Đi ngược dòng sông Chu về phía tây tỉnh Thanh Hóa chừng sáu mươi kilômét, tới nơi thung lũng mở rộng trước đập nước khổng lồ của hồ thủy điện Cửa Đạt và khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, quý vị sẽ thấy một quần thể đền đài uy nghi tựa lưng vào sườn núi Róc xanh thẫm thuộc dải Pù Rinh. Phía trước thềm đá là mặt hồ mênh mang phẳng lặng, nơi dòng sông Chu từ sườn núi Hủa Phăn chảy về gặp dòng sông Đặt tuôn ra từ đại ngàn Thường Xuân. Đó là Đền Cửa Đạt, trung tâm tín ngưỡng lớn nhất của đồng bào Thái, Mường và người Kinh ở vùng thượng du xứ Thanh.
Không giống những ngôi đền đơn lẻ chỉ thờ một vị thần, Đền Cửa Đạt là sự kết hợp hài hòa giữa hai mạch tâm linh cổ truyền trên cùng một sườn núi: một bên là đền phụng thờ Danh nhân văn hóa, Danh tướng Cầm Bá Thước (1858 tới 1895), vị thủ lĩnh kiệt xuất của đồng bào Thái trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ 19, và một bên là đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn, vị Thánh Mẫu cai quản tám vạn ngọn đồi và muôn loài thảo mộc miền sơn cước.
IHai Mạch Thờ Tự: Danh Tướng Cầm Bá Thước Và Bà Chúa Thượng Ngàn
Tên gọi Cửa Đạt (trong phương ngữ địa phương và sử cũ còn chép là Cửa Đặt) vốn là tên gọi địa lý của vùng cửa sông nơi dòng sông Đặt đổ vào dòng sông Chu dưới chân dãy núi Pù Rinh. Từ lâu đời, vùng đất cổ mang danh Quế Ngọc Châu Thường này là cửa ngõ giao thương bằng đường thủy và đường bộ giữa miền xuôi Thanh Hóa với vùng núi cao giáp biên giới Việt Lào. Trên mảnh đất hiểm yếu ấy, nhân dân địa phương đã lập nên hai ngôi đền kề bên nhau, vừa tri ân bậc anh hùng giữ đất vừa ngưỡng vọng vị mẫu thần che chở núi rừng.
Danh nhân văn hóa, Danh tướng Cầm Bá Thước (1858 tới 1895)
Nhân vật lịch sử trung tâm được phụng thờ tại cung đền chính là Cầm Bá Thước, tên chữ là Cầm Bá Quế, sinh năm Mậu Ngọ (1858) tại bản Lùm Nưa, tổng Trịnh Vạn, châu Thường Xuân, phủ Thọ Xuân (nay thuộc xã Vạn Xuân, tỉnh Thanh Hóa). Ông xuất thân trong một gia đình lang đạo dòng dõi quý tộc người Thái trắng có truyền thống hiếu học và thượng võ, từ nhỏ đã thông thuộc kinh sử chữ Hán lẫn luật tục bản mường, lại giỏi võ nghệ, bắn cung và cưỡi ngựa vượt rừng. Năm hai mươi sáu tuổi (1884), nhờ uy tín và tài thao lược, ông được triều đình nhà Nguyễn bổ nhiệm giữ chức Bang biện quân thứ châu Thường Xuân để trông coi việc phòng giữ vùng biên viễn phía tây xứ Thanh.
Tháng 7 năm Ất Dậu (1885), sau khi vua Hàm Nghi xuất bôn và hạ chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu cùng trăm họ đứng lên cứu nước, Cầm Bá Thước đã lập tức hưởng ứng. Ông biến vùng rừng núi hiểm trở Trịnh Vạn, Cửa Đạt và dải Pù Rinh làm căn cứ địa, tập hợp hàng nghìn nghĩa binh người Thái, người Mường, người Kinh dựng cờ khởi nghĩa, phối hợp chặt chẽ với các cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Hùng Lĩnh của Tống Duy Tân, Cao Điển và nghĩa quân của Đề đốc Tạ Hiện, Hoàng Bật Đạt. Trong suốt mười năm từ năm 1885 tới năm 1895, nghĩa quân Cầm Bá Thước dựa vào địa thế thác ghềnh sông Chu và rừng sâu Cửa Đạt tổ chức nhiều trận phục kích lớn như trận Thác Nhạn, trận Đồi Bù, trận Bãi Trành, khiến đối phương nhiều phen thất bại nặng nề. Tháng 5 năm Ất Mùi (1895), do tương quan lực lượng chênh lệch và căn cứ bị bao vây cô lập, ông sa vào tay đối phương rồi hiên ngang chịu xử tử tại quê hương khi mới ba mươi bảy tuổi, giữ trọn khí tiết của bậc trung thần liệt nghĩa.
Bà Chúa Thượng Ngàn (Lê Ngọc Duyên Công Chúa)
Song hành với đền thờ vị thủ lĩnh Cần Vương là cung đền phụng thờ Bà Chúa Thượng Ngàn, tức Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn trong hệ thống Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ của người Việt giao thoa với tín ngưỡng thờ thần rừng của cư dân Thái, Mường. Theo thần tích lưu truyền tại địa phương vùng Thường Xuân và xứ Thanh, Bà Chúa Thượng Ngàn ở Cửa Đạt gắn liền với huyền tích về Công chúa Lê Ngọc Duyên (có dị bản dân gian vùng Thanh Nghệ liên hệ với La Bình Công Chúa hoặc Quế Hoa Công Chúa), người con gái dòng dõi hoàng tộc yêu cảnh non xanh nước biếc, được ban quyền cai quản tám vạn ngọn đồi, dạy dân trồng quế, tìm thuốc nam, giữ nguồn nước đầu nguồn và che chở cho người đi rừng vượt thác qua ngã ba sông Chu, sông Đặt.
Sự hiện diện của hai ngôi đền trong cùng một quần thể phản ánh cấu trúc tâm thức sơn thần phối nhân thần đặc trưng của miền thượng du Bắc Trung Bộ. Nếu Danh tướng Cầm Bá Thước đại diện cho đạo lý trung quân ái quốc và ký ức lịch sử có thật của cộng đồng bản mường trong đạo thờ cúng tổ tiên và anh hùng dân tộc, thì Bà Chúa Thượng Ngàn đại diện cho nguyên lý Mẫu tính bao dung của tự nhiên đại ngàn. Người dân lên Cửa Đạt trước nghiêng mình kính cẩn trước bậc tiền nhân vị quốc vong thân, sau cầu xin Thánh Mẫu Thượng Ngàn ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và bình an nơi miền sơn cước.
Nhiều khách hành hương lần đầu tới đây thường gọi chung toàn bộ khu vực là Đền Ông Cửa Đạt hoặc chỉ nghĩ đây là một phủ thờ Mẫu Thượng Ngàn thuần túy. Thực tế, về mặt hồ sơ di tích và lịch sử hình thành, đây là một quần thể di tích kép gồm hai khu đền riêng biệt nằm kế cận nhau trên cùng sườn núi Róc: Đền thờ Cầm Bá Thước mang kiến trúc từ đường võ tướng nghiêm cẩn và Đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn mang sắc thái điện thần Tam Tứ phủ rực rỡ. Nắm rõ sự phân định này giúp người chiêm bái hiểu đúng nghi thức dâng lễ ở từng cung điện.
IILịch Sử Khởi Dựng Và Đợt Di Dời Tôn Tạo Lên Sườn Đồi Cao
Lịch sử của Đền Cửa Đạt trải qua hơn một thế kỷ biến thiên, gắn liền với cả lịch sử cận đại vùng miền núi Thanh Hóa lẫn công cuộc trị thủy trên dòng sông Chu vào đầu thế kỷ 21. Mỗi dấu mốc của ngôi đền đều phản ánh tấm lòng thành kính bền bỉ của đồng bào các dân tộc huyện Thường Xuân đối với tiền nhân.
- Thế kỷ 15Dấu tích nghĩa quân Lam Sơn tại Cửa ĐạtTheo truyền thuyết và địa chí xứ Thanh, vùng hợp lưu sông Chu và sông Đặt dưới chân núi Pù Rinh từng là nơi Bình Định Vương Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn dừng chân lập đồn trại, rèn vũ khí và cầu thần núi phù trợ trong những năm đầu khởi nghĩa.
- 1885 tới 1895Căn cứ Cần Vương của Cầm Bá ThướcThủ lĩnh Cầm Bá Thước lập đại bản doanh tại vùng Trịnh Vạn và Cửa Đạt, lãnh đạo đồng bào Thái, Mường, Kinh kháng chiến suốt mười năm trước khi hy sinh vào tháng 5 năm Ất Mùi (1895).
- 1906Khởi dựng đền thờ cổ bên bờ sôngMười một năm sau ngày Cầm Bá Thước hy sinh, vào năm Bính Ngọ (1906) niên hiệu Thành Thái thứ 18, nhân dân và dòng họ Cầm ở tổng Trịnh Vạn đã dựng ngôi đền nhỏ bằng gỗ lợp tranh tre ngay bên ngã ba sông Chu và sông Đặt, cạnh miếu thờ Bà Chúa Thượng Ngàn có từ trước để hương khói tưởng niệm ông.
- Thế kỷ 20Gìn giữ qua biến thiên lịch sửTrải qua nhiều đợt lũ lớn của sông Chu và những năm tháng biến động của thế kỷ 20, hai ngôi đền nhỏ dưới chân thung lũng Cửa Đạt nhiều lần được người dân địa phương tự nguyện góp gỗ rừng, ngói đất nung để tu sửa, giữ gìn bát hương và đồ tế khí cổ.
- 2004 tới 2006Quy hoạch di dời khi xây dựng hồ thủy điện Cửa ĐạtKhi đại công trình thủy lợi và thủy điện Cửa Đạt được khởi công ngăn dòng sông Chu, nền đền cũ năm 1906 nằm trong vùng ngập lòng hồ. Tỉnh Thanh Hóa và huyện Thường Xuân quyết định quy hoạch di dời toàn bộ cụm di tích lên sườn đồi cao dưới chân núi Róc để bảo tồn lâu dài.
- 2006 tới 2009Đại trùng tu và kiến thiết quần thể mớiTừ năm Bính Tuất (2006) tới năm Kỷ Sửu (2009), quần thể Đền Cửa Đạt mới gồm đền thờ Cầm Bá Thước, đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn, gác chuông và nhà tưởng niệm được xây dựng quy mô lớn bằng gỗ lim và đá xanh Thanh Hóa, hoàn thành đồng bộ với thời điểm hồ Cửa Đạt tích nước.
- 2014Xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnhỦy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa ban hành quyết định xếp hạng Khu di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh Cửa Đạt là Di tích cấp tỉnh, đưa nơi đây thành trọng điểm văn hóa tâm linh và sinh thái của miền tây xứ Thanh.
Về mốc năm khởi dựng và cấp xếp hạng, khi đối chiếu các nguồn tư liệu địa chí và báo chí hiện hành có hai điểm cần ghi nhận khách quan. Thứ nhất, về thời điểm lập đền: truyền thống dòng họ Cầm tại xã Vạn Xuân và hồ sơ địa chí huyện Thường Xuân ghi nhận ngôi đền thờ Cầm Bá Thước đầu tiên được nhân dân dựng lén dưới danh nghĩa miếu thần bản mường ngay sau khi ông mất năm 1895, rồi tới năm Bính Ngọ (1906) mới chính thức dựng thành ngôi đền gỗ khang trang tại bến Cửa Đạt, trong khi miếu thờ Bà Chúa Thượng Ngàn của người đi rừng bè mảng trên sông Chu đã hiện diện từ các thế kỷ trước đó. Thứ hai, về cấp xếp hạng di tích: hồ sơ quản lý của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa xác nhận Khu di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh Cửa Đạt được xếp hạng Di tích cấp tỉnh năm 2014, trong khi một số bài báo du lịch đại chúng đôi khi gọi nhầm là di tích quốc gia do gắn liền với tên tuổi Danh nhân lịch sử cấp quốc gia Cầm Bá Thước. Thư viện ghi rõ cả hai thông tin để người tra cứu nắm chuẩn xác văn bản pháp lý.
IIIKiến Trúc Gỗ Lim Đá Xanh Trên Sườn Núi Róc
Sau cuộc đại trùng tu và tôn tạo giai đoạn 2006 tới 2009, quần thể Đền Cửa Đạt hiện diện trên một khuôn viên đồi thông và rừng tự nhiên rộng nhiều hécta ở sườn nam núi Róc, cao hơn mặt nước sông Chu phía dưới hàng chục mét. Toàn bộ công trình được thiết kế theo phong cách kiến trúc cổ truyền Bắc Trung Bộ kết hợp họa tiết văn hóa dân tộc Thái vùng thượng du, sử dụng hai vật liệu trứ danh của chính xứ Thanh là gỗ lim rừng và đá xanh nguyên khối chạm khắc thủ công.
Từ bến thuyền và bãi quảng trường dưới chân đồi, người hành hương bước qua cổng Tam quan đồ sộ xây hai tầng tám mái với những đầu đao uốn cong hình rồng chầu mặt nguyệt, rồi men theo hệ thống bậc đá xanh rộng rãi dẫn lên hai khu đền chính nằm song song trên thế đất bậc thang tựa vào vách núi.
Cổng chính dựng bằng tứ trụ biểu cao vút kết hợp vòm cửa hai tầng tám mái lợp ngói mũi hài. Phía trước và phía sau Tam quan là khoảng sân lát đá xanh Thanh Hóa rộng thoáng, nơi tập trung các đoàn rước kiệu và tổ chức nghi lễ khai hội đầu xuân.
Nằm ở vị trí trang trọng bên phải trục chính, thiết kế theo bố cục chữ Đinh gồm tòa Tiền đường năm gian và Hậu cung ba gian bằng gỗ lim. Bộ vì kèo làm theo lối chồng rường giá chiêng, chạm nổi tứ linh và hoa văn kỷ hà dân tộc Thái. Trong Hậu cung đặt khám thờ sơn son thếp vàng và pho tượng đồng Danh tướng Cầm Bá Thước trong trang phục thủ lĩnh nghĩa quân uy nghiêm.
Nằm kế bên theo bố cục chữ Tam gồm Tiền tế, Trung đường và Chính tẩm, mái lợp ngói mũi hài đỏ thẫm ẩn dưới tán cây cổ thụ. Bên trong bài trí hệ thống ban thờ Tam Tứ phủ rực rỡ sắc xanh của miền Thượng ngàn, chính giữa Hậu cung ngự tượng Bà Chúa Thượng Ngàn hiền từ khoác xiêm y xanh lục cùng nhị vị thị nữ hầu cận.
Hai tòa phương đình hai tầng tám mái dựng đối xứng bằng gỗ lim trên nền đá xanh chạm cánh sen, bên trong treo đại hồng chung bằng đồng và trống đại, mỗi khi ngân vang thì âm thanh vọng xa khắp mặt hồ Cửa Đạt và vách núi Pù Rinh.
Khu vực phụ cận đặt nhà bia đá ghi chép tiểu sử, công trạng của Cầm Bá Thước và phong trào Cần Vương châu Thường Xuân, cùng khu tưởng niệm những cán bộ, kỹ sư và công nhân đã hy sinh trong quá trình khảo sát, xây dựng công trình đại thủy nông thủy điện Cửa Đạt.
Điểm tạo nên thần thái riêng của kiến trúc Đền Cửa Đạt là sự hòa quyện giữa bàn tay chạm khắc của nghệ nhân đồng bằng xứ Thanh với sắc thái văn hóa bản mường. Trên các bức cốn mê, đầu dư, kẻ hiên của đền thờ Cầm Bá Thước, bên cạnh đề tài tứ linh (long, ly, quy, phượng) và tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai) truyền thống, người quan sát tinh ý sẽ nhận ra hình ảnh hoa văn thổ cẩm Thái, hình tượng thanh kiếm báu, cánh cung và chồi quế ngọc Châu Thường. Hệ thống hoành phi, câu đối chữ Hán và chữ Quốc ngữ treo tại Tiền đường ca ngợi khí phách của người anh hùng đất Lùm Nưa và cảnh sắc kỳ vĩ của ngã ba sông Chu, sông Đặt.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy hình thế cổ truyền dựa trên địa hình thực tế và tọa độ vệ tinh của quần thể đền hiện nay, không phải điều được chép trong văn bia di tích. Chúng tôi ghi rõ như vậy để quý vị phân biệt được đâu là tư liệu lịch sử và đâu là kiến giải địa lý.
Quần thể Đền Cửa Đạt tọa lạc tại tọa độ 19.8712 độ vĩ Bắc, 105.2830 độ kinh Đông, ngay tại điểm nút sơn thủy kỳ vĩ bậc nhất của miền tây Thanh Hóa. Xét về lai long và hậu chẩm, mạch núi khởi từ dãy Pù Rinh cao hơn một nghìn năm trăm mét thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên (nối từ dãy Trường Sơn Bắc bên biên giới Việt Lào) chạy dồn về hướng đông nam, trước khi dừng lại trước dòng sông Chu thì kết thành ngọn núi Róc vững chãi. Hai ngôi đền đặt ngay trên thềm đất bằng phẳng giữa sườn nam núi Róc, lưng tựa hoàn toàn vào khối đá núi hùng hậu làm hậu chẩm, đón trọn sinh khí của đại ngàn Pù Rinh truyền xuống huyệt trường.
Xét về thủy pháp và minh đường, hiếm có ngôi đền miền núi nào sở hữu cục diện lưỡng thủy giao nguyên và minh đường tụ thủy rộng lớn như Cửa Đạt. Trước khi có đập thủy điện, nơi đây đã là ngã ba giao hội của dòng sông Chu chảy từ hướng tây bắc xuống và dòng sông Đặt chảy từ hướng tây nam ra, tạo thành cách cục hai dòng nước ôm vòng lấy chân núi rồi mới chảy xuôi về đồng bằng Thọ Xuân. Từ năm 2009, khi hồ chứa nước Cửa Đạt rộng hơn ba mươi kilômét vuông hình thành ở phía thượng lưu, toàn bộ khoảng không gian phía trước mặt đền trở thành một đại minh đường thủy tụ mênh mông, nước xanh phẳng lặng quanh năm giữ cho long khí từ núi Pù Rinh đổ xuống không bị cuốn trôi theo dòng chảy xiết.
Về tọa hướng và tứ tượng, mặt chính của quần thể đền mở về hướng đông nam chếch nam, nhìn thẳng ra vùng hợp lưu sông nước và những dải đồi thấp phía hạ lưu làm tiền án. Bên trái (tả Thanh Long) có sườn núi Róc và dải đồi Vạn Xuân vươn dài che chắn gió bấc, bên phải (hữu Bạch Hổ) có thân đập thủy điện và dãy núi phía bờ nam sông Chu ôm vòng lại. Thế đất tựa sơn hướng thủy, tả phù hữu bật ấy vừa đúng với tính cách căn cứ quân sự hiểm yếu của Danh tướng Cầm Bá Thước thuở trước, vừa xứng với ngôi vị cai quản sơn lâm của Bà Chúa Thượng Ngàn.
VLễ Hội Đền Cửa Đạt Và Các Kỳ Lễ Trong Năm
Đền Cửa Đạt là trung tâm lễ hội mùa xuân lớn nhất của vùng miền núi phía tây tỉnh Thanh Hóa, nơi giao thoa giữa nghi thức tế lễ cổ truyền của người Việt với bản sắc văn hóa dân gian của đồng bào Thái và đồng bào Mường vùng Thường Xuân.
| Thời gian âm lịch | Tên kỳ lễ | Nội dung và nghi thức chính |
|---|---|---|
| Tháng Giêng tới hết tháng Ba (chính hội giữa tháng Giêng) | Lễ hội mùa xuân Đền Cửa Đạt | Kỳ lễ hội lớn nhất trong năm mở đầu từ ngày mùng 1 Tết Nguyên đán và khai hội trọng thể vào dịp Rằm tháng Giêng. Nghi thức gồm lễ rước kiệu và dâng hương tưởng niệm Danh tướng Cầm Bá Thước cùng Bà Chúa Thượng Ngàn, lễ tế cổ truyền cầu quốc thái dân an, kết hợp hội xuân với khua luống, nhảy sạp, đánh cồng chiêng, hát khặp Thái và đua thuyền trên lòng hồ Cửa Đạt. |
| Tháng Hai và tháng Ba | Tiệc Mẫu Thượng Ngàn mùa xuân | Các bản hội và thanh đồng đạo quan từ khắp xứ Thanh cùng các tỉnh phía Bắc về đền Bà Chúa Thượng Ngàn dâng lễ chay, lễ mặn, hát chầu văn và thực hành nghi thức hầu bóng ca ngợi công đức Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn cai quản núi rừng. |
| Tháng Năm âm lịch | Lễ tưởng niệm ngày hy sinh của Danh tướng Cầm Bá Thước | Con cháu dòng họ Cầm cùng nhân dân các xã vùng Thường Xuân và chính quyền địa phương tổ chức lễ dâng hương, tuyên đọc chúc văn ôn lại cuộc khởi nghĩa Cần Vương mười năm (1885 tới 1895) và tấm gương trung liệt của thủ lĩnh Cầm Bá Thước. |
| Ngày Rằm, mùng Một hàng tháng và lễ tạ cuối năm | Lễ sóc vọng và lễ tất niên | Nghi thức dâng hương thường kỳ của ban quản lý di tích cùng nhân dân bản mường cầu bình an, mưa thuận gió hòa và tạ ơn thần linh sau một năm lao động sản xuất. |
Nét đặc sắc nhất trong lễ hội Đền Cửa Đạt là sự tham gia của cộng đồng các bản làng người Thái ở vùng Lùm Nưa, Trịnh Vạn, Xuân Liên. Trong những ngày đầu xuân, tiếng cồng chiêng, tiếng khua luống rộn rã hòa cùng tiếng chuông trống cổ truyền và điệu hát văn mượt mà bên bờ hồ Cửa Đạt, tạo nên một không gian văn hóa đa sắc tộc vừa trang nghiêm vừa ấm áp tình đất tình người miền thượng du.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thôn Cửa Đạt, xã Vạn Xuân (xã Xuân Mỹ cũ, huyện Thường Xuân cũ), tỉnh Thanh Hóa
- Đường tới
- Từ trung tâm thành phố Thanh Hóa (phường Hạc Thành), đi theo Quốc lộ 47 về hướng tây qua sân bay Thọ Xuân và thị trấn Thường Xuân khoảng 60 km, sau đó rẽ theo tuyến đường nhựa ven sông Chu thêm khoảng 12 km tới xã Vạn Xuân là đến quần thể Đền Cửa Đạt ngay dưới chân đập thủy điện Cửa Đạt.
- Toạ độ
- 19.8712, 105.283
Quần thể Đền Cửa Đạt có hai khu thờ tự với tính chất lễ phẩm khác nhau, quý vị nên lưu ý khi sắm sửa lễ vật: tại Đền thờ Danh tướng Cầm Bá Thước thường dâng hương hoa, trầu cau, rượu trắng, xôi gà hoặc lễ chay trang nghiêm, còn tại Đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn có thể dâng thêm các lễ vật miền sơn cước như măng trúc, quế thơm, hoa quả xanh theo tục thờ Mẫu Thượng Ngàn. Khuôn viên đền có nhiều bậc đá cao nằm sát sườn núi và bờ hồ nước sâu, quý vị cần đi giày dép thấp, bước đi cẩn trọng, giữ gìn vệ sinh môi trường rừng phòng hộ đầu nguồn sông Chu và không tự ý đốt vàng mã tràn lan trong các cung điện gỗ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Cửa Đạt
Contribute photos, information or video for Cửa Đạt TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Cửa Đạt thờ ai
Quần thể Đền Cửa Đạt gồm hai ngôi đền chính nằm cạnh nhau: một đền phụng thờ Danh nhân văn hóa, Danh tướng Cầm Bá Thước (1858 tới 1895), thủ lĩnh người dân tộc Thái trong phong trào Cần Vương chống ngoại xâm cuối thế kỷ 19, và một đền phụng thờ Bà Chúa Thượng Ngàn (Lê Ngọc Duyên Công Chúa), vị Thánh Mẫu cai quản núi rừng miền sơn cước.
Đền Cửa Đạt thuộc xã nào sau đợt sắp xếp hành chính năm 2025
Đền Cửa Đạt tọa lạc tại thôn Cửa Đạt, xã Vạn Xuân, tỉnh Thanh Hóa (trước đây vùng này thuộc xã Xuân Mỹ cũ, sau điều chỉnh về xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân cũ). Trong đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, xã Vạn Xuân giữ nguyên tên gọi và địa giới.
Vì sao ngôi đền được di dời và xây dựng lại vào giai đoạn 2006 tới 2009
Ngôi đền cổ khởi dựng năm 1906 vốn nằm ở vùng đất thấp ngay bên ngã ba hợp lưu sông Chu và sông Đặt. Khi Nhà nước khởi công đại công trình thủy lợi và thủy điện Cửa Đạt, nền đền cũ nằm trong vùng ngập nước lòng hồ nên từ năm 2006 tới năm 2009 quần thể đền đã được di dời và tôn tạo khang trang trên sườn núi Róc cao ráo như hiện nay.
Đền Cửa Đạt được xếp hạng di tích cấp nào
Khu di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh Cửa Đạt được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa quyết định xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh vào năm 2014.
Lễ hội Đền Cửa Đạt diễn ra vào thời gian nào
Lễ hội mùa xuân Đền Cửa Đạt bắt đầu từ ngày mùng 1 Tết Nguyên đán, khai hội chính thức vào dịp giữa tháng Giêng âm lịch và kéo dài suốt ba tháng đầu xuân, ngoài ra còn có lễ tưởng niệm ngày hy sinh của Danh tướng Cầm Bá Thước vào tháng 5 âm lịch hàng năm.