gỗ đàn hương

?Hỏi Đáp Nhanh

Người Zoroastrian có thờ lửa không

Không. Encyclopaedia Iranica ghi rằng tín đồ luôn bác cách gọi người thờ lửa, với họ lửa là một biểu tượng giúp hướng tâm về Thượng Đế và lẽ thật. Giáo sĩ Ramiyar Karanjia viết tín đồ không coi lửa là một vị thần và cũng không thờ lửa như một vật.

Tín đồ có tự tay bỏ gỗ đàn hương vào lửa không

Ở đền lửa thì không. Tín đồ trao gỗ, tu sĩ đeo khăn che mũi miệng và dùng kẹp bạc đặt gỗ vào lửa. Sau lễ Afringan ngoài đền, theo một nguồn cộng đồng, người dự có khi tự đặt một mẩu gỗ nhỏ vào lửa.

Dâng mấy thanh đàn hương là đúng

Thư viện không tìm được nguồn nào quy định số thanh cho tín đồ. Machi sáu tới chín thanh là lễ của tu sĩ. Khám của thư viện để một thanh.

Humata, Hukhta, Hvarshta nghĩa là gì

Là ý nghĩ tốt, lời nói tốt, việc làm tốt. Ba vòng dây kusti quanh eo tín đồ cũng đứng cho ba điều ấy.

Ở khám Bái Hỏa Giáo mỗi lần trao gỗ tính mấy lượt

Một lượt thành tâm của một người cho mỗi lần trao gỗ.

›Đọc Tiếp