Bước đi giữa hai hàng tượng nhân sư đầu cừu đực (Criosphinx) có cặp sừng uốn cong đang ôm dưới ngực tượng nhỏ của Pharaoh để tiến vào cánh cổng Tháp môn thứ nhất cao sừng sững như một vách núi bên bờ đông sông Nile ở thành phố Luxor, du khách lập tức choáng ngợp trước kích thước vượt ngoài sức tưởng tượng của con người. Phía sau sân lớn là cả một rừng đá gồm một trăm ba mươi tư cây cột sa thạch khổng lồ chạm kín chữ tượng hình, những cây cột ở hàng giữa cao tới hai mươi mốt mét và to tới mức phải sáu người trưởng thành nắm tay nhau mới ôm trọn một vòng thân cột.
Thánh địa vĩ đại ấy là Quần thể đền Karnak, Luxor (tiếng Ả Rập: معبد الكرنك, được người Ai Cập cổ đại gọi là Ipet-isut, 𓇋𓊪𓏏𓊖𓇋𓊨𓏏𓉐, có nghĩa là Nơi được tuyển chọn linh thiêng nhất, Karnak Temple Complex). Trải rộng trên diện tích hơn một trăm héc-ta tại cố đô Thebes và được hơn ba mươi đời Pharaoh liên tục mở rộng suốt gần hai nghìn năm từ thời Trung Vương quốc tới thời Hy Lạp - La Mã, Karnak là quần thể kiến trúc tôn giáo cổ đại lớn nhất từng được xây dựng trên Trái Đất và là hạt nhân của Di sản Thế giới UNESCO Thành Thebes cổ đại được công nhận vào năm 1979.
INơi Được Tuyển Chọn Linh Thiêng Nhất (Ipet-Isut) Và Bộ Ba Thần Tối Cao Thành Thebes
Quần thể đền Karnak thuộc Tôn giáo Ai Cập cổ đại, là trung tâm thờ tự quốc gia tối cao của vương quốc Ai Cập suốt thời kỳ Trung Vương quốc và đặc biệt là thời kỳ Tân Vương quốc (khoảng 1550 tới 1070 TCN), khi thành phố Waset (mà người Hy Lạp gọi là Thebes, nay là Luxor) đóng vai trò là kinh đô tôn giáo và chính trị của cả Thượng và Hạ Ai Cập. Tên gọi hiện đại Karnak mượn từ tên ngôi làng Ả Rập El-Karnak (nghĩa là Ngôi làng có tường thành kiên cố), trong khi các bản văn chữ tượng hình khắc trên tường đền gọi nơi đây là Ipet-isut (Nơi được tuyển chọn linh thiêng nhất trong mọi nơi) và Pr-Imn (Ngôi nhà của Thần Amun).
Toàn bộ quần thể Karnak được quy hoạch để phụng thờ Bộ ba Thần Thành Thebes (Theban Triad): đứng ở vị trí tối thượng là thần Amun-Ra (sự hợp nhất giữa thần ẩn giấu Amun của Thebes và thần Mặt Trời Ra của Heliopolis, được tôn xưng là Vua của chư thần, đấng sáng tạo vũ trụ và là người cha thần thánh trao vương quyền cho các Pharaoh, có linh vật biểu trưng là con cừu đực sừng cong và con ngỗng thiêng), vị thứ hai là nữ thần Mut (hiền thê của Amun-Ra, nữ thần mẫu hệ của bầu trời và vương quyền, thường đội vương miện kền kền), vị thứ ba là thần Khonsu (con trai của Amun-Ra và Mut, vị thần của Mặt Trăng và thời gian). Ngoài ra, ở phân khu phía bắc còn thờ vị thần chiến tranh đầu chim ưng nguyên thủy của vùng Thebes là thần Montu cùng thần kiến tạo Ptah và nữ thần đầu sư tử Sekhmet.
Theo hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO số 87 và Encyclopædia Britannica, trong quan niệm thần học Ai Cập cổ đại, đền thờ không phải là nơi tụ họp của dân chúng mà là Cung điện Vũ trụ (Hwt-netjer) nơi vị thần thực sự cư ngụ trên mặt đất. Tại hậu cung tối thẳm chính giữa đền Karnak chính là mô phỏng của Gò đất Nguyên thủy (Benben) trồi lên từ biển nước hỗn mang Nun vào buổi bình minh sáng thế. Mỗi buổi sáng, chỉ có vị Pharaoh hoặc vị Đại Tư Tế tối cao của thần Amun mới được phép bước vào hậu cung mở niêm phong khám thờ, dâng hương trầm, tắm rửa, mặc y phục mới và dâng lễ vật cho pho tượng thần Amun-Ra bằng vàng ròng để duy trì trật tự vũ trụ Ma'at (Sự thật, Công lý và Hài hòa) cho toàn cõi Ai Cập.
Nối liền Quần thể đền Karnak ở phía bắc với Đền Luxor (Ipet-resyt, Hậu cung phía Nam) ở phía nam là một công trình quy hoạch lễ hội kỳ vĩ: Đại lộ Nhân sư (Avenue of Sphinxes) dài đúng 2,7 cây số và rộng 76 mét, được lát đá sa thạch phẳng phiu và có hơn 1.050 pho tượng nhân sư (mình sư tử đầu người hoặc đầu cừu) đặt cách đều nhau hai bên vệ đường từ thời Nữ hoàng Hatshepsut tới thời Pharaoh Nectanebo I, vừa được Chính phủ Ai Cập khai quật và khôi phục hoàn chỉnh toàn tuyến vào tháng 11 năm 2021.
IIHai Nghìn Năm Kiến Tạo Liên Tục Của Hơn Ba Mươi Đời Pharaoh Ai Cập
Không có bất kỳ công trình tôn giáo nào khác trên thế giới được xây dựng nối tiếp nhau suốt gần hai mươi thế kỷ như Karnak: mỗi vị Pharaoh khi lên ngôi đều dựng thêm một tháp môn (Pylon), một sảnh cột, một cặp cột bút tháp Obelisk hoặc một nhà nguyện mới để khẳng định lòng sùng kính với thần Amun-Ra.
- Khoảng 1971 tới 1926 TCN (Trung Vương quốc)Pharaoh Senusret I khởi dựng khu đền trung tâm và Nhà nguyện TrắngSau những dấu tích đầu tiên từ Vương triều thứ 11, Pharaoh Senusret I (Vương triều thứ 12) cho xây dựng khu đền thờ thần Amun đầu tiên bằng đá vôi và đá sa thạch cùng Nhà nguyện Trắng (White Chapel) chạm khắc cực kỳ tinh xảo để kỷ niệm lễ hội đăng quang Sed.
- Khoảng 1504 tới 1425 TCN (Vương triều thứ 18)Thutmose I, Nữ hoàng Hatshepsut và Thutmose III mở rộng đại quy môPharaoh Thutmose I cho dựng Tháp môn thứ 4 và thứ 5, Nữ hoàng Hatshepsut cho dựng Nhà nguyện Đỏ (Red Chapel) và cặp cột Obelisk bằng đá hoa cương hồng cao gần 30 mét, tiếp đó Pharaoh Thutmose III xây dựng Sảnh Lễ hội Akhmenu (khắc Bản danh sách các vị vua Karnak) và Tháp môn thứ 6, thứ 7.
- Khoảng 1390 tới 1323 TCNAmenhotep III dựng Tháp môn thứ 3, biến cố Akhenaten và sự phục hưng của TutankhamunPharaoh Amenhotep III dựng Tháp môn thứ 3 và khởi tạo Đại lộ Nhân sư, sau giai đoạn ngắn Pharaoh Akhenaten chuyển sang thờ thần đĩa Mặt Trời Aten, vua trẻ Tutankhamun và Horemheb đã khôi phục hoàn toàn vị thế tối thượng của thần Amun-Ra và dựng Tháp môn thứ 2, thứ 9, thứ 10.
- Khoảng 1290 tới 1213 TCN (Vương triều thứ 19)Pharaoh Seti I và Ramesses II kiến tạo Đại sảnh Đa trụ 134 cột đáHai cha con Pharaoh Seti I và Ramesses II (Ramesses Đại Đế) hoàn thành công trình vĩ đại nhất tại Karnak là Đại sảnh Đa trụ (Great Hypostyle Hall) gồm 134 cây cột đá sa thạch khổng lồ, đồng thời khắc bản Hiệp ước Hòa bình Kadesh đầu tiên trong lịch sử nhân loại lên bức tường phía nam.
- Thế kỷ 12 tới thế kỷ 10 TCN (Vương triều 20 tới 22)Pharaoh Ramesses III và vương triều Bubastite xây dựng Sân Lớn phía trướcPharaoh Ramesses III xây dựng ngôi đền thuyền thiêng hoàn chỉnh ở phía nam sân trước và đền thần Khonsu, tới thế kỷ 10 TCN, Pharaoh Shoshenq I dựng Cổng Bubastite để tạo thành Đại Sân Trước (First Court) rộng lớn nhất quần thể.
- Khoảng 380 tới 30 TCN (Vương triều 30 và thời Ptolemaios)Pharaoh Nectanebo I dựng Tháp môn thứ nhất và bức tường gạch bùn khổng lồVị Pharaoh bản địa cuối cùng của Vương triều thứ 30 là Nectanebo I xây dựng Tháp môn thứ nhất (First Pylon) cao 43 mét làm mặt tiền chính hiện nay cùng bức tường gạch bùn lượn sóng dài 2,4 km bao quanh toàn bộ khu vực thần Amun-Ra, sau đó các vua Ptolemaios và Philip Arrhidaeus dựng mới khám thờ thuyền thiêng bằng đá hoa cương ở chính tâm.
- Năm 1979UNESCO ghi danh Di sản Văn hóa Thế giớiỦy ban Di sản Thế giới UNESCO chính thức công nhận Quần thể đền Karnak (cùng Đền Luxor và khu lăng mộ bờ Tây thuộc Thành Thebes cổ đại) là Di sản Thế giới (số hiệu 87).
IIIBốn Phân Khu Thần Linh, Mười Tháp Môn, Đại Sảnh 134 Cột Đá Và Cột Obelisk Của Hatshepsut
Khác với một ngôi đền đơn lẻ, Quần thể đền Karnak là một thành phố của các ngôi đền rộng hơn 100 héc-ta được chia thành bốn phân khu có tường bao riêng biệt: lớn nhất và bảo tồn nguyên vẹn nhất ở chính giữa là Khu vực thần Amun-Ra (rộng khoảng 25 héc-ta, đủ sức chứa trọn 10 nhà thờ chính tòa lớn của châu Âu bên trong), ở phía nam là Khu vực nữ thần Mut (rộng khoảng 9 héc-ta, có hồ thiêng hình bán nguyệt), ở phía bắc là Khu vực thần Montu (rộng khoảng 2,5 héc-ta), và ở phía đông là phế tích Đền thần Aten. Riêng Khu vực thần Amun-Ra được tổ chức theo hai trục vuông góc nhau gồm tất cả 10 Tháp môn (Pylons) khổng lồ đánh số từ 1 tới 10.
Nằm giữa Tháp môn thứ 2 và Tháp môn thứ 3 là kiệt tác kiến trúc vĩ đại nhất của thời đại các Pharaoh: Đại sảnh Đa trụ do vua Seti I khởi công và Ramesses II hoàn thành vào thế kỷ 13 TCN. Đại sảnh trải rộng trên diện tích khoảng 5.000 mét vuông (rộng 103 mét, sâu 52 mét), được nâng đỡ bởi một rừng đá gồm đúng 134 cây cột sa thạch khổng lồ xếp thành 16 hàng. Dọc theo lối đi trung tâm là 12 cây cột đại trụ (6 cột mỗi bên) cao tới 21 mét (tương đương tòa nhà 7 tầng), đường kính thân cột hơn 3,5 mét với đỉnh cột xòe rộng như những đóa hoa giấy cói (papyrus) đang nở rộ, mỗi đỉnh cột đủ rộng cho khoảng 50 người đứng cùng lúc. Hai bên cánh là 122 cây cột xếp thành 14 hàng, mỗi cột cao khoảng 13 tới 15 mét có đỉnh cột chạm hình búp hoa giấy cói khép lại. Phần chênh lệch độ cao giữa 12 cột giữa và 122 cột bên được lắp các khung cửa sổ song đá (clerestory) để đưa những luồng ánh nắng huyền ảo chiếu rọi xuống rừng cột chạm kín phù điêu.
Trong khoảng sân hẹp giữa Tháp môn thứ 4 và Tháp môn thứ 5 vươn lên cây cột bút tháp (Obelisk) cổ đại cao nhất còn đứng vững trên đất Ai Cập (và cao thứ hai thế giới chỉ sau cây cột Obelisk của Thutmose III vốn cũng được lấy từ Karnak đưa sang Roma). Cây cột do Nữ hoàng Pharaoh Hatshepsut (Vương triều thứ 18, thế kỷ 15 TCN) cho đẽo nguyên khối từ mỏ đá hoa cương hồng tại Aswan cách đó hơn 200 cây số về phía nam, chở bằng sà lan khổng lồ xuôi dòng sông Nile về dựng tại Karnak chỉ trong vòng 7 tháng. Cột cao đúng 29,56 mét, nặng khoảng 323 tới 343 tấn, bốn mặt khắc chữ tượng hình sắc nét ca ngợi thần Amun-Ra, còn phần chóp nhọn trên đỉnh (pyramidion) xưa kia được bọc bằng hợp kim vàng bạc (electrum) để bắt tia nắng đầu tiên của buổi bình minh.
Mặt tiền phía tây của đền mở đầu bằng Tháp môn thứ nhất (First Pylon) rộng 113 mét, cao 43 mét và tường dày tới 15 mét (phía sau cánh tháp phía nam vẫn còn giữ nguyên ụ đất đắp dốc từ thời cổ đại chứng minh kỹ thuật kéo đá xây tháp của người Ai Cập). Bước qua Tháp môn thứ nhất là Đại Sân Trước rộng gần 10.000 mét vuông có hàng cột của vua Taharqa (vương triều Kushite thứ 25) và ngôi đền hoàn chỉnh của vua Ramesses III. Đi xuyên qua 6 Tháp môn trên trục Đông - Tây sẽ tới Khám thờ Thuyền thiêng (Sanctuary of the Barque) ở chính tâm đền, được xây bằng đá hoa cương hồng bóng loáng dưới thời Philip Arrhidaeus (anh trai cùng cha khác mẹ của Alexander Đại Đế) trên nền khám thờ cổ của Thutmose III.
Phía đông của khu hậu cung là Sảnh Lễ hội Akhmenu của Pharaoh Thutmose III, nơi có Vườn Thực Vật bằng đá (Botanical Garden) chạm khắc hàng trăm loài cây cỏ, chim muông kỳ lạ mà nhà vua mang về từ các chiến dịch ở vùng Cận Đông. Ở phía nam của khu đền chính là Hồ Thiêng (Sacred Lake) hình chữ nhật dài 120 mét, rộng 77 mét được kè đá toàn bộ, nơi các tư tế tắm thanh tẩy bốn lần mỗi ngày đêm trước khi vào hầu thần, ngay góc tây bắc bờ hồ đặt pho tượng Bọ Hung Thiêng khổng lồ (Sacred Scarab of Khepri) bằng đá hoa cương của vua Amenhotep III. Ở góc tây bắc quần thể là Bảo tàng Mở, nơi các nhà khảo cổ đã lắp ghép lại hoàn chỉnh Nhà nguyện Trắng bằng đá vôi của Senusret I và Nhà nguyện Đỏ bằng đá thạch anh của Hatshepsut.
| Hạng mục | Thông số kỹ thuật và quy mô | Nguồn đối chiếu |
|---|---|---|
| Tổng diện tích Quần thể Karnak | Hơn 100 ha (247 mẫu Anh), riêng Khu vực thần Amun-Ra rộng 25 ha (61 mẫu Anh) | UNESCO (hồ sơ 87), Encyclopædia Britannica |
| Đại sảnh Đa trụ (Great Hypostyle Hall) | Rộng 103 m, sâu 52 m (khoảng 5.000 m2), gồm 134 cột đá sa thạch xếp thành 16 hàng | Dự án Khảo sát Đại sảnh Đa trụ Karnak (Đại học Memphis), Britannica |
| Kích thước 12 cột đại trụ trung tâm | Cao 21 m, đường kính hơn 3,5 m (chu vi 10 m), đỉnh hoa giấy cói nở xòe | Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập (egymonuments.gov.eg) |
| Cột Obelisk của Nữ hoàng Hatshepsut | Đá hoa cương hồng nguyên khối cao 29,56 m, nặng khoảng 323 tới 343 tấn | Britannica, Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập |
| Hồ Thiêng (Sacred Lake) và Đại lộ Nhân sư | Hồ Thiêng dài 120 m x rộng 77 m, Đại lộ Nhân sư nối đền Luxor dài 2,7 km | Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, UNESCO |
| Tọa độ vệ tinh | 25,7188 độ vĩ Bắc, 32,6573 độ kinh Đông | Wikidata (Q180420), OpenStreetMap |
IVThế Đất Và Hướng
Tôn giáo Ai Cập cổ đại không dạy và không áp dụng phép phong thủy Bát quái Á Đông khi xây dựng đền đài. Các kiến trúc sư và tư tế thiên văn của các Pharaoh định hướng đền thờ theo vũ trụ quan sông Nile và quỹ đạo của thần Mặt Trời Ra: bờ Đông sông Nile (nơi Mặt Trời mọc mỗi sáng) là miền đất của sự sống, sự sinh sôi và là nơi dựng các đại đền thờ thần như Karnak và Luxor, còn bờ Tây sông Nile (nơi Mặt Trời lặn xuống dãy núi đá vôi Thebes) là miền đất của cõi vĩnh hằng nơi đặt Thung lũng các vị Vua và các đền tưởng niệm. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu địa thế và hai trục không gian của Quần thể đền Karnak theo phép hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cuộc sơn thủy vùng Thượng Ai Cập tại tọa độ 25,7188 độ vĩ Bắc, 32,6573 độ kinh Đông, Quần thể đền Karnak tọa lạc trên thềm đất rộng mở ở bờ đông của dòng sông Nile tại khúc uốn Qena, nơi thung lũng sông Nile mở rộng thành một đồng bằng trù phú được bao bọc ở cả hai bờ Đông và Tây bởi hai dãy núi đá vôi sa mạc (nổi bật ở bờ Tây đối diện là đỉnh núi thiêng hình kim tự tháp tự nhiên Al-Qurn cao 420 mét đóng vai trò là tiền án sơn từ xa nhìn lại). Vào thời cổ đại, một nhánh kênh đào dẫn nước trực tiếp từ sông Nile vào sát bến đá (Tribune) ngay trước mặt tiền Tháp môn thứ nhất của đền Karnak, tạo nên thế Thủy tụ minh đường ngay trước cổng đền.
Xét về sơn hướng và bố cục chữ T vuông góc, Quần thể đền Karnak được quy hoạch theo hai trục thần đạo giao nhau tại khu vực trung tâm. Trục chính thứ nhất (trục Mặt Trời từ Tháp môn 1 tới Tháp môn 6) được đặt theo phương tọa Đông - Đông Nam hướng Tây - Tây Bắc: mặt tiền Tháp môn thứ nhất mở thẳng về phía Tây - Tây Bắc nhìn ra dòng sông Nile, còn trục đường xuyên qua Đại sảnh 134 cột dẫn sâu vào hậu cung ở phía Đông - Đông Nam. Các khảo cứu thiên văn khảo cổ học chỉ ra rằng trục này được căn chỉnh chính xác với điểm Mặt Trời mọc vào ngày Hạ chí (thời điểm bắt đầu mùa nước lũ sông Nile hàng năm đem phù sa về bồi đắp cho Ai Cập) và điểm Mặt Trời lặn vào ngày Đông chí. Trục chính thứ hai (trục sông Nile từ Tháp môn 7 tới Tháp môn 10) chạy vuông góc từ Bắc - Đông Bắc xuống Nam - Tây Nam, nối thẳng qua Khu vực nữ thần Mut và Đại lộ Nhân sư dài 2,7 cây số tới Đền Luxor, song song với dòng chảy của sông Nile. Ngay tại góc giao nhau giữa hai trục đá dương khí đồ sộ ấy, người Ai Cập cổ đã đào Hồ Thiêng rộng 120m x 77m thông với mạch nước ngầm sông Nile, tạo nên thế Âm Dương Thủy Hỏa tương tế giúp điều hòa khí trường cho toàn bộ thánh địa.
VĐại Lễ Thuyền Thiêng Opet Và Lễ Đẹp Của Thung Lũng Trong Lịch Ai Cập Cổ Đại
Vào thời đại các Pharaoh, đời sống nghi lễ tại Quần thể đền Karnak vận hành theo Lịch Mặt Trời Ai Cập cổ đại (gồm 365 ngày chia làm 3 mùa gắn với nhịp đập của sông Nile: mùa Nước Lũ Akhet, mùa Gieo Trồng Peret và mùa Thu Hoạch Shemu, mỗi mùa gồm 4 tháng 30 ngày cộng thêm 5 ngày lễ thần đản sinh cuối năm). Ngày nay, du khách tới Karnak có thể chiêm ngưỡng các bức phù điêu khắc họa chi tiết những đại lễ cổ đại và chứng kiến hiện tượng thiên văn kỳ thú vào ngày Đông chí:
| Thời điểm | Theo lịch nào | Tên đại lễ và hiện tượng | Nội dung và nghi thức tại Quần thể đền Karnak |
|---|---|---|---|
| Tháng thứ 2 của mùa Nước Lũ (tháng Paophi, kéo dài từ 11 tới 27 ngày) | Lịch Ai Cập cổ đại (mùa Akhet) | Đại lễ Opet (Heb Nefer en Ipet - Lễ hội rước thuyền thiêng sang Đền Luxor) | Đại lễ quốc gia lớn nhất của kinh đô Thebes được chạm khắc dọc Đại sảnh Đa trụ và Sân Trước: pho tượng thần Amun-Ra, nữ thần Mut và thần Khonsu được đặt lên ba chiếc thuyền thiêng mạ vàng (Barques), do các tư tế khiêng trên vai đi dọc Đại lộ Nhân sư 2,7 km hoặc rước bằng thuyền rồng ngược dòng sông Nile từ đền Karnak sang đền Luxor để cử hành nghi thức tái sinh quyền năng hoàng gia (Ka) cho Pharaoh. |
| Kỳ trăng non tháng thứ 2 của mùa Thu Hoạch (tháng Payni, kéo dài 12 ngày) | Lịch Ai Cập cổ đại (mùa Shemu) | Lễ Đẹp Của Thung Lũng (Heb Nefer en Inet) | Thuyền thiêng của thần Amun-Ra từ đền Karnak được rước vượt qua sông Nile sang bờ Tây để viếng thăm các ngôi đền tưởng niệm của các Pharaoh đã băng hà và khu lăng mộ tổ tiên của người dân Thebes. |
| Ngày 21 hoặc 22 tháng 12 hằng năm (buổi bình minh ngày Đông chí) | Dương lịch (chu kỳ thiên văn Mặt Trời) | Hiện tượng Mặt Trời mọc thẳng trục chính Đền Karnak ngày Đông chí | Vào đúng buổi bình minh ngày Đông chí (21 hoặc 22 tháng 12), đĩa Mặt Trời mọc lên từ phía đông nam chiếu một luồng sáng vàng rực rỡ đi thẳng tắp xuyên qua trục trung tâm của Khám thờ Thuyền thiêng, Đại sảnh Đa trụ 134 cột và cổng Tháp môn thứ nhất, thu hút hàng nghìn du khách và các nhà thiên văn về chiêm ngưỡng. |
| Các buổi tối quanh năm (bên bờ Hồ Thiêng) | Hoạt động văn hóa di sản hiện đại | Chương trình Âm thanh và Ánh sáng Karnak (Karnak Sound and Light Show) | Du khách đi bộ xuyên qua Đại lộ Nhân sư và Đại sảnh Đa trụ được chiếu sáng lung linh trong đêm, sau đó ngồi trên khán đài bên bờ Hồ Thiêng để nghe tái hiện lịch sử 2.000 năm của các Pharaoh xây dựng thành Thebes. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Karnak, East Bank, Luxor Governorate, Egypt (معبد الكرنك، الأقصر)
- Đường tới
- Tọa lạc tại khu vực El-Karnak ở bờ đông sông Nile, cách trung tâm thành phố Luxor (và Đền Luxor) chỉ khoảng 2,7 tới 3 km về phía bắc và cách Sân bay Quốc tế Luxor khoảng 11 km. Quý vị có thể đi xe taxi, xe ngựa cổ truyền (calèche) dọc theo đường bờ sông Corniche el-Nil từ trung tâm Luxor (khoảng 5 tới 10 phút) hoặc đi bộ dọc theo toàn tuyến Đại lộ Nhân sư dài 2,7 km nối trực tiếp từ Đền Luxor tới cổng Đền Karnak.
- Toạ độ
- 25.7188, 32.6573
Quần thể đền Karnak là một khu di tích khảo cổ học ngoài trời rộng mênh mông nằm dưới nắng sa mạc vùng Thượng Ai Cập. Khi tới tham quan, quý vị nên đi vào buổi sáng sớm (ngay từ 6 giờ tới 9 giờ sáng) hoặc buổi chiều muộn để tránh cái nắng gay gắt giữa trưa và cảm nhận trọn vẹn hiệu ứng ánh sáng xiên qua 134 cây cột đá của Đại sảnh Đa trụ. Quý vị cần mang giày đi bộ êm chân, đội mũ rộng vành, mang theo nước uống và tuyệt đối không dùng tay sờ, cạo hay viết vẽ lên các mảng phù điêu chữ tượng hình và lớp màu khoáng cổ đại vẫn còn lưu lại dưới mặt dưới của các dầm đá và thân cột.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Quần thể đền Karnak, Luxor
Contribute photos, information or video for KarnakThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên gọi nguyên thủy của Đền Karnak trong tiếng Ai Cập cổ đại là gì
Trong các văn bia chữ tượng hình Ai Cập cổ đại, Quần thể đền Karnak được gọi là Ipet-isut (có nghĩa là Nơi được tuyển chọn linh thiêng nhất trong mọi nơi) hoặc Pr-Imn (Ngôi nhà của Thần Amun). Còn tên gọi Karnak ngày nay bắt nguồn từ tên ngôi làng Ả Rập El-Karnak, mang nghĩa là Ngôi làng có tường thành kiên cố.
Đền Karnak thờ những vị thần nào và do ai xây dựng
Đền Karnak được quy hoạch để thờ Bộ ba Thần tối cao của kinh đô Thebes: đứng đầu là thần tối cao Amun-Ra (Vua của chư thần), người vợ là nữ thần bầu trời Mut và người con trai là thần Mặt Trăng Khonsu, bên cạnh khu đền thần chiến tranh Montu. Không do một vị vua duy nhất xây dựng, Karnak được hơn 30 đời Pharaoh liên tục mở rộng suốt gần 2.000 năm từ khoảng năm 1971 TCN tới thời Hy Lạp - La Mã.
Đại sảnh Đa trụ tại Đền Karnak có bao nhiêu cây cột và kích thước lớn tới mức nào
Đại sảnh Đa trụ (Great Hypostyle Hall) do Pharaoh Seti I và Ramesses II xây dựng vào thế kỷ 13 TCN rộng khoảng 5.000 mét vuông và có tất cả 134 cây cột đá sa thạch khổng lồ xếp thành 16 hàng. Trong đó, 12 cây cột đại trụ ở hai hàng chính giữa cao tới 21 mét, đường kính hơn 3,5 mét (phải 6 người dang tay mới ôm xuể một thân cột) với đỉnh cột xòe rộng như đóa hoa giấy cói đủ chỗ cho 50 người đứng.
Cây cột đá Obelisk cao nhất còn đứng vững tại Đền Karnak là của vị Pharaoh nào
Cây cột bút tháp Obelisk cao nhất còn đứng vững tại Karnak (và cao nhất toàn Ai Cập hiện nay) là cột Obelisk của Nữ hoàng Pharaoh Hatshepsut (Vương triều thứ 18, thế kỷ 15 TCN). Cây cột được đẽo nguyên khối từ đá hoa cương hồng lấy từ mỏ đá Aswan, cao đúng 29,56 mét và nặng hơn 323 tấn.
Hồ Thiêng và bức tượng Bọ Hung lớn bên bờ hồ trong đền Karnak dùng để làm gì
Hồ Thiêng (Sacred Lake) dài 120 mét, rộng 77 mét ở phía nam đền chính được cấp nước từ mạch ngầm sông Nile, dùng làm nơi các vị tư tế Ai Cập cổ đại tắm thanh tẩy bốn lần mỗi ngày đêm trước khi vào dâng lễ cho thần Amun-Ra. Ngay góc tây bắc bờ hồ đặt pho tượng Bọ Hung Thiêng (hóa thân của thần Mặt Trời mọc Khepri) bằng đá hoa cương do Pharaoh Amenhotep III tạc để cầu mong sự tái sinh và trường tồn.